Giáo dục đại học Việt Nam đáp ứng như thế nào với vấn đề thất nghiệp?

Dân trí Ở Việt Nam, mặc dù tỷ lệ biết đọc biết viết rất cao, song tình trạng thiếu hụt nhân lực lành nghề là một vấn đề dai dẳng và giáo dục trong đó có giáo dục đại học không phù hợp.

Đó là nhận định của GS.TS Nguyễn Lộc, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành trong bài phân tích: "Giáo dục đại học và Việc làm"

GS Lộc cho rằng, các vấn đề thách thức của việc làm, cụ thể là thất nghiệp và thiếu hụt nhân lực là hiện tượng toàn cầu. Việt Nam cũng không phải ngoại lệ. So với quốc tế, mặc dù mức độ thất nghiệp và thiếu hụt nhân lực của Việt Nam chưa đến mức độ báo động, song với nền giáo dục đại học còn nhiều khiếm khuyết kể cả khía cạnh quy mô và chất lượng, cần có nhiều nỗ lực vượt bậc.

Các nỗ lực này cần được triển khai đồng bộ ở ba khía cạnh lớn, đó là: Nâng cao hiệu quả chi tiêu và tài chính cho giáo dục đại học, Hoàn thiện quản lý các trường đại học công lập thông qua thúc đẩy tự chủ và chịu trách nhiệm và Tăng cường phối hợp các tác nhân đối với giáo dục đại học.


Nhiều cử nhân, thạc sĩ phải cất bằng để xin làm việc công nhân

Nhiều cử nhân, thạc sĩ phải cất bằng để xin làm việc công nhân

Giáo dục đại học không phù hợp?

Nói về tình trạng thừa – thiếu nhân lực và giáo dục đại học Việt Nam, GS.TS Nguyễn Lộc, trường ĐH Nguyễn Tất Thành cho biết, Việt Nam không là ngoại lệ trong bức tranh chung của mối quan hệ giáo dục đại học – việc làm trong khu vực và quốc tế.

Đến quý 4 năm 2017, cả nước có gần 54,1 triệu lao động có việc làm và khoảng 1,11 triệu lao động thất nghiệp.

Số lao động thất nghiệp thanh niên hiện đã chiếm tới 49,1% tổng số lao động thất nghiệp cả nước. Lao động thanh niên thiếu việc làm chiếm gần 20,0% tổng số lao động thiếu việc làm cả nước – 159,9 nghìn người (Tổng cục thống kê, 2017).

Và với hơn 200 ngàn người có trình độ đại học trở lên thất nghiệp, chiếm tối đa 4.4%. Theo nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế, ngưỡng cần quan tâm là 5%. Tổ chức này cũng cho rằng, tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp sẽ thúc đẩy quá trình cạnh tranh và thúc đẩy sự phát triển nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

GS.TS Nguyễn Lộc phân tích, bức tranh về nhân lực của Việt Nam sẽ rất không đầy đủ và khó có định hướng tương lai nếu không đề cập tới vấn đề thiếu hụt nhân lực. Không có thống kê cấp hệ thống về vấn đề này ở Việt Nam, tuy nhiên có một số dữ liệu từ một số khảo sát doanh nghiệp xuyên quốc gia.

Các nghiên cứu dấu vết sinh viên tốt nghiệp (Graduate Tracer Study-GTS) 2011 cho thấy rằng một phần ba doanh nghiệp báo cáo là không thể tìm ra những nhân lực họ cần. Một khảo sát dành riêng cho các giám đốc điều hành tại Việt Nam cho thấy 40% trong số họ gặp khó khăn trong việc tuyển nhân sự trên các cấp độ, các ngành và nghề nghiệp khác nhau.

Các Khảo sát nhân lực GTS cũng tiết lộ tình trạng thiếu hụt cấp cao về chuyên môn kỹ thuật và ngành trong một số ngành công nghiệp: ví dụ, trong chế biến thực phẩm; chăm sóc sức khỏe; xây dựng; giao thông vận tải và hậu cần: hóa chất và ngành công nghiệp phân bón, và ngành dệt may.

