Làm luật như "vá săm xe đạp"

Mong rằng, sau lần ban hành mới Bộ luật Dân sự lần này, từ lần sau khi sửa đổi Bộ luật Dân sự chúng ta sẽ thực hiện theo phương thức “vá săm xe đạp”.

Theo chu kỳ cứ sau 10 năm nước ta lại ban hành một Bộ luật Dân sự.
Theo chu kỳ cứ sau 10 năm nước ta lại ban hành một Bộ luật Dân sự. Ảnh minh họa
 
Theo Chương trình xây dựng luật và pháp lệnh của Quốc hội, nếu không có gì thay đổi thì trong năm 2015, Việt Nam sẽ có Bộ luật Dân sự mới. Như vậy, theo chu kỳ cứ sau 10 năm nước ta lại ban hành một Bộ luật Dân sự (1995, 2005 và 2015). Hiếm có nước nào như Việt Nam chỉ trong 1 thời gian ngắn mà sắp có tới 3 Bộ luật Dân sự.

Có một luật gia từng ví: “Làm luật ở Việt Nam giống như vá săm xe đạp, thủng chỗ nào vá chỗ đó”. Câu ví này ý nói, việc xây dựng và ban hành luật ở Việt Nam mang tính chắp vá, không có tính chất dài hơi. Tuy nhiên, theo quan điểm của tôi, riêng với việc xây dựng Bộ luật Dân sự ở Việt Nam, nếu được thực hiện theo phương thức “vá săm xe đạp” thì lại có nhiều ý nghĩa tích cực.

Nghĩa là, sau khi ban hành và đưa vào thực hiện trong cuộc sống, nếu phát hiện những quy định, chế định nào của Bộ luật Dân sự bất cập cần sửa đổi, bổ sung thì chúng ta ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Dân sự. Để bảo đảm cho hệ thống pháp luật dân sự đơn giản, rõ ràng, dễ sử dụng, nâng cao hiệu quả thi hành, thì chúng ta hợp nhất, đưa nội dung sửa đổi, bổ sung trong văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều của văn bản đã được ban hành trước đó vào văn bản được sửa đổi, bổ sung. Chúng ta đã có hẳn một pháp lệnh quy định về quy trình và kỹ thuật thực hiện việc này, đó là Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật năm 2012.

Nói một cách hình ảnh, sau một thời gian chạy trên đường nếu “chiếc bánh xe Bộ luật Dân sự” bị xuống hơi hay bị thủng thì chúng ta “bơm, vá” để nó có thể chạy bình thường trở lại. Cứ như thế chúng ta tiếp tục bơm, vá cho đến khi nào không còn bơm, vá được thì thôi; tức là lúc này các quy định của Bộ luật Dân sự đã trở nên tương đối ổn định và hoàn thiện, thì mới tính đến chuyện ban hành Bộ luật Dân sự mới (thay săm mới).

Làm như thế chúng ta sẽ tránh được tình trạng ban hành quá nhiều Bộ luật Dân sự trong một thời gian ngắn. Các luật gia vẫn thường ca ngợi Bộ luật Dân sự Pháp năm 1804 có tuổi đời trên 200 năm. Tuy nhiên, để có được sức sống lâu bên và trở thành công trình pháp luật khắc ghi lịch sử nước Pháp như vậy, Bộ luật này cũng đã trải qua một số lần sửa đổi, bổ sung.
 
Thực tiễn làm luật ở nước ta trong thời gian qua cho thấy, các đạo luật được thông qua đa phần đều có dung lượng khá lớn các quy phạm và đối tượng điều chỉnh, phạm vi điều chỉnh rộng. Chính sự đầu tư nhân, tài, vật lực cho các đạo luật có quy mô lớn đã làm cho công việc soạn thảo các dự thảo văn bản bị kéo dài, tính chất đồng bộ và thống nhất của dự thảo trong mối quan hệ với các đạo luật khác nhiều khi không được đảm bảo.

Đặc biệt các đạo luật lớn thường phải tranh luận, thảo luận kéo dài vì phức tạp mới mong đạt được sự thống nhất các quan điểm và cách thức thể hiện. Do vậy, thời gian chuẩn bị xây dựng dự thảo tại các ban soạn thảo, thẩm định, thảo luận, chỉnh lý và thông qua tại Quốc hội thường kéo dài: Khoảng cách giữa nhu cầu cấp bách phải điều chỉnh và khả năng điều chỉnh của đạo luật ngày càng xa đã dẫn đến tình trạng, đợi được luật ra đời, thì cuộc sống đã biến chuyển sang một mức độ phát triển khác.

