Một thời nhà giáo đi B

Khởi đầu từ một ngôi làng ở Quảng Bình, bằng lối mòn len lỏi xuyên dải rừng già Trường Sơn, qua bao nhiêu dốc đèo sông suối hiểm trở, các nhà giáo đi B vượt Trường Sơn vào Nam công tác.

Với hành trang là ba lô con cóc chứa những cuốn giáo án… đối mặt với hiểm nguy rình rập như bao người lính khác là các cơn sốt rét ác tính, thám báo, biệt kích, bom mìn.

Từ năm 1961 đến cuối năm 1973 đã có 10 chuyến đi B của gần 3.000 thầy cô giáo như vậy, họ đến từ trường phổ thông, giảng đường đại học ở Hà Nội và các tỉnh, thành miền Bắc.

Họ được giao nhiệm vụ ra R mở trường, lớp, vận động người dân đi học và cũng kiêm cả nhiệm vụ cầm súng chống càn, phá vây. Chiến tranh đã lùi xa, non sông về một mối nhưng hình ảnh những nhà giáo đi B vẫn còn đậm sâu trong tâm trí nhiều người.

Thầy trò trong chiến tranh
Thầy trò trong chiến tranh.

Mang chữ ra R

Trong số đó nhiều người tuổi đời còn rất trẻ vừa tốt nghiệp đại học, nhưng cũng có những nhà giáo ở tuổi bốn, năm mươi đã có thâm niên và thành tích xuất sắc trong công tác quản lý, giảng dạy. Cũng có những thầy cô giáo quê gốc miền Nam, ra Bắc, “đi B” là lúc “trở lại quê nhà".

Trong số các thầy cô có dịp ngược trở vào Nam có thầy Nguyễn Đức Siêu quê Hoài Nhơn (Bình Định). Giữa năm học 1960 - 1961, thầy Siêu - Giáo viên cấp II ở thành phố Nam Định - được triệu tập về Hà Nội để nhận nhiệm vụ mới, lên đường đi B theo sự điều động của Ban Tổ chức Trung ương.

Thời kỳ đầu, bình thường một chuyến đi phải mất bốn tháng mới đến điểm tập kết về Tiểu ban Giáo dục R (gọi tắt là B3) nhận nhiệm vụ. Nhưng cũng hành trình ấy, không phải đoàn nào cũng đến đích đúng lịch, có đoàn phải hơn một năm mới tới nơi.

Các thầy, cô được phân công về địa bàn mở lớp, vận động quần chúng đi học giảng dạy. Họ cũng kiêm luôn cả nhiệm vụ cầm súng chiến đấu, chống càn, phá vây, thực hiện "ba cùng" với nhân dân các xóm ấp.

Tiểu ban Giáo dục R được thành lập tháng 10/1962, có chức năng làm tham mưu cho Trung ương Cục miền Nam, đề xuất chủ trương, đường lối, nhiệm vụ công tác giáo dục cách mạng từng thời điểm cụ thể và cả định hướng lâu dài.

Trên chiến khu ẩn hiện những mái trường lợp lá dừa nước, học sinh là trẻ em, người lớn, thầy cô giáo là những thầy giáo, cô giáo với những cuốn sách giáo khoa, những tài liệu giáo dục biên soạn và in ấn dưới ngọn đèn cầy và ánh hỏa châu.

Hội đồng sư phạm họp giữa 2 trận càn, trong căn hầm tránh bom B52, ánh lửa ấm cúng trong bữa cơm chiều bên bếp Hoàng Cầm. Lương thực được tăng cường từ những nương rẫy trồng mì, cá suối, rau rừng vẫn còn đậm sâu trong tâm thức của các nhà giáo từng một thời ở “Tiểu ban Giáo dục R”.

Rất nhiều nhà giáo đến từ 2 miền Nam, Bắc đã hy sinh trước ngày đất nước thống nhất, để lại những dòng tên khắc trên tấm bia tưởng niệm các nhà giáo liệt sĩ được xây dựng trên đồi 82 Tây Ninh.

