Ý kiến luật sư

Bàn thêm về “Quyền im lặng”

Dân trí Hàng loạt các vụ án oan sai xảy ra trong thời gian vừa qua do quá trình tố tụng đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền tự do thân thể, danh dự, sức khỏe thậm chí là tính mạng của con người. Điều này đặt ra vấn đề cần thiết phải tiến hành cải cách triệt để tố tụng hình sự. Một trong những giải pháp đó chính là việc thực thi “Quyền im lặng” trong hoạt động điều tra.

Minh họa: Ngọc Diệp
Minh họa: Ngọc Diệp

Lý do để chúng ta luật hóa “Quyền im lặng” là do hiện nay, quy định của pháp luật về quyền này có chỗ “vênh nhau”. Cụ thể, theo quy định tại khoản 2, Điều 49 Bộ luật Tố tụng hình sự (TTHS), bị can có các quyền: Được biết mình bị khởi tố về tội gì; được giải thích về quyền và nghĩa vụ; …tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa. Xét trên điều luật này, bị can có thể chờ luật sư của mình có mặt, rồi mới trả lời các câu hỏi của CQĐT. Tuy nhiên, nguyên tắc trong TTHS, việc chứng minh một người có tội hay không có tội, nghĩa vụ chứng minh thuộc về các cơ quan tiến hành tố tụng. Do đó “việc hỏi cung bị can phải do điều tra viên (ĐTV) tiến hành ngay sau khi có quyết định khởi tố bị can”. (Điều 131, Bộ luật TTHS). Vì lẽ này, “quyền im lặng” ở ta chưa thực hiện được.

Để bảo đảm sự khách quan, chính xác, tôn trọng quyền con người, chúng ta cần sớm luật hóa “Quyền im lặng” của bị can trong TTHS. Theo đó, trước khi thẩm vấn, ĐTV phải thông báo cho nghi phạm hình sự như sau: "Anh có quyền giữ im lặng và từ chối trả lời câu hỏi. Bất cứ điều gì anh nói cũng sẽ được dùng để chống lại anh trước tòa. Anh có quyền có luật sư trước khi khai báo với cảnh sát và luật sư sẽ hiện diện khi cảnh sát thẩm vấn anh. Anh có thể trả lời câu hỏi khi không có luật sư, nhưng anh vẫn có quyền ngưng trả lời bất cứ lúc nào để chờ sự có mặt của luật sư" theo tinh thần của lời cảnh báo Miranda đã được thừa nhận rộng rãi trên toàn thế giới.

Tưởng rằng tinh thần đó đã được thông suốt, nhưng trong kì họp Quốc hội lần này còn có những quan điểm của đại biểu cho rằng: “Nếu chỉ vì số ít trường hợp bị oan mà chiều chuộng tội phạm là không phù hợp. Chúng ta quy định như là “quyền im lặng” của người phạm tội là không đúng, giết người cướp của cũng không khai báo là không đúng”, thậm chí, có đại biểu còn hung hồn cho rằng “Thực thi Quyền im lặng là chống lại nhân dân”. Chúng ta cần phải thống nhất rằng “Quyền im lặng” là một trong những giải pháp hàng đầu để phòng tránh oan sai, vốn được toàn Đảng, toàn dân quan tâm trong những năm qua, khi chúng ta đã thừa nhận đây là giải pháp tối ưu và hàng đầu để đấu tranh phóng tránh oan sai, vậy còn lý do gì để chúng ta tranh cãi. Hơn nữa, “Quyền im lặng” cũng đã được các chuyên gia pháp lý thừa nhận là một phần của quyền con người, đã là quyền con người thì đương nhiên phải được pháp luật tôn trọng và bảo vệ. Ở một góc nhìn mở, chúng ta đã thấy “Quyền im lặng” được nhân loại thừa nhận và tôn trọng trong một thời gian khá dài, liệu chúng ta có cần mất nhiều thời gian để bàn cãi về tính hợp lý của quyền này?. Tôi còn nhớ cách đây hơn chục năm, khi nhà nước có chủ trương bắt buộc người đi xe máy đội mũ bảo hiểm, khi đó người ta tìm đủ mọi lý do để phản đối, nào là tăng chi phí xã hội hàng ngàn tỷ, nào là các cơ quan công sở lấy đâu ra chỗ để mũ…nhưng khi Uỷ ban ATGTQG gia truyền đi thông điệp “Tất cả chỉ là ngụy biện, hãy đội mũ bảo hiểm” sau đó hiệu quả thế nào thì chúng ta đã rõ.