Để khắc phục tình trạng này, thay vì xây dựng và thông qua các đạo luật có quy mô lớn, chúng ta nên tập trung xây dựng và thông qua các đạo luật có quy mô điều chỉnh hẹp. Một đạo luật với ít các điều khoản sẽ được nhanh chóng xây dựng, kịp thời đáp ứng các nhu cầu điều chỉnh pháp luật, dễ dàng tương thích với các không gian pháp lý quốc tế. Tính hữu ích của một đạo luật ít điều khoản, không chỉ thể hiện ở sự gọn nhẹ về nội dung, dễ xây dựng, mà còn ở chỗ dễ kiểm soát tính đồng bộ và thống nhất, dễ sửa đổi khi có nhu cầu và dễ áp dụng trên thực tế.

Sau một thời gian xây dựng và thảo luận, dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) đang được đưa ra lấy ý kiến nhân dân. Tuy nhiên, do tính chất và quy mô của Bộ luật Dân sự, hiện nay vẫn còn rất nhiều ý kiến khác nhau đối với kết cấu cũng như nội dung của dự thảo.

Mong rằng, sau lần ban hành mới Bộ luật Dân sự lần này, từ lần sau khi sửa đổi Bộ luật Dân sự chúng ta sẽ thực hiện theo phương thức “vá săm xe đạp”. Biết đâu đấy, sau hơn 200 năm nữa Việt Nam cũng có một Bộ luật Dân sự có sức sống lâu bền và trở thành khuôn mẫu cho việc xây dựng và ban hành Bộ luật Dân sự của nhiều quốc gia trên thế giới như của nước Pháp.

Theo TS. Trần Văn Biên (Viện Nhà nước và Pháp luật)
Vietnamnet
MỚI NHẤT
PCI sau 10 năm đã có sự đua tranh lành mạnh
PCI sau 10 năm đã có sự đua tranh lành mạnh

(Dân trí) - Việc chấm điểm năng lực cạnh tranh cấp tỉnh sẽ như một cú huých rất có ý nghĩa , rất tác dụng....

Thứ hai, 20/04/2015 - 02:08

Dự án trên cao, năng lực dưới thấp
Dự án trên cao, năng lực dưới thấp

Dự án đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông đã quá nhiều tai tiếng, người dân bức xúc, Nhà nước sốt ruột, nhưng nó vẫn ỳ ra đó, như trêu ngươi, như thách thức.

Thứ hai, 20/04/2015 - 09:05

Sao đi xe đạp điện phải đội mũ bảo hiểm?
Sao đi xe đạp điện phải đội mũ bảo hiểm?

(Dân trí) - việc quy định bắt buộc (phải đội mũ bảo hiểm) - đối với học sinh đi “xe 2 bánh chạy bằng điện” nêu ở phần trên là “chuyện vơ đũa cả nắm”, lẫn lộn, “hổ lốn” giữa 3 loại: “Xe máy điện, xe đạp máy và xe đạp điện” .

Chủ nhật, 19/04/2015 - 07:00

Xét tuyển vào lớp 6 bằng IQ và EQ?
Xét tuyển vào lớp 6 bằng IQ và EQ?

(Dân trí) - Một số trường định dùng IQ và EQ để tuyển sinh vào lớp 6 khiến một số cha mẹ chạy tìm trường luyện IQ và EQ cho con của họ

Thứ bảy, 18/04/2015 - 04:03

Hãy tự cứu mình và con cái mình
Hãy tự cứu mình và con cái mình

Tưởng đâu bỏ thi tuyển vào lớp 6 thì sẽ giảm áp lực cho học sinh, sẽ xua tan nỗi lo âu cho phụ huynh. Và con cái chúng ta sẽ giành giật lại được chút tuổi thơ quý giá trong chuỗi ngày dài học hành và thi cử triền miên.

Thứ bảy, 18/04/2015 - 12:35

“Chúng ta có thể học kinh nghiệm chống tham nhũng của Trung Quốc”
“Chúng ta có thể học kinh nghiệm chống tham nhũng của Trung Quốc”

(Dân trí) - Ông Trần Văn Dũng - Vụ phó Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính (Bộ Tư pháp) - cho rằng những kinh nghiệm, bài học về phòng chống tham nhũng của Trung Quốc đã và đang thực hiện là điều cần được nghiên cứu, học tập trong quá trình sửa đổi Bộ luật Hình sự.

