Giáo sư Nguyễn Văn Huyên với nền giáo dục, văn hóa đất nước

Ngày 19/10/1975, nhà bác học, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Huyên, người đã gắn bó cả đời với sự nghiệp khoa học và giáo dục nước nhà, đã vĩnh biệt chúng ta. Ông là một tấm gương sáng về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư.

Chân dung thời trẻ của ông Nguyễn Văn Huyên
Chân dung thời trẻ của ông Nguyễn Văn Huyên

Nguyễn Văn Huyên sinh ngày 16/11/1908 tại phố Thuốc Bắc, Hà Nội, trong một gia đình có cha là công chức. Lên 8 tuổi, ông mồ côi cha. Mất mát sớm, song Nguyễn Văn Huyên đã được gia đình tạo điều kiện cho học hành cẩn thận.

Năm 18 tuổi, Nguyễn Văn Huyên và người em trai được gia đình cho sang Pháp du học. Năm 20 tuổi ông đỗ tú tài. Một năm sau ông đỗ cử nhân văn chương, năm tiếp theo ông đỗ thêm một bằng cử nhân Luật.

Ngày 17/2/1934, Nguyễn Văn Huyên trở thành người Việt Nam đầu tiên bảo vệ xuất sắc luận án tiến sĩ văn khoa tại Đại học Sorbonne, Paris - một trường đại học lớn và uy tín của Pháp. Luận án chính của ông là “Hát đối của nam nữ thanh niên ở Việt Nam” và luận án phụ “Nhập môn nghiên cứu nhà sàn ở Đông - Nam Á”. Hai luận án của ông được Hội đồng giám khảo đánh giá là “một sự kiện đáng ghi nhớ” trong lịch sử nhà trường.

Sau khi đạt tới đỉnh cao về học vấn, tiến sĩ Nguyễn Văn Huyên trở về Việt Nam dạy học tại trường Bưởi. Là một nhà trí thức yêu nước, ngay từ năm 1938, tiến sĩ Nguyễn Văn Huyên đã tham gia Hội truyền bá Quốc ngữ; từng ký tên vào bức điện yêu cầu Vua Bảo Đại thoái vị, trao quyền lãnh đạo đất nước cho Việt Minh…

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, tiến sĩ Nguyễn Văn Huyên được Bác Hồ và quốc dân tín nhiệm, trở thành vị Bộ trưởng giáo dục đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Gần 30 năm làm Bộ trưởng Giáo dục (từ năm 1946 đến năm 1975), Giáo sư Nguyễn Văn Huyên đã có những đóng góp quan trọng và quyết định trong xây dựng nền giáo dục của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà.

Tôn chỉ và tâm huyết của ông trong sự nghiệp xây dựng nền giáo dục được Nguyễn Văn Huyên thể hiện qua bài diễn văn nổi tiếng đọc trong lễ khai giảng năm học đầu tiên của Đại học quốc gia Việt Nam ngày 15/11/1945: "Trong buổi lễ hôm nay, anh em giáo sư và sinh viên chúng tôi muốn tỏ rõ cho thế giới biết rằng trong giờ phút nghiêm trọng của tiền đồ Tổ quốc này, dân tộc Việt Nam, ngoài công cuộc đấu tranh bằng xương máu trên chiến địa cũng nỗ lực tham gia vào công cuộc tiến triển văn hoá của nhân loại..."

"...Chúng tôi muốn rằng nền đại học mới này là một lực lượng mạnh trong những lực lượng của Việt Nam. Chúng tôi muốn nó làm một thành luỹ để trường kỳ kháng chiến phục hồi hoàn toàn lãnh thổ, và giải phóng tinh thần cho dân tộc chúng tôi là một dân tộc văn hiến có ngoài nghìn năm lịch sử độc lập và đã tự gây nên một nền văn minh đặc sắc trên ven bể Thái bình dương này."

