Đào tạo tiến sĩ Việt Nam: “Đừng lấy cớ để từ chối, trì hoãn hội nhập!”

Dân trí Câu chuyện 22 bài báo ISI/ 5 năm của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (theo nguồn Nhóm dự án S4VN) là con số biết nói về thực trạng giới nghiên cứu khoa học lĩnh vực khoa học xã hội “không chịu hội nhập”?
>>Đào tạo tiến sỹ tại Mỹ: Làm được việc, có người tuyển thì ra trường

Lĩnh vực KHXH: Cần hội nhập nhanh hơn với cộng đồng toàn cầu

Nhóm dự án S4VN (Trắc lượng Khoa học Việt Nam) vừa công bố bảng thống kê ISI (những bài báo được đăng trên các tạp chí khoa học được công nhận bởi Viện Thông tin Khoa học, Institute for Scientific Information - ISI) của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (VASS) giai đoạn 2011-2015.

Theo đó, tổng cộng số lượng bài báo công bố ISI của VASS trong 5 năm qua là 22 bài (tổng số lượt trích dẫn là 63). Nhiều học giả Việt Nam tại nước ngoài đánh giá, nếu công bố của S4VN là chính xác thì đây quả là con số đáng báo động vì 22 bài báo ISI/ 5 năm của một Viện hàn lâm hơn 4.000 người là quá ít.

Đào tạo tiến sĩ Việt Nam: “Đừng lấy cớ để từ chối, trì hoãn hội nhập!” - 1

Mặt khác, dư luận cũng đang “mổ xẻ” rằng, liệu một số đề tài nghiên cứu tiến sĩ tại VASS như: “Hành vi nịnh trong tiếng Việt” và “Đặc điểm giao tiếp với dân của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã”… có xứng tầm của chương trình TS và các kết quả của từ chúng liệu có đủ đột phá?

Theo PGS Lê Bảo Long (Viện Khoa học quốc gia - ĐH Quebec, Canada), chuyện tranh luận về “tầm vóc” và “sự quan trọng” của các vấn đề nghiên cứu (cho nghiên cứu TS hay khi tác giả gửi báo đăng trên các tạp chí khoa học) là chuyện xảy ra thường xuyên của giới hàn lâm.

Khi chọn "sai đề tài" vì nó không "đủ tầm" hay đơn giản vì nó đã được giới khoa học "cày xới" quá nhiều, các kết quả khoa học thu được khó tạo ra dấu ấn hay đơn giản là khó được chấp nhận đăng tải trên các phương tiện có uy tín.

Cũng vì thế, một nhà khoa học, đặc biệt khi đã làm nghiên cứu sau một thời gian đủ dài, không chứng minh được thành tích khoa học bằng các công bố trên các phương tiện công bố có uy tín, không thể xem là thành công trong khoa học.

“Chuyện công bố khoa học vì thế là việc "sống còn" của nhà khoa học, đặc biệt trong môi trường hàn lâm cạnh tranh mạnh mẽ ở phương Tây”, PGS Lê Bảo Long nhấn mạnh.

Một nhà nghiên cứu thông thường sẽ cố gắng phấn đấu đăng kết quả nghiên cứu trên các phương tiện uy tín nhất, giúp đến tay nhiều người đọc. Việc này giúp họ rất nhiều trong chuyện cải thiện các chì số khoa học như số lần trích dẫn hay h-index.

Vì thế, theo vị PGS gốc Việt này, công bố quốc tế (bài báo ISI) chính là thước đo, tiêu chí hiệu quả để khẳng định tính ứng dụng, tính khoa học, tính “không biên giới” – tầm vóc quốc tế của một luận án tiến sĩ/ công trình khoa học ở mọi quốc gia. Không nên lấy bất cứ lý do nào để “từ chối hay trì hoãn” việc hội nhập trong đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam.

“Giới hàn lâm ai cũng biết tầm quan trọng của việc khẳng định uy tín của các cơ sở đào tạo và giá trị của các nghiên cứu khoa học qua việc đăng tải các công trình khoa học trên các tạp chí hàng đầu hay sách in từ các nhà xuất bản quốc tế có uy tín.

