Hội nhập thị trường lao động Asean sau 2015:

Nguy cơ lao động Việt thua tại sân nhà

Dân trí Ngày 31.12.2015, Cộng đồng kinh tế Asean (AEC) chính thức hình thành. Các quốc gia thành viên chỉ còn 1 thị trường lao động chung. Người lao động trong khối Asean có cơ hội tự do tìm kiếm việc làm dễ hơn. Trong xu hướng đó, lao động Việt Nam đã chuẩn bị được gì?

Ông Đăng Quang Điều.
Ông Đặng Quang Điều.

Phóng viên Dân trí đã có cuộc trao đổi Tiến sĩ Đặng Quang Điều - Trưởng ban Chính sách pháp luật (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) về vấn đề nay.

ļp>NGUY CƠ THUA TRÊN SÂN NHÀ

<?> Thưa ông, lực lượng lao động Việt Nam có thể tự tin hội nhập vào thị trường lao động của khối Asean sau 1,5 năm nữa?

- Trong thời gian qua, khi báo chí phỏng vấn các chủ sử dụng lšo động nước ngoài về chất lượng lao động Việt Nam. Đa số các chủ sử dụng đều đánh giá người lao động Việt Nam cần cù, chịu khó, thông minh, tiếp thu nhanh.

Tôi không biết họ nhận xét như vậy có đúng thực chất không hay chỉ để “ngoại giao, lấyĠlòng”. Để trả lời câu hỏi này, tôi cho rằng khó có thể nói rằng lao động của Việt nam sẽ tự tin hội nhập được.

<?> Nguyên nhân vì sao, thưa ông?

- Tỉ lệ lao động qua đào tạo và đào tạo nghề của ta đang thấp. Cụ tŨể là trong 53 triệu người trong độ tuổi lao động, chỉ có 25,4 triệu người có trình độ chuyên môn kỹ thuật (chiếm 47%). Trong 25,4 triệu người này, có tới 15,6 triệu người là công nhân, nhưng không có chứng chỉ hoặc bằng cấp. Số công nhân có chứng chỉ vǠ bằng cấp chỉ chiếm 18,4%.

Cơ cấu đào tạo không hợp lý, không phù hợp với yêu cầu đòi hỏi của thị trường lao động. Nói cách khác là “thầy nhiều hơn thợ”, điều này được chứng minh qua cơ cấu tỷ lệ đại học/trung cấp chuyên nghiệp/công nhân tronŧ những năm qua.

Theo đó, năm 1979, tỉ lệ phân bổ trình độ ở nước ta là: 1 kỹ sư/2,25 trung cấp/ 7,1 công nhân. Tới năm 2006, tỉ lệ trở thành: 1/1,17/0,9. Trong khi đó, cơ cấu nguồn nhân lực phổ biến trên thế giới đang là 1/4/10.

Mᷙt ví dụ về tỉ lệ phân bổ nhân sự của Công ty Samsung tại Việt Nam có thể khiến nhiều nhà quản lý phải suy nghĩ: Trung bình trong 100 lao động tại đây, tỉ lệ là: 4,5 kỹ sư, 16,7 trung cấp; 65,8 công nhân kỹ thuật và 13 lao động phổ thông.

Trong cạnh tranh, Việt Nam đang dựa vào ŧiá nhân công rẻ.

<?> Ông có lo ngại tới nguy cơ lao động Việt Nam sẽ thua ngay trên sân nhà, đặc biệt tại các dự án lớn của doanh nghiệp FDI cần lao động có trình độ, ngoại ngữ, kỹ năng?

- Những hạn chế và bất cậŰ nêu trên rất có thể khiến lao động của Việt nam bị mất việc làm ngay ở trong nước chứ chưa nói gì đến ở các nước ASEAN. Trong thời gian, nhiều thông tin đã cho biết Singapore, Hàn Quốc và một số nước khác họ thích tuyển lao động của Philippin, Inđoneųia hơn là lao động Việt Nam.

Khả năng cạnh tranh lớn nhất của lao động Việt Nam chủ yếu là giá cả sức lao động. Chúng ta sẵn sàng chấp nhận việc làm với đồng lương thấp. Tuy nhiên ưu thế này cũng đang bị đe dọa.