Có thể nói, trên cương vị của mình, Giáo sư Nguyễn Văn Huyên đã có công lớn trong việc xây dựng nên nền quốc học nhân dân, xóa bỏ được tình trạng 95% dân số mù chữ; tổ chức một mạng lưới trường học trên mọi vùng của miền Bắc, qua đó dựng nên một hệ thống giáo dục khá hoàn chỉnh, giáo dục thế hệ trẻ nước nhà trở thành những người công dân tốt, cán bộ tốt, phục vụ đắc lực công cuộc giải phóng đất nước, thống nhất Tổ quốc và xây dựng CNXH ở miền Bắc.

Bên cạnh sự nghiệp giáo dục, Nguyễn Văn Huyên còn là người đặt nền móng cho ngành nghiên cứu văn hóa Việt Nam. Từ năm 1944, ông đã công bố cho độc giả, nhất là độc giả phương Tây, biết rằng nhân dân Việt Nam đã phát triển văn hóa của mình đậm đà bản sắc dân tộc, đạt đến đỉnh cao như ông đã đặt tên cho cuốn sách dày 280 trang xuất bản năm đó là “Văn minh Việt Nam”. Nền văn minh này dựa vào một kết cấu xã hội hết sức đặc thù là Nhà - Làng - Nước, tạo nên một sức mạnh tinh thần vô giá về văn hóa, xã hội, con người Việt Nam.

Ông có nhiều công trình nghiên cứu nổi tiếng, góp phần khẳng định người Việt Nam có tín ngưỡng riêng của mình, thể hiện qua việc thờ thành hoàng như Phù Đổng, Tản Viên, Chử Đồng Tử… Từ luận án tiến sĩ đến những công trình công bố về sau, khẳng định hướng nghiên cứu của ông là: văn học dân gian, lễ hội truyền thống, kiến trúc dân tộc, địa lý học, lịch sử, cấu trúc giai tầng trong xã hội nông thôn… 

Đọc các tác phẩm của ông, các nhà nghiên cứu đều khâm phục, tác giả đã thể hiện một phương pháp khoa học và văn phong mẫu mực. Một đặc trưng mẫu mực nhất là những triết lý nói về cuộc sống của dân tộc Việt Nam, như qua mô tả lễ hội Phù Đổng, ông đã đi đến khái quát rằng: trung, hiếu, thuận, nghịch là nét đặc trưng trong đời sống tinh thần của nhân dân ta.

Kết luận tổng quát được rút ra từ tất cả các công trình nghiên cứu của ông, đã khẳng định sức sống, của các dân tộc ở nước ta qua sự lao động hết sức sáng tạo của mình, “tự tạo lấy cuộc sống của riêng mình”, “không chịu sao chép”, máy móc của bất kỳ ai.

Để ghi nhận những đóng góp to lớn của Giáo sư - Tiến sĩ (GS.TS) Nguyễn Văn Huyên, Đảng và Nhà nước ta đã trao tặng ông nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Giải thưởng Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng Nhất. Tên ông được đặt cho một phố chạy ngang qua Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam ở Hà Nội.

GS. TS Nguyễn Văn Huyên và các thành tựu nghiên cứu khoa học của ông sẽ mãi còn trong tâm trí và trong các tác phẩm của những người con đất Việt hôm nay và mai sau.
Theo Trung tâm Thông tin Tư liệu/TTXVN
 
 
Tag :
MỚI NHẤT
Bộ GD-ĐT cung cấp sai thông tin đơn vị cấp chứng chỉ IELTS
Bộ GD-ĐT cung cấp sai thông tin đơn vị cấp chứng chỉ IELTS

(Dân trí) - Bộ GD-ĐT vừa có công văn hướng dẫn những chứng chỉ và đối tượng được miễn thi Ngoại ngữ trong kỳ thi THPT quốc gia 2015. Tuy nhiên, trong công văn này Bộ đã hướng dẫn sai thông tin đơn vị cấp chứng chỉ IELTS.

Thứ ba, 21/10/2014 - 01:50

Tiếp thông tin vụ dừng thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường Chuyên Lam Sơn
Tiếp thông tin vụ dừng thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường Chuyên Lam Sơn

(Dân trí)-UBND tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo trước khi đưa ra ý kiến đề xuất phải có sự phối hợp giữa hai đơn vị liên quan đến việc chọn chức danh hiệu trưởng THPT Chuyên Lam Sơn. Tuy nhiên, Sở Nội vụ đơn phương đề xuất phương án mà chưa có ý kiến tham gia của Sở GD-ĐT.

