Bài thơ tiếng dân tộc thiểu số của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Dân trí Trong thời kỳ hoạt động ở Cao Bằng năm 1941, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã sáng tác nhiều thơ ca phục vụ cách mạng bằng tiếng phổ thông và tiếng dân tộc thiểu số.
>>Nhà giáo 80 tuổi nhớ lần gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp
>>“Tôi đã làm tròn lời hứa với anh Giáp!”
>>Đại tướng Võ Nguyên Giáp với Trường Quốc học Huế

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã ra đi nhưng hình ảnh và những cống hiến của ông với nhân dân, với đất nước Việt Nam vẫn còn mãi trong sâu thẳm những con dân đất Việt, trong ký ức của các đồng chí, chiến sĩ cách mạng và cả trong cộng đồng bạn bè quốc tế.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp với đồng bào dân tộc.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp với đồng bào dân tộc.

Được cả thế giới biết đến là một tướng thiên tài về mặt quân sự, Đại tướng còn là một giáo viên dạy Lịch Sử nổi tiếng với những bài giảng rất hay, cuốn hút, đặc biệt là những bài giảng về vấn đề lịch sử quân sự. Là một nhà giáo mẫu mực, tâm huyết với nghề, yêu trò như con, Đại tướng đã đem hết tâm huyết truyền tải cho những thế hệ sau một nguồn kiến thức về lịch sử bao la vô tận, một khí thế hào hùng của dân tộc chống giặc ngoại xâm, cách mạng của Pháp, mưu trí của Napoléon... mặc dù họ không trực tiếp sống trong thời kì đó nhưng cũng cảm thấy rạo rực và khí thế sôi trào. Những bài giảng ấy bồi đắp lòng yêu nước, tinh thần tự hào, tự tôn dân tộc... Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển giáo dục nước nhà khi ông giữ chức Phó Thủ tướng Chính phủ trực tiếp chỉ đạo công tác khoa học và giáo dục. Sẽ là một khiếm khuyết lớn nếu không nói đến những cống hiến có giá trị to lớn của ông trên mặt trận giáo dục.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết rất nhiều bài báo, có thể nói là hàng trăm bài, để lại rất nhiều luận văn, gần 100 bản có giá trị trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là ông đã viết rất nhiều sách về văn học. Đại tướng là tác giả hàng loạt cuốn sách như: Từ nhân dân mà ra (1964), Những năm tháng không thể nào quên (1970), Chiến đấu trong vòng vây (1995), Điện Biên Phủ - điểm hẹn lịch sử (1964), Mấy vấn đề đường lối quân sự của Đảng (1970), Tổng hành dinh trong mùa xuân đại thắng (2000)... Nhiều cuốn sách của ông được dịch sang nhiều thứ tiếng, được các học giả dùng làm tài liệu nghiên cứu một chặng đường lịch sử Việt Nam, như cuốn How We Won the War, đến nay đã tái bản tám lần và được dùng như giáo trình của khoảng 30 trường cao đẳng, đại học ở Mỹ.

Những tập giáo trình lịch sử do Đại tướng viết nên được truyền tay nhau qua bao thế hệ học trò. Những bài học được cấu trúc rất dễ thuộc, dễ nhớ... Ông có cách giảng dạy dễ hiểu, vừa nói tiếng Kinh vừa nói tiếng Tày, soạn cả bài giảng thành thơ bằng tiếng Tày, tiếng Thái, những bài giảng đã nung nấu trong lòng nhiều thế hệ thanh niên về lý tưởng sống sao cho xứng đáng với quê hương anh hùng dân tộc.

Cuối năm 1941, Đại tướng Võ Nguyên Giáp về hoạt động ở Cao Bằng, xây dựng căn cứ địa cách mạng. Với tài năng và mưu lược xuất sắc trên mặt trận quân sự và mặt trận văn hóa, Đại tướng đã sáng tác nhiều thơ ca phục vụ cách mạng bằng tiếng phổ thông và tiếng dân tộc thiểu số như bài “Việt Minh ngũ tự kinh”.

"... Nước ta bị Tây cướp
Đã bảy tám mươi năm
Chúng đè nén giam cầm
Bắt ta làm nô lệ

Muốn đuổi cho sạch hết
Bọn đế quốc hùng cường
Thì ta phải theo gương
Các anh hùng dân tộc.

....

