Báo chí với nhiệm vụ xây dựng giá trị chân - thiện - mỹ

Sống và làm việc trong kỷ nguyên của thông tin và kinh tế tri thức thì làm báo là một nghề vất vả nhưng vẻ vang. Chúng ta có tấm gương lớn là nhà báo vĩ đại Hồ Chí Minh. Học theo Người, làm theo Người, mỗi nhà báo sẽ làm tốt hơn nhiệm vụ xây dựng giá trị chân-thiện-mỹ cho xã hội hôm nay và mai sau.

 1.Trong thời đại toàn cầu hóa thì đối thoại văn hóa là đặc điểm cơ bản và cũng là nhu cầu thiết yếu, thường trực của các cá nhân, các cộng đồng. Thực ra, quan niệm đối thoại là bản chất cuộc sống đã có tiền đề từ triết học Mác với chân lý: “Trong tính hiện thực của nó, con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội”. Để xây dựng “các mối quan hệ xã hội” lại chính là đối thoại. Cho nên có thể suy ra, đối thoại góp phần làm nên bản chất người. Không ngẫu nhiên nhân loại coi thế kỷ XXI là thế kỷ của văn hóa bởi cả thế giới đang cần đến đối thoại và chỉ có đối thoại mới làm con người xích lại gần nhau, chia sẻ, hợp tác, hữu nghị… Khái niệm “đối thoại văn hóa” trở thành khái niệm trung tâm của văn hóa học đương đại là như vậy.

Trong bối cảnh ấy, báo chí được đánh giá rất cao, bởi đây là phương tiện đối thoại, là diễn đàn đối thoại, tổ chức đối thoại, là cầu nối… Tức là, không có báo chí thì không có xã hội hiện đại, không thể hình thành một xã hội dân chủ, văn minh. Có thể ví xã hội hiện đại như một cơ thể sống thì báo chí là những mạch máu thông tin nuôi dưỡng cơ thể ấy.

2.Một xã hội tốt đẹp, nhân văn là xã hội hướng con người đến với giá trị vĩnh cửu chân-thiện-mỹ. "Ngôi nhà" xã hội ở bất kỳ thời đại nào có vững vàng, chắc chắn cũng đều nhờ ba "cây cột" chính cường tráng là chân-thiện-mỹ. Và xét đến cùng, bất kỳ một "cây nhân cách" người nào có xanh tốt, tươi đẹp cũng là nhờ có ba "cái rễ" khỏe khoắn chân-thiện-mỹ. Với thế mạnh của mình, báo chí ngày nay là một trong những lực lượng nòng cốt làm tốt nhiệm vụ định hướng, điều chỉnh xã hội đi về phía ánh sáng của cái thật, cái tốt, cái đẹp.

Báo chí với nhiệm vụ xây dựng giá trị chân - thiện - mỹ

Các nhà báo tác nghiệp tại Lễ kỷ niệm 40 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 / 30-4-2015). Ảnh: HUY TUẤN