Thứ ba, 21/10/2014 - 10:54

Các trường ĐH, CĐ tiếp tục thực hiện “3 công khai”
Các trường ĐH, CĐ tiếp tục thực hiện “3 công khai”

(Dân trí) - Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bùi Văn Ga vừa ký văn bản hướng dẫn thực hiện công khai năm học 2014-2015. Theo đó, các trường ĐH, CĐ tiếp tục thực hiện công khai về chất lượng, điều kiện cơ sở vật chất và tài chính.

Thứ ba, 21/10/2014 - 10:39

Hàng trăm trẻ học trong ngôi trường sắp sập, ô nhiễm thuốc trừ sâu
Hàng trăm trẻ học trong ngôi trường sắp sập, ô nhiễm thuốc trừ sâu

(Dân trí) - Mỗi ngày đến trường, gần 400 học sinh Trường mầm non Thiệu Nguyên (Thanh Hóa) cùng 20 giáo viên luôn cánh cánh nỗi lo trường sập. Bên cạnh đó, trường nằm ngay trên kho thuốc sâu cũ cũng đang ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của cô trò.

Thứ ba, 21/10/2014 - 08:46

Vì sao ĐH Kinh tế Quốc dân đưa môn Sinh học vào xét tuyển?
Vì sao ĐH Kinh tế Quốc dân đưa môn Sinh học vào xét tuyển?

(Dân trí) - Giải thích vì sao tuyển sinh 2015, Trường ĐH Kinh tế quốc dân đưa môn Sinh học vào xét tuyển, GS.TS Phạm Quang Trung, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế quốc dân cho biết, để tạo thêm cơ hội cho nhiều thí sinh giỏi có nguyện vọng được xét tuyển vào trường.

Thứ ba, 21/10/2014 - 08:24

Bộ GD-ĐT ký kết với đơn vị phản biện chương trình SGK
Bộ GD-ĐT ký kết với đơn vị phản biện chương trình SGK

Liên Hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam sẽ hợp tác nghiên cứu, tư vấn các đề án về giáo dục và đào tạo do Bộ Giáo dục chủ trì.

Thứ ba, 21/10/2014 - 08:05

Trường Trung cấp Y dược Bắc Ninh tuyển sinh Trung cấp Y - Dược hệ chính quy
Trường Trung cấp Y dược Bắc Ninh tuyển sinh Trung cấp Y - Dược hệ chính quy

Năm học 2014 - 2015 Trường Trung cấp Y dược Bắc Ninh tuyển sinh Trung cấp Y - Dược hệ chính quy với các chuyên ngành sau:

Thứ ba, 21/10/2014 - 08:01

Lo sổ sách nhận xét thì dạy học... hờ hững
Lo sổ sách nhận xét thì dạy học... hờ hững

(Dân trí) - Đã là quy định của ngành, kiểu nào giáo viên cũng làm được. Nhưng đổi lại với việc hoàn thành sổ sách, thủ tục hành chính có thể là những tiết học hờ hững, nhợt nhạt.

Thứ ba, 21/10/2014 - 12:03

150 học sinh, sinh viên xuất sắc nhận giải Hoa Trạng Nguyên khu vực phía Nam
150 học sinh, sinh viên xuất sắc nhận giải Hoa Trạng Nguyên khu vực phía Nam

(Dân trí) - Ngày 19/10, tại Trường ĐH Tân Tạo, 150 học sinh, tân sinh viên xuất sắc năm 2014 của khu vực phía Nam được trao giải thưởng Hoa Trạng Nguyên năm nay. Giải thưởng nhằm khuyến khích phong trào rèn luyện, vươn cao trong học tập của HS, SV toàn quốc

Thứ hai, 20/10/2014 - 04:57

Đổi mới chương trình, sách giáo khoa: “Chốt” kinh phí gần 800 tỷ đồng?
Đổi mới chương trình, sách giáo khoa: “Chốt” kinh phí gần 800 tỷ đồng?