Điều này thể hiện ở ŭột số dự án đầu tư của nước ngoài vào Việt Nam, chủ doanh nghiệp đã tuyển lao động nước ngoài vào làm việc, thay vì tuyển lao động Việt Nam. Mặc dù những công việc đó lao động Việt Nam hoàn toàn có thể đảm đương được.

NHẬN DIỆN ĐIỂM YẾU

<?>Trong môi trường làm việc chuyên nghiệp, lao động VN thường bộc lộ điểm yếu gì, thưa ông?

- Điểm yếu nhất của lao động Việt Nam hiện nay chính là kỹ năng nghề nghiệp. Mặc dù lao động có qua đào tạoĠvà nhận chứng chỉ nghề. Nhưng do tình trạng “học chay” vì thiếu thiết bị giảng dạy, thiếu thực hành, giáo viên không đủ, hạn chế về kỹ năng…Hậu quả khiến học sinh đào tạo ra trường không thể đứng máy làm việc ngay được. Doanh nghiệp phải tốn thời gian, kinh phí đào tạo lại để bắt nhịp với công việc.

Trong khi đó, số trung tâm đủ điều kiện để kiểm tra, sát hạch và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề chỉ đếm trên đầu ngón tay. Do vậy, số lao động được sát hạch và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề để có thể ra nước ngoài làm việc rất ít.

Kỹ năng yếu Ŭà thách thức cần điều chỉnh của nhân lực trẻ.
Kỹ năng yếu là thách thức cần điều chỉnh của nhân lực trẻ.

Điểm yếu thứ hai của lao động Việt Nam là rào cản về ngôn ngữ. Đây là một cản trở rất đáng kể khi đội nhập, làm bất cứ việc gì cũng cần phải đọc, phải trao đổi, phải nghe tốt thỉ mới có thể làm tốt công việc được.

Điểm yếu tiếp theo là tác phong làm việc và kỷ luật lao động. Một trong những đòi hỏi quan trọng đối với người lao động trong Ůền công nghiệp hiện đại là kỷ luật lao động và tác phong làm việc. Do đặc thù lao động nước ta phần lớn xuất thân từ nông thôn nên khó thích nghi với môi trường làm việc công nghiệp.

<?> Nhiều chuyên gia còn cho rằng, không ít cơ quanč có tính hoạch định chính sách lao động chưa ý thức về thực trạng, công tác chuẩn bị hội nhập này?

- Tôi cho rằng không có chuyện không biết, không dự báo được. Chúng ta đều biết và ý thức được tất cả những điểm mạnh và yếu của lao động Vũệt Nam khi hội nhập. Tuy nhiên giữa mong muốn và thực hiện là hai vấn đề khác nhau. Người ta vẫn nói: “Lực bất tòng tâm”.

Để đào tạo ra nhân lực đủ sức cạnh tranh với các nước trong khu vực và thế giới thì rất cần nguồn lực lớn gồm nhân lực,Ġvật lực, tài lực và các chính sách đồng bộ. Hiện nay ta đang thiếu tất cả những thứ đó, kể cả trong hiện tại và tương lai gần.

<?> Thời gian tới năm 2015 không còn nhiều, theo ông Việt Nam cần phải làm gì để chuẩn bị cho sự hội nhập?<įb>

-Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm tới giáo dục và đào tạo, nhất là đào tạo nghề cho người lao động. Nhiều luật và chính sách có liên quan đã được ban hành và hoàn thiện như: Luật Giáo dục, Luật Dạy nghề, Đề án đào Ŵạo nghề cho lao động nông thôn. Hàng loạt các trường đại học, cao đẳng, trường dạy nghề được thành lập. Đầu tư cho giáo dục đào tạo không ngừng được nâng cao, nhất là đầu tư cho đào tạo nghề.

Tuy nhiên do phát triển không đồng bộ, công tác qŵản lý còn nhiều bất cập nên việc đào tạo nguồn nhân lực cho hội nhập chưa đạt được kết quả như mong muốn.