Vì thế, dù quá trình khám phá và đăng tải các kết quả nghiên cứu trong ngành KHXH trên các tạp chí có uy tín thường chậm và khó khăn hơn so với các ngành KHTN, không nên lấy đó làm lý do để từ chối hay trì hoãn cho việc tham gia tích cực vào các hoạt động hàn lâm thời toàn cầu hóa như công bố quốc tế”, PGS Lê Bảo Long khẳng định.

Ông cho rằng, “công bố quốc tế (các bài báo ISI) đặc biệt quan trọng khi Việt Nam đang ngày càng tham gia sâu rộng vào các sân chơi lớn như TPP hay phải giải quyết các thách thức mang tính toàn cầu như chủ quyền trên Biển Đông hay các vấn đề biến đổi khí hậu…”.


Công bố quốc tế là việc sống còn của nhà khoa học, đặc biệt trong môi trường hàn lâm cạnh tranh mạnh mẽ ở phương Tây (Ảnh minh họa: American.edu).

Công bố quốc tế là việc "sống còn" của nhà khoa học, đặc biệt trong môi trường hàn lâm cạnh tranh mạnh mẽ ở phương Tây (Ảnh minh họa: American.edu).

Nhìn từ đào tạo tiến sĩ Châu Âu: Kiểm duyệt “đầu vào”, nâng cao “đầu ra”

Có lẽ, không đối với riêng tiến sĩ ngành KHXH, tiến sĩ ở lĩnh vực nào cũng cần có chất lượng để xứng với chức danh này. Và muốn đạt được điều đó, phải làm nghiên cứu sinh một cách nghiêm túc.

Tiến sĩ Châu Tiểu Lan (TS ngành sinh học phân tử ĐH Liege, Bỉ; giảng viên ĐH Bilkent, Thổ Nhĩ Kỳ) kể câu chuyện khẳng định mỗi nghiên cứu sinh cần có chiến lược phù hợp để đảm bảo “đầu ra” đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động: “Tôi vẫn còn nhớ vào những năm đầu tiên du học của mình, ở Pháp, chỉ cần 3 năm PhD (nghiên cứu sinh tiến sĩ) là bảo vệ tốt nghiệp và lãnh bằng, có nhiều trường/khoa không yêu cầu nhất thiết SV phải có bài báo quốc tế.

Rồi sau đó cạnh tranh tăng dần trong những quảng cáo "chỉ phỏng vấn những ai tốt nghiệp TS với ít nhất 1 bài báo quốc tế". 10 năm sau, tình hình căng hơn: "tìm ứng viên có ít nhất 1 bài báo quốc tế, impact factor (hệ số ảnh hưởng) cao hơn 5-10", " ứng viên phải có "very good publication record" (lịch sử công bố chất lượng tốt)" - nghĩa là >1 và phải thuộc hàng có hệ số ảnh hưởng cao. Số lượng chưa đủ, có bao nhiêu bài anh/chị là first author (tác giả chính)? Trong những bài anh/chị là đồng tác giả, hãy miêu tả anh/chị có đóng góp cụ thể nào?...”

Đặc biệt, vị nữ tiến sĩ này nhận định, tiêu chuẩn TS ở nước ngoài cũng không đồng nhất (khác biệt ở mỗi ngành, mỗi trường, mỗi quốc gia…) nhưng các nước phương Tây đều có chung điểm nhìn nhận TS thành công hay không là con đường sự nghiệp sau khi họ sở hữu bằng TS.

Ở Việt Nam, có thể có bằng TS xong rồi… thôi nhưng ở nước ngoài, khi có bằng TS rồi còn phải cạnh tranh gay gắt mới có việc làm. Do cơ chế để thị trường lao động đánh giá chất lượng nên tự mỗi TS phải phấn đấu cao hơn tiêu chuẩn để tồn tại và buộc phải giỏi hơn. TS không tự giỏi lên thì sẽ tự bị đào thải”, TS Châu Tiểu Lan nhấn mạnh.

