Bạn đọc viết:

Học văn không chạy theo thành tích, được không?

Dân trí Gần đây, trên trang Giáo dục của báo điện tử Dân trí, câu chuyện học văn theo mẫu cùng với căn bệnh thành tích lại được mang ra bàn luận. Là một người trong cuộc, trực tiếp giảng dạy bộ môn đặc thù như môn văn, cùng với những trải nghiệm trong nghề hơn chục năm, người viết mạnh dạn chia sẻ thêm đôi điều.
>>Học Văn và bệnh thành tích
>>Băn khoăn con học thuộc theo bài mẫu

Trước hết, xin bắt đầu bằng câu hỏi mà bản thân người viết vẫn thường đặt ra (mà có lẽ người giáo viên dạy văn nào cũng đều ít nhiều trăn trở): Dạy và học văn để làm gì? Câu trả lời chắc hẳn cũng rơi vào hàng... kinh điển: Để cảm, hiểu, để sống!

Cho nên, tại sao chúng ta không đặt vấn đề ngược lại: Thành tích có giúp cho cả thầy và trò hiểu, cảm và sống? Đến đây, xin ngược lại thời gian của những ngày học trên ghế giảng đường, những sinh viên Văn khoa chúng tôi mang trong lòng bao lý tưởng, nhiệt thành, mơ mộng và ấp ủ bao hoài bão. Nhưng có phải chính những sinh viên Văn khoa ấy khi chính thức làm thầy đã tự lao theo những con số cấp trên giao một cách vô thức? Xin tiếp nối mạch chuyện này bằng mẩu chuyện nhỏ: Một đồng nghiệp của tôi dạy toán tâm sự rằng thời còn là học sinh phổ thông, bạn rất thích được học văn, nghe văn nhưng một ngày nọ, giáo viên bộ môn này đã mang nguyên một quyển văn mẫu lên lớp đọc cho các bạn chép lấy chép để, kết quả là bạn hết yêu văn từ đó...

Đề xuất của tác giả Trần Thị Loát trong bài viết “Học Văn và bệnh thành tích” cho cấp quản lý là cần “cởi và bỏ” bệnh thành tích là một đề xuất được nói đi nói lại mãi trong ngành, thế nhưng, thiết nghĩ, nếu bản thân giáo viên không chịu khai phóng tư tưởng cho mình (khỏi áp lực thành tích) thì chúng ta sẽ khó lòng bước vào “trận đánh lớn” sắp tới.

Nói ra cũng chẳng để làm gì nhưng đây là một chia sẻ thật lòng của người viết, trong hơn 10 năm giảng dạy, chỉ đôi ba lần tôi có danh hiệu thi đua nhờ “đạt chỉ tiêu”, mỗi lần nhìn đồng nghiệp hân hoan nhận thưởng, tôi cũng có chút chạnh lòng vì cảm giác như mình đang được so sánh với người có thành tích ở chỗ họ giỏi giang hơn, năng lực tốt hơn mình chăng. Nhưng rồi tôi lại tự an ủi rằng mục đích cuối cùng của dạy văn không phải là những tấm giấy khen, sự công nhận đúng nghĩa một người thầy chính ở những gì còn lại trong trò. Về điều này, nó là vô giá. Những vui buồn, yêu ghét, những trải lòng cùng trò, những thành công hay va vấp mà trò tìm đến ta tâm sự... chỉ có thể qua và nhờ những giờ giảng văn mới có chứ không phải có ở những con số phần trăm mỗi khi kết thúc năm học ta vui mừng nhìn thấy.

Trẻ nhỏ cũng có thế giới tình cảm, suy tư, cảm nhận của riêng trẻ. Nhà trường vì căn bệnh thành tích mà “đồng phục hóa” tất cả học sinh nhưng chính gia đình cũng nên là cái nôi dưỡng nuôi, hình thành trong trẻ những xúc cảm, nghĩ suy của chính mình chứ không thể đổ thừa kiểu “tại..., bởi...”.