Nếu cho rằng sự tham gia của Luật sư sẽ gây khó khăn cho công tác điều tra, phá án thì có lẽ nhiều quốc gia trên thế giới đã hạn chế “Quyền im lặng” để chờ Luật sư . Tuy nhiên, thực tế chứng minh rằng, các nước không những không hạn chế quyền này mà còn mở rộng hơn nữa quyền của Luật sư. Điều đó cho thấy, sự tham gia của Luật sư góp phần không nhỏ vào việc phát hiện, ngăn chặn những sai phạm trong quá trình tố tụng. Do đó, chúng ta cần luật hóa “Quyền im lặng” ngay tại kỳ họp này.

Thiết nghĩ, việc luật hóa “Quyền im lặng” trong hoạt động TTHS cũng chính là việc thực hiện phương hướng: “Hoàn thiện chính sách, pháp luật hình sự và dân sự phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; hoàn thiện các thủ tục tố tụng tư pháp, bảo đảm tính đồng bộ, dân chủ, công khai, minh bạch, tôn trọng và bảo vệ quyền con người.”, vốn được nêu ra tại Nghị quyết số 49-NQ/TW, ngày 02 tháng 06 năm 2005 của Bộ chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020. Do đó, Để chống oan sai thì cần có sự cải cách toàn diện, không chỉ trên phương diện pháp luật mà còn trong cả tư tưởng, quan điểm của người tiến hành tố tụng cũng như bị can, bị cáo và nhất là những nhà làm luật.

Luật sư Trương Anh Tú

(Đoàn Luật sư Hà Nội)

Tag :
MỚI NHẤT
Tại sao vừa đến đã muốn bỏ đi
Tại sao vừa đến đã muốn bỏ đi

(Dân trí) - Một đất nước đựơc du khách yêu mến và quay lại thì phải thể hiện đựơc văn hóa và nhân văn của một dân tộc. Phải xây dựng đựơc hình ảnh đẹp từ mỗi người dân. Mổi cảnh quan mỗi dịch vụ đều để lại ấn tượng đẹp trong lòng du khách

Thứ tư, 10/06/2015 - 01:33

Nghĩ từ chuyện "treo ấn từ quan" của ông Nguyễn Sự
Nghĩ từ chuyện "treo ấn từ quan" của ông Nguyễn Sự

(Dân trí) - Chuyện từ chức chỉ có thể xảy ra khi chức ấy được giao chứ không phải được bán cũng như không gắn với bổng lộc phi pháp. Không có một môi trường quản trị trong sạch, minh bạch thì thật khó để văn hóa từ chức tồn tại.

Thứ tư, 10/06/2015 - 08:18

Báo chí với nhiệm vụ xây dựng giá trị chân - thiện - mỹ
Báo chí với nhiệm vụ xây dựng giá trị chân - thiện - mỹ

Sống và làm việc trong kỷ nguyên của thông tin và kinh tế tri thức thì làm báo là một nghề vất vả nhưng vẻ vang. Chúng ta có tấm gương lớn là nhà báo vĩ đại Hồ Chí Minh. Học theo Người, làm theo Người, mỗi nhà báo sẽ làm tốt hơn nhiệm vụ xây dựng giá trị chân-thiện-mỹ cho xã hội hôm nay và mai sau.