Theo tôi cần phải siết chặt và quản lý thật tốt khâu “đầu ra” của tất cả các trường đại học, cao đẳng, trường dạy nghề. Cần phải có tiêŵ chí và chuẩn mực đầu ra của từng ngành, phải kiểm định chất lượng nghiêm túc để có những sản phẩm “đầu ra” có chất lượng cao đủ khả năng cạnh tranh trên thị trương lao động khu vực và quốc tế.

- Xin cảm ơn ông

ļb>Hoàng Mạnh thực hiện

Thťo ông Đặng Quang Điều, năng xuất lao động là yếu tố quan trọng khi cạnh tranh nguồn lao động. Yếu tố này phụ thuộc vào kỹ năng làm việc, trình độ tay nghề, ý thức tổ chức kỷ luật, môi trường, điều kiện làm việc, mức độ hiện đại của công nghề mà người lšo động đang sử dụng. Hầu hết các yếu tố nêu trên, lao động Việt Nam đều thiếu.

Tag :
MỚI NHẤT
Không đăng ký thất nghiệp, không được hưởng trợ cấp
Không đăng ký thất nghiệp, không được hưởng trợ cấp

Bà Nguyễn Kim Phụng chấm dứt hợp đồng lao động với cơ quan cũ từ ngày 1/3/2014. Thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp là 4 năm 10 tháng. Ngày 1/4/2014, bà Phụng ký hợp đồng lao động với cơ quan mới và ngày 20/5/2014 bà được nhận sổ BHXH và quyết định nghỉ việc từ cơ quan cũ. Vậy, bà Phụng có được hưởng trợ cấp thất nghiệp không?

Thứ ba, 15/07/2014 - 08:43

Đề xuất quy định chế độ lao động của thuyền viên
Đề xuất quy định chế độ lao động của thuyền viên

Bộ Giao thông vận tải đang dự thảo Nghị định quy định một số điều về chế độ lao động của thuyền viên làm việc trên tàu biển Việt Nam.

Thứ sáu, 11/07/2014 - 11:17

Thị trường lao động AEC: Cơ hội và thách thức
Thị trường lao động AEC: Cơ hội và thách thức

Quá trình thúc đẩy tự do lưu chuyển lao động có tay nghề giữa các nước ASEAN đang đặt ra những thách thức và cơ hội đối với các DN Việt Nam.

Thứ sáu, 11/07/2014 - 01:06

Khoảng 130 Trung tâm GTVL sẽ được rà soát, đổi tên
Khoảng 130 Trung tâm GTVL sẽ được rà soát, đổi tên

(Dân trí) - Sau ngày 20.7,các Trung tâm giới thiệu việc làm (GTVL) không đáp ứng tiêu chí của NĐ 196/2013/NĐ-CP sẽ chính thức đóng cửa.

Thứ năm, 10/07/2014 - 06:20

Cần thêm 150.000 lao động tới cuối năm 2014
Cần thêm 150.000 lao động tới cuối năm 2014

(Dân trí) - “Nhu cầu tuyển dụng lao động của các doanh nghiệp tại TP.HCM sẽ tăng trong những tháng cuối năm 2014. Dự kiến số lao động có thể lên tới 150.000 lao động”.

Thứ tư, 09/07/2014 - 07:02

Dự thảo Nghị định về bảo hiểm thất nghiệp
Dự thảo Nghị định về bảo hiểm thất nghiệp

Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đang dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật việc làm về Bảo hiểm thất nghiệp.

Thứ hai, 07/07/2014 - 03:21

Lương ở khu vực nào cao nhất?
Lương ở khu vực nào cao nhất?

(Dân trí) - Thu nhập bình quân của lao động khu vực Nhà nước cao gần gấp đôi khu vực tư nhân. Đây là đánh giá của Bộ LĐTBXH thông qua Bản tin cập nhập thị trường lao động Việt Nam số 2 vừa công bố đầu tháng 7.