Dân khắc bầu chính phủ

Dân có quyền tự do
Được hội họp tha hồ
Được nói bàn phải trái
Được bán buôn đi lại
Trên đất nước nhà mình
Thổ, Mường, Mán, Nùng, Kinh...

Thương yêu nhau thân ái".

Đây là trích đoạn trong bài “Việt Minh ngũ tự kinh” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết bằng tiếng Dao Tiền do nhà thơ Bàn Tài Đoàn cung cấp trong tuyển tập “Văn học yêu nước và cách mạng ở Cao Bằng trước năm 1945”, do Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc ấn hành đầu năm 2009, do 2 nhà văn Triều Ân và Đoàn Lư đã dày công nghiên cứu sưu tầm. Trong đó nhà văn Triều Ân đã miệt mài sưu tầm từ thập kỷ 60 của thế kỷ XX. Tác phẩm khẳng định vị trí, vai trò của văn thơ yêu nước và cách mạng do các chí sĩ yêu nước và các nhà cách mạng sáng tác ở Cao Bằng.

Tại trang đầu cuốn sách, Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết: "Những năm đầu thập kỷ 40, thế kỷ trước, ở Cao Bằng rộ lên phong trào sáng tác thơ ca để tuyên truyền, tổ chức, cổ vũ đấu tranh cách mạng. Bác Hồ làm thơ. Cán bộ Trung ương, cán bộ tỉnh, huyện làm thơ. Thời gian hoạt động ở Cao Bằng, tôi đã cố gắng học tiếng dân tộc để làm thơ vận động cách mạng... Nhiều nơi, thơ ca yêu nước và cách mạng lúc bấy giờ như một luồng gió mới góp phần thổi bùng lên ngọn lửa cách mạng để đến mùa thu năm 1945 toàn dân tộc vùng lên làm Cách mạng tháng Tám thành công, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa".

Đại tướng trò chuyện cùng đồng bào dân tộc
Đại tướng trò chuyện cùng đồng bào dân tộc.

Những bài thơ, bài văn bằng tiếng dân tộc tuy không vần, không nhịp, không đối câu, đối vần và cũng không theo một thi luật nào cả thế nhưng những bài thơ, bài văn đó lại rất dễ nhớ, dễ thuộc và được từng học trò của Đại tướng nằm lòng vì đó là ngôn ngữ của chính những người dân tộc được họ sử dụng hàng ngày (chủ yếu là người dân tộc Tày, dân tộc Thái ở Thái Nguyên và Cao Bằng), từ ngữ dân tộc mộc mạc miêu tả một cách chân thực về cách mạng, về lịch sử, về cuộc sống, về con người, về xã hội... mà khi đọc ta thấy nó không còn là một bài thơ với niêm luật chặt chẽ hay một giáo trình sâu xa khó hiểu mà những bài học đó như những câu chuyện thường được kể đến, được nói đến trong đời sống sinh hoạt và trong sản xuất.

Đại tướng nhận định: Giáo dục và đào tạo không chỉ có sứ mệnh nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài... mà còn có sứ mệnh tạo ra những định hướng về giá trị văn hóa đạo đức, thẩm mĩ và tinh thần có ý nghĩa thúc đẩy sự tiến bộ của giáo dục bởi vì giáo dục và đào tạo là mục đích sống vì con người và vì cuộc sống. Giáo dục và đào tạo là nhân tố quyết định để phát huy tiềm năng trí tuệ và năng lực sáng tạo của con người Việt Nam và cộng đồng dân tộc Việt Nam, là động lực quan trọng để đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đưa nước ta tiến lên nhanh và vững, hội nhập quốc tế thắng lợi, sánh vai cùng các nước tiên tiến trên thế giới.

