“Ông đồ gàn” Văn Như Cương và những điều chưa kể

Dân trí Một năm rưỡi sau ngày mất của nhà giáo Văn Như Cương, sáng 22/4, bộ phim về “ông đồ gàn” Văn Như Cương được công chiếu cho gần 2 nghìn học sinh cơ sở 1 Trường phổ thông Lương Thế Vinh (Hà Nội). Nhiều câu chuyện chưa bao giờ kể về thầy giáo xứ Nghệ khiến nhiều người xúc động.
>>Kí ức về “ông đồ xứ Nghệ” Văn Như Cương trong tâm thức người bạn vong niên
>>Cuộc gặp gỡ cuối cùng của tôi với PGS Văn Như Cương

“Lội ngược dòng” mở trường tư thục đầu tiên ở Việt Nam

Thầy giáo Văn Như Cương sinh năm 1937 tại Làng Quỳnh Đôi (huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An) trong một gia đình nhà nho có truyền thống hiếu học.

Sau khi nghỉ hưu, ông là người sáng lập ra trường dân lập đầu tiên tại Việt Nam từ sau thời kỳ đổi mới, đồng thời đảm nhiệm cương vị Hiệu trưởng trường Trung học Phổ thông Lương Thế Vinh từ năm 1989 đến khi qua đời năm 2017.

GS.VS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cho biết, thời kì năm 1985-1987, nhiều trường tan vỡ, hàng nghìn học sinh, hàng trăm giáo viên bỏ trường vì cơ chế quản lý trì trệ.

Đau với nỗi đau đó, nhà giáo Văn Như Cương nghĩ đến mô hình trường dân lập.

Khó khăn đầu tiên ông vấp phải suy nghĩ, ở đâu có thể có ngoài công lập nhưng giáo dục không thể có, giáo dục đi theo con đường nào thì đi nhưng theo tư bản chủ nghĩa là không thể.

“Ông đồ gàn” Văn Như Cương và những điều chưa kể - 1

Cố nhà giáo Văn Như Cương.

“Có thể nói rằng trong cả cuộc đời của tôi, đây là quyết định liều lĩnh nhất, táo bạo nhất, phiêu lưu nhất. Hai vợ chồng với đồng lương giáo viên còm cõi, nuôi một con út đi học và một mẹ già, lương tháng nào tiêu hết tháng ấy, không có một xu gửi tiết kiệm…, thế mà dám xin mở trường Tư thục.

Bạn bè khuyên: “Anh cứ nói cái ý tưởng ấy cho mọi người nghe, đừng có làm, thất bại là chắc chắn …”. Nhưng đã đâm lao thì phải theo lao , đã gửi đơn xin mở trường lên Bộ Giáo Dục rồi, báo chí đã đăng rồi…, không thể rút lui như Việt Nam ta rút lui Asiad 18 được …

Và thật không ngờ, ngày 1/6/1989, Trường Lương Thế Vinh được cấp phép hoạt động, và tôi được phong chức Hiệu trưởng”, thầy Cương từng kể.

Từ những thước phim tái hiện lại, ông đồ xứ Nghệ Văn Như Cương cho hay, ngoài cái giấy phép được hoạt động, trường Lương Thế Vinh bắt đầu từ những con số không tròn trĩnh: không tiền vốn, không nhà tài trợ, không cổ đông , không cán bộ, không giáo viên, không học sinh, không bàn ghế , không bảng đen…

Nhưng cũng thật không ngờ, những “con số không” ấy đã đẻ ra một “tài sản” khổng lồ ngay trong khoá đầu: Đơn xin vào học lên tới 1.600, trong đó có 400 đơn vào lớp 10, 200 đơn vào lớp 11, 200 đơn vào lớp 12.

Sau kì thi tuyển chọn với 70 phòng thi (đi thuê), năm học đầu tiên của trường có : 10 lớp 10, 5 lớp 11, 5 lớp 12 với tổng sô 800 học sinh. Đấy là những con số mở đầu đẹp “như mơ” và càng ngày càng tăng trưởng…, cho đến bây giờ Trường Lương Thế Vinh đã có 3.500 học sinh.

