Người Việt kiêng gì ngày Tết?

Dân trí Người xưa vẫn nói “có thờ có thiêng, có kiêng có lành”, ngày Tết, người Việt có rất nhiều quy tắc đem áp dụng, những mong ngày đầu năm suôn sẻ, tốt đẹp, cả năm sẽ may mắn, chảy trôi.

Theo quan niệm của người Việt từ xưa đến nay, ngày đầu năm có nhiều điều tốt đẹp thì cả năm sẽ có nhiều điều may mắn, vì vậy, người Việt có khá nhiều quy tắc được đem áp dụng vào ngày Tết, trong đó có khá nhiều điều kiêng kỵ:

Không quét nhà ngày mùng Một Tết


Không quét nhà ngày mùng Một Tết: Trước Tết, nhà nào cũng đã lau dọn cửa nhà sạch sẽ, phong quang đón Tết. Vì vậy, trong ngày đầu năm, bạn không cần phải quét dọn thêm nữa. Vào ngày này, người Việt tuyệt đối không động đến cây chổi. Theo quan niệm truyền thống, quét dọn nhà cửa trong ngày này là quét hết tài lộc trong năm mới ra khỏi nhà.

Không đổ rác ngày mùng Một Tết: Tục kiêng đổ rác có nguồn gốc từ một truyện dân gian bên Trung Quốc. Truyện kể rằng ngày xưa có một người lái buôn được Thủy thần tặng một nàng hầu tên là Như Nguyệt. Kể từ khi có nàng hầu này về nhà, ông ta bỗng trở nên giàu có. Đến một năm, đúng ngày mùng Một Tết, Như Nguyệt mắc lỗi, bị ông chủ đánh đập, mắng nhiếc thậm tệ nên nàng tủi thân, biến vào đống rác. Người lái buôn không biết, mang rác đổ đi. Từ đấy, ông ta trở lại nghèo khó.

Không cho lửa đầu năm: Ngày đầu năm, khi đi ra ngoài hoặc đi lễ chùa, bạn chớ nên quên mang theo diêm hay bật lửa bởi lúc này, cần dùng lửa mà không có, bạn đi xin cũng không ai cho vì lửa đỏ tượng trưng cho may mắn, cho lửa đầu năm chẳng khác nào đem may mắn của mình đi cho người khác.

Không cho nước đầu năm: Nước, lửa là hai nguyên tố trong ngũ hành, có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống sinh hoạt thường ngày và lao động sản xuất của con người. Cũng như lửa, nước được coi như một trong những nguồn phát sinh tài lộc, chẳng thế mà dân gian có câu “tiền vào như nước”.

Đầu năm cho nước cũng coi như mất lộc. Xưa kia, khi nước còn phải gánh từ ao, hồ hoặc hứng trong chum, vại, thường ngày cuối năm, nhà nào cũng lo đổ đầy nước vào các vật chứa. Từ trong tâm thức người Việt, hình ảnh nước đầy ăm ắp giống như một điềm may, hứa hẹn năm mới sẽ dễ làm ăn, sinh sống, cửa nhà mát mẻ.

Không đi chúc Tết sáng mùng Một


Không đi chúc Tết sáng mùng Một: Nếu không được gia chủ mời, người Việt rất ngại đến nhà người khác và trở thành khách xông nhà “bất đắc dĩ” vào sáng mùng Một. Vai trò của người xông nhà trong ngày đầu năm rất quan trọng.

Nếu năm tới, gia chủ được vạn sự tốt lành thì không sao nhưng nếu họ có việc gì không tốt đẹp, lại dễ đổ lỗi vì người xông nhà đầu năm “nặng vía”.

Chính vì sợ điều này xảy ra nên vào ngày mùng Một Tết, người Việt thường chỉ ở nhà thắp hương cúng lễ, sau đó, đi chúc Tết cha mẹ, nếu gia đình đã tách ra ở riêng. Thường người Việt chỉ đến chúc Tết anh em, họ hàng thân thiết, gần gũi trong ngày mùng Một Tết.

Không làm đổ vỡ đồ dùng: Người Việt rất kỵ làm vỡ bát đĩa, ấm chén trong ngày đầu năm vì đổ vỡ tạo nên sự chia cắt, đứt lìa, là tín hiệu không thuận lợi của các mối quan hệ. Tuy vậy, đôi khi, việc làm vỡ bát đĩa vẫn xảy ra trong ngày Tết.