Trong các tác phẩm bàn về giáo dục của mình như "Mấy vấn đề về khoa học và giáo dục" và bài viết tâm huyết "Đổi mới có tính cách mạng nền giáo dục và đào tạo của nước nhà", Đại tướng đã viết: “Một trong những nhiệm vụ lớn lao có tầm quan trọng chiến lược trong suốt thời kỳ quá độ tiến lên CNXH là đào tạo con người phát triển toàn diện, có tinh thần làm chủ, có năng lực làm chủ và có tinh thần yêu nước XHCN, có trình độ văn hóa, khoa học ngày càng cao, nắm vững kỹ thuật, công nghệ sản xuất, kể cả công nghệ cổ truyền, kỹ nghệ, và công nghệ hiện đại, có cả những công nghệ hiện đại nhất. Đây chính là lực lượng sản xuất vĩ đại nhất. Trong sự nghiệp ấy thì công tác giáo dục từ mẫu giáo đến ĐH và trên ĐH có nhiệm vụ cực kỳ to lớn. Vì vậy, đầu tư cho giáo dục thực chất phải được coi là một bộ phận quan trọng trong chính sách đầu tư phát triển kinh tế xã hội và là một trong những đầu tư có tầm chiến lược và đem lại hiệu quả lớn lao”.
 
Thanh Bình
Khoa Ngữ Văn, Trường ĐHSP Hà Nội
MỚI NHẤT
Thi IELTS - đừng để “nước tới chân mới chạy”
Thi IELTS - đừng để “nước tới chân mới chạy”

Hiện nay, IELTS được hầu hết các nước trên thế giới công nhận với kỷ lục của năm 2011 là hơn 1,7 triệu thí sinh dự thi. Riêng tại Việt Nam, Hội đồng Anh cho biết trong năm 2011 - 2012, số lượng thí sinh đăng ký thi IELTS đã tăng tới 14% so với năm trước đó.

Thứ ba, 15/10/2013 - 01:01

Gánh nặng tiền trường, phụ huynh dễ “nổi xung”
Gánh nặng tiền trường, phụ huynh dễ “nổi xung”

(Dân trí) - Kinh tế khó khăn, trong các khoản thu ở trường học tăng cao làm cho nhiều phụ huynh tại TPHCM dễ cáu bẳn khi gồng gánh từng khoản tiền lớn lo cho con ăn học.

Thứ ba, 15/10/2013 - 08:38

Hà Tĩnh: Trường Mầm non thu tràn lan, dân nghèo than thở
Hà Tĩnh: Trường Mầm non thu tràn lan, dân nghèo than thở

(Dân trí)-“Đầu năm họp phụ huynh chúng tôi nghe cô hiệu trưởng đọc các khoản thu của nhà trường đối với con em mà phụ huynh ai cũng giật mình, nhưng không ai dám đứng lên phản ánh trực tiếp vì sợ cô giáo gây khó dễ cho con em”.

Thứ ba, 15/10/2013 - 08:32

Dự bị đại học, bước đệm quan trọng trước thềm du học
Dự bị đại học, bước đệm quan trọng trước thềm du học

Để có thể thích nghi với những áp lực về mặt văn hóa, sinh hoạt cũng như học tập, nhiều chuyên gia tư vấn du học đã khuyên các bạn trẻ nên chuẩn bị và tự hoàn thiện chương trình dự bị đại học trước khi bắt đầu một hành trình mới tại xứ người.

Thứ ba, 15/10/2013 - 08:30

13.713 trường mầm non thi “Tìm hiểu về dinh dưỡng với sức khỏe trẻ mầm non”
13.713 trường mầm non thi “Tìm hiểu về dinh dưỡng với sức khỏe trẻ mầm non”

Từ ngày 7/10/2013 đến hết ngày 11/10/2013, vòng 1 - vòng cấp quận/huyện của cuộc thi “Tìm hiểu về dinh dưỡng với sức khỏe trẻ mầm non” đã diễn ra trên phạm vi cả nước.

Thứ ba, 15/10/2013 - 08:00

Các chức danh ở lớp tiểu học tại Hàn Quốc
Các chức danh ở lớp tiểu học tại Hàn Quốc

(Dân trí) -Tôi vô cùng thích thú với kiểu phân công lao động và phân chia trách nhiệm như lớp con đang làm. Hình thức phân chia thành các chức danh như vậy giúp học sinh hình thành ý thức tự giác và tinh thần trách nhiệm và tránh được những chuyện tiêu cực xảy ra ở học đường.

Thứ hai, 14/10/2013 - 03:29

Học viện Cảnh sát nhân dân mít tinh kỷ niệm 45 năm thành lập
Học viện Cảnh sát nhân dân mít tinh kỷ niệm 45 năm thành lập

(Dân trí) - Sáng nay 14/10, Học viện Cảnh sát nhân dân đã tổ chức Lễ mít tinh kỷ niệm 45 năm thành lập Học viện cảnh sát nhân, khai giảng năm học 2013-2014 và đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất. Đến dự buổi lễ có Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan.