"Đúng là đối với ngành Giáo dục, không phải có nhiều tiền là có thể làm gì cũng được …", ông kết luận.

“Ông đồ gàn” Văn Như Cương và những điều chưa kể - 2

“Ông đồ gàn” cũng tự nhận: “Tôi chỉ là một nhà giáo bình thường làm hết trách nhiệm của mình bằng trái tim”.

Nhận nhiều trường hợp “không nguyên tắc”

Khi còn sống, PGS Văn Như Cương tự nhận mình là "đồ gàn". Nói như nhà phê bình Văn học Phạm Xuân Nguyên, “gàn” tức là “gan huyền gàn: “Trước hết phải có gan làm và có gan chịu - Văn Như Cương là người như vậy”!

Nhiều người kể lại, cứ đến mùa tuyển sinh của trường, thầy Văn Như Cương lại tắt điện thoại, để khỏi phải nhận những lời nhờ vả của người quen... Thế nhưng, cũng rất nhiều trường hợp “không nguyên tắc” được ông nhận vào trường.

Một trong số đó, là em Đào Thu Hương, một học sinh khiếm thị nhưng học rất giỏi, đặc biệt là ngoại ngữ.

Dù điểm thi của Đào Thu Hương thừa đỗ vào bất cứ trường nào, nhưng mẹ của em đã khóc hết nước mắt vì tất cả các trường công lập lẫn dân lập của Hà Nội đều từ chối không thể nhận một học sinh khiếm thị.

Nhưng đến Trường Lương Thế Vinh và gặp thầy Văn Như Cương thì lại khác. Không những nhận Hương, thầy Cương còn miễn toàn bộ học phí cho cô bé. Cuối cùng Hương đã được tuyển thẳng vào Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, trở thành giáo viên như mong ước.

Hay như câu chuyện cậu học trò nghèo ở Quảng Ninh sau bao lâu mới vỡ lẽ, thầy Văn Như Cương là người đã đóng học cho mình hàng tháng.

“Ông đồ gàn” Văn Như Cương và những điều chưa kể - 3

Cựu học sinh khiếm thị Đào Thu Hương (bên phải) và Phó Hiệu trưởng Văn Thuỳ Dương trong buổi gặp mặt sáng 22/4.

Quan trọng là học làm người tử tế

Suốt hơn 40 phút của bộ phim, không một lời bình, không người dẫn truyện, nhưng từ nhận xét của phụ huynh, học sinh, và đồng nghiệp, cho thấy, nhà giáo xứ Nghệ ấy đã sống cuộc đời không hề hoài phí. Để khi ông ra đi, nhiều người vẫn nhắc đến ta với nhiều điều tốt đẹp.

“Gàn như ông rất nhiều người muốn gàn, gàn như ông không phải ai cũng làm được bởi đó là cái “gàn” đáng yêu và trân trọng", nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên nhận xét.

“Ông đồ gàn” cũng từng tự nhận: “Tôi chỉ là một nhà giáo bình thường làm hết trách nhiệm bằng trái tim” bởi điều ông mong mỏi nhất, hãy dạy con cái chúng ta có tấm lòng nhân ái, biết làm việc từ thiện dù rất nhỏ và có thái độ thân thiện đối với mọi người. Lòng thương người, tính đôn hậu là tính tốt cơ bản nhất mà mỗi con người nên có.

“Ông đồ gàn” Văn Như Cương và những điều chưa kể - 4

Triết lý của cố nhà giáo Văn Như Cương: “Làm người tử tế”, quan trọng hơn cả học chữ.

Hãy để cho trẻ con chúng ta biết đến, nghĩ đến biết bao nhiêu hoàn cảnh khó khăn, biết bao số phận cay đăng, biết bao hoàn cảnh ngặt nghèo của rất nhiều người trong xã hội.