Khi đó, người ta lại có cách trấn an để người thân được yên lòng, khỏi lấn bấn ngày đầu năm. Tiếng bát đĩa rơi vỡ có phần giống với tiếng “phát”. Bát đĩa rơi vì thế được người ta “lạc quan hóa” thành tín hiệu báo gia chủ sắp phát tài tới nơi.

Không bất hòa ngày đầu năm: Đầu năm, dù có bất đồng, khó chịu với nhau tới mức nào, vì bất cứ chuyện gì, người ta vẫn cần phải giữ hòa khí, tránh cãi vã, xích mích đầu năm. Đó thực tế là một cách để tránh không khí không vui xảy tới với gia đình trong ngày Tết.

Trong ngày này, để tránh không khí căng thẳng trong nhà, ngay cả trẻ con nghịch ngợm, phạm lỗi cũng sẽ dễ dàng được bỏ qua hơn để cha mẹ không phải cáu giận, quát mắng mà trẻ cũng không khóc lóc, nhăn nhó.

Không mặc quần áo màu trắng hay đen


Không mặc quần áo màu trắng hay đen: Theo quan niệm của người xưa, màu trắng và đen là màu tang tóc, vì vậy, ngày đầu năm không bao giờ được mặc trang phục quá nhiều sắc trắng hay sắc đen. Ngày Tết, người ta ưa chuộng những màu sắc sặc sỡ, tạo nên sự phấn khởi, vui vẻ, đặc biệt được ưa chuộng là hai sắc đỏ, vàng.

Không vay mượn đầu năm: Ngày đầu năm, người Việt rất kiêng kỵ việc vay mượn, kể cả cho vay hay đi vay, đòi nợ hay trả nợ, dù là tiền bạc hay đồ vật. Đi vay đầu năm là điềm báo sẽ túng thiếu cả năm, cho vay đầu năm sẽ khiến tiền bạc phân tán, đòi nợ đầu năm dễ gây mất hòa khí và khiến người đi đòi cả năm sẽ mệt mỏi chạy theo con nợ, trả nợ đầu năm chẳng khác gì đem lộc nhà ra khỏi nhà.

Xưa kia, các cụ ta có lệ, từ ngày 23 tháng Chạp dựng cây nêu đến hết ngày mùng 7 tháng Giêng hạ cây nêu, những món nợ nần không được phép hỏi đến để trong ngày Tết, ai ai cũng được yên vui hưởng Tết, làng xóm không có chuyện to tiếng, cãi vã lúc năm hết Tết đến.

Không xuất hành ngày mùng 5 Tết: Ngày mùng 5 tháng Giêng Âm lịch là ngày nguyệt kỵ, người Việt thường không xuất hành đầu năm vào ngày này. Dân gian có câu “mùng năm, mười bốn, hai ba; đi chơi còn lỗ nữa là đi buôn”, người Việt tin rằng mùng 5 không thích hợp cho các cuộc du xuân lấy lộc.

Kỵ tang tóc ngày mùng Một Tết: Tết Nguyên Đán là ngày vui của toàn dân tộc. Xưa có lệ gia đình gặp chuyện tang tóc được phép cất khăn tang trong ba ngày Tết, có lẽ để tránh cho hàng xóm láng giềng ra vào khỏi phải nhìn thấy cảnh buồn thương ngay ngày đầu năm.

Nhà “có bụi” (có tang) kiêng đi chúc Tết, ngược lại, họ hàng, làng xóm thường chủ động đến chúc Tết gia đình “có bụi”. Trường hợp gia đình có người qua đời vào ngày 30 tháng Chạp mà có thể lo liệu kịp thì thường tiến hành việc hiếu ngay trong ngày đó, kiêng để sang ngày mùng Một năm sau. Trường hợp có người thân qua đời đúng ngày mùng Một Tết thì cũng chưa phát tang ngay mà để đến sáng mùng Hai mới làm lễ phát tang.

Không nói điều xui: Đầu năm chỉ nói những điều tốt đẹp, vui vẻ, may mắn, không khóc lóc, buồn tủi, không nói lại chuyện đen đủi, rủi ro năm cũ.