Trở lại câu chuyện trẻ nhỏ học văn, tôi đã trải qua một “cuộc chiến” với những buộc ràng cứng nhắc từ phía trường lớp mà cậu con học tiểu học của tôi trải qua. Năm cháu học lớp 2, khi tập làm văn, viết về người thân, nhiều bạn của con đều kể “Ba em làm công an”, con chưa viết nhưng khi làm văn nói đã đề xuất “ý tưởng” này, phải giải thích, nói rõ về công việc của cha, con mới đồng ý. Từ xuất phát điểm đó, nay cháu đã lên lớp 4, hiện tại, tôi khá an tâm vì con viết văn cho chính những trải nghiệm của con chứ không theo một bài mẫu cô giáo cho. Muốn thế, thiết nghĩ phải cho trẻ quan sát xung quanh, liên tưởng hình dung...

Vườn nhà tôi có trồng ít hoa, cây ăn quả nên tôi đưa con ra vườn quan sát, hình dung, vận dụng tri thức tiếng Việt cháu học trong chương trình để hình thành câu chữ. May mắn là gia đình có nuôi mèo, con chó nhà hàng xóm có khi chạy sang rồi cả hai “xung đột” thì cháu mới có chất liệu viết về vật nuôi trong nhà. Nếu không có gì cả, bản thân tôi đã chuẩn bị tâm thế là phải dắt con đi vòng quanh tìm kiếm rồi mới viết. Bài thi của con (phần làm văn) nếu quy ra tỷ lệ điểm số, thường ở mức 8-8,5 điểm, với tôi, đó là một thành quả.

Kế đến, phải thấy một điều nếu chỉ giảng văn, dạy văn theo một cực, tức chỉ có thầy giảng (đọc) trò ghi thì đó là một bước lùi. Mà người ta có ai lại đi giật lùi? Bộ Giáo dục trong chương trình mới sắp tiến hành có đặt hoạt động trải nghiệm sáng tạo lên hàng quan trọng. Với môn văn, đây là một lĩnh vực khá phong phú: hóa thân vào nhân vật khi sân khấu hóa tác phẩm truyện, kịch, diễn ngâm với thơ, bài phỏng vấn, phóng sự khi học chương trình địa phương... Thầy sáng tạo thì trò mới được tiếp sức. Bản thân người viết cũng đã nhận được những phản hồi tích cực của học sinh khi đề xuất sân khấu hóa tác phẩm văn học; thực hành phỏng vấn với một nhân vật các em quan tâm. Kết quả là, cả thầy và trò cùng trưởng thành nhờ đó.

Vậy nên, đề xuất cuối cùng của người viết là, đã đến lúc chúng ta không nên loay hoay với “tại, bởi, vì, do” nữa mà hãy cùng bắt tay cho một bộ môn được gọi là “nhân học” như môn văn. Bắt đầu từ mục tiêu của bộ môn, chúng ta hãy tự trả lời câu hỏi cho mình: “Học văn không thành tích, được không?”.

Thùy Dương

(Giáo viên THPT tại Tây Ninh)

Mọi thông tin, bài viết đóng góp cho chuyên mục Giáo dục, quý độc giả có thể gửi ban Giáo dục báo điện tử Dân trí theo địa chỉ email giaoduc@dantri.com.vn . Xin trân trọng cảm ơn!

MỚI NHẤT
Tạm dừng công tác hiệu trưởng, hiệu phó trường mầm non nghi dùng “gà dịch” cho học sinh ăn
Tạm dừng công tác hiệu trưởng, hiệu phó trường mầm non nghi dùng “gà dịch” cho học sinh ăn

(Dân trí) - Nghi liên quan đến việc Trường Mầm non Thọ Sơn (xã Thọ Sơn, huyện Anh Sơn, Nghệ An) dùng “gà dịch” để làm ăn cho trẻ, Phòng GD&ĐT huyện Anh Sơn đã tạm dừng công tác hiệu trưởng, hiệu phó để làm rõ sự việc.

Thứ năm, 18/05/2017 - 04:33

Học sinh vào nhà vệ sinh xem... bích họa
Học sinh vào nhà vệ sinh xem... bích họa

(Dân trí) - Thay cho những bức tường rêu mốc, cũ kỹ... nhà vệ sinh của trường học lại được khoác lên mình những bức bích họa sống động, đầy sắc màu. Đây là cách làm hay mà các điểm trường trên địa bàn TP. Quảng Ngãi đang triển khai thực hiện nhằm xóa bỏ tâm lý "e ngại" nhà vệ sinh của các em học sinh.