Thông điệp của ông mong muốn được học trò khắc ghi: “Các con có thể trở thành những người lao động chân chính, những nhà kỹ thuật có chuyên môn giỏi, những nhà nghiên cứu thành công, những doanh nghiệp tầm cỡ, những nhà lãnh đạo xuất sắc… nhưng trước hết phải là những người tử tế”.

Những triết lý đó của cố nhà giáo Văn Như Cương đang được truyền cảm hứng và lan tỏa ra khỏi khuôn khổ cánh cổng trường: “Làm người tử tế”, quan trọng hơn cả học chữ.

Mỹ Hà

 

MỚI NHẤT
Sử dụng chứng chỉ TOEIC giả, ba học viên cao học bị hủy kết quả học
Sử dụng chứng chỉ TOEIC giả, ba học viên cao học bị hủy kết quả học

(Dân trí) - Trong đợt xét tốt nghiệp thạc sĩ năm 2019, trường ĐH Khoa học tự nhiên - ĐH Quốc gia TPHCM phát hiện 3 học viên đã sử dụng chứng chỉ TOEIC giả mạo trong hồ sơ đăng ký xét tốt nghiệp. Hội đồng xử lý kỷ luật của Trường quyết định đình chỉ học và hủy kết quả học tập đối với 3 học viên này.

Thứ ba, 23/04/2019 - 10:52

12 /222 thí sinh “gian lận” điểm thi đang theo học tại nhiều trường đại học
12 /222 thí sinh “gian lận” điểm thi đang theo học tại nhiều trường đại học

(Dân trí) - Trong danh sách 222 thí sinh có tên trong danh sách “gian lận” điểm thi ở kỳ thi THPT quốc gia 2018 thì nhiều trường đại học đã hủy kết quả và trả về địa phương 210 thí sinh. 12 thí sinh còn lại có điểm chấm thẩm định không thấp hơn điểm trúng tuyển thì trước mắt, trong quá trình điều tra, các trường đang cho tiếp tục theo học.

Thứ ba, 23/04/2019 - 09:01

Tiến sĩ toán học 9X: Bỏ cơ hội làm việc ở Pháp về Việt Nam dạy học
Tiến sĩ toán học 9X: Bỏ cơ hội làm việc ở Pháp về Việt Nam dạy học

(Dân trí) - Sinh năm 1990, dù còn rất trẻ nhưng Nguyễn Việt Anh đã hoàn thành luận án tiến sĩ tại Trường Đại học Tổng hợp Angers (Pháp) khi mới 27 tuổi (năm 2017). Hiện nay, TS Nguyễn Việt Anh, đang giảng dạy tại Bộ môn Toán ứng dụng, Viện Toán ứng dụng và Tin học, trường ĐH Bách khoa Hà Nội.

Thứ ba, 23/04/2019 - 08:00

Tuyển sinh 2019: Sức hút từ các ngành liên quan đến cách mạng công nghiệp 4.0
Tuyển sinh 2019: Sức hút từ các ngành liên quan đến cách mạng công nghiệp 4.0

(Dân trí) - Mùa tuyển sinh năm nay, lần đầu tiên các chuyên ngành như Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), Kinh doanh số… được mở ở một số trường đại học chất lượng cao. Điểm chung của các chuyên ngành này là đều liên quan mật thiết đến cuộc cách mạng 4.0.

Thứ ba, 23/04/2019 - 08:00

Gian lận thi nghiêm trọng mà khó xử lý, cán bộ sai phạm vẫn… nhởn nhơ?
Gian lận thi nghiêm trọng mà khó xử lý, cán bộ sai phạm vẫn… nhởn nhơ?

(Dân trí) - “Dư luận hiện đang rất bức xúc về vụ gian lận thi THPT quốc gia khi viện dẫn luật thì khó xử lý, nhiều cán bộ, thí sinh sai phạm vẫn… nhởn nhơ” - PGS.TS Vũ Hào Quang - Ủy viên Hội đồng tư vấn Dân chủ và Pháp luật, UB Trung ương MTTQ Việt Nam phát biểu tại hội nghị phản biện dự thảo luật Giáo dục (sửa đổi).