Không treo tranh xui


Không treo tranh xui: Khi xưa, mỗi dịp Tết đến, ông bà ta thường mua một bức tranh mới về treo để chơi Tết. Những tranh được treo trong ngày Tết thường là tranh mang ý nghĩa tốt đẹp, may mắn như tranh đàn lợn, đàn gà, tranh cậu bé… tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở. Người ta kiêng không treo những tranh “xui” như tranh đánh ghen hay đi kiện.

Không ăn món xui: Đầu năm, người Việt không bao giờ ăn thịt chó, cá mè, thịt vịt… bởi quan niệm đây là những món không tốt lành, thường chỉ ăn vào cuối năm, cuối tháng, để giải đen.

Kiêng mua đồ xui: Dân gian có câu “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi”, mua gì đầu năm cũng là một việc rất quan trọng bởi nó là món hàng đầu tiên gia chủ mang về nhà. Món hàng mua đầu năm được coi là mua để lấy hên, lấy lộc, bởi “của mua là của được”. Món hàng này mang nhiều ý nghĩa tâm linh hơn thực dụng. Đầu năm kiêng mua dao, thớt, chày, cối… Người ta hay mua muối ngay sáng sớm mùng Một với hàm ý cả năm đậm đà, ý vị.

Câu nói “đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” có rất nhiều cách hiểu. Muối đã nói ở trên, về vôi, khi xưa, vôi thường được sử dụng để xây nhà cửa, ăn trầu và rải bốn góc tường nhà ngày cuối năm để xua đuổi tà ma. Cũng có một cách giải thích khác là cuối năm mua vôi về để tiếp cho ông bình vôi.

Bích Ngọc
Tổng hợp

MỚI NHẤT
Clip du học sinh Việt trên 16 nước chúc Tết ông bà, cha mẹ
Clip du học sinh Việt trên 16 nước chúc Tết ông bà, cha mẹ

(Dân trí) - Vì nhiều lí do không thể về Việt Nam ăn Tết, các bạn du học sinh đang sinh sống, học tập tại nhiều nước trên thế giới đã chung tay làm clip chúc Tết gửi về quê nhà.

Thứ hai, 27/01/2014 - 10:45

Xúc động ngày Tết đọc lại lá thư bố mẹ gửi con
Xúc động ngày Tết đọc lại lá thư bố mẹ gửi con

(Dân trí) - “Ngày bố mẹ già đi, con hãy cố gắng kiên nhẫn và hiểu cho bố mẹ. Nếu như bố mẹ ăn uống rớt vung vãi... Nếu như bố mẹ gặp khó khăn ngay cả đến cái ăn cái mặc… Xin con hãy bao dung!”

Thứ hai, 27/01/2014 - 09:36

Thơ Tết nơi xa xứ
Thơ Tết nơi xa xứ

(Dân trí) - Một độc giả Dân Trí ở Angola đã gửi những cảm xúc nhớ nhà, nhớ Tết Việt, qua những áng thơ đầy xúc động.

Thứ hai, 27/01/2014 - 07:46

Mất ngủ, nhớ Tết
Mất ngủ, nhớ Tết

(Dân trí) - 4h30 sáng, tuyết bắt đầu rơi trở lại, càng khiến khung cảnh thêm khác biệt với quê nhà đang rạo rực đón xuân. Không có những người tay cầm cành đào hay khệ nệ bê chậu quất, không có những đứa trẻ ra đường với nụ cười rạng rỡ vì được mua quần áo mới.

Thứ hai, 27/01/2014 - 06:35

Con nhớ…
Con nhớ…

(Dân trí) - Những ngày cuối năm, cảm giác nhớ lại ùa về, Tết về trong ký ức của một thời xa vắng, năm nay con lại không về…

Chủ nhật, 26/01/2014 - 09:55

Cái Tết đầu tiên xa nhà
Cái Tết đầu tiên xa nhà

(Dân trí) - Khi ở sân bay, con đã không quay lại nhìn mọi người, vì không muốn ai lo lắng cho con. Mới vậy mà nửa năm đã trôi qua, và Tết cũng sắp đến gần.

Chủ nhật, 26/01/2014 - 05:45

Điều ước giản dị mùa Xuân
Điều ước giản dị mùa Xuân

(Dân trí) - Cái rét đậm của mùa đông đã qua và thay vào đó là mưa phùn của mùa xuân. Đó cũng là lúc hoa đào dần khoe sắc thắm, báo hiệu một năm đã hết và sắp đến tết rồi…. Không khí tết cổ truyền làm những người xa xứ càng nhớ về quê hương….

