Triết lý giáo dục đằng sau chế độ “lớp trưởng”

Vụ việc em học sinh lớp 7 ở Trà Vinh bị các bạn trong lớp dùng ghế nhựa đánh đập dã man khiến dư luận bàng hoàng. Mọi người tập trung vào lên án sự xuống cấp của đạo đức học sinh, sự yếu kém trong quản lý và giáo dục học sinh của nhà trường, sự thờ ơ trong việc chăm sóc, dạy dỗ con cái của phụ huynh học sinh.

Hầu như không ai nhận ra một vấn đề rất quan trọng trong vụ việc trên, nó cũng chính là nguyên nhân sâu xa cho không ít sự vụ bạo lực học đường trong giáo dụcViệt Nam. Đó là cách thức chúng ta duy trì đội ngũ ban cán sự lớp, mà đứng đầu, đồng thời là nhân vật “quyền lực” nhất trong lớp - lớp trưởng.

Việc xây dựng đội ngũ cán bộ lớp về mặt lý thuyết giáo dục là một biện pháp để nâng cao ý thức lẫn khả năng tự quản của học sinh. Triết lý ẩn chứa trong cách thức tổ chức giáo dục này là tinh thần dân chủ trong giáo dục, xem học sinh là một chủ thể năng động, tích cực, có quyền tham gia vào việc quản lý, điều hành lớp học, nói lên những ý kiến để thay đổi các thể chế, chính sách giáo dục trong nhà trường. 

Đối với cá nhân học sinh, việc tham gia vào các đội ngũ tự quản sẽ giúp các em có cơ hội rèn luyện các kỹ năng lãnh đạo, tổ chức các hoạt động tập thể, giao tiếp với bạn bè, thầy cô và các đối tượng khác, giải quyết vấn đề … Đây đều là những kỹ năng rất cần thiết cho các công dân ở thế kỷ 21 này. 

Như vậy, bản thân việc xây dựng và duy trì đội ngũ tự quản trong lớp học không phải là sai lầm giáo dục nhưng tại sao khi thể chế này khi thực hiện ở trường học Việt Nam thì nảy sinh nhiều tác dụng tiêu cực đến thế?

Trước hết, không thể phủ nhận nhiều trường học và giáo viên đã không ý thức đầy đủ, đúng đắn về ý nghĩa giáo dục và vai trò của đội ngũ tự quản trong lớp học. 

Không ít trường học xem ban cán sự lớp là ‘phương tiện truyền thông’ tức nhận các thông báo, kế hoạch của nhà trường và triển khai cho lớp. Không ít giáo viên xem ban cán sự lớp là ‘cánh tay phải đắc lực’ để giúp việc cho mình, đặc biệt là các em lớp trưởng.

Ở nhiều lớp, khi giáo viên vắng thì lớp trưởng gần như thay mặt cho giáo viên, giữ toàn quyền điều hành, thậm chí cả quyền trách phạt những học sinh khác. Ở cấp 1, nhiều thầy cô giáo chọn những em ‘to con’ hơn bạn cùng trang lứa để làm lớp trưởng. Lý do: các bạn trong lớp nhìn bạn lớp trưởng là sợ. ‘To con’ nên cũng nhiều sức mạnh thể chất, có thể giúp cô phạt khẻ tay bằng thước những bạn nói chuyện trong giờ học, không làm bài tập đầy đủ, chạy nhảy lung tung...‘To con’ nên các bạn lớp trưởng có thể ‘méc tội’ các bạn khác với cô mà không sợ các bạn kia bắt nạt. 

Như vậy, những giá trị giáo dục tốt đẹp của việc duy trì thủ lĩnh hay đội ngũ tự quản trong lớp đã bị bỏ qua, mà chỉ tận dụng cách thức này cho các mục đích không chính đáng. Bởi nhận thức về vai trò của thủ lĩnh và đội ngũ tự quản không đúng đắn nên nhiều giáo viên cũng không tập trung bồi dưỡng các kỹ năng lãnh đạo, giao tiếp, tổ chức, giải quyết vấn đề…cho lực lượng này. Từ đó, nhiều học sinh khi nắm giữ các chức vụ này cũng nhận thức sai lầm về vai trò của chính mình, ảo tưởng sức mạnh và quyền hạn, giống trường hợp cô bé lớp trưởng ở Trà Vinh.

Đã đến lúc, các trường học ở Việt Nam nên xem xét lại cách thức tổ chức các đội ngũ tự quản trong lớp học. Chúng ta nên học hỏi kinh nghiệm của các trường học Anh, Úc, Phần Lan…trong việc này. 