Thứ ba, 23/04/2019 - 07:03

Ra mắt học viện IoT - FPT Coking tại Hà Nội
Ra mắt học viện IoT - FPT Coking tại Hà Nội

(Dân trí) - Ngày 20/04, lễ ra mắt học viện IoT - FPT Coking đã được tổ chức tại trụ sở chính của Viện Đào tạo quốc tế FPT, số 8 Tôn Thất Thuyết, Nam Từ Liêm, Hà Nội.

Thứ ba, 23/04/2019 - 07:00

TPHCM: Xác minh khẩn vụ 1 học sinh lớp 12 được nâng điểm nhiều môn
TPHCM: Xác minh khẩn vụ 1 học sinh lớp 12 được nâng điểm nhiều môn

(Dân trí) - Trước tố cáo của một số giáo viên Trường THPT Nguyễn Công Trứ (quận Gò Vấp, TPHCM) về việc nâng, điều chỉnh điểm nhiều môn cho một học sinh ở trường, Sở GD-ĐT TPHCM yêu cầu khẩn trường xác minh sự việc.

Thứ ba, 23/04/2019 - 06:41

Cô bé không có bàn tay đoạt giải viết chữ đẹp toàn nước Mỹ
Cô bé không có bàn tay đoạt giải viết chữ đẹp toàn nước Mỹ

(Dân trí) - Sara Hinesley 10 tuổi, cô bé không không có đôi bàn tay từ khi sinh ra tại bang Maryland truyền cảm hứng mạnh cho nhiều người khi em vừa đoạt giải thưởng trong cuộc thi viết đẹp toàn quốc tại Mỹ.

Thứ ba, 23/04/2019 - 06:38

Quảng Nam: Không có chủ trương di dời Trường THPT Nguyễn Duy Hiệu
Quảng Nam: Không có chủ trương di dời Trường THPT Nguyễn Duy Hiệu

(Dân trí) - Chiều 22/4, trao đổi với PV Dân trí, ông Trần Úc - Chủ tịch thị xã Điện Bàn (Quảng Nam) xác nhận ông vừa kí thông báo về việc không có chủ trương di dời Trường THPT Nguyễn Duy Hiệu đến địa điểm khác.

Thứ ba, 23/04/2019 - 06:38

Nghệ An: Trường thay đổi lịch học, phụ huynh nháo nhào chuyện đón con
Nghệ An: Trường thay đổi lịch học, phụ huynh nháo nhào chuyện đón con

(Dân trí) - Do giảm tiết nên nhiều trường học ở TP Vinh (Nghệ An) phải cho học sinh nghỉ sớm hơn thường lệ từ 1-2 buổi trong tuần. Học sinh nghỉ sớm khiến phụ huynh cũng "đau đầu" với chuyện đón con về, nhất là trong thời tiết nắng nóng.

Thứ ba, 23/04/2019 - 06:26

Trường ĐH công lập đầu tiên đào tạo trực tuyến
Trường ĐH công lập đầu tiên đào tạo trực tuyến

(Dân trí) - Ngày 22/4, Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TPHCM vừa chính thức khai trương hệ thống đào tạo trực tuyến UTEx trực thuộc trường này. Đây là hệ thống đào tạo trực tuyến trực thuộc một trường đại học công lập đầu tiên trên cả nước hiện nay.

Thứ ba, 23/04/2019 - 06:23

Sau 1 tháng, chưa có kết quả kiểm tra trường cho giáo viên nghỉ dạy vẫn hưởng nguyên lương
Sau 1 tháng, chưa có kết quả kiểm tra trường cho giáo viên nghỉ dạy vẫn hưởng nguyên lương

(Dân trí) - Liên quan đến việc lãnh đạo Trường Tiểu học Triệu Thành (huyện Triệu Sơn, Thanh Hóa) để giáo viên không dạy, thuê người dạy hộ và hưởng nguyên lương, ngoài ra, trường này còn bị tố thu chi vô tội vạ nhiều khoản trong năm học. Tuy nhiên, 1 tháng trôi qua, những thông tin trên được báo Dân trí phản ánh vẫn chưa được cơ quan chức năng làm rõ.

