Đề thi Ngữ văn: Có chấp nhận quan điểm trái chiều của thí sinh?

Dân trí Với tính định hướng của câu hỏi, liệu đáp án có dung nạp, chấp nhận những bài viết sâu sắc với những quan điểm trái chiều của thí sinh hay không?
>>Chi 60 triệu đồng để làm 1 đề thi THPT quốc gia môn Ngữ Văn
>>Đề Ngữ văn THPT quốc gia 2018: "Một số học sinh có thể bị... đánh lừa"
>>Đề Ngữ văn THPT quốc gia 2018: Người khen hay, người thấy... "khiếp"!

Quá sức với thí sinh?

Trên đây là băn khoăn của một số giáo viên Tổ Ngữ văn, thuộc hệ thống giáo dục Học mãi về đề thi Ngữ văn, kì thi THPT quốc gia 2018. Ở phần Đọc hiểu, theo các giáo viên này, liệu có nên định hướng câu trả lời bằng câu hỏi đóng, yêu cầu này quá sức với đa số thí sinh?

Cụ thể, trong câu 4 phần Đọc hiểu, đề ra như sau: “Theo anh/chị, quan điểm của tác giả trong hai dòng thơ: ta ca hát quá nhiều về tiềm lực/tiềm lực còn ngủ yên có còn phù hợp với thực tiễn ngày nay không? Vì sao?”.

Thứ nhất, cách đặt vấn đề “có còn” trong câu hỏi là điểm mà chúng tôi cho rằng sẽ làm cho thí sinh bối rối, bởi cụm từ “có còn” ít nhiều mang tính định hướng trả lời, đặt ra và chạm tới rất nhiều trăn trở về thực trạng tiềm lực đất nước trong giai đoạn hiện nay.

Đề thi Ngữ văn, kì thi THPT quốc gia 2018.
Đề thi Ngữ văn, kì thi THPT quốc gia 2018.

Bản thân cụm từ “có còn” ít nhiều mang tính định hướng, hỏi nhưng ngầm định hướng ý trả lời, trong khi đây là một câu hỏi mở. Học sinh có thể nhận ra ý nghĩa phủ định/phản biện với quan điểm của tác giả trong đoạn thơ “ta ca hát quá nhiều về tiềm lực…/tiềm lực còn ngủ yên”. Câu hỏi sẽ phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong tư duy, đúng tính chất câu hỏi mở nếu xóa bỏ từ “còn” trong câu hỏi.

Khi đó, học sinh sẽ được phép trình bày những suy nghĩ của mình một cách chủ động nhất mà không phải băn khoăn đến yếu tố “định hướng”.

Thứ hai, với học trò có quan tâm, chủ động trau dồi kiến thức về sự phát triển kinh tế của đất nước, nhạy bén với vấn đề tiềm lực đất nước, các em hoàn toàn có thể hướng tới những bài luận đặt ra vấn đề về “thực trạng” trong tiềm lực - thực tế đánh thức tiềm lực, thậm chí là đề cập đến những vấn đề thời sự nhất của đất nước hiện nay.

Vậy, với tính định hướng của câu hỏi như đã phân tích trên, thí sinh hoàn toàn có thể phải cân nhắc, liệu đáp án có dung nạp, chấp nhận những bài viết sâu sắc với những quan điểm trái chiều của thí sinh hay không?

Thứ ba, trong đề bài, “tiềm lực” là khái niệm rộng không chỉ bao gồm nguồn tài nguyên thiên nhiên mà còn tiềm lực thuộc về con người, gắn liền với bối cảnh, không gian, thời gian của tác phẩm đồng thời liên hệ với bối cảnh hiện tại, đòi hỏi thí sinh phải có kiến thức tổng hợp mới có thể giải quyết triệt để vấn đề đặt ra.

Cụ thể như: Thực trạng hiện nay của đất nước là nguồn tài nguyên đã bị con người khai thác cạn kiệt, còn đâu mà “ngủ yên” hay là chỉ có con người mới cần phải đánh thức.