Đó là không nhất thiết phải có ban cán sự với các lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng cố định mà cho phép các học sinh trong lớp luân phiên thay đổi, ai cũng có cơ hội trải nghiệm ở vị trí lãnh đạo, vừa rèn các kỹ năng như đề cập ở trên, vừa gia tăng sự tự tin, tinh thần trách nhiệm đối với tập thể, đồng thời giảm nguy cơ ‘chế độ độc tài’ của ban cán sự trong lớp học như hiện nay. 

Ở cấp trường, có thể thành lập Hội đồng học sinh với các ứng viên uy tín được đề cử từ các lớp, sau đó bình bầu công khai và hoạt động độc lập. Hội đồng sẽ đại diện cho tiếng nói của học sinh, trình bày tâm tư nguyện vọng, đề xuất các ý kiến của học sinh với nhà trường.

Giáo dục phải luôn vận động và thay đổi. Những cách thức tổ chức bộc lộ nhiều nhược điểm thì chúng ta phải mạnh dạn thay bằng những cách thức mới tiến bộ hơn. Chế độ ban cán sự cố định với nhiều quyền hạn và trách nhiệm như hiện nay là một trong những điều chúng ta nên thay đổi càng sớm càng tốt.
 
Nguyễn Thị Thu Huyền (Giảng viên khoa Tâm lý- Giáo dục, ĐH Sư phạm TP.HCM)
Theo Pháp luật TPHCM

MỚI NHẤT
Không phải dễ tìm một khóa đào tạo về nhân sự ở Hà Nội
Không phải dễ tìm một khóa đào tạo về nhân sự ở Hà Nội

Hiện nay, trước thực tế nhu cầu được đào tạo và nâng cao năng lực quản trị trở nên ngày càng cao, ở Hà Nội đã và đang hình thành các chương trình đào tạo Thạc sĩ chuyên sâu về Quản trị Nhân sự. Tuy nhiên, số lượng các chương trình này không nhiều và người học vẫn còn có ít sự lựa chọn.

Thứ hai, 16/03/2015 - 08:00

Thanh Hóa sẵn sàng cho kỳ thi THPT quốc gia 2015
Thanh Hóa sẵn sàng cho kỳ thi THPT quốc gia 2015

(Dân trí) - Thành phố Thanh Hóa là cụm thi chung của hai tỉnh Thanh Hóa và Ninh Bình với hàng chục nghìn học sinh dự thi. Đến thời điểm này, Sở GD-ĐT Thanh Hóa đã và đang hoàn tất các phương án chuẩn bị những điều kiện tốt cho kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc.

Thứ hai, 16/03/2015 - 07:05

Tổ chức cuộc thi “Em yêu biển đảo quê hương”
Tổ chức cuộc thi “Em yêu biển đảo quê hương”

(Dân trí) - Ngày 15/3, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 phối hợp với Viettel Kiên Giang và Đoàn Trường THCS Lê Qúy Đôn (TP Rạch Giá, Kiên Giang) tổ chức cuộc thi “Em yêu biển đảo quê hương” tại trường THCS Lê Qúy Đôn. Dịp này BTC trao 10 suất học bổng cho các em học sinh nghèo.

Thứ hai, 16/03/2015 - 07:02

Lại xuất hiện thêm clip 20 nam sinh hỗn chiến như... giang hồ
Lại xuất hiện thêm clip 20 nam sinh hỗn chiến như... giang hồ

(Dân trí) - Khoảng 20 nam sinh chia làm hai phe lao vào nhau đấm đá, bên ngoài là tiếng cổ vũ của nhiều bạn học.

Thứ hai, 16/03/2015 - 04:00

Một trường quốc tế nhận nuôi dạy nữ sinh bị đánh hội đồng
Một trường quốc tế nhận nuôi dạy nữ sinh bị đánh hội đồng

(Dân trí) - Ngày 15/3, ông Nguyễn Phước Thành, cha nữ sinh N.T.H. P. cho biết đại diện Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển giáo dục Khôi Nguyên (TP Hồ Chí Minh) đã liên hệ với gia đình để nhận nuôi, dạy bé P. miễn phí đến lớp 12.

Chủ nhật, 15/03/2015 - 03:40

Cô cử nhân 9X xinh xắn và học bổng tới ĐH Oxford danh giá
Cô cử nhân 9X xinh xắn và học bổng tới ĐH Oxford danh giá

(Dân trí) - Tốt nghiệp loại giỏi ngành Quảng cáo và Quan hệ công chúng - ĐH RMIT, có thêm 2 năm nghiên cứu khoa học ở Việt Nam, Nguyễn Hồng Hải Đăng xuất sắc nhận học bổng Chevening để theo đuổi bằng Thạc sỹ tại ĐH Oxford, Vương quốc Anh.