Thứ bảy, 18/04/2015 - 10:20

Những vụ “buôn lậu” tai tiếng của phi công, tiếp viên Vietnam Airlines
Những vụ “buôn lậu” tai tiếng của phi công, tiếp viên Vietnam Airlines

(Dân trí) - Phi công và tiếp viên Vietnam Airlines giấu 6kg vàng trong đế giày để tuồn sang Hàn Quốc là vụ việc mới nhưng không lạ. Hành vi “buôn lậu” của thành viên phi hành đoàn đã từng có tiền lệ với những vụ việc nhiều tai tiếng.

Thứ bảy, 18/04/2015 - 08:35

Hàn Quốc vận động người dân từ bỏ thịt chó thế nào?
Hàn Quốc vận động người dân từ bỏ thịt chó thế nào?

Sự kết hợp giữa chế tài xử lý và các chiến dịch tuyên truyền vận động đã giúp người dân Hàn Quốc dần từ bỏ thói quen ăn thịt chó.

Thứ bảy, 18/04/2015 - 06:03

Để người dân không thờ ơ với tham nhũng
Để người dân không thờ ơ với tham nhũng

Trao đổi với PV Đại Đoàn Kết xung quanh thông tin người dân có vẻ thờ ơ với tham nhũng, không tố cáo hành vi tham nhũng khiến những nỗ lực kiểm soát tham nhũng của nước ta chưa đem lại kết quả như mong đợi, ông Đinh Xuân Thảo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp của Quốc hội cho rằng: Cần tìm ra các giải pháp hữu hiệu để người dân chung tay đấu tranh loại bỏ tham nhũng.

Thứ sáu, 17/04/2015 - 05:09

'Lạm phát' sếp phó vì làm thay việc... sếp trưởng
'Lạm phát' sếp phó vì làm thay việc... sếp trưởng

Để cho trưởng ra trưởng, phó ra phó trong các cơ quan nhà nước, rõ ràng cần phải có những thay đổi căn bản.

Thứ sáu, 17/04/2015 - 04:50

Cần thiết lập các thiết chế giám sát cộng đồng
Cần thiết lập các thiết chế giám sát cộng đồng

Vừa qua, Trung tâm Nghiên cứu Phát triển và Hỗ trợ cộng đồng, Trung tâm Công tác lý luận Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Chương trình phát triển Liên hợp quốc đã công bố chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) năm 2014, trong đó, nổi cộm lên các chỉ số về tham nhũng, hối lộ khiến nhiều người không khỏi băn khoăn

Thứ sáu, 17/04/2015 - 04:22

Hối lộ rồi sẽ nhận hối lộ
Hối lộ rồi sẽ nhận hối lộ

Gần 50% số người dân được hỏi trên toàn quốc cho rằng phải hối lộ mới có được việc làm trong khu vực hành chính công, đó là kết quả khảo sát trong báo cáo Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở VN (PAPI) công bố ngày 14.4 tại Hà Nội.

Thứ năm, 16/04/2015 - 09:14

ĐÁNG QUAN TÂM
Không thể lấy tiền thuế dân đền quyết sách sai
Không thể lấy tiền thuế dân đền quyết sách sai

Người dân không chấp nhận việc lấy công quỹ để trả cho DN vì điều này vô lý. Ai đưa ra quyết định sai thì phải chịu trách nhiệm. Không thể lấy ngân sách bù vào để tạo tiền lệ cho hành vi sai.

Thứ tư, 15/04/2015 - 10:21

Hãy để thời gian trả lời bằng sự thật
Hãy để thời gian trả lời bằng sự thật

Sinh tại Việt Nam, lớn lên tại Mỹ, mấy năm gần đây trong tư cách Tổng thư ký tuần báo Việt Weekly (Mỹ), Etcetera Nguyễn có dịp trở về Việt Nam để tác nghiệp. Nhân kỷ niệm 40 năm Ngày giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước, Etcetera Nguyễn gửi tới BáoNhân Dânbài viết nói lên suy nghĩ của mình về thực chất hoạt động "chống cộng" ở hải ngoại, về vai trò của Việt Weekly trong khi đưa tin khách quan, trung thực về tình hình đất nước...