(Dân trí) - Bộ trưởng GD-ĐT Phạm Vũ Luận trình Quốc hội xem xét phương án đổi mới chương trình, sách giáo khoa với tổng kinh phí 778,8 tỉ đồng. Nhận xét các hạng mục, nội dung chi đã liệt kê chi tiết, hợp lý, có tính khả thi, cơ quan thẩm tra đã... “gật đầu”.

Thứ hai, 20/10/2014 - 02:58

Tiếp tục thi Nói đối với môn Ngoại ngữ ở kì thi học sinh giỏi quốc gia
Tiếp tục thi Nói đối với môn Ngoại ngữ ở kì thi học sinh giỏi quốc gia

(Dân trí) - Trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm 2015, tiếp tục tổ chức thi Nói (độc thoại) của thí sinh đối với các môn Ngoại ngữ và thi thực hành đối với các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học. Kì thi được tổ chức vào các ngày 8, 9 và 10/1/2015.

Thứ hai, 20/10/2014 - 02:14

12 con số thú vị về văn bằng ACCA
12 con số thú vị về văn bằng ACCA

Là tổ chức cung cấp chứng chỉ nghề nghiệp chuyên môn về tài chính kế toán lâu đời và có quy mô lớn nhất trên toàn thế giới, ACCA sở hữu số lượng hội viên và học viên đông đảo nhất với 170.000 hội viên và 436.000 học viên ở 183 quốc gia, với 91 văn phòng và 450 trung tâm khảo thí trải đều trên khắp các châu lục. Có rất nhiều thông tin thú vị được khám phá về văn bằng quốc tế danh tiếng này.

Thứ hai, 20/10/2014 - 02:05

ĐÁNG QUAN TÂM
Tuyển sinh 2015: Chưa thi đã rớt!
Tuyển sinh 2015: Chưa thi đã rớt!

Nhiều trường đại học vội vàng đưa ra những quy định làm khó thí sinh, trong khi đây là năm đầu tiên đổi mới tuyển sinh, các em chưa kịp thích nghi nên phải chịu thiệt thòi.

Thứ hai, 20/10/2014 - 02:01

Kỳ 1: Nền tảng của giáo dục đạo đức
Kỳ 1: Nền tảng của giáo dục đạo đức

Nhìn hậu quả của hai quả bom nguyên tử rơi xuống Hiroshima và Nagasaki năm 1945, không ai có thể tưởng tượng được rằng chỉ sau chưa đầy 20 năm, nước Nhật đã trỗi dậy thành một cường quốc kinh tế. Càng ngoạn mục hơn vì sự trỗi dậy đó được diễn tiến trong bầu không khí thanh bình của một xã hội tràn đầy tính nhân văn, đạo đức.

Thứ hai, 20/10/2014 - 10:42

Tuyển sinh 2015: Dự kiến thí sinh được đăng ký xét tuyển tối đa 6 nguyện vọng
Tuyển sinh 2015: Dự kiến thí sinh được đăng ký xét tuyển tối đa 6 nguyện vọng

(Dân trí) - Thông tin từ Bộ GD-ĐT cho biết, đăng kí xét tuyển vào đại học, cao đẳng năm 2015 dự kiến mỗi thí sinh sẽ có một phiếu đăng ký xét tuyển, được đăng ký tối đa 6 nguyện vọng, xếp thứ tự ưu tiên từ 1 đến 6.

Thứ hai, 20/10/2014 - 08:30

ĐH Thủy lợi đưa môn Tiếng Anh vào xét tuyển
ĐH Thủy lợi đưa môn Tiếng Anh vào xét tuyển

(Dân trí) - Trường ĐH Thủy lợi vừa công bố phương thức tuyển sinh năm 2015. Theo đó, trường xét kết quả thi THPT quốc gia do các trường đại học tổ chức. Môn Toán là môn xét tuyển bắt buộc và thí sinh được chọn 2 trong 3 môn: Vật lý, Hóa học, Tiếng Anh để xét.

