Giáo dục Việt Nam - vài điều suy ngẫm

Nhìn từ hệ thống giáo dục quốc dân và chương trình giáo dục, đào tạo hiện nay, có thể thấy, Việt Nam vẫn chưa thực sự coi trọng việc giáo dục kĩ năng cũng như khả năng phát triển cá nhân ở người học.

Trong chuyến công tác đến châu Âu, đoàn chúng tôi có dịp tham quan và làm việc ở trụ sở Trường Hành chính Quốc gia (ENA) đóng tại thành phố Strasbourg, miền Nam nước Pháp. Ông Jean Martin Jaspers, Giám đốc Học viện đào tạo Cấp cao Bộ Nội vụ Pháp cho biết, cơ sở của ENA trước đây vốn là nhà tù được xây dựng từ thế kỉ XVII. Việc chuyển đổi sang thành trường đào tạo thực hiện theo phương châm: "Thêm một trường học là bớt đi một nhà tù”.

Rõ ràng, giáo dục là cách tốt nhất để giải quyết các vấn đề xã hội, bởi thông qua giáo dục, học sinh không chỉ học chữ, mà còn học làm người. Kiến thức, hiểu biết và nhân cách của học sinh, sau khi được “tôi luyện” qua trường học, sẽ quyết định tương lai của một quốc gia. Nói cách khác, giáo dục thực hiện sứ mệnh quan trọng và tiên quyết trong việc tạo ra nguồn nhân lực có tri thức, có kĩ năng và có phẩm chất tốt đẹp. Đó cũng là nền tảng để xây dựng một xã hội phát triển ổn định, bền vững và nhân văn.

Tuy nhiên, liên tục trong nhiều năm gần đây, công luận đã không ít lần bị “sốc” với những “vấn nạn” liên quan đến giáo dục, trong đó nổi cộm là nạn bạo lực, gian lận thi cử, xâm hại tình dục chốn học đường …Sự xuất hiện dồn dập với mật độ dày đặc những thông tin gây “choáng” khiến người dân bắt đầu hoang mang, lo lắng, bất an và dĩ nhiên thiếu tin tưởng vào nền giáo dục Việt Nam. Đã có nhiều học giả mải mê đi kiếm tìm cái gọi là “triết lý giáo dục” và coi đó là cứu cánh để thoát khỏi tình trạng “rối như tơ vò” hiện nay của giáo dục.

Nhưng nếu truy tận gốc vấn đề, hiện trạng nhức nhối trên liệu có phải vì chúng ta chưa tìm được một triết lý đúng cho giáo dục, hay giáo dục vẫn chưa làm đúng, làm đủ những chức năng của mình.

Giáo dục Việt Nam - vài điều suy ngẫm - 1

Học sinh trường THPT Phan Huy Chú (Đống Đa, Hà Nội), trong hoạt động trải nghiệm "Hành trình tri ân - Rèn tâm luyện đức" tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn. Ảnh: phc.edu.vn

 

Theo UNESCO, giáo dục phải thực hiện 4 trụ cột căn bản: Giáo dục giúp người học trang bị tri thức (Học để biết), trang bị và rèn luyện kĩ năng (Học để làm), có khả năng hoà nhập, tương tác xã hội, cộng đồng (Học để chung sống), phát triển bản thân (Học để khẳng định mình).

Chiểu theo 4 trụ cột trên, giáo dục Việt Nam từ trước đến nay hầu như chỉ tập trung thực hiện hai chức năng: Học để biết và học để làm. Hai chức năng còn lại (Học để chung sống và học để phát triển bản thân) chưa thấy rõ nét. Mặc dù trong nội dung chiến lược phát triển qua các thời kì, ngành giáo dục đều đề cập đến mục tiêu giáo dục toàn diện. Nhưng nhìn từ hệ thống giáo dục quốc dân và chương trình giáo dục, đào tạo hiện nay, có thể thấy, Việt Nam vẫn chưa thực sự coi trọng việc giáo dục kĩ năng cũng như khả năng phát triển cá nhân ở người học.