Thứ hai, 14/10/2013 - 02:33

Đà Nẵng cho học sinh nghỉ học tránh bão số 11
Đà Nẵng cho học sinh nghỉ học tránh bão số 11

(Dân trí) - Từ chiều nay 14/10, Sở GD- ĐT Đà Nẵng đã chỉ đạo các trường học trên địa bàn thành phố cho học sinh nghỉ học tránh bão số 11. Theo dự báo, bão số 11 ảnh hưởng các tỉnh ở khu vực miền Trung từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi, trong đó có Đà Nẵng.

Thứ hai, 14/10/2013 - 01:38

Đào tạo ngoài chính quy “chết” dần
Đào tạo ngoài chính quy “chết” dần

Việc Bộ GD-ĐT siết chặt đầu vào hệ liên thông và giảm chỉ tiêu đào tạo hệ vừa làm vừa học khiến cả 2 hệ đào tạo rơi vào khủng hoảng.

Thứ hai, 14/10/2013 - 12:40

Cải thiện khả năng Ngoại ngữ để làm việc toàn cầu
Cải thiện khả năng Ngoại ngữ để làm việc toàn cầu

Khi Cộng đồng kinh tế chung ASEAN được thành lập vào cuối năm 2015, khu vực ASEAN với hơn 600 triệu dân sẽ là một cộng đồng quốc tế thống nhất. Theo các nhà tuyển dụng, vốn tiếng Anh hạn chế là một trong những thách thức rất lớn đối với lao động trẻ Việt Nam.

Thứ hai, 14/10/2013 - 12:30

Không thu quá 40.000 đồng phí liên lạc điện tử
Không thu quá 40.000 đồng phí liên lạc điện tử

Sở GD-ĐT Hà Nội yêu cầu các nhà trường, nếu thực hiện dịch vụ này phải bảo đảm mức thu không quá 40.000 đồng/học sinh/tháng với từng gói dịch vụ.

Thứ hai, 14/10/2013 - 08:19

Bi hài cảnh học thuê
Bi hài cảnh học thuê

“Học thuê, thi thuê”- lâu nay vẫn được coi là công việc nhẹ nhàng, giúp các bạn sinh viên có thêm thu nhập. Tuy nhiên, những “tai nạn” xảy đến với công việc này khiến cả người học và người thuê rơi vào cảnh khốn khổ.

Chủ nhật, 13/10/2013 - 05:35

ĐÁNG QUAN TÂM
Bà lão nhân hậu và những em bé nghèo mê đi học
Bà lão nhân hậu và những em bé nghèo mê đi học

Bà tên Lữ Thị Lệ Nương nhưng những đứa trẻ ở phường Tân Thuận Tây, Quận 7, TPHCM quen gọi thân mật là bà Mười. Mười mấy năm nay, nhiều đứa trẻ đã khôn lớn và trưởng thành vẫn không quên bà, vì nhờ bà mà nhiều trẻ em nghèo đã được học chữ, được có cơ hội vươn lên.

Chủ nhật, 13/10/2013 - 07:27

Đừng tập trẻ nói dối
Đừng tập trẻ nói dối

Nhiều phụ huynh nghĩ đơn giản nói dối cho qua chuyện nhưng vô tình tiêm nhiễm thói quen này cho trẻ.

Chủ nhật, 13/10/2013 - 07:17

Du học vừa học vừa làm
Du học vừa học vừa làm

Học xen kẽ, kết hợp giữa những học kỳ học và học kỳ thực tập có trả lương là phương thức đào tạo đang được nhiều trường ĐH Canada áp dụng, phù hợp với những du học sinh muốn có trải nghiệm thực tế.

Chủ nhật, 13/10/2013 - 07:09

Lãnh đạo TƯ Hội Khuyến học viếng Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Lãnh đạo TƯ Hội Khuyến học viếng Đại tướng Võ Nguyên Giáp

(Dân trí) - Chiều 12/10, đoàn đại biểu của TƯ Hội Khuyến học Việt Nam đã vào viếng Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại nhà Tang lễ Quốc gia.