Thứ ba, 09/06/2015 - 10:50

  Nguyên tắc độc lập, tự chủ trong đường lối quốc phòng với việc bảo vệ chủ quyền quốc gia
Nguyên tắc độc lập, tự chủ trong đường lối quốc phòng với việc bảo vệ chủ quyền quốc gia

Hiện nay, trên không gian mạng vẫn còn “dư âm” về Diễn đàn an ninh châu Á Shangri-La lần thứ 14 vừa diễn ra tại Xin-ga-po. Những vấn đề địa-chính trị phức tạp, nóng bỏng và chiến lược bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam đã và đang trở thành chủ đề mà các thế lực thù địch lợi dụng làm phương tiện để xuyên tạc đường lối chính trị, chiến lược an ninh, quốc phòng của Đảng, Nhà nước và Quân đội ta. Có người còn đặt câu hỏi, phải chăng đã đến lúc Việt Nam nên từ bỏ chính sách ba không: "Không tham gia các liên minh quân sự, không là đồng minh quân sự của bất kỳ nước nào, không cho bất cứ nước nào đặt căn cứ quân sự ở Việt Nam và không dựa vào nước này để chống nước kia"(!)

Thứ hai, 08/06/2015 - 09:54

Chẳng lẽ xã hội lại chịu thua cuộc lần nữa?
Chẳng lẽ xã hội lại chịu thua cuộc lần nữa?

(Dân trí) - Chủ tịch xã, Công an xã, Trưởng thôn, Nhà trường, Đoàn thanh niên, gia đình ... đổ lỗi cho nhau, chẳng ai chịu trách nhiệm cả. Mà cho dù có ai đó đứng ra chịu trách nhiệm thì cùng lắm cũng chỉ bị kiểm điểm, tự phê bình và xin rút kinh nghiệm sâu sắc mà thôi.

Chủ nhật, 07/06/2015 - 11:18

Bức cung, nhục hình là nguyên nhân dẫn tới án oan, sai
Bức cung, nhục hình là nguyên nhân dẫn tới án oan, sai

Tiếp tục chương trình làm việc, ngày 5/6, Quốc hội nghe Báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tình hình oan, sai trong việc áp dụng pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự và việc bồi thường thiệt hại cho người bị oan trong hoạt động tố tụng hình sự theo quy định của pháp luật và thảo luận về nội dung này.

Thứ bảy, 06/06/2015 - 09:28

"Lợi ích nhóm" và chủ nghĩa tư bản thân hữu - cảnh báo nguy cơ
"Lợi ích nhóm" và chủ nghĩa tư bản thân hữu - cảnh báo nguy cơ

Lợi ích chính đáng (của một người, một nhóm) là lợi ích phù hợp với lợi ích chung của quốc gia, dân tộc, góp phần và bổ trợ cho lợi ích chung; không mâu thuẫn, không gây thiệt hại cho lợi ích chung. Lợi ích chính đáng luôn là mục tiêu và động lực đối với hoạt động của con người, cần được tôn trọng, bảo vệ và khuyến khích.

Thứ ba, 02/06/2015 - 12:45

Có hay không có hiện tượng “dìm hàng” BPhone
Có hay không có hiện tượng “dìm hàng” BPhone

Bphone đã đạt được những hiệu ứng rất tốt về mặt truyền thông, khích lệ tinh thần tự hào dân tộc, tinh thần “người Việt dùng hàng Việt”. Tuy nhiên, có hai vấn đề lớn cần được giải đáp một cách rõ ràng