Đó là thầy giáo Nguyễn Đức Siêu lên đường từ Nam Định, đi B ngày 22/5/1961, hy sinh ngày 23/3/1967, tại Đắk Lắk. Đó là cô Lê Bạch Cát, quê Nghi Thủy (Nghi Lộc, Nghệ An), vừa tốt nghiệp Đại học TDTT Từ Sơn (Bắc Ninh), nhận công tác tại B3 hy sinh năm 1968, tại Sài Gòn trong tổng tiến công Mậu Thân.

Đó là thầy Huỳnh Phương, quê Hội An (Quảng Nam), tốt nghiệp khoa Sinh Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, đi B ngày 20/12/1964, hy sinh ngày 30/10/1972 tại tỉnh Bà Rịa…

Chính họ là những dấu son tô điểm phẩm chất người thầy của nền giáo dục Việt Nam hiện đại.

Một lễ khai giảng năm học 1972 – 1973
Một lễ khai giảng năm học 1972 – 1973.

Vàng son những tấm lòng

Khi nhận giấy báo đi B từ Bộ Giáo dục năm 1971, thầy giáo Nguyễn Công Thiêm (nguyên giáo viên trường học sinh miền Nam trên đất Bắc), nhớ lại cảm giác khi đó:

Đã hơn 40 tuổi, hơn 20 năm đứng trên bục giảng. Tôi xác định phải hoàn thành nhiệm vụ của Đảng giao, việc dạy chữ cho học sinh thì ở chiến khu hay hậu phương cũng là nghĩa vụ dạy chữ của người thầy, có chết cũng phải lên đường.

Qua 3 tháng tập luyện, thầy giáo Thiêm được cử vào Cà Mau hoạt động, ông vừa dạy chữ cho học sinh nhưng cũng đồng thời làm nhiệm vụ chiến đấu như các chiến sĩ khác.

Thầy giáo Phạm Đình Minh (nguyên Hiệu trưởng Trường THPT Ngô Quyền, Hải Phòng), sinh 1942, ở phường Dư Hàng Kênh, quận Lê Chân. Trước khi đi B, thầy Minh đã có 6 năm công tác, giảng dạy tại các trường cấp 3, Trường Sư phạm Hải Dương.

Theo tiếng gọi của Tổ quốc, thầy đã tình nguyện viết đơn xin đi B, được bổ sung vào đoàn cán bộ Giáo dục - Y tế đi B. Ngày 5/3/1969, cùng các thầy cô giáo khoác ba lô trên vai bước vào chiến trường B với mong muốn: “Chúng tôi muốn góp một phần sức lực của mình vào công cuộc giải phóng miền Nam.

Tuy là nhà giáo, là các y, bác sĩ, vũ khí của chúng tôi là cây bút, mũi tiêm, nhưng chúng tôi đều xác định rõ vào chiến trường làm nhiệm vụ của người lính xung trận. Dù biết cái chết luôn cận kề, sự hi sinh, gian khổ là điều không thể tránh khỏi nhưng không một ai đắn đo”, thầy Minh chia sẻ.

Thầy giáo Nguyễn Văn Tài (Dầu Tiếng, Thủ Dầu Một – nay là tình Bình Dương) là 1 trong 3 nhà giáo đầu tiên của Tiểu ban Giáo dục R tỉnh Thủ Dầu Một, nhớ lại: Đầu năm 1965, hiện thực hóa chủ trương của trên phát triển phong trào giáo dục toàn tỉnh vì vùng giải phóng của ta được mở rộng.

Các giáo viên R, ngoài việc dạy chữ cho cán bộ, đối tượng học còn được mở rộng ra cả con em nhân dân. Để thực hiện, tiểu ban đã tập hợp đội ngũ giáo viên, tổ chức đào tạo lại.

Năm 1966, tất cả cán bộ tập trung xuống các xã vận động xây dựng trường lớp và bồi dưỡng giáo viên. Thời điểm này trường lớp phát triển mạnh ở nhiều vùng giải phóng như Thanh Tuyền, Thanh An, An Tây, Phú An, An Điền, Long Nguyên, Chánh Phú Hòa, Hòa Lợi.