Nữ TS này ví rằng, TS trên toàn thế giới đang phải đối diện với những thị trường lao động “hẹp như nút chai” với số lượng tốt nghiệp TS ngày càng tăng nhanh chóng, sự cạnh tranh trong thị trường lao động chất xám ngày càng gay gắt.

Để cải thiện tình hình này, người ta đề ra những giải pháp như: hạn chế thời gian làm postdoc (nghiên cứu khoa học khi đã có bằng TS) 5 năm. Điều này được áp dụng ở rất nhiều nước Canada, Thụy Sĩ, Đức, v.v...

Phía tuyển dụng sau 5 năm làm việc liên tục phải tạo một việc làm ổn định cho người đó. Nhưng thực tế thì thường họ không giữ ai lâu để tránh điều luật này. Bản thân postdoc sau 5 năm đó nếu không tiếp tục được sự nghiệp thì phải bắt đầu lại từ đầu, thường là khi vừa bước vào tuổi tứ tuần.

Giải pháp hạn chế, kiểm duyệt “đầu vào” tiến sĩ cũng được đưa ra. Các trường ĐH chỉ chọn lọc những người thực sự có triển vọng vào giai đoạn tiến sĩ để “bóp chặt” chất lượng “đầu vào”, nâng tầm nhận thức vấn đề của nghiên cứu sinh, cập nhật tình hình thị trường cho họ để đảm bảo chất lượng “đầu ra”.

Theo bà, Việt Nam cũng cần có những quy định mới để đáp ứng kịp thời mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ như quốc tế.

PGS Lê Bảo Long đề xuất: “Chúng ta nên có các nghiên cứu trong các ngành KHXH đạt tầm vóc toàn cầu để dẫn dắt quá trình hoạch định chính sách và phát triển của Việt Nam. Mặc khác, nên chăng có chính sách phù hợp để các nhà nghiên cứu trẻ được đào tạo bài bản từ phương Tây và có hiểu biết tốt về các thành tựu KHXH của nhân loại, tham gia nhiều hơn và có chỗ đứng trong nước để họ có thể phát huy khả năng trong sân chơi nghiên cứu KHXH?”.

Bởi theo ông, điều đó sẽ giúp phát huy thế mạnh tương trợ của nhiều thế hệ các nhà nghiên cứu (kinh nghiệm, quan hệ với sức trẻ và sáng tạo), sử dụng hiệu quả các quỹ nghiên cứu khoa học và giúp chúng ta hội nhập nhanh hơn với cộng đồng KHXH toàn cầu.

Lệ Thu (ghi)

MỚI NHẤT
Quá nhiều chức danh trong các đơn vị trường học
Quá nhiều chức danh trong các đơn vị trường học

(Dân trí) - Nhiều năm qua, chúng ta đã nói mãi đến chuyện tinh giản biên chế, ấy vậy mà những đề án tinh giản vẫn mãi là… đề án. Giảm mãi vẫn phình ra bởi có thêm nhiều “chức danh” phát sinh. Bởi khi có chức danh cũng đồng nghĩa với việc tăng thêm biên chế.

Thứ ba, 03/05/2016 - 02:05

Những dạng câu hỏi Hóa học thường gặp trong đề thi THPT quốc gia
Những dạng câu hỏi Hóa học thường gặp trong đề thi THPT quốc gia

(Dân trí) - Kỳ thi THPT quốc gia 2016 đang đến gần, đối với môn Hóa học, thí sinh cần phải có kiến thức tổng hợp từ lớp 10, 11,12, mới làm tốt bài thi của mình. Dưới đây là những dạng câu hỏi thường có trong đề thi THPT quốc gia, mời thí sinh tham khảo!