Để có thể giúp học sinh hòa nhập xã hội, hoà nhập với môi trường sống của chính mình, nhiều quốc gia đã rất linh hoạt trong việc xây dựng những chương trình, bộ sách giáo khoa khác nhau. Mục đích là đảm bảo sự gắn kết giữa những gì học sinh được trang bị trong nhà trường với thực tế cuộc sống. Một giáo viên đang giảng dạy tại Mỹ cho biết: “Ở Mỹ, các lựa chọn về sách giáo khoa nhiều vô kể với những tên tuổi của những tập đoàn lớn như: Pearson, McGraw-Hill hay Houghton Mifflin. Mỗi một trường hay học khu/cụm trường hay quận (school district) lại dùng những bộ sách giáo khoa khác nhau. Với cùng giáo trình của công ty nhưng từng tiểu bang lại khác nhau, nhất là sách Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội.. (Theo Báo điện tử Giáo dục Việt Nam). Điều đáng nói là, cùng với sách giáo khoa, hầu hết các chương trình học cũng đều khá nhẹ nhàng. Do đó,  học sinh không cảm thấy kiến thức sách vở xa lạ với môi trường các em đang sống. Mặt khác. các em có nhiều thời gian dành cho những hoạt động dã ngoại, tương tác với thế giới bên ngoài. Rất dễ nhận thấy sự khác biệt giữa học sinh Việt Nam và học sinh các quốc gia phương Tây cùng lứa tuổi ở khả năng giao tiếp, kĩ năng sống thành thục; trong đó, bao gồm cả kĩ năng tự bảo vệ bản thân liên quan đến trụ cột thứ 3 của giáo dục: Học để chung sống.

Khi dư luận đang dậy sóng về vụ trẻ 7 tuổi bị một kẻ biến thái dâm ô, những tưởng trường học sẽ là một trong những nơi cảnh báo sớm nhất cho học sinh, đặc biệt là học sinh trong độ tuổi thiếu nhi, nhưng tôi khá thất vọng khi hầu hết các bé đều trả lời: Không biết, không nghe thầy cô nói gì... Chỉ có các ông bố, bà mẹ, trong nỗi lo lắng tột cùng, đã tìm mọi cách để dạy bảo các con bài học mà lẽ ra nó có thể được học nhiều hơn với sự tác động sâu hơn trong một môi trường chính thống: Trường học.

Tôi nhớ về một bài thơ hóm hỉnh có tên “Bài thơ lạ”. Đại ý bài thơ là lời kể của một học sinh về việc nhìn thấy bà ngoại của mình khá hiện đại với “Tóc nhuộm ánh tím, soi gương mỗi ngày”, “Chiều chiều bà phóng xe ga ra đường”, nhưng cô giáo đã bắt em phải tả bà với một chân dung khác hẳn:

Đã bà là phải rụng răng

Tóc phải bạc trắng như trăng trên trời

Bà cũng không được ăn chơi

Vì mắt phải kém và môi nhai trầu…” (!)

Lối giảng dạy áp đặt đã triệt tiêu óc sáng tạo, năng lực tư duy của người học. Quan niệm  “Thầy luôn luôn đúng” đã tạo nên thành phẩm giáo dục là những thế hệ học sinh thiếu tự tin, thiếu bản lĩnh trong việc tiếp nhận tri thức, thiếu kĩ năng khi đối diện với những tình huống khó khăn diễn ra trong cuộc sống. Khi “co lại” trước sự phán quyết khắt khe ở trường học, lũ trẻ lại sẵn sàng “bung ra” lúc chúng được đóng vai hoặc tìm cách trở thành người phán quyết.

Thay vì được trang bị kiến thức, kĩ năng để tự phát hiện giá trị bản thân, các em lại đi tìm mình trong những trang mạng ảo, nơi các em được ngưỡng mộ, được tung hô, được sống với đúng trạng thái tâm lý, tình cảm của mình.

Chẳng có gì lạ khi lớp trẻ ngưỡng mộ những kẻ như: Khá Bảnh, Thánh chửi…, bởi lẽ, những gì các em được học ở trường đã quá cũ kĩ, lỗi thời. Trong bối cảnh công nghệ thông tin với nguồn dữ liệu khổng lồ rất tiện ích khi muốn truy cập, thì một hệ thống giáo dục quốc dân với chương trình, sách giáo khoa vẫn cứ “truyền thống” không thể tạo hứng thú cho đám học trò. Chưa kể dù ngành giáo dục đã đề xướng “Lấy học sinh làm trung tâm”, nhưng phương pháp giảng dạy thì cơ bản vẫn mang tính áp đặt khiến cách học của bây giờ cũng không khác trước là bao.