Khoảng cách kỹ năng cũng rất phổ biến ở cấp quản lý. Việt Nam đang thiếu nhân lực trong bốn cấp độ sau - lao động, quản lý, kỹ sư và công nhân có tay nghề cao. Khảo sát Tổ chức Thương mại Bên ngoài của Nhật Bản (Japan External Trade Organisation - JETRO) phát hiện ra rằng sự thiếu hụt các kỹ sư, kỹ thuật viên và người quản lý trung bình ở Việt Nam tương đối cao hơn ở Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Philippines.

Ở Việt Nam, mặc dù tỷ lệ biết đọc biết viết rất cao, song tình trạng thiếu hụt nhân lực lành nghề là một vấn đề dai dẳng và giáo dục trong đó có giáo dục đại học không phù hợp. Chất lượng giáo dục do doanh nghiệp không cao, trong khu vực Đông Nam Á chỉ cao hơn giáo dục Myanmar (WEF, 2016).

Phát triển kỹ năng không theo kịp với tăng trưởng kinh tế và nhu cầu về lao động lành nghề. Cải thiện hệ thống giáo dục để phát triển các kỹ năng thích hợp sẽ là giải pháp bắt buộc để giải quyết tình trạng thiếu hụt hiện tại và tương lai. Việt Nam đã và đang buộc mở cửa để lấp đầy nhiều thiếu hụt lao động từ các nền kinh tế khác.

Tài chính đóng vai trò quan trọng

GS Lộc cho rằng, cũng như nhiều quốc gia khác, nguồn lực tài chính của nhà nước dành cho giáo dục luôn khan hiếm. Việt Nam dành cho giáo dục một tỷ trọng cao (kể cả so với GDP hoặc ngân sách), song xét dưới góc độ chi tiêu thực tế trên đầu người học nói chung và sinh viên đại học nói riêng, nước ta ở mức độ rất thấp.

Do vậy, vấn đề hiệu quả chi tiêu và tài chính cho giáo dục đại học đóng vai trò tối quan trọng, đặc biệt đối với việc tăng cường đáo ứng của nó đối với thế giới việc làm. Cụ thể, giải pháp này sẽ giúp giảm thiểu nhiều phân cách trong mối quan hệ giáo dục-việc làm như thiếu ngân sách cho nghiên cứu, thiếu học bổng và các biện pháp đảm bảo công bằng giáo dục, giúp giải quyết việc kết nối giữa giáo dục đại học với giáo dục phổ thông thông qua học bổng và các khoản vay.

Theo GS Lộc, so với các nước như Trung Quốc và Thái Lan, mức độ tiếp cận giáo dục đại học của Việt Nam thấp hơn nhiều. Điều này dẫn tới việc đánh giá chung là số lượng nhân lực của trình độ đại học của Việt Nam không đủ đáp ứng sự phát triển kinh tế của đất nước. Các nhà sử dụng nhân lực ở Việt Nam đều cho rằng, chính sự không đủ về số lượng này dẫn tới việc thiếu hụt về nhân lực trình độ cao.

Về chất lượng dưới góc độ tài chính, các nghiên cứu cho rằng Việt Nam cũng sẽ phải huy động đáng kể nguồn lực bổ sung, chủ yếu là tăng chi thường xuyên (khoảng bốn đến năm lần đối với tiền lương, tiếp theo là đào tạo, bồi dưỡng tay nghề cho đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý.

Chi phí cho đầu một sinh viên khoảng 1.500 đô la Mỹ. Học phí này, cùng với các chi phí khác như phụ phí, sinh hoạt và chi phí chỗ ở được tính toán dựa trên ước tính khoảng 70% thu nhập hộ gia đình cho nhóm nghèo nhất và 30% cho nhóm giàu nhất. Mức học phí này cần được tính lại và tăng đến khoảng 4.000 đô la Mỹ thập kỉ tiếp theo.

Thúc đẩy tự chủ và chịu trách nhiệm

Theo GS Lộc, đối với Việt Nam, các cơ sở giáo dục đại học công lập đóng vai trò rất quan trọng, bởi vì, các trường này có tới hơn 80 phần trăm sinh viên theo học.