Thứ ba, 23/04/2019 - 06:21

ĐÁNG QUAN TÂM
Các trường ĐH cần hướng đến nghiên cứu thực sự chứ không chỉ dựa vào học phí
Các trường ĐH cần hướng đến nghiên cứu thực sự chứ không chỉ dựa vào học phí

(Dân trí) - Nằm trong hai nhiệm vụ trọng tâm của trường đại học nhưng vấn đề nghiên cứu khoa học ở các trường còn yếu, chưa tạo được nguồn thu. Một bộ phận giảng viên không ý thức được vai trò của nghiên cứu, thậm chí có gần 17% giảng viên chưa từng tham gia hội nghị quốc tế nào.

Thứ hai, 22/04/2019 - 02:43

ĐH Kinh tế quốc dân, HV Tài Chính tiếp tục xóa tên 6 thí sinh trúng tuyển đến từ Sơn La, Hòa Bình
ĐH Kinh tế quốc dân, HV Tài Chính tiếp tục xóa tên 6 thí sinh trúng tuyển đến từ Sơn La, Hòa Bình

(Dân trí) - Ngày 22/4, trường ĐH Kinh tế quốc dân đã ra quyết định xóa tên trúng tuyển với 5 thí sinh đến từ Sơn La; cùng ngày Học viện Tài Chính cũng xóa tên 1 thí sinh đến từ Hòa Bình.

Thứ hai, 22/04/2019 - 12:07

Căng thẳng chọn nguyện vọng lớp 10: Chừa đường để lui!
Căng thẳng chọn nguyện vọng lớp 10: Chừa đường để lui!

(Dân trí) - Việc trúng tuyển vào lớp 10 công lập chưa hẳn được quyết định bởi lực học tốt hay chưa mà quan trọng không kém là việc thông minh trong lựa chọn nguyện vọng.

Thứ hai, 22/04/2019 - 11:17

Gian lận thi cử Hòa Bình: Lộ thêm nhiều phụ huynh là quan chức
Gian lận thi cử Hòa Bình: Lộ thêm nhiều phụ huynh là quan chức

Trong danh sách 64 thí sinh liên quan tiêu cực thi cử tại kỳ thi THPT 2018 bị trả về, đến nay đã “lộ diện” hàng chục phụ huynh là cán bộ lãnh đạo tỉnh, giám đốc, phó giám đốc, trưởng, phó phòng nhiều sở, ngành ở Hoà Bình.

Thứ hai, 22/04/2019 - 10:58

Vì sao các trường Công an “loại” tất cả thí sinh nâng điểm thi dù điểm thực vẫn trúng tuyển?
Vì sao các trường Công an “loại” tất cả thí sinh nâng điểm thi dù điểm thực vẫn trúng tuyển?

(Dân trí) - Nếu các trường đại học khác vẫn “nhân văn” cho thí sinh có tên trong danh  sách “gian lận” điểm thi tiếp tục theo học vì điểm thực đủ điểm trúng tuyển vào trường thì ngược lại các trường khối công an thu hồi kết quả trúng tuyển với tất cả thí sinh có trong danh sách nâng điểm thi.

Thứ hai, 22/04/2019 - 10:09

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ: Đưa ra khỏi ngành cán bộ, giáo viên liên quan đến gian lận thi cử
Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ: Đưa ra khỏi ngành cán bộ, giáo viên liên quan đến gian lận thi cử

(Dân trí) - Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ khẳng định, ông không chấp nhận những cán bộ, giáo viên có hành vi gian lận điểm thi cho thí sinh trong kỳ thi THPT quốc gia 2018 được tiếp tục đứng trong hàng ngũ của ngành.