Phải thẳng thắn thừa nhận rằng, để có được những học sinh vừa có hiểu biết, vừa có kĩ năng sống mà chỉ trông chờ vào giáo dục ở nhà trường là chưa đủ. Nhưng trước hết, giáo dục Việt Nam hãy xác định rõ những chức năng trụ cột và thực hiện đầy đủ những chức năng ấy với sự đồng bộ về chương trình, sách giáo khoa và phương pháp giảng dạy. Đó đã là cách giúp giảm thiểu những câu chuyện đau lòng, đáng tiếc xảy ra với những đứa trẻ lứa tuổi học sinh cũng như với nền giáo dục Việt Nam hiện nay./.

Theo TS. Nguyễn Thị Hường – Học viện Hành chính Quốc gia
Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam
Tag :
MỚI NHẤT
Kinh tế tư nhân từng bước khẳng định vai trò quan trọng của nền kinh tế
Kinh tế tư nhân từng bước khẳng định vai trò quan trọng của nền kinh tế

Sau hơn 2 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương số 10-NQ/TW “Về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”, kinh tế tư nhân bước đầu có sự phát triển mạnh mẽ hơn và từng bước khẳng định vai trò quan trọng của nền kinh tế.

Chủ nhật, 05/05/2019 - 04:00

Ba lý do chính cần sửa đổi Bộ luật Lao động
Ba lý do chính cần sửa đổi Bộ luật Lao động

(ĐCSVN) – Mục đích sửa đổi Bộ luật Lao động lần này sẽ là sửa đổi cơ bản, toàn diện nhằm giải quyết căn bản các vướng mắc, bất cập từ thực tiễn thi hành sau 5 năm áp dụng trên thực tế; đáp ứng các yêu cầu thể chế hóa Hiến pháp năm 2013; đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế...

Thứ bảy, 04/05/2019 - 07:01

Vụ nâng điểm thi: Sẽ khởi tố những đối tượng đưa và nhận hối lộ
Vụ nâng điểm thi: Sẽ khởi tố những đối tượng đưa và nhận hối lộ

(Dân trí) - Đây là vụ án để lại hậu quả rất lớn với xã hội, do đó, các cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm khắc, có đủ sức răn đe, kể cả xử lý hình sự với những người đứng đầu về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Thứ sáu, 03/05/2019 - 06:34

Cần loại bỏ hiểm họa từ những thần tượng tai tiếng
Cần loại bỏ hiểm họa từ những thần tượng tai tiếng

Thời gian gần đây, hàng loạt các video có nội dung không lành mạnh của những người trẻ tuổi có xu hướng nổi loạn, xuất hiện với tần suất nhiều trên mạng xã hội đã làm dấy lên những nỗi lo...

Thứ năm, 02/05/2019 - 04:00

Cần nêu gương, tự giác nhận trách nhiệm!
Cần nêu gương, tự giác nhận trách nhiệm!

Thời gian qua, xã hội đặc biệt quan tâm đến câu chuyện thí sinh được nâng điểm trong kỳ thi THPT quốc gia năm 2018, trong số đó có con em cán bộ, đảng viên. Dư luận đang trông chờ những phụ huynh là cán bộ, đảng viên này cần tự nêu gương kiểm điểm, nhận trách nhiệm về những việc làm chưa đúng của mình.

Thứ tư, 01/05/2019 - 04:00

Xử lý thí sinh vụ gian lận điểm thi: Không thể tạo ra tiền lệ nửa vời
Xử lý thí sinh vụ gian lận điểm thi: Không thể tạo ra tiền lệ nửa vời

Dư luận đang rất quan tâm về cách xử lý của Bộ GDĐT đối với các thí sinh được nâng điểm liên quan vụ gian lận điểm thi tại các tỉnh Hà Giang, Hòa Bình, Sơn La với hơn 220 trường hợp được nâng điểm.

Thứ ba, 30/04/2019 - 04:00

Bảo vệ trẻ em - nói và hành động!
Bảo vệ trẻ em - nói và hành động!

Trẻ em bị xâm hại trong thời gian gần đây trở thành một trong những điểm nóng của dư luận xã hội. Nhiều vụ án gây nên sự xúc động đối với nạn nhân, sự phẫn nộ đối với kẻ thủ ác…Làm gì để bảo vệ sự an toàn cho trẻ em là câu hỏi bức thiết hiện nay.

Thứ hai, 29/04/2019 - 04:00

Vụ sàm sỡ bé gái trong thang máy: Luật không hề có “lỗ hổng”
Vụ sàm sỡ bé gái trong thang máy: Luật không hề có “lỗ hổng”

Vụ việc ông Nguyễn Hữu Linh - nguyên Viện Phó VKSND TP. Đà Nẵng - có hành vi “Cưỡng hôn” và dùng tay sờ mó vào người của bé gái, hoàn toàn đủ yếu tố cấu thành tội dâm ô, xét từ góc độ chứng cứ cũng như các quy định của pháp luật hướng dẫn về tội danh này.