Thứ năm, 18/05/2017 - 04:32

Chiến thắng những nỗi lo thường gặp trong kỳ thi IELTS
Chiến thắng những nỗi lo thường gặp trong kỳ thi IELTS

IELTS là một trong những chứng chỉ tiếng Anh phổ biến được nhiều bạn trẻ lựa chọn để chuẩn bị du học hay để khẳng định năng lực bản thân khi xin việc làm. Thế nhưng, kỳ thi IELTS luôn khiến nhiều thí sinh lo ngại bởi những vấn đề tưởng như đơn giản nhưng lại ảnh hướng rất nhiều đến kết quả.

Thứ năm, 18/05/2017 - 04:30

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ gửi thư chúc mừng 2 nhà giáo đoạt Giải thưởng Tạ Quang Bửu
Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ gửi thư chúc mừng 2 nhà giáo đoạt Giải thưởng Tạ Quang Bửu

(Dân trí) - Ngày 18/5, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ đã gửi thư chúc mừng tới 2 nhà giáo xuất sắc đoạt Giải thưởng Tạ Quang Bửu.

Thứ năm, 18/05/2017 - 03:43

Hy vọng sức bật từ “1.000 thủ lĩnh trẻ đổi mới sáng tạo”
Hy vọng sức bật từ “1.000 thủ lĩnh trẻ đổi mới sáng tạo”

(Dân trí) - Mới đây, một sáng kiến cộng đồng nhằm phát triển “1000 thủ lĩnh trẻ đổi mới sáng tạo” vừa ra mắt dưới sự bảo trợ của Câu lạc bộ ươm tạo Doanh nghiệp TPHCM (Saigon Innovation Hub), Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM, ĐH Việt Đức, ĐH Nguyễn Tất Thành và tổ chức Kết Nối Giao Thương Việt Nam (VBM).

Thứ năm, 18/05/2017 - 03:30

Những người thầy thầm lặng
Những người thầy thầm lặng

(Dân trí) - Năm học sắp kết thúc, cũng là lúc các con được khen thưởng, các bố mẹ nói lời cảm ơn đối với các thày cô. Tuy nhiên, có những người thầy thầm lặng ở bên ngoài nhà trường. Đó là những nhà giáo đã về hưu, những giáo viên nghiệp dư, những gia sư dạy toán, dạy văn, dạy vẽ, dạy đàn, dạy võ...

Thứ năm, 18/05/2017 - 02:53

Hưng Yên: Xử lý nữ sinh đánh và lột đồ của bạn trong lớp học
Hưng Yên: Xử lý nữ sinh đánh và lột đồ của bạn trong lớp học

(Dân trí) - Vì cho rằng bị bạn cùng lớp nói xấu, một nữ sinh trường THCS Đông Tảo, xã Đông Tảo, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên đã không ngần ngại lột đồ và đánh bạn tại lớp. Ban giám hiệu nhà trường đã đình chỉ học và hạ hạnh kiểm nữ sinh vi phạm.

Thứ năm, 18/05/2017 - 01:30

Sinh viên trường ĐH Kinh tế quốc dân sang Pháp dự cuộc thi “Accor Takeoff! 2017”
Sinh viên trường ĐH Kinh tế quốc dân sang Pháp dự cuộc thi “Accor Takeoff! 2017”

(Dân trí) - Vượt qua 220 đội đến từ các trường kinh doanh, kinh doanh khách sạn, các chương trình MBA của thế giới, nhóm sinh viên IBD@NEU (Chương trình cử nhân quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân) chính thức tham dự vòng chung kết cuộc thi “Accor Takeoff! 2017” sẽ diễn ra vào giữa tháng 6/2017 tại Paris (Pháp).

Thứ năm, 18/05/2017 - 11:00

TPHCM: Hơn 3.500 sinh viên học SP mầm non, tốt nghiệp chưa đến... 300
TPHCM: Hơn 3.500 sinh viên học SP mầm non, tốt nghiệp chưa đến... 300

(Dân trí) - Năm 2014, TPHCM có chưa đến 300 sinh viên hệ trung cấp sư phạm mầm non tốt nghiệp ra trường, trong khi số học sinh nhập học hơn 3.570 em.

