Dạy con trẻ, người lớn phải nêu gương tốt

Dân trí Khi chưa có con, chúng ta sống “hồn nhiên cây cỏ” thế nào là việc của chúng ta, nhưng khi có con rồi, chúng ta phải nghiêm túc soi gương lại mình, soi cho chuẩn vì con sẽ nhìn vào gương của chúng ta để lớn lên.

Và để làm gương cho chuẩn thì chúng ta cần có bản thiết kế trước đó để soi vào - khẳng định này dựa trên nguyên lý “Mọi sự vật đều được sáng tạo hai lần” của nhà giáo dục người Mỹ Tiến sĩ Stephen Covey (1932 - 2012). Sáng tạo lần thứ nhất là sáng tạo tinh thần, và sáng tạo lần thứ hai là sáng tạo vật chất. Nói cách khác, sáng tạo lần thứ nhất là trên ý tưởng, sáng tạo lần thứ hai là trên thực tiễn để hiện thực hóa ý tưởng đó.

Nguyên lý sáng tạo hai lần có thể được sử dụng trong nhiều lĩnh vực của cuộc sống. Xét về việc nuôi dạy con, áp dụng nguyên lý sáng tạo hai lần thì sáng tạo lần thứ nhất là ý tưởng của chúng ta về việc muốn con sẽ trở thành người thế nào, sáng tạo lần thứ hai là việc chúng ta dạy con hàng ngày hướng đến những tính cách mong muốn đó. Chúng ta có thể gọi đây là bản thiết kế hai lần.

Cho nên, có thể nói rằng, khi có con, mỗi chúng ta trở thành nhà thiết kế. Khi nuôi dạy con, chúng ta đều hình dung trong đầu về việc con lớn lên sẽ thành người có tính cách thế nào, cư xử ra sao... Đó là bản thiết kế lần thứ nhất.

Nếu những gì mà chúng ta thể hiện hàng ngày cho con thấy về ta lại có nhiều khi không phù hợp với bản thiết kế lần thứ nhất kia, hoặc thậm chí trái ngược, thì kết quả là bản vẽ cuối của chúng ta sẽ trục trặc. Lý do là trẻ bị mâu thuẫn, dao động giữa việc ghi nhận các hành vi hàng ngày của cha mẹ với việc cha mẹ muốn trẻ trở thành người thế nào, và kết quả cuối cùng thế nào là may rủi.
Học sinh Trường THCS Nâm Nung (huyện Krông Nô, tỉnh Đăk Nông) trong một trò chơi
Học sinh Trường THCS Nâm Nung (huyện Krông Nô, tỉnh Đăk Nông) trong một trò chơi.

Ví dụ như chắc hẳn nhiều người thích con mình sẽ sạch sẽ, biết giữ vệ sinh, gọn gàng ngăn nắp, giàu lòng nhân ái, trung thực, giữ lời hứa... Nhưng bản thân người cha mẹ lại thể hiện mình là người ăn ở không sạch sẽ (ví dụ vứt rác, khạc nhổ bừa bãi), vứt đồ đạc lung tung, đánh chó chửi mèo, chửi rủa khi thấy người ăn xin, hay nói dối trẻ, hay thất hứa với trẻ (mà không hề xin lỗi, hoặc không giải thích sau đó)... Như vậy là có sự mâu thuẫn với bản thiết kế lần thứ nhất. Và sau đó con mình có như thế nào lại đổ là "Con hư tại.... xã hội".

Mà con hư tại xã hội là cũng có lý đấy. Chính Tiến sĩ Stephen Covey từng viết: “If we do not teach our children, society will. And they - and we - will live with the results." (tạm dịch: "Nếu chúng ta không dạy con chúng ta, xã hội sẽ làm điều đó. Và con chúng ta - và chúng ta - sẽ lãnh hậu quả.").