Chủ nhật, 28/04/2019 - 04:00

Cấm quay phim chụp hình: Hiểu để hành xử cho đúng
Cấm quay phim chụp hình: Hiểu để hành xử cho đúng

(Dân trí) - Thời gian vừa qua, một số cơ quan nhà nước có đưa biển báo với nội dung cấm công dân, báo chí quay phim chụp ảnh (QPCA). Quy định này đã gây ra nhiều luồng ý kiến trái chiều và thu hút sự quan tâm của dư luận.

Thứ bảy, 27/04/2019 - 04:00

Cổ động viên đốt pháo sáng vì mục đích gì?
Cổ động viên đốt pháo sáng vì mục đích gì?

Sân Hàng Đẫy chìm trong biển khói là hình ảnh đáng chú nhất trận Hà Nội gặp Hải Phòng ở vòng 6 Wake-up 247 V.League 2019.

Thứ sáu, 26/04/2019 - 04:00

Cần xử nghiêm hành vi phá hoại nông sản, vật nuôi của nông dân
Cần xử nghiêm hành vi phá hoại nông sản, vật nuôi của nông dân

Thời gian qua, đã có không ít vụ phá hoại nông sản xảy ra, từ việc đầu độc đàn vật nuôi cho đến chặt hạ cây trồng. Đây là một hành động rất đáng lên án.

Thứ năm, 25/04/2019 - 04:00

Từ hai vụ án, lộ ra những khoảng trống trong pháp luật
Từ hai vụ án, lộ ra những khoảng trống trong pháp luật

(Dân trí) - Việc cơ quan điều tra khởi tố bị can với kẻ ấu dâm được cộng động hoàn toàn ủng hộ, thì với vụ án nâng điểm lại hoàn toàn ngược lại, dư luận “dậy sóng” khi một số trường vẫn cho những học sinh được nâng điểm tiếp tục theo học và chưa xử lý những phụ huynh liên quan.

Thứ tư, 24/04/2019 - 04:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Điểm danh những “thủ khoa rởm” đến từ Hòa Bình, Sơn La
                
                    LĐO | 17/04/2019 | 06:35
Điểm danh những “thủ khoa rởm” đến từ Hòa Bình, Sơn La LĐO | 17/04/2019 | 06:35

Những thí sinh từng được mọi người xuýt xoa vì đỗ thủ khoa các trường đại học danh tiếng trong nước, nhưng vừa bị phát hiện nằm trong danh sách được nâng điểm thi. Họ không chỉ là “thủ khoa rởm”, mà còn là người cướp mất cơ hội của rất nhiều thí sinh khác.

Thứ hai, 22/04/2019 - 04:00

Thu hồi nợ, “đòi nợ thuê” nhìn từ góc độ pháp lý
Thu hồi nợ, “đòi nợ thuê” nhìn từ góc độ pháp lý

Thời gian qua, các vụ việc liên quan đến hoạt động “đòi nợ thuê” tại một số địa phương đã thu hút sự chú ý của dư luận. Theo các luật sư và chuyên gia pháp lý, trong mọi tình huống, việc cho vay, thu hồi nợ cần phải tuân thủ các quy định của pháp luật hiện hành.

Chủ nhật, 21/04/2019 - 04:00

Bác sĩ và “tình trạng bát phở” giả vờ đủ
                
                    LĐO | 16/04/2019 | 17:20
Bác sĩ và “tình trạng bát phở” giả vờ đủ LĐO | 16/04/2019 | 17:20

Chỉ “mua được một quả ổi”, hoặc gộp chung thì “4-5 người ăn chung một bát phở”. Quả ổi hay 1/4 bát phở là “thời giá” tiền bồi dưỡng một ca mổ của ngành y tế năm 1986. Mấy chục năm sau, tiền bồi dưỡng mỗi ca mổ 8 tiếng được tăng lên... 25 ngàn đồng.

Thứ bảy, 20/04/2019 - 07:04

Sai phạm BOT của Út “trọc” gắn liền trách nhiệm của Bộ GTVT
Sai phạm BOT của Út “trọc” gắn liền trách nhiệm của Bộ GTVT

(Dân trí) - Những ai đã được hưởng lợi từ những sai phạm trong BOT giao thông của Út “trọc”? Tất nhiên, không chỉ Út “trọc”, nên y và bộ sậu của mình đã bị khởi tố, nhưng lẽ nào, những cán bộ liên quan ở Bộ GTVT lại vô can?