Thứ ba, 03/05/2016 - 11:25

Các nhà hàng, nhà nghỉ, khách sạn phải niêm yết giá phục vụ thí sinh
Các nhà hàng, nhà nghỉ, khách sạn phải niêm yết giá phục vụ thí sinh

(Dân trí) - Để chuẩn bị các điều kiện cho kỳ thi THPT quốc gia 2016 và tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2016 - 2017 diễn ra an toàn, nghiêm túc, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu niêm yết công khai quy chế thi, quy chế tuyển sinh. Đồng thời, các nhà hàng, nhà nghỉ, khách sạn phải niêm yết giá phục vụ thí sinh…

Thứ ba, 03/05/2016 - 08:03

Việt Nam có trên 12.000 tiến sĩ tham gia nghiên cứu khoa học
Việt Nam có trên 12.000 tiến sĩ tham gia nghiên cứu khoa học

(Dân trí) - Theo thông tin từ Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) thì hiện tại có khoảng 12.000 tiến sĩ tham gia nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Số lượng cán bộ nghiên cứu có trình độ tiến sĩ chủ yếu tập trung ở khu vực nhà nước.

Thứ ba, 03/05/2016 - 07:25

Bí thư Thăng chỉ đạo, học sinh sẽ học lớp 10 ngay trên xã đảo Thạnh An
Bí thư Thăng chỉ đạo, học sinh sẽ học lớp 10 ngay trên xã đảo Thạnh An

(Dân trí) - Sau chỉ đạo của Bí thư Thành ủy TPHCM Đinh La Thăng về việc mở lớp cấp 3 trên xã đảo Thạnh An, huyện Cần Giờ, Sở GD-ĐT TPHCM đã làm việc với UBND huyện Cần Giờ về việc mở một lớp 10 đặt tạm tại Trường THCS Thạnh An, được xem là phân hiệu của Trường THPT Cần Thạnh trong năm học 2016-2017.

Thứ hai, 02/05/2016 - 06:28

Bộ GD-ĐT “cứu” thí sinh tự sửa giấy khai sinh
Bộ GD-ĐT “cứu” thí sinh tự sửa giấy khai sinh

(Dân trí) - Em Trần Tấn Lộc, học lớp 12A6 Trường THPT Hát Dịch (huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) có nguy cơ không được đăng ký dự thi THPT quốc gia 2016 vì giấy khai sinh của em bị gia đình sửa sai năm so với thực tế. Bộ GD-ĐT đã kịp thời đề nghị Sở cho phép em Lộc đăng ký dự thi.

Thứ hai, 02/05/2016 - 05:00

Ba cha con cùng đăng ký thi THPT quốc gia
Ba cha con cùng đăng ký thi THPT quốc gia

(Dân trí) - Trong đợt nhận hồ sơ đăng ký thi THPT quốc gia năm 2016 tại TPHCM ghi nhận có những trường hợp khá đặc biệt đăng ký thi để nuôi ước mơ vào đại học. Trong đó gồm một gia đình có tới 3 người cùng đi thi hay lần đầu tiên có một chiến sĩ hải quân ở nhà giàn DK1.

Thứ hai, 02/05/2016 - 04:30

Học viện Ngoại giao công bố quy định tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển
Học viện Ngoại giao công bố quy định tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển

(Dân trí) - Học viện Ngoại giao vừa công bố quy định về tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển và xét tuyển thẳng vào học đại học hệ chính quy năm 2016.

Thứ hai, 02/05/2016 - 04:02

Xúc động hình ảnh người dân xếp hàng vào viếng Lăng Bác
Xúc động hình ảnh người dân xếp hàng vào viếng Lăng Bác

(Dân trí) - Tôi tin rằng trong hàng dài người xếp hàng vào viếng Bác có rất đông người trẻ đầy hoài bão và ước mơ. Những người trẻ đó tới viếng Lăng Bác với tinh thần tự tôn, tự cường dân tộc, với thái độ trang nghiêm thành kính khiến nhiều ông bà, cô bác đi cùng cảm thấy yên tâm, thanh thản và tự hào.

Thứ hai, 02/05/2016 - 11:04

Hiệu trưởng bị “tố” sàm sỡ nữ sinh lớp 5
Hiệu trưởng bị “tố” sàm sỡ nữ sinh lớp 5

(Dân trí) - Ngày 2/5, ông Phan Minh Ngân - Trưởng phòng GD-ĐT huyện Phước Long (Bạc Liêu) cho biết, đã có nghe thông tin về việc Hiệu trưởng Trường Tiểu học C xã Vĩnh Phú Đông có hành vi không đúng với học sinh.