Hai quốc gia đã phát huy hiệu quả tiềm lực về con người là Nhật Bản hay Israel vẫn vươn lên giàu mạnh dù không giàu có về tài nguyên mà chủ yếu dựa vào nguồn lực con người.

Cuối cùng, câu 1 phần làm văn với yêu cầu “trình bày suy nghĩ về sứ mệnh đánh thức tiềm lực đất nước” liệu có quá sức với thí sinh?

Xuất phát từ cách đặt vấn đề “có còn” ở phần đọc hiểu khi khai thác về chủ đề đánh thức tiềm lực nên ở phần làm văn khi yêu cầu học sinh trình bày suy nghĩ về “sứ mệnh” hoàn toàn có thể vấp phải cảm giác "bất khả thi" của thí sinh trước tình hình cụ thể đang hiện hữu của cuộc sống hiện tại khi mà: đất đai tự nhiên đang bị thu hẹp; môi trường ô nhiễm; rừng bị tàn phá; tài nguyên thiên nhiên bị khai thác quá độ …

Với yêu cầu này của đề bài, có thể xuất hiện hai dạng bài của học sinh: những bài viết trình bày bài học chung chung về nhiệm vụ, sứ mệnh cá nhân với đất nước và những bài làm chạm tới những vấn đề nhiều chiều trong thực trạng tiềm lực của đất nước.

Theo các giáo viên này, một lần nữa, băn khoăn lại hướng tới độ mở của đáp án cho những bài làm của những học trò có sự quan tâm, hiểu biết sâu sắc về thực trạng đất nước, dám dũng cảm trình bày quan điểm của trí tuệ, lương tri và trách nhiệm.

Liệu rằng các em có dám viết theo đúng suy nghĩ của các em hay không hay lựa chọn cách viết an toàn bởi dù sao đây cũng là vấn đề của cả xã hội trong khi đây lại là một kì thi quan trọng nhất trong cuộc đời học sinh?

Nhà thơ Nguyễn Duy đã đề cập đến vấn đề tiềm lực đất nước từ những thập niên 80 của thế kỉ trước – thời kì trước khi tiến hành đổi mới nhưng mới chỉ dừng lại ở việc nói mà chưa có hành động.

Cho đến nay, sau bao nhiêu năm đổi mới, chúng ta đã làm, đánh thức, thậm chí khai thác tiềm năng nhưng đã và đang làm như thế nào và tiếp tục làm gì trong tương lai mới là vấn đề phải suy ngẫm.

Câu 1 phần làm văn với yêu cầu “trình bày suy nghĩ về sứ mệnh đánh thức tiềm lực đất nước” liệu có quá sức với thí sinh? (Ảnh: Mỹ Hà).
Câu 1 phần làm văn với yêu cầu “trình bày suy nghĩ về sứ mệnh đánh thức tiềm lực đất nước” liệu có quá sức với thí sinh? (Ảnh: Mỹ Hà).

Câu 2, phần Nghị luận văn học: Chưa đảm bảo tính logic

Thông thường, khi so sánh người ta hay dùng các hình ảnh, sự vật, sự việc vốn có nét tương đồng để đối chiếu. Như vậy, để thực hiện được phép so sánh thì yếu tố đầu tiên phải có các hình ảnh so sánh trên cùng một hệ quy chiếu.

Trong Câu 2 - phần Làm văn, có yêu cầu “Phân tích sự đối lập giữa vẻ đẹp của hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa và cảnh bạo lực ở gia đình hàng chài (Chiếc thuyền ngoài xa – Nguyễn Minh Châu). Từ đó, anh/chị hãy liên hệ với sự đối lập giữa cảnh phố huyện lúc đêm khuya và hình ảnh đoàn tàu (Hai đứa trẻ - Thạch Lam)”, chúng ta thấy ở đây có sự thiếu logic khi sử dụng các hình ảnh đối lập nhưng không cùng hệ quy chiếu dẫn đến sự thiếu thuyết phục của đề thi.

So sánh đầu tiên là hình ảnh về chiếc thuyền ngoài xa và cảnh bạo lực ở gia đình hàng chài trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của nhà văn Nguyễn Minh Châu.