Các trường có từ 1 - 3 lớp được xây dựng công khai, phân tán nhỏ hoặc bán công khai, nửa kín nửa hở dưới những tán cây lớn hoặc xây dựng bí mật, có đào hầm giao thông tránh bom đạn.

Các giáo viên của Tiểu ban Giáo dục tỉnh đã về Tiểu ban Giáo dục Trung ương Cục R mượn tài liệu, sách giáo khoa từ miền Bắc gửi vào tái bản và phát hành cho các trường.

Phong trào giáo dục giữa vùng địch hậu như tỉnh Thủ Dầu Một phát triển mạnh, nhiều trường lớp bị phá hủy. Giặc vây ráp, máy bay trực thăng quần đảo, thầy trò chạy tán loạn, giặc rút lớp học lại hoạt động bình thường.

Đã có 29 nhà giáo và cán bộ ngành Giáo dục hy sinh để những lớp học sáng đèn trong lòng địch hậu. Có thể kể đến những tấm gương hy sinh anh dũng như thầy giáo Lâm Thanh Đáo vừa dạy học, vừa cầm súng đánh giặc, thầy bị giặc bắt trong lúc tham gia chiến đấu, giữ vững khí tiết của người cách mạng, không moi được thông tin gì từ thầy, giặc đã cột ông vào xe tăng và kéo đi cho đến chết.

Hy sinh, gian khổ không thui chột ý chí cách mạng của các thầy cô giáo, vượt lên tất cả, các thầy cô vẫn duy trì và phát triển giáo dục trong điều kiện chiến tranh vô cùng ác liệt.

Không thể kể hết những tấm gương anh dũng hy sinh, những ký ức vàng son của một giai đoạn lịch sử hào hùng, mà những người thầy với tinh thần yêu nước nồng nàn, tay súng tay bút chiến đấu chống diệt giặc dốt, vẫn hiên ngang mở trường, mở lớp, vận động con em nhân dân đi học.

Họ không màng danh lợi cá nhân “Vì nhân dân quên mình, vì nhân dân hy sinh…” sẵn sàng hy sinh xương máu, tuổi xuân, có người vừa cầm bút vừa cầm súng, có người không trực tiếp cầm súng chiến đấu, nhưng tất cả đều không quản hiểm nguy, gian khó bám trường, bám lớp.

Chính họ là những tảng đá nền kê chân để tạo dựng, là những bằng sắc để minh chứng, và cũng là những nét vàng son chấm phá nên vẻ đẹp ngời sáng của những nhà giáo cách mạng.

Theo Nguyên Khang
Giáo dục & Thời đại

 

MỚI NHẤT
May mắn khó tin của chàng trai sinh vào tuần đầu sau Giải phóng
May mắn khó tin của chàng trai sinh vào tuần đầu sau Giải phóng

Mẹ anh bị bệnh máu trắng, chạy hóa chất rụng hết tóc nên phải đội tóc giả để đi chụp ảnh thờ. Rồi mẹ anh có bầu, hồi đó bác sĩ đã khuyên nên bỏ cái thai để tránh nguy hiểm tính mạng nhưng mẹ vẫn lén giữ. Cuối cùng, như một may mắn, anh được chào đời. Lại may mắn hơn, anh được nhìn thấy mặt trời ngay tuần đầu tiên đất nước vừa giải phóng.

Thứ bảy, 02/05/2015 - 07:15

Phương pháp không thể thiếu trong giảng dạy triết học
Phương pháp không thể thiếu trong giảng dạy triết học

PGS.TS Đặng Hữu Toàn (Viện Triết học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng: Triết học là môn khoa học đặc thù, mang tầm khái quát và tính trừu tượng cao. Do đặc thù này của triết học, việc giảng dạy môn học này trước đây thường và chủ yếu là sử dụng phương pháp thuyết trình.