Xã hội thì không biết bản thiết kế lần thứ nhất của chúng ta - tất nhiên rồi - nên xã hội cứ tùy ý dạy trẻ, còn việc ra kết quả có giống với bản thiết kế của chúng ta đến đâu thì chúng ta tự ngẫm!

Tránh tình trạng các ông bố bà mẹ chả để ý đến việc dạy con như thế nào để hướng đến những tính cách mình mong muốn, nhưng khi thấy con nhà hàng xóm có tính tốt thế này thế kia lại bảo con "Con xem đấy, bạn A bạn B kia ngoan thế mà con thì...". Ô hay, bố mẹ bạn A bạn B người ta dạy con người ta theo bản thiết kế chuẩn, còn mình thì cứ mặc kệ con mà lại còn trách con là sao?

Nói tóm lại, việc tạo ra đứa trẻ nếu khó 1, thì việc dạy trẻ nên người còn khó gấp trăm, gấp ngàn lần! Nuôi dạy trẻ cần sự kiên nhẫn, kiên trì, kiên định. Nếu có phút giây nào đó buông tay là chúng ta thua! Cứ hình dung như thế này cho dễ hiểu: Bản thiết kế lần thứ nhất là ta "vẽ lên" trong tâm trí, vậy hàng ngày, khi tiếp xúc tương tác với con, ta nhất định phải nhớ và đối chiếu với bản thiết kế đó. Bản thiết kế đó như một chiếc kim chỉ nam định hướng cho chúng ta, mỗi khi chúng ta phát hiện thấy mình sắp lầm đường, hoặc lỡ lầm đường chút xíu, thì ta phải điều chỉnh lại phương hướng chuẩn ngay.

Nhà triết học, thần học người Đức Albert Schweitzer (1875 - 1965), đoạt giải Nobel Hòa bình năm 1952 khẳng định: "Người lớn dạy trẻ con theo 3 cách quan trọng: cách thứ nhất là làm gương, cách thứ hai là làm gương, cách thứ ba là làm gương".

Có lẽ nguyên lý dạy trẻ chỉ tổng kết bằng câu nói trên là đủ. Chúng ta chẳng cần nói thuyết giáo làm gì cho mệt, chúng ta cứ gương mẫu làm đúng các việc mà ta muốn trẻ làm, như vậy trẻ chỉ việc nhìn ta và làm theo!

Nguyên Chi

(Email: minhthuong@dantri.com.vn)

MỚI NHẤT
Quảng Bình: Phát hiện nhiều sai phạm tại Trường THPT Đào Duy Từ
Quảng Bình: Phát hiện nhiều sai phạm tại Trường THPT Đào Duy Từ

(Dân trí) - Tin từ Sở Tài chính Quảng Bình cho biết, đoàn thanh tra Sở này vừa tiến hành thanh tra và phát hiện nhiều sai phạm tại trường THPT Đào Duy Từ, thành phố Đồng Hới từ năm 2013 - 2014.

Thứ ba, 02/06/2015 - 06:23

Sinh viên thất nghiệp: Không thể khắc phục ngày một ngày hai
Sinh viên thất nghiệp: Không thể khắc phục ngày một ngày hai

Khẳng định không thể giải quyết dứt điểm tình trạng cử nhân thất nghiệp trong ngày một ngày hai, theo GS Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, điều này còn phụ thuộc vào tình hình kinh tế phát triển ra sao.

Thứ ba, 02/06/2015 - 06:14

Thi thử THPT Quốc gia: "sửng sốt" gần 30% học sinh đỗ tốt nghiệp
Thi thử THPT Quốc gia: "sửng sốt" gần 30% học sinh đỗ tốt nghiệp

(Dân trí) - Sở GD-ĐT Sóc Trăng vừa tổ chức kỳ thi thử cho học sinh lớp 12 trong toàn tỉnh ở tất cả các môn mà học sinh đăng ký dự ở kỳ thi THPT quốc gia. Qua kết quả thống kê chưa đầy đủ ở một số trường cho thấy kết quả "đỗ" khá thấp.