Thông thường, người ta thường so sánh vẻ đẹp lung linh của chiếc ngoài xa và vẻ đẹp thực tế khi lại gần, nhưng ở đây, xuất phát từ dụng ý của người ra đề nên chiếc thuyền ngoài xa (vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên) lại được đặt trong sự so sánh mang tính đối lập với cảnh bạo lực - một thực tế đau thương, một hình ảnh đáng chua xót về nạn bạo hành gia đình, đó là một cách so sánh hơi khiên cưỡng, khó cho học sinh khi triển khai các luận điểm.

"Sự so sánh thứ hai là hình ảnh đối lập của phố huyện lúc đêm khuya và hình ảnh đoàn tàu. Đúng ra, cảnh phố huyện đêm khuya phải được đặt với “thế giới khác” của đoàn tàu đưa đến mới có ý đối lập. Chúng tôi muốn nói thêm một ý ở đây là: Mặc dù hình ảnh phố huyện nói chung và hình ảnh phố huyện lúc đêm khuya cho thấy một bức tranh cuộc sống quẩn quanh, buồn tẻ của phố huyện thì hình ảnh đoàn tàu mỗi đêm đem đến sự liên tưởng về một “thế giới khác” bởi đoàn tàu mang đến một cuộc sống náo nhiệt, tươi vui – khác hẳn bức tranh cuộc sống nhàn nhạt hàng ngày ở phố huyện.

Với câu hỏi này, người ra đề hoàn toàn có thể thay bằng cách diễn đạt logic khi yêu cầu thí sinh: Phân tích sự đối lập giữa vẻ đẹp của hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa và bức tranh hiện thực cuộc sống một gia đình hàng chài khi chiếc thuyền tới gần. Từ đó, anh/ chị hãy liên hệ với sự đối lập giữa thế giới của phố huyện lúc đêm khuya và "thế giới khác" mà đoàn tàu đem đến để nhận xét về cách nhìn hiện thực của hai tác giả thì ý hỏi sẽ rất trọn vẹn", một số giáo viên nhận định.

Mỹ Hà (ghi)

MỚI NHẤT
Đề thi và gợi ý giải môn Hóa THPT quốc gia 2018
Đề thi và gợi ý giải môn Hóa THPT quốc gia 2018

(Dân trí) - Kết thúc môn thi Hóa học THPT quốc gia 2018, nhiều thí sinh cho biết, đề khó, nhiều câu hỏi lạ, đề có tính phân hóa cao. Dưới đây là đề thi và gợi ý giải mã đề 202, 203, 209, mời bạn đọc tham khảo.

Thứ ba, 26/06/2018 - 10:41

Đề thi và gợi ý giải môn Vật lý THPT quốc gia 2018
Đề thi và gợi ý giải môn Vật lý THPT quốc gia 2018

(Dân trí) - Kết thúc môn thi Vật lý THPT quốc gia 2018, nhiều thí sinh cho biết, đề ít lý thuyết, nhiều bài tập và có cả kiến thức lớp 11. Có nhiều câu hỏi, học sinh phải có kiến thức cực tốt mới làm được. Dưới đây là gợi ý giải đề thi môn Vật lý.

Thứ ba, 26/06/2018 - 10:34

TPHCM: Cả điểm thi chỉ có 1 thí sinh
TPHCM: Cả điểm thi chỉ có 1 thí sinh

(Dân trí) - Nguyên điểm thi Trường THPT Phạm Văn Sáng, huyện Hóc Môn, TPHCM trong giờ thi Bài tổ hợp Khoa học tự nhiên sáng nay 22/6 chỉ có duy nhất 1 thí sinh dự thi.

Thứ ba, 26/06/2018 - 10:14

Nữ sinh bị cưa chân với ước mơ vào trường ĐH Luật TP.HCM
Nữ sinh bị cưa chân với ước mơ vào trường ĐH Luật TP.HCM

(Dân trí) - Dù được đích thân Bộ trưởng Bộ Y tế hứa sẽ giúp em có một công việc ổn định nếu em theo học ngành y nhưng em Lê Thị Hà Vi (trường THCS&THPT Đông Du, TP. Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk) - nữ sinh bị cưa bỏ chân do sự tắc trách của bác sĩ tuyến huyện, đã lặng lẽ từ chối lời hứa của vị Bộ trưởng để đeo đuổi ước mơ vào trường ĐH Luật TP.HCM.