Chủ nhật, 26/01/2014 - 04:18

Thư chúc Tết con nơi phương xa
Thư chúc Tết con nơi phương xa

(Dân trí) - Tết đã cận kề. Mấy hôm nay mọi người gặp nhau ai cũng tay bắt mặt mừng hỏi: sắm tết đến đâu rồi, mấy đứa nhỏ đã đi học về chưa? Nghe mà lòng mẹ lại xót xa trào dâng nỗi nhớ đứa con đang học tập cách VN hơn nửa vòng trái đất...

Chủ nhật, 26/01/2014 - 03:54

Chữa “bệnh” nói dối Khó mà Dễ
Chữa “bệnh” nói dối Khó mà Dễ

(Dân trí) - Đúng vậy, tôi cũng thấy nói dối đã trở thành “căn bệnh” của xã hội. Thực chất thì giáo viên như chúng tôi rất dễ nhận ra điều đó từ những chuyển biến trong cách nhìn của học sinh.

Chủ nhật, 26/01/2014 - 03:41

Tết quẩn quanh
Tết quẩn quanh

(Dân trí) - “Hãy rung lại tiếng chuông của những ngày vàng trong quá khứ. Có thể ta sẽ nghe ra hồn mình còn run rẫy trong từng mỗi thanh âm…”

Chủ nhật, 26/01/2014 - 11:58

Công nhân khổ vì rút tiền tết
Công nhân khổ vì rút tiền tết

(Dân trí) - Hàng nghìn công nhân Khu công nghiệp Thăng Long (Đông Anh, Hà Nội) tan ca ùa ra điểm rút tiền qua ATM chuẩn bị về quê, nhưng, "Hà Nội không vội được đâu". Cần cực kì kiên nhẫn. Nếu tính từ lúc xếp hàng cho đến khi rút được tiền, thời gian không dưới 1 giờ.

Chủ nhật, 26/01/2014 - 09:46

Tết này, con không về!
Tết này, con không về!

Những giáo viên miền xuôi tình nguyện về những bản làng xa xôi, nơi biên giới, hải đảo để đem con chữ đến với con em vùng khó đã phải hy sinh nhiều thứ, kể cả những cái Tết đoàn viên bên gia đình.

Chủ nhật, 26/01/2014 - 09:08

ĐÁNG QUAN TÂM
Công lý mới đi được nửa chặng đường
Công lý mới đi được nửa chặng đường

(Dân trí) - Những người vì vô trách nhiệm, nhẫn tâm, vô cảm và quan liêu đã bức cung và đẩy ông Chấn vào tù, làm cho ông cùng cả gia đình ông thống khổ mười năm trời đằng đẵng thì có bị xét xử không và xử có thỏa đáng với tội lỗi họ gây ra không? Đó là nửa chặng đường còn lại của công lý mà nhân dân đang dõi theo và mong chờ.

Chủ nhật, 26/01/2014 - 07:45

Cận Tết lại rồng rắn xếp hàng trước ATM
Cận Tết lại rồng rắn xếp hàng trước ATM

Dù tuyên bố sẽ tăng cường tiếp quỹ nhưng cảnh công nhân, người lao động rồng rắn chầu trực trước ATM để đợi rút tiền lại tiếp tục diễn ra. Không ít trường hợp ATM báo lỗi cũng được ghi nhận.

Chủ nhật, 26/01/2014 - 07:11

Tết của nỗi lòng người xa xứ
Tết của nỗi lòng người xa xứ

(Dân trí) - Thế là mùa đông giá rét đã sắp qua. Những ngày hoa tuyết trắng xóa đang được thay bằng những tia nắng xuân trải nhẹ trên nõn cây lộc nhú. Mưa bay bay nhè nhẹ như khói trong thung xa. Tôi cảm nhận mùa Xuân đang đến rất gần.

Thứ bảy, 25/01/2014 - 09:40

Hương vị Tết trong lòng người xa xứ
Hương vị Tết trong lòng người xa xứ

(Dân trí) - Lại một cái Tết nữa xa nhà, thèm món chả nem Ngoại làm, muốn được Nội mừng tuổi..... Thoang thoảng đâu đây mùi thuốc pháo của Ba, mùi mắm chả nem của Ngoại, mùi khói rơm rạ của bếp nhà Nội..... Không ăn dưa hành sao mắt mũi con cay thế...