Toàn bộ các khó khăn, những phân cách đều liên quan đến quản lý. Ví dụ, ngay cả khi các trường nhận được các khoản kinh phí đầy đủ để mời được đội ngũ giảng viên trình độ cao, song nếu mức tự chủ không đủ để chọn nhân viên và quyết định về chương trình đào tạo thì các trường sẽ khó cung cấp những gì mà các doanh nghiệp cần. Sự cần thiết của tính chịu trách nhiệm cũng tương tự.

Các nghiên cứu cho rằng xu thế chung trong quản lý trường đại học hiện nay là tập trung vào hoàn thiện cơ chế tự chủ và chịu trách nhiệm. Tự chủ cùng với giải trình trách nhiệm của trường đại học có thể mang lại những lợi ích to lớn cho phát triển nguồn nhân lực và đổi mới ở các nước thu nhập thấp như Việt Nam.

Có được điều này là bởi động lực được tạo ra mạnh hơn nhờ có cấu trúc quản trị rõ ràng và sử dụng nhiều hơn thông tin địa phương, kết hợp tốt hơn đào tạo và nghiên cứu giữa các trường đại học và thị trường lao động nhằm đáp ứng nhu cầu khác nhau của địa phương và lựa chọn chất lượng.

Do vậy, tăng cường quyền tự chủ được coi là có thể hỗ trợ kết hợp tốt hơn giữa đầu ra từ các trường đại học và nhu cầu thị trường lao động. Mức độ tự chủ và chịu trách nhiệm của các trường đại học của Việt Nam chưa cao.

Về các tác nhân có ảnh hưởng mạnh tới việc nâng cao sự đáp ứng của giáo dục đại học đối với thế giới việc làm, theo GS Lộc, đó là các bộ ngành có liên quan như Bộ lao động, Bộ tài chính và Bộ khoa học và công nghệ. Thứ hai đó là các trường đại học tư thục. Tiếp theo ta có các tổ chức đào tạo quốc tế. Và cuối cùng là mối quan hệ trường-doanh nghiệp.

Việc phối hợp các tác nhân đối với giáo dục đại học được coi là một cách tiếp cận quan trọng trong việc giảm thiểu các rào cản giữa giáo dục đại học với việc làm.

Nhật Hồng (ghi)

MỚI NHẤT
Thêm đối tượng trẻ em mẫu giáo được miễn học phí
Thêm đối tượng trẻ em mẫu giáo được miễn học phí

(Dân trí) - Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 145/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 86/2015/NĐ-CP ngày 2/10/2015 của Chính phủ quy định về cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập từ năm học 2015 - 2016 đến năm học 2020 - 2021.

Thứ năm, 18/10/2018 - 10:15

Trữ đủ lương thực cho học sinh vùng cao trước mùa mưa bão
Trữ đủ lương thực cho học sinh vùng cao trước mùa mưa bão

(Dân trí) - Ở huyện miền núi biên giới Tây Giang, Quảng Nam cứ đến mùa bão, đường sá sạt lở gây ách tắc giao thông khiến nguồn lương thực, thực phẩm bị đứt. Để không còn tình trạng đứt bữa cho các em học sinh, ngay từ đầu mùa mưa, các trường nội trú, bán trú trên địa bàn huyện đã chuẩn bị đầy đủ.

Thứ năm, 18/10/2018 - 06:31

Một tập đoàn sở hữu 4 trường đại học?
Một tập đoàn sở hữu 4 trường đại học?

(Dân trí) - Mới đây, đại diện Tập đoàn giáo dục Nguyễn Hoàng lên tiếng xác nhận đã đồng ý mua lại cổ phần của Trường ĐH Hoa Sen nhưng vẫn đang trong quá trình đàm phán số lượng cổ phần. Nếu mua đủ số cổ phần cần thiết (51% trở lên) thì tập đoàn này sẽ sở hữu đến 4 trường ĐH.