Nhưng để có đối thoại cần phải có điều kiện (nguyên tắc): Hiểu biết, bình đẳng, tôn trọng sự khác biệt, biết lắng nghe. Trong đó, “hiểu biết” luôn được nhấn mạnh, đề cao. Nhà báo là người hạnh phúc vì có cơ hội được đối thoại nhiều nhất, với xã hội, với công chúng, với những vấn đề dư luận quan tâm… Để tạo ra cuộc đối thoại, các bên tham gia đều phải có vốn tri thức sâu rộng về giao tiếp văn hóa, về lĩnh vực cùng quan tâm. Vì thế mà nhà báo phải miệt mài học hỏi, phải cắm rễ rất sâu vào hai mạch nguồn văn hóa của dân tộc và nhân loại để hút lấy dưỡng chất văn hóa, để hiểu, để vận dụng, để cắt nghĩa. Độc giả hôm nay rất thông minh, đọc rộng, hiểu sâu nên dễ “dị ứng” với những bài báo có kiến thức văn hóa mỏng hẹp, có khi biểu hiện ngay từ cái tít bài. Ví dụ, tên một bài báo “khập khiễng”: “Bảo vệ khóa luận-Kiếm củi ba năm thiêu một giờ”; hay dùng từ sai, lẽ ra phải viết “bàng quan” lại viết “bàng quang”; đúng ra là “đơn thương độc mã” lại viết “đơn phương độc mã”… Nhà báo hôm nay phải giỏi ngoại ngữ, giỏi tiếng Anh chưa đủ mà còn phải giỏi cả thứ tiếng gần với môi trường, với lĩnh vực, đề tài mình quan tâm theo đuổi. Khó hình dung một phóng viên quốc tế, ngoài tiếng Anh lại không thể đối thoại bằng thứ ngôn ngữ bản địa nơi mình tác nghiệp. Phải sống trong nhiều môi trường văn hóa, để so sánh, để học hỏi thì bài viết mới sâu, vì ngoài lượng thông tin, bạn đọc còn chờ đợi ở tác giả sự gợi dẫn về cách đánh giá, lý giải ở nhiều góc độ khác nhau.

Là những người đi tìm sự thật, nói lên sự thật nên nhà báo phải có phẩm chất dũng cảm. Khi tự mình “bẻ cong” ngòi bút cũng tức là đã tự “bẻ cong” lương tâm mình. Hết lòng yêu cuộc đời mà phanh phui mặt trái, vạch ra cái xấu, cái thấp hèn để mọi người nhìn thấy cùng lên án mà xa lánh, rời bỏ. Đấy cũng là cách xây dựng cho cuộc đời thêm tốt đẹp hơn. Như thế mới có thể có những bài viết để đời như tác phẩm “Cái đêm hôm ấy… đêm gì” của Phùng Gia Lộc…

Phải có tư tưởng vững, tâm hồn trong sáng, yêu đến tận cùng sự thật và cái đẹp, kết hợp với sự nhạy cảm chính trị mới viết được bài báo tác động tức thời, trực tiếp đến dư luận xã hội. Về vấn đề này, nhà báo thiên tài Hồ Chí Minh có một diễn tả tuyệt vời: “Tri thức như con dao mổ, trong tay thầy thuốc thì chữa bệnh cho người, trong tay kẻ cướp thì hại người. Nên trí thức phải có chính trị” (1). Mà nhà báo là lớp người trí thức ưu thời mẫn thế, do vậy phải luôn ý thức là những chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng của Đảng, lấy cây bút và tờ giấy làm vũ khí viết nên những “bài hịch cách mạng” để phục vụ nhân dân, phục vụ đất nước, vì mục tiêu “chân- thiện-mỹ” mà đấu tranh loại bỏ cái lỗi thời, tiêu cực, phản văn hóa.

3.Vấn đề chống xâm lăng văn hóa là mặt trận rất quan trọng, nóng bỏng của báo chí hôm nay. Chúng ta đang sống trong thời đại bùng nổ thông tin, thời mà ai cũng có thể phát ngôn, ai cũng có quyền bày tỏ chính kiến qua các phương tiện truyền thông, đặc biệt là trên các trang mạng xã hội. Ai cũng có thể nghe, tìm hiểu bất kỳ một quan điểm nào đó có thể là cực đoan, có thể là sai trái. Có một quy luật tiếp nhận thông tin là người đọc hay quan tâm đến những "phát ngôn ngược" với quan điểm chính thống, vì nó lạ, gây tò mò. Lợi dụng điều này, nhiều blog cá nhân, nhiều trang mạng nước ngoài, để thu hút lượng người đọc đã cố tình đưa ra những thông tin sai lạc, thậm chí phản động. Chống lại những ý đồ xấu này thì báo chí là đội quân chủ lực với giải pháp chiến lược và cơ bản vẫn là sự tuyên truyền, giáo dục để giúp công chúng phân biệt được đúng-sai, phải-trái, để giúp họ suy nghĩ và hành động tốt hơn.