Chủ nhật, 15/03/2015 - 01:20

70 trường ĐH, CĐ mang "đặc sản" tới ngày hội tư vấn tuyển sinh tại Hà Nội
70 trường ĐH, CĐ mang "đặc sản" tới ngày hội tư vấn tuyển sinh tại Hà Nội

(Dân trí) - Hàng trăm gian hàng của các trường đại học, cao đẳng đã mang tới những nét riêng biệt từ ngôi trường của mình để giới thiệu và tư vấn cho các bạn sinh viên.

Chủ nhật, 15/03/2015 - 11:53

ĐH Quốc gia Hà Nội tổ chức thi thử: Thủ khoa đạt 119 điểm
ĐH Quốc gia Hà Nội tổ chức thi thử: Thủ khoa đạt 119 điểm

(Dân trí) - Ngày 14/3, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tổ chức đợt thi thử đầu tiên Bài thi đánh giá năng lực 2015 tại trường THPT Đại Từ - Thái Nguyên. Thủ khoa của đợt thi thử này đạt 119 điểm trên tổng số 140 câu hỏi.

Chủ nhật, 15/03/2015 - 11:41

Cách chức Hiệu trưởng tự ý bán tài sản xã hội hóa
Cách chức Hiệu trưởng tự ý bán tài sản xã hội hóa

(Dân trí) - Ngày 15/3, ông Huỳnh Hận - Trưởng Phòng GD-ĐT huyện Thới Bình (Cà Mau) cho biết, vừa ký quyết định bãi nhiệm đối với bà Diệp Thị Như Khanh, Hiệu trưởng Trường mầm non Rạng Đông (xã Biển Bạch Đông, huyện Thới Bình).

Chủ nhật, 15/03/2015 - 10:29

Đại học trọng điểm vẫn là sân chơi chủ yếu của trường công lập
Đại học trọng điểm vẫn là sân chơi chủ yếu của trường công lập

TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Hiệu trưởng Trường Đại học Nguyễn Tất Thành phát biểu như vậy tại Tòa đàm “Mô hình trường đại học trọng điểm khu vực ngoài công lập, không sử dụng ngân sách nhà nước, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao khu vực và quốc tế”, tại TP.HCM, ngày 14-3.

Chủ nhật, 15/03/2015 - 08:40

“Đuổi học các em rồi những đứa trẻ đó sẽ là ai?”
“Đuổi học các em rồi những đứa trẻ đó sẽ là ai?”

(Dân trí) - Việc kỷ luật nhóm học sinh đánh bạn ở Trà Vinh đang được nhiều người quan tâm, trong đó biện pháp đuổi học đang được đặt ra. ThS xã hội học Phạm Thị Thúy (ĐH Hành chính TPHCM) cho rằng nếu đuổi học các em thì không xứng đáng làm giáo dục. Đuổi học các em rồi những đứa trẻ đó sẽ là ai? Các em sẽ trở thành người như thế nào trong xã hội?

Chủ nhật, 15/03/2015 - 07:08

Tạm đình chỉ cô giáo mầm non kéo rách tai bé gái trong lớp
Tạm đình chỉ cô giáo mầm non kéo rách tai bé gái trong lớp

(Dân trí) - Cô giáo Nguyễn Thị Thanh Luyến đã bị hiệu trưởng Trường mầm non xã Nghi Vạn (Nghi Lộc, Nghệ An) tạm đình chỉ công tác để chờ hình thức xử lý sau khi kéo làm rách tai một bé gái trong giờ lên lớp.

Chủ nhật, 15/03/2015 - 01:05

ĐÁNG QUAN TÂM
Lộ thêm clip nữ sinh đánh bạn tàn bạo trong lớp học
Lộ thêm clip nữ sinh đánh bạn tàn bạo trong lớp học

(Dân trí) - Lại xuất hiện những hình ảnh ghi lại cảnh nữ sinh cầm ghế đánh bạn học ngay trong lớp đến mức ngã lăn xuống đất.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 11:52

Gặp "cô gái ôsin" Đặng Thị Hương - một du học sinh trở về từ nước Úc
Gặp "cô gái ôsin" Đặng Thị Hương - một du học sinh trở về từ nước Úc

Khi tôi liên lạc với Đặng Thị Hương để hẹn phỏng vấn qua điện thoại, vì vẫn nghĩ rằng hiện Hương đang ở nước Úc xa xôi, nhưng không ngờ, Hương email lại luôn cho tôi và em cho biết, hiện em đang ở Việt Nam, nếu có thể chúng tôi sẽ nói chuyện trực tiếp.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 04:03

Phú Thọ: Nữ sinh lớp 11 mất khả năng nói vì bị bạn đánh?
Phú Thọ: Nữ sinh lớp 11 mất khả năng nói vì bị bạn đánh?