Thứ ba, 26/06/2018 - 10:01

Hậu duệ đời thứ bốn nhà sử học Phan Huy Chú
Hậu duệ đời thứ bốn nhà sử học Phan Huy Chú

(Dân trí) - Nhà bác học Phan Huy Chú và Giáo sư, Viện sĩ Phan Huy Lê là hai thế hệ trong một dòng họ, cách nhau bốn đời, trong hơn 150 năm xuất hiện hai nhà sử học lớn - gạch nối hai thời kì lịch sử đất nước…

Thứ ba, 26/06/2018 - 09:12

Cô giáo chạy xe máy đến tận nhà đón thí sinh đi thi muộn
Cô giáo chạy xe máy đến tận nhà đón thí sinh đi thi muộn

(Dân trí) - Sau khi giám thị xướng danh mãi trong buổi thi đầu tiên mà không thấy thí sinh Hoa, các thầy cô giáo đã có cuộc trao đổi trong nháy mắt và rồi cô giáo Oanh đã nhận nhiệm vụ đưa Hoa tới điểm thi một cách nhanh chóng nhất.

Thứ ba, 26/06/2018 - 09:07

THPT quốc gia 2018: Đề thi Vật lí và Hoá học có nhiều bài tính phức tạp
THPT quốc gia 2018: Đề thi Vật lí và Hoá học có nhiều bài tính phức tạp

(Dân trí) - Môn Vật lí và Hoá học trong Bài thi Khoa học tự nhiên của kỳ thi THPT quốc gia 2018 mà thí sinh đang thi trong sáng nay được đánh giá sẽ rất khó vì theo nhiều giáo viên nhận xét nếu đề thi giống đề thi tham khảo mà Bộ GD&ĐT đã công bố trước đó.

Thứ ba, 26/06/2018 - 08:42

Sáng nay, hơn 340.000 thí sinh dự Bài thi Khoa học tự nhiên THPT quốc gia
Sáng nay, hơn 340.000 thí sinh dự Bài thi Khoa học tự nhiên THPT quốc gia

(Dân trí) - Sáng nay 26/6, cả nước có 341.576 thí sinh đăng ký dự bài thi Khoa học tự nhiên. Tổ hợp bài thi gồm 3 môn Vật lí, Hoá học, Sinh học. Thời gian làm bài thi mỗi môn là 50 phút. Thời gian chuyển tiếp giữa các môn thi thành phần trong bài thi tổ hợp rút ngắn xuống còn 10 phút (năm 2017 là 20 phút).

Thứ ba, 26/06/2018 - 07:10

Xúc động cụ ông 80 tuổi đưa đón cháu gái đi thi
Xúc động cụ ông 80 tuổi đưa đón cháu gái đi thi

(Dân trí) - Một cụ ông đã ngoài 80 tuổi, đứng lặng lẽ nhiều giờ liền đợi cháu gái trong ngày đầu tiên diễn ra kỳ thi THPT Quốc gia tại Trường THPT Quang Trung (Đà Nẵng) khiến nhiều người nhìn thấy vô cùng xúc động.

Thứ ba, 26/06/2018 - 06:30

Học kỳ doanh nghiệp - trải nghiệm thực tế và nắm bắt “cơ hội vàng”
Học kỳ doanh nghiệp - trải nghiệm thực tế và nắm bắt “cơ hội vàng”

(Dân trí) - Đào tạo kiến thức thực tiễn, trang bị kỹ năng chuyên môn để sinh viên tự tin bước vào thế giới nghề nghiệp là nhiệm vụ quan trọng của trường Đại học trong thời kỳ hội nhập hiện nay. Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, phương pháp và mô hình đào tạo cũng cần có sự thay đổi mạnh mẽ.