Thứ ba, 14/04/2015 - 08:56

Những trái dưa nghĩa tình
Những trái dưa nghĩa tình

(Dân trí) - Sáng nay, hàng chục tấn dưa từ vùng lũ Quảng Nam đã được các bạn trẻ chuyển ra Hải Phòng. Cũng như người dân các tỉnh thành khác, người Hải Phòng đổ xô đi mua dưa, không màng giá cả, chất lượng, miễn có thể góp chút tình cho người dân vùng thiên tai.

Thứ bảy, 11/04/2015 - 04:49

Việt Nam “dẫn đầu” và “nhất thế giới”?
Việt Nam “dẫn đầu” và “nhất thế giới”?

Năm 2013, Ngân hàng Thế giới chỉ ra: Việt Nam thuộc nhóm nước dẫn đầu thế giới về xây dựng pháp luật nhưng lại thuộc nhóm nước yếu kém nhất thế giới về thực thi pháp luật.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 06:46

Tôi đã viết đơn rút con khỏi… đội tuyển học sinh giỏi
Tôi đã viết đơn rút con khỏi… đội tuyển học sinh giỏi

Sâu xa hơn cả việc trượt đại học hay lỡ du học này chính là áp lực "gà chọi" trên vai đã làm cho nhiều học sinh học chuyên mất sự cân bằng, khó thành công trong cuộc sống sau này.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 06:06

Những tấm lòng thơm thảo
Những tấm lòng thơm thảo

(Dân trí) - Sau vài ngày kêu gọi sự ủng hộ của cộng đồng, cả trăm tấn dưa ngập lụt đã được tiêu thụ hết. Tại Hà Nội, có ngày 14 tấn dưa vừa đưa về đã được bán hết vèo.

Thứ sáu, 10/04/2015 - 12:44

Không có học sinh hư, chỉ có học sinh chưa ngoan.
Không có học sinh hư, chỉ có học sinh chưa ngoan.

(Dân trí) - ranh giới giữa học sinh hư và học sinh chưa ngoan lại rất gần. Vậy làm thế nào để giúp những học sinh chưa ngoan trở lại thành học sinh ngoan,

Thứ sáu, 10/04/2015 - 12:35

Đi ngược lợi ích của dân, phải quyết bãi nhiệm
Đi ngược lợi ích của dân, phải quyết bãi nhiệm

Cụ thể hóa cơ chế cử tri bãi nhiệm Đại biểu khi người đó không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân.

Thứ năm, 09/04/2015 - 02:05

Nô nức rủ nhau đi xin
Nô nức rủ nhau đi xin

(Dân trí) - Nếu còn dư suất nào thì làm ơn đi, cậu nhớ xin thêm luôn cho mấy anh em phòng này mỗi người một suất nhé. Tha thiết nhờ đấy!

Thứ năm, 09/04/2015 - 12:48

Thôn nghèo và món quà hoành tráng của huyện
Thôn nghèo và món quà hoành tráng của huyện

(Dân trí) - Liệu cái cổng chào mà huyện tặng, có làm được điều gì đó cho đồng bào như ông trưởng phòng VHTT nói trong công cuộc bảo tồn văn hóa dân tộc khi mà cuộc sống của hơn một nửa hộ dân trong thôn còn nghèo khó?

Thứ tư, 08/04/2015 - 11:47

Nguyên khí... ngoài biên chế
Nguyên khí... ngoài biên chế

Hiền tài là nguyên khí quốc gia”, sở dĩ Thân Nhân Trung vắn tắt được như thế vì thời bấy giờ quốc gia Đại Việt không chia hiền tài làm hai loại trong và ngoài biên chế.

Thứ tư, 08/04/2015 - 11:35

Bộ GTVT cần thanh tra ngay các dự án "dính" nghi án tiêu cực
Bộ GTVT cần thanh tra ngay các dự án "dính" nghi án tiêu cực

(Dân trí) - Theo TS. Dương Thanh Biểu - nguyên Phó viện trưởng VKSND Tối cao, Bộ Giao thông vận tải cần tổ chức thanh tra ngay các dự án giao thông đã được Ngân hàng Thế giới và cơ quan công tố Hàn Quốc nhắc tới trong những nghi án tiêu cực.

Thứ ba, 07/04/2015 - 07:30