Thứ hai, 02/05/2016 - 10:00

"Lối rẽ" của tấm bằng đỏ
"Lối rẽ" của tấm bằng đỏ

Tốt nghiệp đại học với tấm bằng đỏ, nhưng ròng rã hai năm Huỳnh Vũ Dạ Thảo (thôn Thi Thại, xã Duy Thành, Duy Xuyên, Quảng Nam) không tìm được việc làm. Cô gái trẻ quyết định về quê, bắt tay xây dựng sản phẩm bột ngũ cốc do chính tay mẹ mình làm.

Thứ hai, 02/05/2016 - 10:00

Xét tuyển ĐH 2016: Cộng điểm ưu tiên như thế nào?
Xét tuyển ĐH 2016: Cộng điểm ưu tiên như thế nào?

(Dân trí) - Cộng điểm ưu tiên thế nào? Xét tuyển thẳng vào ĐH Bách khoa ra sao? Được mang gì vào phòng thi đánh giá năng lực? giải nhì quốc môn Địa lý, vậy em có thể xét tuyển thẳng vào ngành Đông phương và tâm lý học không?

Thứ hai, 02/05/2016 - 08:31

ĐÁNG QUAN TÂM
Bán nhà làm... từ thiện
Bán nhà làm... từ thiện

Đại tá Lâm Quang Minh (phường Thanh Bình, quận Hải Châu, TP Đà Nẵng) “quyết cái rụp” bán căn nhà gắn với bao ký ức của gia đình để làm từ thiện. Tuổi càng già, tâm niệm thiện nguyện của ông càng lớn, ông dặn dò con cháu mỗi tháng đóng góp một phần tiền lương để làm quỹ học bổng gia đình...

Thứ hai, 02/05/2016 - 06:16

Hà Nội: Giảm sĩ số không ảnh hưởng đến cơ hội vào lớp 10 công lập
Hà Nội: Giảm sĩ số không ảnh hưởng đến cơ hội vào lớp 10 công lập

(Dân trí) - Theo lãnh đạo một số trường THPT trên địa bàn Hà Nội, mặc dù số lượng học sinh vào lớp 10 THPT năm nay không nhiều bằng năm ngoái nhưng cơ hội vào trường công lập vẫn khó khăn bởi nhiều trường công đang giảm sĩ số để đạt chuẩn. Ông Ngô Văn Chất, Trưởng phòng Quản lý thi & Kiểm định chất lượng (Sở GD&ĐT Hà Nội) cho biết, điều này không ảnh hưởng nhiều đến cơ hội vào lớp 10 công lập năm nay.

Thứ hai, 02/05/2016 - 05:00

Trường THPT khoa học giáo dục  tuyển sinh bằng hình thức trắc nghiệm
Trường THPT khoa học giáo dục tuyển sinh bằng hình thức trắc nghiệm

(Dân trí) - Năm học 2016 – 2017, trường THPT khoa học giáo dục thuộc ĐH Giáo dục tuyển sinh 2 khối lớp 10, 11 đối với học sinh từ Quảng Bình trở ra. Hình thức thi theo hình thức trắc nghiệm với 2 bài thi Toán và Ngữ văn.

Chủ nhật, 01/05/2016 - 05:04

Nhiều vấn đề “nóng sốt” vào đề Văn lớp 12
Nhiều vấn đề “nóng sốt” vào đề Văn lớp 12

(Dân trí) - Chọn cá hay nhà máy, chọn nghề theo trào lưu, cử nhân thất nghiệp đi học trung cấp… nhiều vấn đề thời sự xã hội nóng sốt gắn liền với đời sống dân sinh, đời sống giới trẻ được nhiều địa phương, trường học đưa vào đề thi Văn lớp 12.