Thứ sáu, 19/04/2019 - 04:00

Năng lực hay sự thờ ơ vô cảm của cán bộ?
Năng lực hay sự thờ ơ vô cảm của cán bộ?

Mới đây, tại cuộc gặp gỡ đối thoại với doanh nghiệp bất động sản TP - Bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Thiện Nhân đã thẳng thắn chỉ rõ những bất cập, yếu kém của cán bộ TP. HCM trong xử lý công việc của doanh nghiệp. Những bất cập yếu kém ấy rất đáng suy nghĩ về cán bộ hiện nay, đó là năng lực và sự thờ ơ vô cảm của cán bộ.

Thứ năm, 18/04/2019 - 04:00

Vụ nâng điểm: Tham nhũng trong giáo dục phải xử lý nghiêm và triệt để
Vụ nâng điểm: Tham nhũng trong giáo dục phải xử lý nghiêm và triệt để

(Dân trí) - Dư luận đòi hỏi, cần phải xử lý thật nghiêm, không chỉ là những đối tượng trong “Hội  đồng” sửa bài, nâng điểm, mà cả những đối tượng mua, “cướp” điểm dưới mọi hình thức.

Thứ tư, 17/04/2019 - 10:01

Lại là bổ nhiệm đúng qui trình?!
Lại là bổ nhiệm đúng qui trình?!

Những ngày qua, dư luận bàn tán, bức xúc về việc bổ nhiệm cán bộ ở một số địa phương được báo chí nêu mà điển hình là một số nhân sự đã bị kỷ luật bằng hình thức cách chức, nay lại được bổ nhiệm vào chức vụ khác.

Thứ ba, 16/04/2019 - 04:00

Tăng cường kiểm soát chất lượng không khí tại các đô thị
Tăng cường kiểm soát chất lượng không khí tại các đô thị

Để kiểm soát được chất lượng không khí tại các đô thị hiện nay, cần tiếp tục tăng cường đầu tư xây dựng lắp đặt các trạm quan trắc không khí tự động liên tục theo các quy hoach đã được phê duyệt, đảm bảo phục vụ cho việc quan trắc và cung cấp thông tin kịp thời cho người dân và các cơ quan quản lý.

Thứ hai, 15/04/2019 - 04:00

Hà Nội ô nhiễm không khí: Bác sĩ mách loạt bí kíp "ta tự cứu thân ta"
Hà Nội ô nhiễm không khí: Bác sĩ mách loạt bí kíp "ta tự cứu thân ta"

Các chuyên gia cho rằng để bảo vệ sức khoẻ trong môi trường ô nhiễm không khí tốt hơn hết là tự ý thức, "ta tự cứu thân ta" trước khi chờ đợi gỉải pháp vĩ mô.

Chủ nhật, 14/04/2019 - 04:00

Chặn "cục máu đông" và trách nhiệm các nhà băng
Chặn "cục máu đông" và trách nhiệm các nhà băng

Các ngân hàng đổ ra 750 tỉ đồng cho một dự án nhà máy thép. Và giờ đây, khi dự án chỉ còn là một “đống thép han gỉ”, cái giá khởi điểm được đưa ra đấu giá chỉ 108 tỉ đồng. Đây chính là một trong những nguyên do làm nên “cục máu đông nợ xấu”.

Thứ bảy, 13/04/2019 - 04:00

Cần khởi tố vụ án oan sai chồng chất này
Cần khởi tố vụ án oan sai chồng chất này

(Dân trí) - Án đã oan, nhưng những cán bộ tiến hành tố tụng vụ án này không những không sửa sai, mà nhằm che dấu sai phạm, họ nhẫn tâm để những người vô tội mang tiếng 40 năm ròng là … kẻ cướp,  Rất tiếc, không thể nói khác.

Thứ sáu, 12/04/2019 - 04:00

Ngăn chặn sự lệch chuẩn văn hóa
Ngăn chặn sự lệch chuẩn văn hóa

Thời gian gần đây, một số nhân vật trên mạng xã hội có những hành vi lệch chuẩn văn hóa nhưng lại thu hút được sự chú ý của rất nhiều bạn trẻ, thậm chí là sự hưởng ứng, bắt chước, coi như “thần tượng”, đã đặt ra bài toán về định hướng văn hóa cho giới trẻ hiện nay.

Thứ năm, 11/04/2019 - 04:00