Thứ ba, 02/06/2015 - 05:35

Vụ Trưởng Phòng GD-ĐT bị bắt: Hủy kết quả thi tuyển giáo viên khối THCS
Vụ Trưởng Phòng GD-ĐT bị bắt: Hủy kết quả thi tuyển giáo viên khối THCS

(Dân trí) - Sau khi ông Lê Quang Dẫn - Trưởng Phòng GD-ĐT thị xã Gia Nghĩa (Đắk Nông) bị bắt khẩn cấp vì làm lộ đề thi tuyển giáo viên, UBND thị xã đã quyết định hủy toàn bộ kết quả thi tuyển giáo viên đối với khối THCS để đảm bảo khách quan.

Thứ ba, 02/06/2015 - 12:03

Nữ hiệu phó đầu tiên trong lịch sử 272 năm của ĐH Oxford
Nữ hiệu phó đầu tiên trong lịch sử 272 năm của ĐH Oxford

(Dân trí) - Louise Richardson, giáo sư người Ailen hiện đang là Hiệu trưởng trường Đại học St. Andrews sẽ trở thành Hiệu phó thứ 272 trong lịch sử Đại học Oxford, và là người phụ nữ đầu tiên trong suốt 8 thập niên vừa qua giữ chức vụ này.

Thứ hai, 01/06/2015 - 07:54

Đã có thí sinh đạt 124 điểm thi đại học
Đã có thí sinh đạt 124 điểm thi đại học

(Dân trí) - Phó Giám đốc ĐH QGHN Nguyễn Kim Sơn thông tin, tính đến ca thi thứ 4 tại cụm thi Hà Nội đã có thí sinh đạt điểm cao nhất bài thi đánh giá năng lực là 124/140 điểm. Số lượng thí sinh đến dự thi ở ca 4 đạt trên 96%.

Thứ hai, 01/06/2015 - 07:46

Nữ sinh từ TP.Hồ Chí Minh ra Hà Nội dự thi đánh giá năng lực
Nữ sinh từ TP.Hồ Chí Minh ra Hà Nội dự thi đánh giá năng lực

(Dân trí) - Muốn trải nghiệm một kỳ thi lạ, muốn trải nghiệm một mình tại Hà Nội, muốn thực hiện ước mơ vào trường ĐH mà mình thích, một nữ sinh từ TP.Hồ Chí Minh đã bay ra Hà Nội để tham dự kỳ thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia Hà Nội.

Thứ hai, 01/06/2015 - 03:22

Học trò nghèo vui Tết Thiếu nhi
Học trò nghèo vui Tết Thiếu nhi

(Dân trí) - Hơn 350 học sinh có hoàn cảnh khó khăn ở TPHCM vừa tham gia ngày hội “Chung một ước mơ” nhân ngày Tết thiếu nhi 1/6 diễn ra vào cuối tuần rồi tại công viên Hoàng Văn Thụ.

Thứ hai, 01/06/2015 - 02:12

Đại học danh tiếng Trung Quốc “sao chép” video quảng bá trường
Đại học danh tiếng Trung Quốc “sao chép” video quảng bá trường

(Dân trí) - Trung Quốc từ lâu trăn trở với câu hỏi làm sao để xây dựng những đại học đẳng cấp quốc tế khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới. Vừa qua, thách thức này lại một lần nữa trở thành tâm điểm sau khi trường đại học danh tiếng Phúc Đán (một trong những trường đại học tốt nhất Trung Quốc) tung ra video quảng bá trường và ngay lập tức bị công chúng tố là sao chép video của ĐH Tokyo (Nhật Bản).