Thứ bảy, 25/01/2014 - 09:35

Thưởng Tết: Đỉnh tiền tỷ, đáy nhịn đói dài ngày
Thưởng Tết: Đỉnh tiền tỷ, đáy nhịn đói dài ngày

Trong khi một số công ty thưởng tết tới 500, 700 triệu đồng thì ở nhiều công ty, phần thưởng tết chỉ là một thùng tương ớt, bịch giấy vệ sinh, lố quần đùi... Thậm chí là kỳ nghỉ dài ngày. Đó là bức tranh trái chiều trong các doanh nghiệp ở Việt Nam năm nay.

Thứ bảy, 25/01/2014 - 07:02

GS Văn Như Cương: Nói dối là... bệnh xã hội
GS Văn Như Cương: Nói dối là... bệnh xã hội

"Giáo dục của chúng ta có vấn đề, nhưng phải đánh giá ở góc độ toàn bộ xã hội, xuất phát từ đâu ra bệnh này, phải giải quyết ra sao, đó là việc chúng ta cần giải quyết ngay thời điểm này" - GS Văn Như Cương nói về việc nguồn gốc của việc nói dối.

Thứ sáu, 24/01/2014 - 05:25

Những “cú hích” được chờ mong từ các Bộ trưởng
Những “cú hích” được chờ mong từ các Bộ trưởng

(Dân trí) - Mỗi động thái, việc làm của các vị Bộ trưởng (BT) đều thu hút sự quan tâm rất cao của dư luận người dân. Trước hết bởi đó được coi là những “cú hích” cần thiết và ý nghĩa để thúc đẩy ngành mà họ được giao trách nhiệm quản lý phát triển tốt hơn…

Thứ sáu, 24/01/2014 - 04:57

Dọn lòng cùng tháng Chạp
Dọn lòng cùng tháng Chạp

(Dân trí) - Tháng Chạp, tháng cuối cùng của một năm. Nghe hai từ đó dân dã và gần gũi làm sao. Như thể có sự thúc giục của thời gian, làm dậy lên những phút ngân đọng của cảm xúc, phút “dọn lòng” thênh thang …

Thứ sáu, 24/01/2014 - 03:35

Mẹ của con ơi...
Mẹ của con ơi...

(Dân trí) - Năm nay là tết đầu tiên con đón tết xa quê, càng gần tết con càng nhớ nhà. Nhớ cái tết đầm ấm bên gia đình, nhớ nhất là hình ảnh thân thương của người mẹ cả đời lam lũ vì con. Lớn khôn rồi con mới hiểu thế nào là "lòng mẹ bao la..."

Thứ sáu, 24/01/2014 - 02:30

Đồng tiền thưởng
Đồng tiền thưởng

Thưởng Tết đã trở thành truyền thống trong các cơ quan, doanh nghiệp (DN) Việt Nam, nên dù khó khăn mấy, các cơ sở cũng dành một khoản kinh phí tương xứng để thưởng cho công nhân viên chức.

Thứ sáu, 24/01/2014 - 09:58

Thị trường thực phẩm ngày tết: Hàng lậu, hàng bẩn tràn lan
Thị trường thực phẩm ngày tết: Hàng lậu, hàng bẩn tràn lan

Tết là “mùa vàng” của kinh doanh thực phẩm, kể cả thực phẩm bẩn. Bởi tâm lý đã ăn sâu vào tiềm thức nhiều người Việt: “Làm cả năm tiêu 3 ngày tết”. Tết cũng là thời điểm mà việc thanh kiểm tra của cơ quan chức năng cũng lơi lỏng hơn.

Thứ sáu, 24/01/2014 - 07:41

Nỗi buồn tết năm nay của Ông đồ Văn Miếu
Nỗi buồn tết năm nay của Ông đồ Văn Miếu

(Dân trí) - “Mình thấy vỉa hè Văn Miếu rất đẹp và hình ảnh Ông đồ viết chữ bên vỉa hè tạo nên không khí Tết cổ truyền. Một hình ảnh đẹp như vậy, nên có phương án quản lý chứ đừng dẹp như dẹp loạn.” Lê lephuong@yahoo.com

Thứ sáu, 24/01/2014 - 07:40