Thứ ba, 26/06/2018 - 06:00

Gặp 1 trong 5 thí sinh đặc biệt thi phòng thi riêng ở TPHCM
Gặp 1 trong 5 thí sinh đặc biệt thi phòng thi riêng ở TPHCM

(Dân trí) - Kỳ thi THPT quốc gia năm nay, TPHCM phải bố trí 5 phòng thi riêng cho 5 trường hợp thí sinh đặc biệt không thể tự viết bài. Nguyễn Thị Minh Thư, một thí sinh khiếm thị là một trong 5 trường hợp đó.

Thứ ba, 26/06/2018 - 01:02

Nhiều thí sinh dân tộc thiểu số 6X, 7X quyết tâm vượt “vũ môn”
Nhiều thí sinh dân tộc thiểu số 6X, 7X quyết tâm vượt “vũ môn”

(Dân trí) - Tại kỳ thi THPT Quốc gia 2018 ở Hội đồng thi 33 do Sở Giáo dục & Đào tạo tỉnh Thừa Thiên Huế chủ trì, có hàng chục thí sinh lớn tuổi là người dân tộc Pa Cô, Tà Ôi vẫn dự thi tốt nghiệp.

Thứ ba, 26/06/2018 - 12:09

ĐÁNG QUAN TÂM
Chi 60 triệu đồng để làm 1 đề thi THPT quốc gia môn Ngữ Văn
Chi 60 triệu đồng để làm 1 đề thi THPT quốc gia môn Ngữ Văn

(Dân trí) - Trong nội dung hướng dẫn một số mức chi tổ chức kỳ thi THPT quốc gia năm 2018 mà Bộ Tài chính gửi Bộ GD&ĐT, thống nhất mức chi tối đa không quá 60 triệu đồng cho 1 đề thi tự luận.

Thứ hai, 25/06/2018 - 09:53

Điều động 3 xe tải cảnh sát chở 75 thí sinh đi thi
Điều động 3 xe tải cảnh sát chở 75 thí sinh đi thi

(Dân trí) - Chiều 25/6, đơn vị Cảnh sát cơ động thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động phường Thủy Lương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế đã điều động 3 xe bán tải chở 75 thí sinh đang công tác tại đơn vị đi thi THPT Quốc gia.

Thứ hai, 25/06/2018 - 07:04

Đề Toán THPT quốc gia 2018: Chuyên gia chỉ ra yếu tố lạ, gây khó cho học sinh
Đề Toán THPT quốc gia 2018: Chuyên gia chỉ ra yếu tố lạ, gây khó cho học sinh

(Dân trí) - “Ở 10 câu cuối trong đề Toán, kì thi THPT quốc gia 2018 khó và có yếu tố lạ, gây khó khăn nhiều cho học sinh”. Giáo viên Trần Mạnh Tùng, Trường THPT Lương Thế Vinh, Hà Nội nhận xét ngay sau khi kết thúc môn Toán chiều nay (25/6).

Thứ hai, 25/06/2018 - 06:03

Gặp tai nạn trên đường đi, một thí sinh phải bỏ thi
Gặp tai nạn trên đường đi, một thí sinh phải bỏ thi

(Dân trí) - Chiều ngày 25/6, ông Phan Thanh Hải, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT tỉnh Đắk Nông cho biết, trong ngày thi thứ nhất của kỳ thi THPT Quốc gia 2018, tỉnh này có 60 lượt thí sinh vắng thi. Đặc biệt có một trường hợp phải bỏ thi do gặp tai nạn xe máy.

Thứ hai, 25/06/2018 - 05:51

Vụ Công tác HSSV tặng quà động viên thanh niên tình nguyện mùa thi
Vụ Công tác HSSV tặng quà động viên thanh niên tình nguyện mùa thi

(Dân trí) - Chiều ngày 25/6, ông Bùi Văn Linh, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Giáo dục Chính trị và Công tác HSSV, Bộ GD&ĐT đã đến hỏi thăm và động viên các sinh viên tình nguyện tại 2 điểm thi là trường THPT Năng khiếu Thể dục thể thao Hà Nội và trường THPT Marri Cuire.