Thứ hai, 20/10/2014 - 04:58

12 suất học bổng toàn phần “Học cờ cùng kiện tướng” trị giá 48 triệu/suất
12 suất học bổng toàn phần “Học cờ cùng kiện tướng” trị giá 48 triệu/suất

(Dân trí) - Ngày 18/10, tại buổi họp báo ra mắt chương trình “Hệ thống cờ vua sáng tạo” (Creative Chess System - CCS), Công ty Cổ phần Học cờ cùng kiện tướng đã công bố tìm kiếm ứng cử viên để trao 12 suất học bổng toàn phần, mỗi suất trị giá 48 triệu đồng.

Thứ hai, 20/10/2014 - 04:36

Chàng trai 21 tuổi học lớp 1 nuôi ước mơ thành kỹ sư chế tạo môtô
Chàng trai 21 tuổi học lớp 1 nuôi ước mơ thành kỹ sư chế tạo môtô

Tưởng như cả đời mù chữ, vì mê môtô phân khối lớn hắn quyết tâm đi tìm con chữ dù đã 21 tuổi để nuôi chí trở thành kỹ sư chế tạo môtô sau này.

Thứ hai, 20/10/2014 - 12:03

Hai ký túc xá hơn trăm tỷ đồng thành “vườn không nhà trống”
Hai ký túc xá hơn trăm tỷ đồng thành “vườn không nhà trống”

(Dân trí) - Dư luận đang đặt câu hỏi là có hay không việc thiếu thực tế khi 2 ký túc xá tại Nha Trang được xây dựng rất bề thế với tổng kinh phí đầu tư 142 tỷ đồng nhưng không thu hút được sinh viên, hiện đang phí phạm từng ngày.

Chủ nhật, 19/10/2014 - 05:34

Panasonic phối hợp cùng UNESCO nâng cao nhận thức bảo tồn di sản
Panasonic phối hợp cùng UNESCO nâng cao nhận thức bảo tồn di sản

Ngày 18/10, công ty TNHH Panasonic Việt Nam và UNESCO Hà Nội đồng tổ chức sự kiện văn hóa giáo dục với tâm điểm là Trưng bày ảnh “Khám phá di sản thế giới” và Chương trình giáo dục môi trường toàn cầu tại di sản thế giới UNESCO - Hoàng Thành Thăng Long, Hà Nội.

Chủ nhật, 19/10/2014 - 05:05

Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: “Sản phẩm nghiên cứu phải phù hợp với thực tế phát triển”
Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: “Sản phẩm nghiên cứu phải phù hợp với thực tế phát triển”

(Dân trí) - Ngày 18/10, ĐH Quốc gia Hà Nội đã tổ chức hội thảo "Xây dựng cơ sở dữ liệu tích hợp liên ngành và phân tích chính sách phục vụ phát triển bền vững vùng Tây Bắc". Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã tới dự hội nghị.

Chủ nhật, 19/10/2014 - 01:43

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT giao lưu với thầy trò tỉnh Đắk Nông
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT giao lưu với thầy trò tỉnh Đắk Nông

(Dân trí) - Ngày 18/10, tại tỉnh Đắk Nông, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận đã có cuộc giao lưu với thầy trò tỉnh Đắk Nông về nhiều vấn đề “nóng” trong giáo dục.

Chủ nhật, 19/10/2014 - 01:15

Tù mù với miễn thi ngoại ngữ
Tù mù với miễn thi ngoại ngữ

Với quy định chung về miễn thi môn ngoại ngữ, nhiều ý kiến cho rằng sẽ rất rối nếu không đưa ra được căn cứ để quy đổi điểm cho thí sinh xét tuyển vào ĐH, CĐ.

Chủ nhật, 19/10/2014 - 11:44

Hà Tĩnh: Tăng mức thu học phí đối với các cơ sở giáo dục công lập
Hà Tĩnh: Tăng mức thu học phí đối với các cơ sở giáo dục công lập

(Dân trí) - Ông Nguyễn Thiện - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hà Tĩnh vừa ký ban hành quyết định 69/2014/QĐ-UBND về việc điều chỉnh mức thu học phí trong các cơ sở giáo dục công lập quy định tại Quyết định số 23/QĐ-UBND ngày 4/8/2011 của UBND tỉnh (áp dụng từ năm học 2011 - 2012).

Chủ nhật, 19/10/2014 - 06:16