Thứ hai, 01/06/2015 - 12:56

Bắc Ninh: Gian nan đi đòi quyền lợi xét tuyển đặc cách
Bắc Ninh: Gian nan đi đòi quyền lợi xét tuyển đặc cách

(Dân trí) - Có đầy đủ tiêu chuẩn để được xem xét tuyển đặc cách vào viên chức theo hướng dẫn của Sở Nội vụ tỉnh Bắc Ninh nhưng cô giáo Nguyễn Thị Phượng lại bị UBND huyện Yên Phong “khước từ”. Mặc dù đã nhiều lần khiếu nại những đến nay cô Phượng vẫn chưa được giải quyết thỏa đáng.

Thứ hai, 01/06/2015 - 11:09

Trên 70% thí sinh thi đánh giá năng lực đạt điểm trung bình trở lên
Trên 70% thí sinh thi đánh giá năng lực đạt điểm trung bình trở lên

(Dân trí) - Phó Giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội, trưởng Ban chỉ đạo thi Nguyễn Kim Sơn cho biết, kết thúc ca thi đánh giá năng lực sáng 31/5, tại 1 điểm thi có 499 thí sinh, người đạt điểm cao nhất là 115/140 điểm, số thí sinh đạt điểm trung bình (70 điểm) trở lên) là 352/499 em (chiếm 70,3%).

Thứ hai, 01/06/2015 - 08:45

Ùn ứ nhẹ quanh trường thi ngày đầu tuần, sinh viên "ra tay" giải quyết
Ùn ứ nhẹ quanh trường thi ngày đầu tuần, sinh viên "ra tay" giải quyết

(Dân trí) - Nhờ có sự góp sức của các bạn sinh viên tình nguyện, hiện tượng ùn ứ được giảm thiểu và không xuất hiện tắc nghẽn cục bộ tại điểm thi 144 Xuân Thủy

Thứ hai, 01/06/2015 - 08:16

ĐÁNG QUAN TÂM
Đi mua... cử nhân, thạc sĩ
Đi mua... cử nhân, thạc sĩ

(Dân trí) - Tỉ lệ sinh viên ĐH “đạo văn” ở một số trường ĐH VN chiếm tỉ lệ cao so với thế giới. Nhiều học viên cao học cũng bị hủy luận văn thạc sĩ, bài báo khoa học vì hành vi này. Trong vai sinh viên năm cuối cần mua luận văn mẫu để xào xáo lại, PV Dân trí có mặt tại dãy cửa hàng dịch vụ photocopy cạnh cổng trường Đại học Kinh tế Quốc dân...

Thứ hai, 01/06/2015 - 07:14

Học sinh được khen “hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học”
Học sinh được khen “hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học”

(Dân trí) - Cuối năm học, không ít nội dung trong giấy khen của học sinh tiểu học làm phụ huynh ngỡ ngàng. Có em được khen y như… cán bộ nhà nước: “Hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học 2014 - 2015”.

Thứ hai, 01/06/2015 - 07:09

Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tuyển sinh hệ chính quy năm 2015
Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tuyển sinh hệ chính quy năm 2015

Trường Đại học Nội vụ Hà Nội là cơ sở giáo dục đại học công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, trực thuộc Bộ Nội vụ. Trường thông báo tuyển sinh đối với bậc Đại học, Cao đẳng, bậc Cao đẳng, Trung cấp Nghề và Trung cấp chuyên nghiệp hệ chính quy năm 2015 như sau:

Thứ hai, 01/06/2015 - 07:00

Bỏ tiền túi mở lớp học cho trẻ nghèo
Bỏ tiền túi mở lớp học cho trẻ nghèo

(Dân trí) - Vì sức khỏe yếu và tự nhận mình không đủ chuyên môn để dạy trẻ nhưng ông Đoàn Minh Hùng vẫn được hàng trăm đứa trẻ gọi là thầy. Bởi nhiều năm qua, ông chính là người bỏ công sức, tiền bạc để duy trì lớp học tình thương cho những đứa trẻ có hoàn cảnh khó khăn.

Thứ hai, 01/06/2015 - 12:04

3 thí sinh bị kỷ luật vì mang điện thoại di động vào phòng thi
3 thí sinh bị kỷ luật vì mang điện thoại di động vào phòng thi

(Dân trí) - Tính đến hết ngày thi 31/5, có 3 thí sinh dự thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia Hà Nội bị kỷ luật vì mang điện thoại di động vào phòng thi.