Thứ năm, 18/05/2017 - 09:25

Tỷ phú Bill Gates nhắn gửi đến các sinh viên vừa tốt nghiệp năm 2017
Tỷ phú Bill Gates nhắn gửi đến các sinh viên vừa tốt nghiệp năm 2017

(Dân trí) - Tỷ phú người Mỹ Bill Gates vừa đăng tải một loạt 14 “tweet” đưa ra những lời khuyên cho các bạn sinh viên vừa rời giảng đường đại học. Ông cũng hé lộ điều hối tiếc nhất ở tuổi 20 của mình.

Thứ năm, 18/05/2017 - 08:04

Bạn có biết cách tiêu tiền?
Bạn có biết cách tiêu tiền?

(Dân trí) - Bạn chi tiêu nhiều hơn số tiền bạn kiếm được? Bạn đang phải “giật gấu vá vai”? Bạn đang có vấn đề về mua sắm? Bạn không có tí tiền tiết kiệm nào? Bạn mất khả năng kiểm soát việc chi tiêu của bản thân?...

Thứ năm, 18/05/2017 - 06:23

Thu tiền vào trường trái tuyến ở Huế: Không thực hiện được vì nhiều lý do
Thu tiền vào trường trái tuyến ở Huế: Không thực hiện được vì nhiều lý do

(Dân trí) - Dư luận và nhiều phụ huynh ở TP Huế đang xôn xao trước việc thu tiền vào các trường trái tuyến với mức từ 5 đến 15 triệu đồng tùy theo trường. PV Dân trí vừa có cuộc trao đổi với ông Phan Nam, Trưởng Phòng GD-ĐT TP Huế để làm rõ việc này.

Thứ năm, 18/05/2017 - 06:03

ĐÁNG QUAN TÂM
Quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ VN
Quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ VN

(Dân trí) - Chính phủ vừa ban hành Nghị định 60/2017/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Thứ năm, 18/05/2017 - 12:09

Không kỷ luật giảng viên làm mất 53 bài thi của sinh viên
Không kỷ luật giảng viên làm mất 53 bài thi của sinh viên

(Dân trí) - Trường Cao đẳng Cần Thơ vừa có quyết định không xử lý kỷ luật đối với giảng viên đi siêu thị làm mất 53 bài thi học phần của sinh viên hôm 8/3/2017.

Thứ năm, 18/05/2017 - 12:03

Ban xây dựng ngân hàng đề thi: Sẽ chuẩn bị tốt hơn nữa trong kỳ thi chính thức
Ban xây dựng ngân hàng đề thi: Sẽ chuẩn bị tốt hơn nữa trong kỳ thi chính thức

(Dân trí) - Sau khi các ý kiến giáo viên phản ánh về sai sót trong đề tham khảo THPT quốc gia môn Địa lý và Hóa học, TS. Sái Công Hồng Phó Cục trưởng Cục KT&KĐCLGD cho biết, tiếp thu các ý kiến nhiều chiều của thầy cô để chuẩn bị tốt hơn nữa trong việc ra đề thi chính thức kỳ thi tới đây.

Thứ tư, 17/05/2017 - 07:36

Đề tham khảo THPT quốc gia môn Hóa sai sót, thầy trò lo lắng
Đề tham khảo THPT quốc gia môn Hóa sai sót, thầy trò lo lắng

(Dân trí) - Thầy Nguyễn Đình Độ, Phó hiệu trưởng trường THPT Thành Nhân (TPHCM) chia sẻ đề tham khảo môn Hóa học mà Bộ GD-ĐT mới công bố có tính phân hóa tốt, đủ các mức độ để xét tuyển vào các trường khác nhau và bám sát nội dung chương trình 12. Đáng tiếc có một sai sót đã "phá hỏng" đề thi này.

Thứ tư, 17/05/2017 - 05:13

Nữ sinh cấp 2 đánh bạn dã man vì dám chúc người yêu mình ngủ ngon?
Nữ sinh cấp 2 đánh bạn dã man vì dám chúc người yêu mình ngủ ngon?

(Dân trí) - Sáng nay 17/5, một đoạn clip kéo dài dần 5 phút quay lại cảnh một nữ sinh bị một bạn nữ khác đánh đấm, giật tóc, đạp chân vào mặt ... ngay trong lớp học được lan truyền chóng mặt trên mạng xã hội.