Thứ hai, 07/07/2014 - 02:56

Thất nghiệp vì hiểu sai về thợ, thầy
Thất nghiệp vì hiểu sai về thợ, thầy

(Dân trí) - Năm 2014, ngành dạy nghề sẽ tuyển sinh hơn 1.750.000 học sinh, trong đó hệ Trung cấp và Cao đẳng nghề cần hơn 200.000 học sinh. Trao đổi với PV Báo Dân trí, ông Dương Đức Lân - Tổng Cục trưởng Tổng Cục Dạy nghề - cho rằng nhiệm vụ này không dễ thực hiện vì có nhiều khó khăn.

Thứ hai, 07/07/2014 - 02:24

Đào tạo nghề lao động nông thôn phải có địa chỉ cụ thể
Đào tạo nghề lao động nông thôn phải có địa chỉ cụ thể

Theo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, hoạt động dạy nghề lao động nông thôn đã qua thời đại trà, từng bước chuyển sang đào tạo gắn với địa chỉ DN, quy hoạch việc làm của từng địa phương, từng vùng.

Chủ nhật, 06/07/2014 - 07:46

Vấn đề đang bị “lãng quên”
Vấn đề đang bị “lãng quên”

Không đóng BHXH, BHYT; hợp đồng lao động bằng miệng; không được trang bị hoặc thiếu ý thức sử dụng thiết bị, phương tiện bảo hộ lao động… là những nguyên nhân khiến người lao động (NLĐ) thiệt thòi, thậm chí có thể phải trả giá đắt khi không may xảy ra tai nạn lao động (TNLĐ).

Chủ nhật, 06/07/2014 - 07:38

Quy định về thanh toán tiền nghỉ phép năm
Quy định về thanh toán tiền nghỉ phép năm

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 57/2014/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 141/2011/TT-BTC quy định chế độ thanh toán tiền nghỉ phép hàng năm cho cán bộ, công chức, viên chức, lao động hợp đồng làm việc trong các cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.

Thứ sáu, 04/07/2014 - 06:17

Hơn 162.000 cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp
Hơn 162.000 cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp

(Dân trí) - Đây là số liệu được Bộ LĐTB&XH, Tổng cục thống kê và Tổ chức lao động quốc tế (ILO) đưa ra sáng 1/7, trong Hội thảo công bố bản tin cập nhật thị trường lao động Việt Nam số 2, quý 2/2014. Theo đó, tình trạng nhân lực trình độ ĐH thất nghiệp vẫn tăng nhanh.

Thứ ba, 01/07/2014 - 02:52

ĐÁNG QUAN TÂM
Số liệu tỷ lệ thất nghiệp "bác" chuyện tăng tuổi hưu?
Số liệu tỷ lệ thất nghiệp "bác" chuyện tăng tuổi hưu?

Lực lượng lao động trong độ tuổi tại Việt Nam là 47,3 triệu người, giảm 10,2 nghìn người so với cùng kỳ năm trước.

Thứ hai, 30/06/2014 - 07:13

Lao động và việc làm tăng, hộ thiếu đói giảm
Lao động và việc làm tăng, hộ thiếu đói giảm

Tính đến thời điểm 1/7/2014, lực lượng lao động cả nước ước tăng 0,2 triệu người so với cùng thời điểm năm 2013. Trong khi đó hộ thiếu đói giảm 16,1% so với cùng kỳ năm trước.

Thứ hai, 30/06/2014 - 07:07

Sếp doanh nghiệp ăn lương theo cơ chế thị trường?
Sếp doanh nghiệp ăn lương theo cơ chế thị trường?

Tiền lương của người quản lý doanh nghiệp phải được trả căn cứ mức độ hoàn thành mục tiêu của doanh nghiệp, phù hợp cung - cầu lao động trên thị trường.

Thứ hai, 30/06/2014 - 07:03

Tăng lương tối thiểu năm 2015: Trên cơ sở GDP và lạm phát
Tăng lương tối thiểu năm 2015: Trên cơ sở GDP và lạm phát

Sáng nay (5/6), tại Hà Nội, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã tổ chức Hội thảo “Đề xuất của người sử dụng lao động về phương án điều chỉnh tiền lương tối thiểu áp dụng cho năm 2015".