Thứ bảy, 02/05/2015 - 07:05

Nhiều giáo viên có nguy cơ mất việc làm
Nhiều giáo viên có nguy cơ mất việc làm

(Dân trí) - Những ngày qua, nhiều giáo viên, nhân viên ở huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) thuộc diện hợp đồng lao động với huyện rất hoang mang khi Sở Nội vụ Hà Tĩnh vừa có văn bản yêu cầu các đơn vị chấm dứt hợp đồng lao động đối với những đối tượng này

Thứ sáu, 01/05/2015 - 02:11

Người cựu binh Mỹ chưa hẹn ngày về
Người cựu binh Mỹ chưa hẹn ngày về

“Tôi muốn làm điều gì đó để bù đắp một phần những đau thương, mất mát mà tôi và đất nước tôi đã gây ra cho Việt Nam trong cuộc chiến cách đây nửa thế kỷ!” - Paul George Harding chia sẻ.

Thứ sáu, 01/05/2015 - 01:53

"Người sát hạch có đầu óc bình thường không ai đòi hỏi SV ra trường thành thạo công việc"
"Người sát hạch có đầu óc bình thường không ai đòi hỏi SV ra trường thành thạo công việc"

(Dân trí) - Trao đổi với PV Dân trí về vấn đề thi tuyển công chức ở Hà Nội vừa qua, Tiến sĩ Ngô Tự Lập, Khoa Quốc tế - ĐH Quốc gia Hà Nội cho biết: “Không một người sát hạch có đầu óc bình thường nào lại đòi hỏi sinh viên mới ra trường phải thành thạo công việc sẽ làm nếu được tuyển dụng”.

Thứ sáu, 01/05/2015 - 09:04

Đổi mới đề thi văn lớp 10
Đổi mới đề thi văn lớp 10

Đề thi môn ngữ văn trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập sắp tới tại TPHCM sẽ có nhiều đổi mới mang tính đột phá.

Thứ sáu, 01/05/2015 - 07:08

Lão nông vay nợ nuôi con thành tài
Lão nông vay nợ nuôi con thành tài

(Dân trí) - Gia đình ông Thạch Minh, dân tộc Khmer ngụ ấp Cầu Tre (Phú Cần, Tiểu Cần, Trà Vinh) quyết tâm làm lụng, vay nợ để nuôi con học hành. Sau nhiều năm liền vất vả, gia đình ông rất hãnh diện khi các con trở thành bác sĩ, dược sĩ.

Thứ sáu, 01/05/2015 - 06:02

Thầy giáo kể chuyện làm đề thi tốt nghiệp sau 1975
Thầy giáo kể chuyện làm đề thi tốt nghiệp sau 1975

Năm 1951, thầy Ngô Ngọc Bửu tập kết ra Bắc. 25 năm sau, thầy là một trong những giáo viên tổ chức kì thi tốt nghiệp đầu tiên học cho học sinh miền Nam sau năm 1975. Ông có 20 năm làm hiệu trưởng cái nôi đào tạo giáo viên tiểu học...

Thứ năm, 30/04/2015 - 03:12

Vụ trường mầm non “đuổi vong”: Phụ huynh thắc mắc về nhiều khoản phí “lạ”
Vụ trường mầm non “đuổi vong”: Phụ huynh thắc mắc về nhiều khoản phí “lạ”

(Dân trí) - Ngoài việc Trường mầm non Quang Bình (huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình) kêu gọi đóng tiền để thuê thầy địa lý “đuổi vong”, phụ huynh có con theo học tại đây còn bức xúc vì các khoản phí “từ trên trời rơi xuống”.

Thứ năm, 30/04/2015 - 11:25

Chuyện nhà khoa học nữ từng được đề cử Nobel Hòa bình
Chuyện nhà khoa học nữ từng được đề cử Nobel Hòa bình

Tên tuổi của GS. TS Lê Thị Quý được giới học thuật hết sức trân trọng. Bà là 1 trong hơn 10 người phụ nữ Việt Nam có tên trong danh sách 1.000 người phụ nữ được đề cử giải Nobel Hòa bình năm 2005 và được đề danh trong cuốn sách “1.000 phụ nữ đấu tranh vì hòa bình trên thế giới”.