Thứ năm, 18/10/2018 - 04:22

Hà Nội: Bát nháo chất lượng trung tâm ngoại ngữ
Hà Nội: Bát nháo chất lượng trung tâm ngoại ngữ

(Dân trí) - Lãnh đạo Sở GD&ĐT Hà Nội cho biết, đầu năm học, đơn vị này đều có các văn bản chỉ đạo siết chặt quản lý các trung tâm ngoại ngữ, đồng thời kiểm tra đột xuất một số cơ sở giáo dục ngoài nhà trường. Tuy nhiên, để biết được trung tâm nào chất lượng, có đội ngũ giáo viên uy tín, hầu hết đều phải đóng vai “người học thông minh” để tự tìm hiểu.

Thứ năm, 18/10/2018 - 02:21

Trường ĐH Hà Nội: 100% sinh viên tốt nghiệp ngành tiếng Nhật đều có việc làm
Trường ĐH Hà Nội: 100% sinh viên tốt nghiệp ngành tiếng Nhật đều có việc làm

(Dân trí) - Thông tin trên được đưa ra tại Lễ kỷ niệm 45 năm giảng dạy tiếng Nhật và 25 năm thành lập khoa tiếng Nhật của trường ĐH Hà Nội tổ chức sáng nay ngày 18/10.

Thứ năm, 18/10/2018 - 02:00

Vingroup và SMU hợp tác nâng cao năng lực quản trị
Vingroup và SMU hợp tác nâng cao năng lực quản trị

(Dân trí) - Ngày 18/10/2018 tại Hà Nội, Tập đoàn Vingroup và Đại học Quản lý Singapore (SMU) đã ký bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực quản trị kinh doanh theo tiêu chuẩn quốc tế. Ký kết nhằm thúc đẩy việc đào tạo các mô hình kinh doanh và xây dựng các thế hệ doanh nhân có bản lĩnh và chuyên môn, đáp ứng khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Thứ năm, 18/10/2018 - 01:58

Talkshow “Du học Mỹ: còn gì hay, ngoài việc làm tại Mỹ”.
Talkshow “Du học Mỹ: còn gì hay, ngoài việc làm tại Mỹ”.

(Dân trí) - Ngày 13/10 vừa qua, Viện Đào Tạo Quốc Tế IEI –Đại Học Quốc Gia TP.HCM đã tổ chức buổi tọa đàm với chủ đề: “Du học Mỹ: Còn gì hay, ngoài việc làm tại Mỹ”.

Thứ năm, 18/10/2018 - 01:50

Khi người thầy dạy học như cái máy
Khi người thầy dạy học như cái máy

(Dân trí) - Máy móc, công thức, rập khuôn, ngại thay đổi, động não... là thực tế hiện nay của không ít giáo viên. Công việc dạy học cần những phá cách, sáng tạo, thay đổi nhất nhiều người thầy lại cuộn mình trong "chiếc vỏ an toàn".

Thứ năm, 18/10/2018 - 01:28

Học tin học excel: Định dạng dữ liệu theo điều kiện
Học tin học excel: Định dạng dữ liệu theo điều kiện

(Dân trí) - Video hướng dẫn cách xây dựng các điều kiện định dạng cho bảng tính trong excel.

Thứ năm, 18/10/2018 - 01:21

71 sinh viên có nguy cơ buộc thôi học vì điểm kém
71 sinh viên có nguy cơ buộc thôi học vì điểm kém

(Dân trí) - Trường ĐH Luật TPHCM vừa công bố danh sách 169 sinh viên dự kiến bị cảnh báo học vụ, đình chỉ một năm hoặc buộc thôi học. Trong đó, 71 sinh viên có thể bị buộc thôi học vì kết quả học tập yếu kém.

Thứ năm, 18/10/2018 - 11:14

Làm thế nào để tận dụng  công nghệ trong giáo dục?
Làm thế nào để tận dụng công nghệ trong giáo dục?