Chủ nhật, 01/05/2016 - 04:57

Lễ tri ân: Không phô trương, lãng phí
Lễ tri ân: Không phô trương, lãng phí

(Dân trí) - Trong tháng 5, nhiều trường học ở TP.HCM sẽ tổ chức lễ tri ân trưởng thành cho học trò cuối cấp. Sở GD – ĐT TPHCM vừa có văn bản gửi các trường thực hiện ngày lễ này với tinh thần không phô trương, gây tốn kém cho gia đình học sinh.

Chủ nhật, 01/05/2016 - 04:54

Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì
Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì

(Dân trí) - Sáng 1/5, trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp (TP Đồng Hới) tổ chức lễ kỷ nhiệm 20 năm ngày thành lập trường và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì, cờ “Đơn vị thi đua xuất sắc” của Chính phủ, Bằng khen của Bộ GD&ĐT.

Chủ nhật, 01/05/2016 - 01:09

Đuổi học học sinh vi phạm: Biến “mèo” thành... “cáo”!
Đuổi học học sinh vi phạm: Biến “mèo” thành... “cáo”!

(Dân trí) - Tát liên tiếp vào mặt bạn cùng lớp vì mâu thuẫn tình cảm, mới đây một nữ sinh ở Sóc Trăng bị nhà trường kỷ luật bằng hình thức đuổi học một tuần lễ. Việc đuổi học tạm thời này liệu có tác dụng giáo dục hay chỉ kéo theo nhiều hệ lụy?

Chủ nhật, 01/05/2016 - 10:04

Đào tạo tiến sỹ tại Mỹ: Làm được việc, có người tuyển thì ra trường
Đào tạo tiến sỹ tại Mỹ: Làm được việc, có người tuyển thì ra trường

(Dân trí) - Theo Tiến sỹ Hồ Đắc Nguyên Ngã, đào tạo tiến sỹ ở quốc gia tiên tiến như Mỹ cũng có đủ hạng “thượng vàng, hạ cám”. Xét riêng ở các trường tốt, điều đặc biệt nhất là các trường để cho thị trường lao động đánh giá chất lượng nghiên cứu sinh tiến sỹ của mình.

Chủ nhật, 01/05/2016 - 09:26

Nam sinh người Mông 29 điểm khối C - Niềm tự hào của cao nguyên đá
Nam sinh người Mông 29 điểm khối C - Niềm tự hào của cao nguyên đá

(Dân trí) - Vừ Mí Kỵ vượt qua hoàn cảnh khó khăn của cuộc sống để cố gắng học tập trở thành sinh viên trường Học viện An ninh nhân dân, đó hẳn là một điều đáng tự hào của gia đình, dòng họ Kỵ và cả xã Sủng Là (Đồng Văn, Hà Giang)

Chủ nhật, 01/05/2016 - 08:44

Đánh học trò: Điều tối kị của người thầy thời nay
Đánh học trò: Điều tối kị của người thầy thời nay

(Dân trí) - Làm giáo viên có những năm nhận được lớp có nhiều học sinh ngoan hiền, chịu khó học hành nhưng cũng có năm nhận phải lớp có những học sinh “cá biệt” gây cho thầy cô nhiều phiền toái... Chính vì thế, sự ứng xử, phương pháp của thầy cô giáo với từng đối tượng học trò phải luôn khéo léo, linh hoạt.

Chủ nhật, 01/05/2016 - 04:00

Bài Văn điểm 10 mổ xẻ “mặt trái” của điểm số
Bài Văn điểm 10 mổ xẻ “mặt trái” của điểm số

(Dân trí) - “Điểm số vô tình tạo ra một áp lực rất lớn đối với mỗi học sinh buộc học sinh phải quyết tâm học tập bằng mọi giá, thậm chí có thể gian lận trong thi cử”.

Thứ bảy, 30/04/2016 - 02:40

“Ươm mầm” trên đảo Sinh Tồn
“Ươm mầm” trên đảo Sinh Tồn

Bình minh lên trên đảo Sinh Tồn, các thầy giáo dậy sớm dọn dẹp lớp học, rồi đến từng hộ dân đón học sinh ra lớp. Trong lớp, tiếng thầy dạy, học trò đọc bài vang át cả tiếng sóng và gió biển.

Thứ bảy, 30/04/2016 - 01:00