Thứ năm, 30/04/2015 - 11:18

“Cái nôi” đóng góp trí tuệ trực tiếp trên chiến trường
“Cái nôi” đóng góp trí tuệ trực tiếp trên chiến trường

(Dân trí) - Chiến thắng 30/4 là một mốc son vĩ đại của lịch sử dân tộc Việt Nam, chấm dứt hoàn toàn gần một thế kỷ ngoại xâm và bắt đầu giai đoạn xây dựng, phát triển đất nước trong hoà bình, độc lập. Hàng ngàn nhà khoa học, cán bộ, giảng viên, sinh viên đã đóng góp sức lực, tâm huyết, hy sinh xương máu cho thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến, để lại những dấu ấn đáng tự hào trong tiến trình vĩ đại ấy của lịch sử dân tộc.

Thứ năm, 30/04/2015 - 07:36

Thấm thía giá trị hòa bình từ lễ tri ân
Thấm thía giá trị hòa bình từ lễ tri ân

Lễ tri ân của học sinh đối với cha mẹ, thầy cô và đặc biệt với những người đã hy sinh xương máu để đất nước được thống nhất, hòa bình trong những ngày tháng 4 lịch sử thực sự ý nghĩa, giúp các em thêm yêu quý cuộc sống.

Thứ năm, 30/04/2015 - 02:15

ĐÁNG QUAN TÂM
Thí sinh được chỉnh sửa sai sót trong hồ sơ đăng ký dự thi
Thí sinh được chỉnh sửa sai sót trong hồ sơ đăng ký dự thi

(Dân trí) - Ngày 30/4 là hạn chót để thí sinh nộp hồ sơ đăng ký dự thi THPT quốc gia. Sau hạn nộp hồ sơ này, nếu thí sinh phát hiện có nhầm lẫn, sai sót, phải thông báo kịp thời cho Hiệu trưởng trường phổ thông hoặc Thủ trưởng đơn vị nơi đăng ký dự thi hoặc cho Hội đồng thi trong ngày làm thủ tục dự thi để sửa chữa, bổ sung.

Thứ năm, 30/04/2015 - 12:16

“Tiểu Mozart” thần đồng âm nhạc tốt nghiệp đại học ở tuổi 11
“Tiểu Mozart” thần đồng âm nhạc tốt nghiệp đại học ở tuổi 11

(Dân trí) - Curtis Elton bắt đầu chơi nhạc từ khi vừa tròn 3 tuổi và trở thành người trẻ nhất thế giới nhận tấm bằng Đại học về âm nhạc ở độ tuổi 11.

Thứ tư, 29/04/2015 - 02:35

Đất lành của trí thức
Đất lành của trí thức

Rời bỏ điều kiện làm việc rất thuận lợi ở nước ngoài, nhiều trí thức nổi tiếng đã trở về cống hiến cho sự nghiệp giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học của TPHCM và cả nước.

Thứ tư, 29/04/2015 - 10:08

Thi công chức: Thủ khoa, thạc sĩ 'xịn' trượt còn dài dài
Thi công chức: Thủ khoa, thạc sĩ 'xịn' trượt còn dài dài

Sau khi kiểm tra đề cương ôn tập và ngân hàng đề thi các năm trên mạng, tôi rất buồn khi nhận thấy tư duy thi cử vẫn không có gì thay đổi so với thời của tôi từ 20 năm trước.

Thứ tư, 29/04/2015 - 09:18

Nữ giảng viên “Đông trùng hạ thảo”
Nữ giảng viên “Đông trùng hạ thảo”

Thạc sĩ Trịnh Thị Xuân, 33 tuổi, ở Khoa Nông nghiệp và Sinh học ứng dụng Trường Đại học Cần Thơ đã nghiên cứu thành công quy trình sản xuất Đông trùng hạ thảo.

Thứ tư, 29/04/2015 - 08:15

Học bổng thạc sỹ toàn phần tại AIT Bangkok
Học bổng thạc sỹ toàn phần tại AIT Bangkok

(Dân trí) - Chương trình học bổng sẽ được triển khai trong 3 năm (2015-2018) với 14 suất học bổng mỗi năm. Mỗi học bổng bao gồm toàn bộ học phí và phí ghi danh (725.000 bạt) kèm chi phí ăn ở, sinh hoạt phí nội trú tại AIT (300.000 bạt) trong 22 tháng để hoàn tất chương trình thạc sỹ.