(Dân trí) - Trong thời buổi công nghệ số tràn vào mọi ngóc ngách đời sống, người học có thể tiếp cận kho kiến thức khổng lồ từ Internet chỉ với điện thoại di động hay máy tính. Định nghĩa thế nào là công nghệ trong giáo dục và làm thế nào để tận dụng công nghệ trong giáo dục… là những vấn đề được nhiều quan tâm không chỉ từ những người làm giáo dục mà ngay cả với các đối tượng phụ huynh học viên.

Thứ năm, 18/10/2018 - 10:00

Giáo viên phổ thông có 7 bài báo quốc tế ISI: Vừa làm gia sư, vừa nghiên cứu khoa học
Giáo viên phổ thông có 7 bài báo quốc tế ISI: Vừa làm gia sư, vừa nghiên cứu khoa học

(Dân trí) - Thầy giáo Nguyễn Văn Yên - giáo viên dạy môn Vật lý, trường THPT Yên Thành 3, huyện Yên Thành, tỉnh (Nghệ An) vừa bảo vệ xuất sắc luận án tiến sĩ ngành Vật lý kỹ thuật tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Trong 4 năm làm nghiên cứu sinh, thầy Yên đã có 7 bài báo khoa học đăng trên hệ thống tạp chí ISI danh tiếng quốc tế.

Thứ năm, 18/10/2018 - 09:58

ĐÁNG QUAN TÂM
Ước mơ nhỏ bé của “người mẹ hiền” 20 năm cắm bản trồng người
Ước mơ nhỏ bé của “người mẹ hiền” 20 năm cắm bản trồng người

(Dân trí) - Có thừa nhiệt huyết, niềm thương với lũ trẻ người Chứt ở bản Rào Tre, nên trước những thiếu thốn của lũ trẻ dân tộc Chứt, nhiều lúc cô giáo Hoàng Thị Hương đã lặng thầm bật khóc. Có những ước muốn nhỏ bé, giản dị của cô nếu thành sự thật sẽ có thể giúp những đứa trẻ nơi bản nghèo thêm tiếng cười…

Thứ năm, 18/10/2018 - 07:03

Người trẻ nhất đạt giải Nobel Hòa Bình kể về đời sinh viên tại Đại học Oxford
Người trẻ nhất đạt giải Nobel Hòa Bình kể về đời sinh viên tại Đại học Oxford

(Dân trí) - Nữ sinh Malala Yousafzai (21 tuổi), người trẻ nhất từng được trao giải Nobel Hòa bình Malala Yousafzai mới đây đã có những chia sẻ thú vị về quá trình theo học tại Đại học Oxford.

Thứ năm, 18/10/2018 - 07:00

Vụ sinh viên Học viện Hậu Cần bị trả về vì "thận lạc chỗ": Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh nói gì?
Vụ sinh viên Học viện Hậu Cần bị trả về vì "thận lạc chỗ": Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh nói gì?

(Dân trí) - Liên quan đến vụ việc nam sinh viên trường Học viện Hậu cần bị trả về sau 1 tuần nhập học vì "thận lạc chỗ", Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh cho biết, tại cơ sở quy trình kiểm tra sức khỏe đã làm theo đúng quy định, hiện không thể khẳng định được việc ai đúng ai sai.

Thứ năm, 18/10/2018 - 06:38

Thương mại điện tử - Ngành học “hot” trong kỷ nguyên 4.0
Thương mại điện tử - Ngành học “hot” trong kỷ nguyên 4.0

(Dân trí) - Với phương thức xét tuyển, không qua thi tuyển, đại học văn bằng hai hệ chính quy tại Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM là một lựa chọn tốt cho tất cả thí sinh, với nhiều ngành nghề thuộc các lĩnh vực kinh tế, luật và quản lý. Đặc biệt, đây là một trong số ít trường xét tuyển văn bằng hai hệ chính quy ngành Thương mại điện tử.

Thứ năm, 18/10/2018 - 03:00

TPHCM: Học sinh đột quỵ tử vong trong lớp
TPHCM: Học sinh đột quỵ tử vong trong lớp

(Dân trí) - Một nam sinh lớp 9, Trường THCS Lê Lợi, Q3, TPHCM được cho là bị đột quỵ trong giờ học, dù lập tức được nhà trường gọi xe đưa đưa cấp cứu nhưng không qua khỏi.