Thứ bảy, 12/10/2013 - 06:35

Ngành chức năng sẽ thanh kiểm tra trường Tiểu học Trần Cao Vân
Ngành chức năng sẽ thanh kiểm tra trường Tiểu học Trần Cao Vân

(Dân trí) - Chiều 11/10, ông Vĩ Sách, Trưởng Phòng Giáo dục Quận Thanh Khê (Đà Nẵng) cho biết: “Phòng đã nhận đơn thư phụ huynh học sinh phản ánh những khuất tất gây bức xúc ở trường Tiểu học Trần Cao Vân. Chúng tôi sẽ thành lập đoàn công tác, tiến hành thanh kiểm tra trường này”.

Thứ bảy, 12/10/2013 - 02:38

Nén hương lòng của “kỷ lục gia Olympia” dâng lên Đại tướng
Nén hương lòng của “kỷ lục gia Olympia” dâng lên Đại tướng

(Dân trí) - “Còn non, còn nước còn dân tộc/ Ghi tạc nghìn thu Đại tướng quân” - Đó là những dòng thơ đầy cảm xúc được Phạm Vũ Lộc, “kỷ lục gia” của Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 8 - ghi lại khi đến viếng Đại tướng.

Thứ bảy, 12/10/2013 - 10:36

Những khác biệt của sách giáo khoa sau năm 2015
Những khác biệt của sách giáo khoa sau năm 2015

Một trong những thành tố quan trọng của Đề án đổi mới căn bản toàn diện giáo dục là việc soạn thảo sách giáo khoa mới theo đúng mục tiêu của Đề án là chuyển từ dạy chữ sang dạy người.

Thứ bảy, 12/10/2013 - 10:02

Nhà giáo 80 tuổi nhớ lần gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Nhà giáo 80 tuổi nhớ lần gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp

(Dân trí)-Ở tuổi 80, nhà giáo Từ Tấn Vũ -Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh Quảng Ngãi vẫn còn nhớ như in lúc gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Nay Đại tướng đã về cõi vĩnh hằng, ông Vũ kính cẩn thờ Đại tướng cùng Bác Hồ và bác Phạm Văn Đồng ngay trong đơn vị Hội Khuyến học tỉnh.

Thứ bảy, 12/10/2013 - 08:05

Trường lạm thu tiền “xã hội hóa”: UBND phường chỉ đạo trả lại
Trường lạm thu tiền “xã hội hóa”: UBND phường chỉ đạo trả lại

(Dân trí) - Sau khi báo Dân trí có bài phản ánh về trường mầm non Lê Mao bị tố lạm thu tiền xã hội hóa giáo dục, UBND phường Lê Mao (TP Vinh, Nghệ An) đã có công văn chỉ đạo trường trả lại số tiền đã thu và dừng ngay việc thu sai quy định đó.

Thứ bảy, 12/10/2013 - 07:19

“Đau đầu” tìm cách đánh giá học sinh môn Ngoại ngữ
“Đau đầu” tìm cách đánh giá học sinh môn Ngoại ngữ

Đã xây dựng dự thảo khung trình độ ngoại ngữ 6 bậc nhưng các chuyên gia của Đề án ngoại ngữ quốc gia 2020 vẫn đang lúng túng trong việc xây dựng bộ công cụ đánh giá chất lượng.

Thứ bảy, 12/10/2013 - 07:08

GS.TS Nguyễn Thiện Thành: Vị thầy thuốc nhân dân có tầm nhìn xa
GS.TS Nguyễn Thiện Thành: Vị thầy thuốc nhân dân có tầm nhìn xa

(Dân trí)-GS.TS Nguyễn Thiện Thành không chỉ là một thầy thuốc giỏi mà còn là một nhà khoa học chân chính. GS đã để lại cho đời nhiều quyển sách y khoa có ích và đặc biệt là người có tầm nhìn xa khi đặt nền móng của bộ môn bệnh lão khoa từ 4 thập niên trước.

Thứ sáu, 11/10/2013 - 04:06

Các cựu Bộ trưởng Giáo dục và hoài niệm về Đại tướng
Các cựu Bộ trưởng Giáo dục và hoài niệm về Đại tướng

“Anh em làm giáo dục chúng tôi năm nào cũng đến thăm Đại tướng nhân dịp 20/11 vì đều coi ông là người THẦY lớn của ngành giáo dục vì nhiều lẽ, và, cái lẽ lớn nhất là ông luôn luôn quan tâm một cách thực lòng đến giáo dục Việt Nam”.

Thứ sáu, 11/10/2013 - 03:15