Thứ ba, 02/06/2015 - 11:01

Ông cục trưởng đã làm hai việc đúng
Ông cục trưởng đã làm hai việc đúng

Ông Lại Xuân Thanh - Cục trưởng Cục Hàng không VN - gửi thư xin lỗi đến ông Trần Đình Bá vì đã tham mưu cho lãnh đạo xác minh bằng tiến sĩ của ông Bá: “Vì áp lực công việc, vì phản ứng thiếu kiềm chế khi nhất thời cảm thấy cơ quan mình, bản thân mình bị tổn thương trước những thông tin không chính xác của dư luận, tôi đã hành động một cách vội vã. Khi tham mưu cho lãnh đạo yêu cầu xác minh bằng tiến sĩ của ông, tôi chỉ muốn mọi người không bị tác động mạnh của thông tin (vốn là nhầm lẫn như chính ông xác nhận), mà thông tin đó dẫn đến mọi người hiểu sai bản thân mình, hiểu sai cơ quan do mình phụ trách”.

Thứ hai, 01/06/2015 - 10:12

Ngân khố lại bị "cháy" khét mù
Ngân khố lại bị "cháy" khét mù

(Dân trí) - Làm gì có chuyện đó. Ngày nào tôi chả lướt mạng, có tin nào đưa là Cần Thơ bị “cháy” ngân khố đâu?

Thứ hai, 01/06/2015 - 06:00

Tiền bạc, dục vọng trong vòng xoáy đời sống
Tiền bạc, dục vọng trong vòng xoáy đời sống

Khi đồng tiền khuynh đảo xã hội thì chuyện gì sẽ xảy ra?

Chủ nhật, 31/05/2015 - 10:30

Tôi lo ngại Bphone khó thành công
Tôi lo ngại Bphone khó thành công

(Dân trí) - Là người Việt Nam không phải tôi không ủng hộ sự sáng tạo và tiên phong nhưng tôi không ủng hộ sự đầu tư sai. Giống như không ai ủng hộ EVN đi kinh doanh bất động sản.

Chủ nhật, 31/05/2015 - 08:26

ĐÁNG QUAN TÂM
Từ Bphone nhìn vào “căn bệnh mãn tính” của người Việt
Từ Bphone nhìn vào “căn bệnh mãn tính” của người Việt

(Dân trí) - Dù được bạn bè thế giới đánh giá là một dân tộc thông minh, cần cù, chăm chỉ nhưng thói đố kỵ kiểu “ai cho phép mày giỏi hơn tao” dường như đã ăn sâu vào máu người Việt Nam.

Thứ sáu, 29/05/2015 - 10:53

Đâu là nơi cất giữ sổ đỏ an toàn nhất
Đâu là nơi cất giữ sổ đỏ an toàn nhất

(Dân trí) - Sổ đỏ, dân xin được cấp thật là khó. Lỡ để mất mà xin lại còn khó hơn. Vậy để khỏi mất, theo ông cất ở đâu là an toàn nhất?

Thứ năm, 28/05/2015 - 07:02

Học dưới góc nhìn của khoa thần kinh
Học dưới góc nhìn của khoa thần kinh

(Dân trí) - Não của trẻ là một cơ sở khởi đầu cần thiết đã sẳn sàng cho việc học. Cái cần thêm là làm sao trường học, giáo viên, phụ huynh, … góp phần vào để trẻ thực sự học. Giúp trẻ dùng khả năng của mình khám phá môi trường sống, hấp thụ những kiến thức căn bản để bươn chải trên đời, để sống với mọi người và để sống tốt.

Thứ tư, 27/05/2015 - 09:31

Bó tay trước nạn ném đá xe khách
Bó tay trước nạn ném đá xe khách

Bé Nguyễn Phan An Khang (23 tháng tuổi) là nạn nhân của vụ ném đá xe khách xảy ra ngày 22.5 tại tỉnh Bình Thuận, được xác định chỉ còn nhìn được một mắt vì mắt phải bị thương quá nặng.