Thứ hai, 25/06/2018 - 05:48

Đau đột xuất, học sinh giỏi lỡ kỳ thi THPT quốc gia
Đau đột xuất, học sinh giỏi lỡ kỳ thi THPT quốc gia

(Dân trí) - Nhập viện cấp cứu ngay sau buổi làm thủ tục thi, thí sinh Trần Thị Ngọc Ánh nén đau, kí cam kết với bệnh viện để được đến điểm thi. Tuy nhiên Ánh phải lỡ kỳ thi do sức khỏe quá yếu và tái nhập viện ngay sau đó.

Thứ hai, 25/06/2018 - 05:34

Giáo viên: Học sinh trung bình chỉ đạt 4- 4,5 điểm môn Toán THPT quốc gia
Giáo viên: Học sinh trung bình chỉ đạt 4- 4,5 điểm môn Toán THPT quốc gia

(Dân trí) - Đánh giá ban đầu của các giáo viên cho thấy, đề thi môn Toán THPT quốc gia năm nay có độ phân hóa cao hơn những năm trước, có nhiều câu hỏi vận dụng thực tế nhưng đề thi khá dài và khó.

Thứ hai, 25/06/2018 - 05:26

Gợi ý giải đề thi môn Toán THPT quốc gia 2018: Đầy đủ 24 mã đề
Gợi ý giải đề thi môn Toán THPT quốc gia 2018: Đầy đủ 24 mã đề

(Dân trí) - Tan thi môn Toán chiều nay, nhiều thí sinh ra khỏi phòng thi mặt buồn thiu vì đề thi dài, nhiều câu rất khó. Dưới đây là gợi ý giải của 24 mã đề Toán THPT quốc gia 2018.

Thứ hai, 25/06/2018 - 04:58

Đề Toán khó, thí sinh chỉ làm được khoảng 60%
Đề Toán khó, thí sinh chỉ làm được khoảng 60%

(Dân trí) - Chiều nay, các thí sinh vừa hoàn thành bài thi môn Toán, kỳ thi THPT quốc gia 2018 trong thời gian 90 phút. Trong khi một số em nhận định đề Toán có tính phân loại cao, vừa sức thì nhiều em cho rằng đề quá khó, thí sinh chỉ làm được khoảng 60%.

Thứ hai, 25/06/2018 - 04:25

Phát hiện gian lận tại phòng thi: Trách nhiệm đầu tiên thuộc về giám thị
Phát hiện gian lận tại phòng thi: Trách nhiệm đầu tiên thuộc về giám thị

(Dân trí) - Đó là khẳng định của PGS.TS Mai Văn Trinh, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo khi nói về đề phòng gian lận trong phòng thi.

Thứ hai, 25/06/2018 - 04:02

Nén đau, hai thí sinh bị nạn vẫn cố gắng đi thi
Nén đau, hai thí sinh bị nạn vẫn cố gắng đi thi

(Dân trí) - Trước kì thi THPT quốc gia năm nay, em Lê Văn Hoàng (thí sinh tại điểm thi Trường THPT Nam Đàn 2) đã bị chấn thương phần xương cổ và em Nguyễn Văn Mạnh (thí sinh tại điểm thi trường THPT Thanh Chương 3, tỉnh Nghệ An) bị gãy chân. Nhưng được sự giúp đỡ của bạn bè, thầy cô giáo… hai em đã nén nỗi đau để hoàn thành phần thi của mình.

Thứ hai, 25/06/2018 - 03:58

Công bố nhầm điểm chuẩn lớp 10 vì... lỗi đánh máy
Công bố nhầm điểm chuẩn lớp 10 vì... lỗi đánh máy

(Dân trí) - Sở GD-ĐT tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vừa đính chính và xin lỗi về sự cố công bố nhầm điểm trúng tuyển lớp 10 vào trường THPT huyện Xuyên Mộc. Điểm chuẩn mới vào trường này tăng hơn điểm công bố trước đó là 2 điểm.

Thứ hai, 25/06/2018 - 03:33