Phải đấu tranh với những sản phẩm độc hại, những hành vi phi văn hóa, góp phần bảo vệ, giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp của văn hóa dân tộc. Ví dụ trong lĩnh vực âm nhạc đương đại, cá biệt có tình trạng mượn nhạc đệm (beat) nước ngoài làm khuôn nền để tạo ra bài hát mới. Đây là sự vay mượn sống sượng, coi rẻ sự sáng tạo chân chính, đích thực. Tuy rằng các nhà chuyên môn sẽ có ý kiến nhưng báo chí phải lên tiếng trước, để tập hợp các ý kiến tranh luận làm rõ đúng-sai, phê phán, phủ định… Phải cổ vũ khuynh hướng sáng tạo đúng đắn trên tinh thần kế thừa, tiếp thu truyền thống, kết hợp làm mới những giá trị cổ điển nhưng phù hợp với thị hiếu con người thời hiện đại. Muốn vậy, nhà báo cần mài sắc hơn nữa tính chính luận, để phản biện, để khẳng định… Cho nên phải hiểu sâu vấn đề, hiểu rộng các lĩnh vực liên quan rồi lập luận bằng phân tích, giải thích, tranh biện có lý, có tình mới có thể chinh phục được người đọc.

4.Báo chí phải hướng dư luận hòa nhập với trào lưu giáo dục hiện đại của thế giới, nhất là ở các nước có nền giáo dục tiên tiến với khẩu hiệu “Học để biết, học để sống, học để chung sống, học để làm, học để sáng tạo”, tức là sự cụ thể hóa triết lý học để làm người có ích trong xã hội. Phải góp phần tạo ra được một môi trường giáo dục lành mạnh, lấy việc xây dựng môi trường giáo dục gia đình làm căn bản,vì mỗi cá nhân từ thuở ấu thơ cho đến lúc trư­ởng thành đều thấm nhuần các chuẩn mực giá trị văn hóa truyền thống từ gia đình. Gia đình cũng là nơi phát hiện sớm nhất và kịp thời ngăn ngừa những hành vi phi đạo đức, vi phạm pháp luật của các thành viên.

Sống và làm việc trong kỷ nguyên của thông tin và kinh tế tri thức thì làm báo là một nghề vất vả nhưng vẻ vang. Chúng ta có tấm gương lớn là nhà báo vĩ đại Hồ Chí Minh. Học theo Người, làm theo Người, mỗi nhà báo sẽ làm tốt hơn nhiệm vụ xây dựng giá trị chân-thiện-mỹ cho xã hội hôm nay và mai sau.

(1) Bác của chúng ta, Nxb Quân đội nhân dân, 1985, tr 118.

PGS. TS NGUYỄN THANH TÚ

(Theo báo Quân đội nhân dân)

MỚI NHẤT
Phát huy hơn nữa vai trò của báo chí trong xây dựng đất nước
Phát huy hơn nữa vai trò của báo chí trong xây dựng đất nước

(Dân trí) - Nhân kỷ niệm 90 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2015), Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có bài viết với nhan đề: “Phát huy hơn nữa vai trò của báo chí trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ đất nước”, gửi gắm tình cảm và tâm huyết của mình tới đội ngũ những người làm báo cả nước.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 07:09

Báo chí cách mạng không thể tránh né những vấn đề “nhạy cảm”*
Báo chí cách mạng không thể tránh né những vấn đề “nhạy cảm”*

Nhân kỷ niệm 90 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2015), ngày 18/6, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông và Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp tổ chức Hội thảo quốc gia với chủ đề "90 năm Báo chí cách mạng Việt Nam: Truyền thống, bản lĩnh và trách nhiệm". Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam xin trân trọng giới thiệu bài phát biểu của đồng chí Vũ Ngọc Hoàng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương tại Hội thảo này:

Thứ bảy, 20/06/2015 - 06:40

Xin đừng đánh mất niềm tin của hàng triệu độc giả
Xin đừng đánh mất niềm tin của hàng triệu độc giả

(Dân trí) - Học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Hồ Chủ tịch, những độc giả chúng tôi mong các nhà báo hãy luôn luôn tâm niệm điều Người căn dặn: “Trước khi cầm bút, mỗi người cần trả lời ba câu hỏi: Ta viết cho ai? Viết để làm gì? Viết như thế nào?”.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 10:45

Không thể dối trời
Không thể dối trời

(Dân trí) - Nếu không nhờ ông trời, làm sao có thể đánh bật gốc cây, bẻ đôi trụ điện mà phơi bày tất cả cái sự gian dối của con người trước bàn dân thiên hạ?

Thứ tư, 17/06/2015 - 12:23

Những kẻ đốt tiền
Những kẻ đốt tiền

(Dân trí) - Người “đốt” tiền thời nay khác người đốt tiền thời xưa. Họ “đốt” tiền bạo tay, rất bạo tay vì tiền đó chẳng phải của mình mà là của Nhà nước. Hơn nữa sau khi “đốt” tiền của Nhà nước, gia đình họ đâu có bị tán gia bại sản, mà dù có bị phanh phui chuyện lãng phí, cá nhân họ thường cũng chỉ bị Nhà nước bắt nghiêm khắc kiểm điểm và rút kinh nghiệm sâu sắc mà thôi.

Thứ hai, 15/06/2015 - 12:11

Ứ thèm đẻ nữa!
Ứ thèm đẻ nữa!

(Dân trí) - Hôm qua xem ti vi mới hay lâu nay quả trứng nào em đẻ ra cũng bị đánh thuế. Em là còn may đấy! Chứ như mấy mụ gà ở xóm dưới còn khổ hơn nữa, lo chăm bẵm nuôi nấng đàn con cho chúng nó lớn đến khi xuất chuồng, mỗi đứa cõng trên lưng những 14 loại phí kiểm dịch!

Chủ nhật, 14/06/2015 - 07:05

Yêu biết mấy mùa vàng
Yêu biết mấy mùa vàng

(Dân trí) - Một mùa gặt lúa đã về với làng quê yêu dấu. Mùa người ta gọi đó là mùa vàng, bởi khắp ngõ xóm đường làng lại tràn ngập rơm vàng gợn chút khó chịu, nhưng lại phủ thơm nồng những hạt ngọc của đất, của trời

Thứ bảy, 13/06/2015 - 06:00

Giám sát phải sát
Giám sát phải sát

(Dân trí) - Cử tri đang kỳ vọng vào sự đột phá trong thực hiện chức năng giám sát của Quốc hội và HĐND các cấp sau khi Quốc hội thông qua Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (sửa đổi) và Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND, trong đó có những quy định cụ thể về trình tự, thủ tục về giải quyết kiến nghị của cử tri, về vấn đề giám sát và phản biện xã hội.

Thứ sáu, 12/06/2015 - 10:51

Một cuộc phỏng vấn
Một cuộc phỏng vấn

(Dân trí) - Tôi nghĩ trong trường hợp này, không thể áp dụng cái nguyên lí “con dại cái mang” được.

Thứ sáu, 12/06/2015 - 06:32

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nói về 6 “nỗi sợ” của du khách nước ngoài
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nói về 6 “nỗi sợ” của du khách nước ngoài

(Dân trí) - Trao đổi về chuyện khách du lịch giảm mạnh thời gian qua, ngành du lịch đang “tắc” hướng tháo gỡ, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam chia sẻ tâm tư: “Làm sao thể hiện được hình ảnh một Việt Nam có văn hóa khi những điều du khách phàn nàn vẫn tồn tại mãi?”.