Chủ nhật, 31/05/2015 - 06:15

Sinh viên Kinh tế giành học bổng thạc sĩ 300 triệu đồng
Sinh viên Kinh tế giành học bổng thạc sĩ 300 triệu đồng

(Dân trí) - Sau 6 tháng tranh tài trong cả nước, tối qua 30/5, đêm chung kết cuộc thi "Dynamic - Sinh viên Nhà doanh nghiệp tương lai" lần thứ 12 diễn ra sôi nổi với 4 thí sinh xuất sắc nhất. Kết quả, sinh viên năm cuối Trường ĐH Kinh tế TPHCM Nguyễn Mậu Hoàng giành ngôi quán quân.

Chủ nhật, 31/05/2015 - 03:45

Những hình ảnh đẹp sinh viên tình nguyện tiếp sức mùa thi 2015
Những hình ảnh đẹp sinh viên tình nguyện tiếp sức mùa thi 2015

(Dân trí) - Không quản trời nắng như “thiêu đốt” tới 40 độ những ngày qua, các sinh viên tình nguyện vẫn đội nắng hướng dẫn thí sinh và phụ huynh tới từng điểm thi, nhà trọ, đội nắng phân làn để khỏi tắc đường khi tan thi...

Chủ nhật, 31/05/2015 - 03:32

Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu trao quà đến học sinh nghèo học giỏi
Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu trao quà đến học sinh nghèo học giỏi

(Dân trí) - Trong những ngày được xem là nắng nóng đỉnh điểm, Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu, phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam đã lặn lội về tận Hải Phòng để trực tiếp trao quà cho học sinh nghèo vượt khó.

Chủ nhật, 31/05/2015 - 02:52

Con được khen - bố mẹ chưa thỏa mãn
Con được khen - bố mẹ chưa thỏa mãn

Khác với các năm trước, năm nay nhận tờ giấy khen của con, nhiều bậc phụ huynh có phần lúng túng, không biết giải thích với con thế nào trước các lời phê như học sinh tiêu biểu, học sinh toàn diện, hoàn thành tốt các môn học...

Chủ nhật, 31/05/2015 - 01:43

1.200 suất cơm miễn phí dành cho thí sinh thi đánh giá năng lực
1.200 suất cơm miễn phí dành cho thí sinh thi đánh giá năng lực

(Dân trí) - Nhằm hỗ trợ cho thí sinh và phụ huynh có con tham dự kỳ thi đánh giá năng lực (ĐGNL) đợt 1 năm 2015 vào ĐHQGHN, Đoàn Thanh niên - Hội Sinh viên ĐHQGHN phối hợp với Chùa Ngũ Xã sẽ phát miễn phí 1.200 suất cơm cho thí sinh.

Chủ nhật, 31/05/2015 - 10:37

Phòng Giáo dục chỉ đạo trường trả lại phụ huynh tiền mua đồng phục
Phòng Giáo dục chỉ đạo trường trả lại phụ huynh tiền mua đồng phục

(Dân trí) - Ngày 31/5, tin từ Phòng GD-ĐT huyện Cái Nước (Cà Mau) cho biết, lãnh đạo Phòng đã chỉ đạo Ban giám hiệu Trường THCS Trần Quốc Toản trả lại tiền thu mua đồng phục năm học mới cho phụ huynh học sinh.

Chủ nhật, 31/05/2015 - 09:32

Đừng đi ngược thế giới, tước mùa hè của con
Đừng đi ngược thế giới, tước mùa hè của con

Xin cân nhắc đừng “tăng tải” cho các cháu vào mùa hè, để các cháu còn nghỉ ngơi mà còn lớn. Xin đừng tước đi của con một mùa hè…

Chủ nhật, 31/05/2015 - 08:35