Thứ hai, 30/06/2014 - 06:57

Đoàn Thanh niên tham gia dạy nghề, giải quyết việc làm
Đoàn Thanh niên tham gia dạy nghề, giải quyết việc làm

Chiều 23/6, Hội nghị sơ kết chương trình phối hợp triển khai công tác dạy nghề và giải quyết việc làm giữa Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội với Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, đã diễn ra tại Hà Nội.

Thứ hai, 30/06/2014 - 06:53

Nhiều ưu tiên cho cán bộ, công chức, viên chức nữ
Nhiều ưu tiên cho cán bộ, công chức, viên chức nữ

Bộ Nội vụ đang dự thảo Nghị định quy định một số nội dung về quy hoạch và tạo nguồn cán bộ, công chức nữ trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Nhà nước. Trong đó, Bộ đã đề xuất nhiều ưu tiên cho cán bộ, công chức, viên chức nữ.

Thứ hai, 30/06/2014 - 06:48

Tăng lương bao nhiêu mới đủ "sống tối thiểu"?
Tăng lương bao nhiêu mới đủ "sống tối thiểu"?

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đang nghiên cứu mức lương tối thiểu dự kiến đề xuất tăng cho năm 2015. Tuy chưa đưa ra con số cụ thể, nhưng lãnh đạo cơ quan này khẳng định, phải trên mức 12% để người lao động không bị thiệt thòi hơn nữa.

Thứ hai, 30/06/2014 - 06:43

Hơn 40.000 lao động nước ngoài được cấp phép lao động
Hơn 40.000 lao động nước ngoài được cấp phép lao động

Trong sáu tháng đầu năm 2014, tình hình mại dâm, ma túy vẫn diễn biến phức tạp; nhất là việc sử dụng ma túy tổng hợp có xu hướng tăng nhanh.

Thứ hai, 30/06/2014 - 06:37

“Nâng tuổi nghỉ hưu là việc làm không phù hợp”
“Nâng tuổi nghỉ hưu là việc làm không phù hợp”

Dù thông cảm với mong muốn của ban soạn thảo dự luật BHXH khi đưa ra chính sách nâng dần tuổi nghỉ hưu cho người lao động là nhằm giải quyết vấn đề vỡ quỹ BHXH, song Phó Chủ tịch thường trực Tổng LĐLĐ Việt Nam Trần Thanh Hải (ảnh) khẳng định đây là việc làm không phù hợp.

Thứ hai, 30/06/2014 - 06:33

Kiện trốn đóng BHXH như “kiến kiện củ khoai”
Kiện trốn đóng BHXH như “kiến kiện củ khoai”

Tình trạng trốn đóng BHXH gây thiệt hại quyền lợi cho CNLĐ đến nay đã trở thành “đại dịch”, vì hầu hết các tỉnh, thành đều xảy ra với số tiền lên tới gần 10.000 tỉ đồng. Nhưng quan ngại nhất, giải pháp được xem là cứu cánh hiện nay là kiện DN trốn đóng BHXH, đã không hiệu quả. Vì thế, nhiều cán bộ ngành BHXH than thở: Kiện trốn đóng BHXH như “kiến kiện củ khoai”.

Thứ hai, 30/06/2014 - 06:27

Cửa hẹp cho người ngoại tỉnh làm giáo viên ở Hà Nội
Cửa hẹp cho người ngoại tỉnh làm giáo viên ở Hà Nội

UBND thành phố Hà Nội ban hành quyết định phê duyệt chỉ tiêu và kế hoạch tổ chức tuyển dụng viên chức chức làm việc tại cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, THCS công lập trực thuộc UBND các quận, huyện, thị xã.

Thứ hai, 30/06/2014 - 06:21

Đòn bẩy quản trị nhân lực trong việc nâng cao hiệu suất doanh nghiệp
Đòn bẩy quản trị nhân lực trong việc nâng cao hiệu suất doanh nghiệp

Ngày 28/5, tại Hà Nội, Báo Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với Hyperlogy tổ chức hội thảo "Đòn bẩy quản trị nhân lực trong việc nâng cao hiệu suất doanh nghiệp".

Thứ hai, 30/06/2014 - 06:12