Thứ năm, 11/06/2015 - 12:16

Tại sao vừa đến đã muốn bỏ đi
Tại sao vừa đến đã muốn bỏ đi

(Dân trí) - Một đất nước đựơc du khách yêu mến và quay lại thì phải thể hiện đựơc văn hóa và nhân văn của một dân tộc. Phải xây dựng đựơc hình ảnh đẹp từ mỗi người dân. Mổi cảnh quan mỗi dịch vụ đều để lại ấn tượng đẹp trong lòng du khách

Thứ tư, 10/06/2015 - 01:33

Nghĩ từ chuyện "treo ấn từ quan" của ông Nguyễn Sự
Nghĩ từ chuyện "treo ấn từ quan" của ông Nguyễn Sự

(Dân trí) - Chuyện từ chức chỉ có thể xảy ra khi chức ấy được giao chứ không phải được bán cũng như không gắn với bổng lộc phi pháp. Không có một môi trường quản trị trong sạch, minh bạch thì thật khó để văn hóa từ chức tồn tại.

Thứ tư, 10/06/2015 - 08:18

ĐÁNG QUAN TÂM
  Nguyên tắc độc lập, tự chủ trong đường lối quốc phòng với việc bảo vệ chủ quyền quốc gia
Nguyên tắc độc lập, tự chủ trong đường lối quốc phòng với việc bảo vệ chủ quyền quốc gia

Hiện nay, trên không gian mạng vẫn còn “dư âm” về Diễn đàn an ninh châu Á Shangri-La lần thứ 14 vừa diễn ra tại Xin-ga-po. Những vấn đề địa-chính trị phức tạp, nóng bỏng và chiến lược bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam đã và đang trở thành chủ đề mà các thế lực thù địch lợi dụng làm phương tiện để xuyên tạc đường lối chính trị, chiến lược an ninh, quốc phòng của Đảng, Nhà nước và Quân đội ta. Có người còn đặt câu hỏi, phải chăng đã đến lúc Việt Nam nên từ bỏ chính sách ba không: "Không tham gia các liên minh quân sự, không là đồng minh quân sự của bất kỳ nước nào, không cho bất cứ nước nào đặt căn cứ quân sự ở Việt Nam và không dựa vào nước này để chống nước kia"(!)

Thứ hai, 08/06/2015 - 09:54

Chẳng lẽ xã hội lại chịu thua cuộc lần nữa?
Chẳng lẽ xã hội lại chịu thua cuộc lần nữa?

(Dân trí) - Chủ tịch xã, Công an xã, Trưởng thôn, Nhà trường, Đoàn thanh niên, gia đình ... đổ lỗi cho nhau, chẳng ai chịu trách nhiệm cả. Mà cho dù có ai đó đứng ra chịu trách nhiệm thì cùng lắm cũng chỉ bị kiểm điểm, tự phê bình và xin rút kinh nghiệm sâu sắc mà thôi.

Chủ nhật, 07/06/2015 - 11:18

Bức cung, nhục hình là nguyên nhân dẫn tới án oan, sai
Bức cung, nhục hình là nguyên nhân dẫn tới án oan, sai

Tiếp tục chương trình làm việc, ngày 5/6, Quốc hội nghe Báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tình hình oan, sai trong việc áp dụng pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự và việc bồi thường thiệt hại cho người bị oan trong hoạt động tố tụng hình sự theo quy định của pháp luật và thảo luận về nội dung này.

Thứ bảy, 06/06/2015 - 09:28

"Lợi ích nhóm" và chủ nghĩa tư bản thân hữu - cảnh báo nguy cơ
"Lợi ích nhóm" và chủ nghĩa tư bản thân hữu - cảnh báo nguy cơ

Lợi ích chính đáng (của một người, một nhóm) là lợi ích phù hợp với lợi ích chung của quốc gia, dân tộc, góp phần và bổ trợ cho lợi ích chung; không mâu thuẫn, không gây thiệt hại cho lợi ích chung. Lợi ích chính đáng luôn là mục tiêu và động lực đối với hoạt động của con người, cần được tôn trọng, bảo vệ và khuyến khích.