Thứ hai, 22/04/2019 - 10:05

Thi THPT quốc gia 2019: Mã hóa toàn bộ bài thi trắc nghiệm của thí sinh, ngăn chặn sửa điểm
Thi THPT quốc gia 2019: Mã hóa toàn bộ bài thi trắc nghiệm của thí sinh, ngăn chặn sửa điểm

(Dân trí) - Tất cả dữ liệu liên quan đến bài thi của thí sinh từ ảnh quét bài thi cho đến kết quả cuối cùng đều được mã hóa bằng các thuật toán có độ tin cậy và bảo mật cao; người dùng không thể nhìn được toàn bộ ảnh quét và không thể đọc được thông tin kết quả bài thi (kể cả kết quả trung gian hoặc kết quả cuối cùng).

Thứ hai, 22/04/2019 - 08:03

Đừng để trẻ "đánh rơi tuổi thơ"
Đừng để trẻ "đánh rơi tuổi thơ"

(Dân trí) - Để đảm bảo thành tích học tập trên lớp, trẻ phải làm bạn cùng sách vở tất cả các ngày trong tuần, liên tiếp từ sáng sớm đến chiều muộn. Vậy cha mẹ cần làm gì để trẻ có thể trải nghiệm tuổi thơ theo cách của riêng mình?

Thứ hai, 22/04/2019 - 08:00

Làm thế nào để xin việc hiệu quả ở nước ngoài qua con đường “online”?
Làm thế nào để xin việc hiệu quả ở nước ngoài qua con đường “online”?

(Dân trí) - Anh Khoa Trần (kỹ sư người Việt tại tập đoàn Voith của Đức, trụ sở bang North Carolina, Mỹ) chia sẻ kinh nghiệm xin việc, ứng tuyển vị trí mong muốn qua con đường online (mạng internet). Theo anh Khoa, khi ứng tuyển xin việc ở nước ngoài, 95% là nộp hồ sơ online, 1% là connection (qua giới thiệu), phần còn lại là đến công ty nộp trực tiếp… Sự cạnh tranh và tỷ lệ hồ sơ bị loại trên mạng cực kỳ cao.

Thứ hai, 22/04/2019 - 07:38

TPHCM: Giáo viên tố cáo việc nâng điểm nhiều môn cho 1 học sinh lớp 12
TPHCM: Giáo viên tố cáo việc nâng điểm nhiều môn cho 1 học sinh lớp 12

(Dân trí) - Một số giáo viên Trường THPT Nguyễn Công Trứ (quận Gò Vấp, TPHCM) gửi đơn tố cáo lên ban giám hiệu nhà trường về việc nâng, điều chỉnh điểm có lợi cho học sinh xảy ra tại trường.

Thứ hai, 22/04/2019 - 06:38

Tiên phong ứng dụng Giáo dục cảm xúc và xã hội trong giảng dạy tiếng Anh
Tiên phong ứng dụng Giáo dục cảm xúc và xã hội trong giảng dạy tiếng Anh

(Dân trí) - Ngày nay ở các nước tiên tiến Giáo dục Cảm xúc và Xã Hội (Social and Emotional Learning, được viết tắt là SEL) được dạy và nuôi dưỡng từ trong nhà trường. Qua nhiều nghiên cứu việc này có ảnh hưởng to lớn đến nhiều vấn đề trong cuộc sống và học tập của trẻ em hiện tại và sau này.

Thứ hai, 22/04/2019 - 06:30

Nhân viên trường học xoay xở trước chủ trương tinh giản biên chế
Nhân viên trường học xoay xở trước chủ trương tinh giản biên chế

(Dân trí) - Trong những năm qua, nhiều đơn vị trường học trên địa bàn tỉnh Đắk Nông tiến hành cắt giảm, tinh giản biên chế. Những người đầu tiên thuộc diện cắt giảm này sẽ là nhân viên trường học. Để giữ lại suất biên chế, hoặc ít nhất là có việc làm, nhiều nhân viên trường học phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ hoặc đi học để trở thành giáo viên.

Thứ hai, 22/04/2019 - 06:28