Thứ tư, 17/05/2017 - 03:56

Nghị lực phi thường của cô học trò xinh đẹp bị câm, điếc
Nghị lực phi thường của cô học trò xinh đẹp bị câm, điếc

(Dân trí) - Từ lúc sinh ra An đã không may bị câm, điếc. Nhưng với những nỗ lực phi thường của bản thân em đã hoàn thành chương trình lớp 12 với thành tích xuất sắc mà nhiều bạn học sinh bình thường khác cũng khó sánh kịp.

Thứ tư, 17/05/2017 - 03:48

Vì sao sinh viên không mặn mà với danh hiệu “Sinh viên 5 tốt”?
Vì sao sinh viên không mặn mà với danh hiệu “Sinh viên 5 tốt”?

(Dân trí) - Hội nghị lấy ý kiến của các sinh viên, giáo viên, giảng viên trẻ đóng góp vào Văn kiện Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XI đã thẳng thắn nêu lên những vấn đề tồn tại của phong trào "Sinh viên 5 tốt" - một phong trào đang được triển khai trong các trường đại học, cao đẳng hiện nay.

Thứ tư, 17/05/2017 - 02:00

Không khởi tố vụ nghi án bé gái 7 tuổi bị xâm hại tại trường
Không khởi tố vụ nghi án bé gái 7 tuổi bị xâm hại tại trường

(Dân trí) - Ngày 17/5, Cơ quan CSĐT Công an quận Thủ Đức, TPHCM, đã thông báo kết quả giải quyết tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố vụ nghi án bé gái 7 tuổi bị xâm hại tại trường tiểu học Lương Thế Vinh, quận Thủ Đức.

Thứ tư, 17/05/2017 - 01:21

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT truy tặng bằng khen cho học sinh quên mình cứu 4 bạn đuối nước
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT truy tặng bằng khen cho học sinh quên mình cứu 4 bạn đuối nước

(Dân trí) - Chiều ngày 16/5, đại diện Bộ GD-ĐT tại TPHCM đã đến trao tặng bằng khen của Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho em Trần Đức Đông (10 tuổi), là học sinh lớp 2A3, trường tiểu học Long Tân, huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước. Đông đã mất sau khi dũng cảm cứu 4 bạn bị đuối nước.

Thứ tư, 17/05/2017 - 11:50

Vụ học sinh bị trúng thước, mù một mắt: Nhà trường phải bồi thường gần 110 triệu đồng
Vụ học sinh bị trúng thước, mù một mắt: Nhà trường phải bồi thường gần 110 triệu đồng

(Dân trí) - Chiều ngày 16/5, Tòa án nhân dân (TAND) huyện Tĩnh Gia (Thanh Hóa) đã mở phiên xét xử sơ thẩm vụ án dân sự về việc kiện đòi bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị ảnh hưởng. Hội đồng xét xử đã tuyên buộc trường Tiểu học xã Hải An phải bồi thường cho học sinh “bị trúng thước, mù một mắt” gần 110 triệu đồng.

Thứ tư, 17/05/2017 - 10:46

Tổ xây dựng đề tham khảo môn Địa lý phản hồi ý kiến nói đề chưa chuẩn
Tổ xây dựng đề tham khảo môn Địa lý phản hồi ý kiến nói đề chưa chuẩn

(Dân trí) - Sau khi đề tham khảo môn Địa lý thi THPT quốc gia 2017 được công bố, một số ý kiến của giáo viên cho rằng đề có nhiều điểm chưa chuẩn. Tổ xây dựng đề tham khảo môn Địa lý - Bộ GD&ĐT đã phản hồi và cho rằng, đề không sai.

Thứ tư, 17/05/2017 - 10:43

Đối thủ tiềm năng của “cậu bé Google” Olympia: Tâm lý là yếu tố để chiến thắng
Đối thủ tiềm năng của “cậu bé Google” Olympia: Tâm lý là yếu tố để chiến thắng

(Dân trí) - Xuất sắc giành chiến thắng trong cuộc thi Tuần 3, Tháng 3, Quý III và cuộc thi Tháng 3, Đường lên đỉnh Olympia vừa qua, Đỗ Mạnh Việt, học sinh lớp 11 chuyên Hóa, trường THPT Chuyên Lam Sơn (Thanh Hóa) đang được đánh giá là đối thủ đáng gờm của “cậu bé Google” Phan Đăng Nhật Minh...

Thứ tư, 17/05/2017 - 07:41