Thứ ba, 02/06/2015 - 12:45

Có hay không có hiện tượng “dìm hàng” BPhone
Có hay không có hiện tượng “dìm hàng” BPhone

Bphone đã đạt được những hiệu ứng rất tốt về mặt truyền thông, khích lệ tinh thần tự hào dân tộc, tinh thần “người Việt dùng hàng Việt”. Tuy nhiên, có hai vấn đề lớn cần được giải đáp một cách rõ ràng

Thứ ba, 02/06/2015 - 11:01

Ông cục trưởng đã làm hai việc đúng
Ông cục trưởng đã làm hai việc đúng

Ông Lại Xuân Thanh - Cục trưởng Cục Hàng không VN - gửi thư xin lỗi đến ông Trần Đình Bá vì đã tham mưu cho lãnh đạo xác minh bằng tiến sĩ của ông Bá: “Vì áp lực công việc, vì phản ứng thiếu kiềm chế khi nhất thời cảm thấy cơ quan mình, bản thân mình bị tổn thương trước những thông tin không chính xác của dư luận, tôi đã hành động một cách vội vã. Khi tham mưu cho lãnh đạo yêu cầu xác minh bằng tiến sĩ của ông, tôi chỉ muốn mọi người không bị tác động mạnh của thông tin (vốn là nhầm lẫn như chính ông xác nhận), mà thông tin đó dẫn đến mọi người hiểu sai bản thân mình, hiểu sai cơ quan do mình phụ trách”.

Thứ hai, 01/06/2015 - 10:12

Ngân khố lại bị "cháy" khét mù
Ngân khố lại bị "cháy" khét mù

(Dân trí) - Làm gì có chuyện đó. Ngày nào tôi chả lướt mạng, có tin nào đưa là Cần Thơ bị “cháy” ngân khố đâu?

Thứ hai, 01/06/2015 - 06:00

Tiền bạc, dục vọng trong vòng xoáy đời sống
Tiền bạc, dục vọng trong vòng xoáy đời sống

Khi đồng tiền khuynh đảo xã hội thì chuyện gì sẽ xảy ra?

Chủ nhật, 31/05/2015 - 10:30

Tôi lo ngại Bphone khó thành công
Tôi lo ngại Bphone khó thành công

(Dân trí) - Là người Việt Nam không phải tôi không ủng hộ sự sáng tạo và tiên phong nhưng tôi không ủng hộ sự đầu tư sai. Giống như không ai ủng hộ EVN đi kinh doanh bất động sản.

Chủ nhật, 31/05/2015 - 08:26

Bàn thêm về “Quyền im lặng”
Bàn thêm về “Quyền im lặng”

(Dân trí) - Hàng loạt các vụ án oan sai xảy ra trong thời gian vừa qua do quá trình tố tụng đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền tự do thân thể, danh dự, sức khỏe thậm chí là tính mạng của con người. Điều này đặt ra vấn đề cần thiết phải tiến hành cải cách triệt để tố tụng hình sự. Một trong những giải pháp đó chính là việc thực thi “Quyền im lặng” trong hoạt động điều tra.

Thứ sáu, 29/05/2015 - 06:00

Từ Bphone nhìn vào “căn bệnh mãn tính” của người Việt
Từ Bphone nhìn vào “căn bệnh mãn tính” của người Việt

(Dân trí) - Dù được bạn bè thế giới đánh giá là một dân tộc thông minh, cần cù, chăm chỉ nhưng thói đố kỵ kiểu “ai cho phép mày giỏi hơn tao” dường như đã ăn sâu vào máu người Việt Nam.

Thứ sáu, 29/05/2015 - 10:53

Đâu là nơi cất giữ sổ đỏ an toàn nhất
Đâu là nơi cất giữ sổ đỏ an toàn nhất

(Dân trí) - Sổ đỏ, dân xin được cấp thật là khó. Lỡ để mất mà xin lại còn khó hơn. Vậy để khỏi mất, theo ông cất ở đâu là an toàn nhất?

Thứ năm, 28/05/2015 - 07:02