Thứ hai, 25/05/2015 - 10:03

Về miền đất Phật chiêm bái vườn tháp đẹp nhất Việt Nam
Về miền đất Phật chiêm bái vườn tháp đẹp nhất Việt Nam

(Dân trí) - Từng nghe nói về chùa Bổ Đà có vườn tháp được đánh giá là đẹp nhất Việt Nam, nhưng đúng là chỉ khi đặt chân tới nơi đây, mới cảm nhận được hết vẻ đẹp của một danh lam tự cổ được ví là miền đất phật.

Chủ nhật, 24/05/2015 - 12:33

Vì sao xuất hiện “sống trâu” trên đại lộ nghìn tỉ
Vì sao xuất hiện “sống trâu” trên đại lộ nghìn tỉ

(Dân trí) - Ở trên tôi lấy Quốc Lộ 51 làm dẫn chứng là vì từ ngày khởi công cho đến quá trình thi công tôi đi qua đi lại con đường này rất nhiều lần nên tôi đã bắt gặp họ thi công thế nào

Chủ nhật, 24/05/2015 - 07:25

Về nguyên tắc suy đoán vô tội
Về nguyên tắc suy đoán vô tội

Ngày 21.5, TAND TP.Buôn Ma Thuột tuyên buộc Viện KSND TP.Buôn Ma Thuột bồi thường cho ông Đinh Quang Điền số tiền hơn 2,8 tỉ đồng do bắt giam oan sai 243 ngày.

Thứ sáu, 22/05/2015 - 09:01

Truyện tranh sao lại thế ?
Truyện tranh sao lại thế ?

“tổ chức một lễ lớn” thì in thành “tổ trức một lễ lớn”; “Mười lăm năm sau” thì cho in thành “mười năm năm sau” hay như viết hoa bừa bãi trong câu “ nên nhà Vua Không mời dự lễ” .

Thứ sáu, 22/05/2015 - 06:00

Nhà vệ sinh rất quan trọng với… nhân phẩm
Nhà vệ sinh rất quan trọng với… nhân phẩm

Dường như công tác quản trị trường học hiện nay mới chú trọng đến các mặt học hành, thi đua chứ các vấn đề ăn ngủ, vệ sinh của học sinh thường bị coi là việc phụ.

Thứ năm, 21/05/2015 - 09:48

Tháng Năm về quê Bác
Tháng Năm về quê Bác

Trời tháng Năm càng về trưa càng nắng gắt. Dòng người và xe cộ vẫn đổ về làng Sen không ngớt. Nhìn biển số xe, tôi biết họ đến từ xa lắm, tận trên “quê hương cách mạng dựng nên cộng hòa” ở Pác Bó; nơi tít mù Tây Bắc có Điện Biên “lừng lẫy địa cầu”, tận thành phố Hồ Chí Minh xa xôi và Cà Mau mũi tàu đất nước vời vợi. Làng Sen những ngày này đúng là nơi hội tụ tâm hồn, tình cảm dân tộc. Cả nước non tụ họp quanh Người.

Thứ ba, 19/05/2015 - 03:21

Thấy gì từ việc Thái Nguyên điều chỉnh địa giới hành chính và dự toán thu chi ngân sách năm 2015 ?
Thấy gì từ việc Thái Nguyên điều chỉnh địa giới hành chính và dự toán thu chi ngân sách năm 2015 ?

Thái Nguyên sẽ không được gì nhiều ngoài tiếng tăm có 2 thành phố và 1 thị xã trong cùng 1 tỉnh.

Thứ ba, 19/05/2015 - 09:46

Ngỡ ngàng ngắm hoa sen nở giữa phố mừng sinh nhật Bác
Ngỡ ngàng ngắm hoa sen nở giữa phố mừng sinh nhật Bác

(Dân trí) - Đến TP Cao Lãnh (Đồng Tháp), du khách không khỏi bất ngờ khi chứng kiến những bông sen nở giữa phố phường. Những “ao sen” đặc biệt này luôn nở đúng dịp sinh nhật Bác.

Thứ ba, 19/05/2015 - 08:29