Thứ tư, 29/04/2015 - 08:10

Luyện thi IELTS/TOEFL iBT - Bí quyết để thành công
Luyện thi IELTS/TOEFL iBT - Bí quyết để thành công

Việc đầu tư vào chứng chỉ IELTS hay TOEFL iBT hiện nay được xem là “đầu tư 3 trong 1” vì được miễn thi tốt nghiệp THPT môn ngoại ngữ, nâng cao cơ hội xin học bổng du học và tăng sức cạnh tranh khi xin việc. Vấn đề là phải lên kế hoạch như thế nào và chuẩn bị ra sao để đạt điểm IELTS hay TOEFL iBT cao?

Thứ tư, 29/04/2015 - 08:00

Giáo dục đại học chưa phải là “máy cái” tạo ra “nguồn nhân lực chất lượng cao”
Giáo dục đại học chưa phải là “máy cái” tạo ra “nguồn nhân lực chất lượng cao”

(Dân trí) - GS Đặng Văn Soa: “Hệ thống các trường đại học phát triển rất nhanh, nhưng thực sự chưa mạnh về nội lực, chưa phải là “máy cái” đủ sức tạo ra “nguồn nhân lực chất lượng cao”, đáp ứng cho sự phát triển mọi mặt của đất nước và nhu cầu xã hội, nhất là chưa thể hội nhập sâu vào thị trường lao động quốc tế”.

Thứ tư, 29/04/2015 - 07:02

Kỳ lạ trường mầm non kêu gọi đóng tiền thuê thầy địa lý “đuổi vong”
Kỳ lạ trường mầm non kêu gọi đóng tiền thuê thầy địa lý “đuổi vong”

(Dân trí) - Ban giám hiệu yêu cầu phụ huynh học sinh đóng tiền phí để thuê thầy địa lý về yểm bùa tại trường với lý do đất có nhiều vong. Đó câu chuyện tưởng như đùa, nhưng lại có thật ở trường mầm non xã Quang Bình, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình.

Thứ tư, 29/04/2015 - 01:02

Nan giải bài toán cử nhân thất nghiệp
Nan giải bài toán cử nhân thất nghiệp

Số liệu tổng kết tình hình kinh tế- xã hội quý I/2015 cho thấy nền kinh tế đang ấm lên, với sự hồi phục đáng kể của khối doanh nghiệp cũng như chỉ số tăng trưởng GDP cao (6,03%), chỉ số giá tiêu dùng CPI ở mức độ hợp lý. Đó là cơ sở để dự báo kinh tế năm 2015 phát triển tốt. Tuy nhiên, ở một khía cạnh khác, tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp ra trường thất nghiệp ở mức cao vẫn là vấn đề nóng.

Thứ ba, 28/04/2015 - 05:37

Nhận hồ sơ thí sinh tự do kể cả ngày nghỉ lễ
Nhận hồ sơ thí sinh tự do kể cả ngày nghỉ lễ

(Dân trí) - Theo quy định của Bộ GD-ĐT, thí sinh đăng ký dự thi kỳ thi THPT quốc gia năm 2015 đến hết ngày 30/4. Hôm nay, bắt đầu là ngày nghỉ lễ nhưng điểm thu hồ sơ của Cơ quan Bộ GD-ĐT tại TPHCM vẫn sẵn sàng đón thí sinh tự do đến nộp hồ sơ.

Thứ ba, 28/04/2015 - 04:06

Cần kiểm tra làm rõ sự thật vụ giảng viên mạo nhận Tiến sỹ
Cần kiểm tra làm rõ sự thật vụ giảng viên mạo nhận Tiến sỹ

(Dân trí) - Đó là quan điểm của ông Phạm Quang Hưng – Cục trưởng Cục Đào tạo với nước ngoài khi trao đổi riêng với Dân trí xung quanh vụ việc trường ĐH Ngoại Thương ra thông báo khẳng định ông N.H.M chưa bảo vệ luận án Tiến sỹ và chưa được cấp bằng Tiến sỹ như đã kê khai.

Thứ ba, 28/04/2015 - 01:59