Thứ năm, 18/10/2018 - 12:20

Giả mạo chứng chỉ ngoại ngữ, sinh viên bị buộc thôi học và cấm dự tuyển 5 năm
Giả mạo chứng chỉ ngoại ngữ, sinh viên bị buộc thôi học và cấm dự tuyển 5 năm

(Dân trí) - Trường ĐH Công nghệ Thông tin TPHCM vừa phát hiện và đang tiến hành xử lý kỷ luật một sinh viên vì sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ giả để xét tốt nghiệp. Theo quy định của trường này, với hành vi này sinh viên bị buộc thôi học và không được dự thi vào trường từ 3-5 năm.

Thứ tư, 17/10/2018 - 04:27

ĐH Quốc gia TPHCM áp dụng chuẩn ngoại ngữ mới
ĐH Quốc gia TPHCM áp dụng chuẩn ngoại ngữ mới

(Dân trí) - ĐH Quốc gia TPHCM vừa có văn bản gửi các đơn vị thành viên về hướng dẫn triển khai thực hiện Quy chế chuẩn trình độ ngoại ngữ áp dụng từ khóa tuyển sinh năm 2018. Ngoài tiếng Anh, tiếng Hàn, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Ý cũng được dùng làm chuẩn đầu ra.

Thứ tư, 17/10/2018 - 11:21

Học tiếng Anh: Cách dùng Đại từ sở hữu và Tính từ sở hữu chuẩn nhất!
Học tiếng Anh: Cách dùng Đại từ sở hữu và Tính từ sở hữu chuẩn nhất!

(Dân trí) - Đại từ sở hữu và tính từ sở hữu là hai loại từ được dùng hàng ngày trong tiếng Anh. Làm thế nào để phân biệt được chúng? Câu trả lời nằm trong bài viết hữu hiệu này.

Thứ tư, 17/10/2018 - 10:00

Có nên dạy trẻ mẫu giáo học "ghép vần" Tiếng Anh?
Có nên dạy trẻ mẫu giáo học "ghép vần" Tiếng Anh?

(Dân trí) - Phương pháp ghép vần (phonics) không chỉ nổi tiếng với khả năng chuẩn hóa phát âm tiếng Anh cho trẻ mà còn giúp các con nâng cao năng lực tư duy logic và khả năng đọc hiểu.

Thứ tư, 17/10/2018 - 09:00

Mùa bội thu huy chương của học sinh VN trên đấu trường Olympic quốc tế
Mùa bội thu huy chương của học sinh VN trên đấu trường Olympic quốc tế

(Dân trí) - Năm 2018 là năm bội thu huy chương của học sinh Việt Nam trên đấu trường Olympic khu vực và quốc tế, có 38/38 lượt học sinh thuộc 07 đội tuyển tham dự đã đạt tới 13 Huy chương Vàng, 14 Huy chương Bạc và 11 Huy chương Đồng.

Thứ tư, 17/10/2018 - 08:08

Chàng kỹ sư tương lai và những sáng chế “âm thầm”
Chàng kỹ sư tương lai và những sáng chế “âm thầm”

“Những máy móc này không giống những sản phẩm mà tôi dày công làm ra, nó chưa một lần giật giải thưởng, cũng không rình rang trên thị trường. Nhưng nếu hỏi tôi tự hào về thành quả nào nhất trong hành trình sáng chế của mình, tôi sẽ trả lời ngay là những chiếc máy “âm thầm” đó”.

Thứ tư, 17/10/2018 - 08:00

Sinh viên chế tạo tay robot giá rẻ cho người khuyết tật
Sinh viên chế tạo tay robot giá rẻ cho người khuyết tật

(Dân trí) - Sau hơn 8 tháng mày mò nghiên cứu, sinh viên Ngô Văn Dết (trường Đại học Phạm Văn Đồng) đã chế tạo thành công bàn tay robot giá rẻ cho người khuyết tật.

Thứ tư, 17/10/2018 - 06:58