(Dân trí) - Theo chương trình phát trên VTV, em Q.T.P.Hà, trường Tử Đà (Phú Thọ) bị 4 người bạn đánh khiến em không thể cất tiếng nói chuyện mà chỉ giao tiếp với mẹ bằng cử chỉ hoặc viết ra giấy.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 02:18

Vụ nữ sinh bị đánh hội đồng: Nếu cô bé đó là con tôi
Vụ nữ sinh bị đánh hội đồng: Nếu cô bé đó là con tôi

Nếu không có internet, chuyện này sẽ chỉ có cô bé và đám bạn cùng lớp biết. Tôi sẽ cứ hồn nhiên nuôi con, đưa con đến trường. Tôi sẽ tạm tin rằng mọi thứ đang ổn… Ba mẹ cô bé cũng thế, cũng miệt mài mưu sinh mà nghĩ rằng, con mình chỉ đang bị ốm.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 01:30

Tiến sĩ 8X nổi tiếng trên đất Mỹ: “Khát khao cống hiến, nâng tầm khoa học Việt”
Tiến sĩ 8X nổi tiếng trên đất Mỹ: “Khát khao cống hiến, nâng tầm khoa học Việt”

(Dân trí) - Từ đất Mỹ, sau chuỗi ngày miệt mài nghiên cứu và chuẩn bị đăng kí bản quyền công trình nghiên cứu gien tiêu diệt tế bào ung thư thành công, tiến sĩ Phan Minh Liêm (sinh năm 1983) đã dành cho PV Dân trí một cuộc trò chuyện cởi mở, chân tình.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 12:00

Đề thi học sinh giỏi “lạ” ở Vũng Tàu có đánh đố học sinh?
Đề thi học sinh giỏi “lạ” ở Vũng Tàu có đánh đố học sinh?

Đề thi môn Văn lớp 10, lớp 11 của Kỳ thi chọn học sinh giỏi Olympic của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vừa qua rất “lạ”, gây nhiều tranh cãi khi có cả hình ảnh, tiếng Anh và chữ Hán.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 11:00

Học sinh đánh bạn dã man: Xu hướng "thích làm đại ca"
Học sinh đánh bạn dã man: Xu hướng "thích làm đại ca"

Theo PGS Văn Như Cương, ngày nay, một số học sinh có xu hướng thích làm anh, làm chị, làm đại ca, nổi đình nổi đám.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 09:40

Bé 5 tuổi bị cô giáo chủ nhiệm kéo rách tai
Bé 5 tuổi bị cô giáo chủ nhiệm kéo rách tai

(Dân trí) - Trong lúc can ngăn 2 trẻ tranh giành ghế ngồi, cô giáo chủ nhiệm kéo tai khiến 1 cháu bé 5 tuổi bị rách, chảy máu ở vành tai. Lo lắng sợ vết thương ảnh hưởng nặng, gia đình đã lên trường để yêu cầu giáo viên giải thích rõ sự việc.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 08:00

Những ưu điểm của nền giáo dục Na Uy
Những ưu điểm của nền giáo dục Na Uy

(Dân trí) - Na Uy là một nước Bắc Âu có nền giáo dục, đào tạo khá tốt, uy tín và hiện vẫn được nhà nước miễn phí cho người học. Tiếp xúc với các nhà quản lý, giảng viên, sinh viên, nhà khoa học Na Uy hay là người gốc Việt, hoặc dự các cuộc hội thảo liên quan đến giáo dục nước bạn, chúng tôi càng thấy rõ nhiều điểm mà các nước đang phát triển như nước ta có thể tham chiếu, học tập.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 07:31

Nghiên cứu khoa học của nữ sinh Hà Nội sẽ tới Mỹ thi đấu
Nghiên cứu khoa học của nữ sinh Hà Nội sẽ tới Mỹ thi đấu

(Dân trí) - Chiến thắng ở cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật trong học sinh phổ thông 2015, nữ sinh Trần Vân Anh cùng bạn trong nhóm chuẩn bị mang đề tài khoa học đi dự thi tại Mỹ.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 06:08

Vụ nữ sinh bị đánh hội đồng: Chưa có kết luận chính thức về mức kỷ luật
Vụ nữ sinh bị đánh hội đồng: Chưa có kết luận chính thức về mức kỷ luật

(Dân trí) - Sáng 13/3, cuộc hội đồng kỷ luật vụ nữ sinh bị đánh hội đồng xảy ra tại Trường THCS Lý Tự Trọng diễn ra tại Phòng Giáo dục và Đào tạo TP Trà Vinh nhưng vẫn chưa có kết luận chính thức về mức kỷ luật đối với nhóm học sinh.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 02:00

Bộ GD-ĐT không phát hành tài liệu hướng dẫn ôn tập các kì thi
Bộ GD-ĐT không phát hành tài liệu hướng dẫn ôn tập các kì thi

(Dân trí) - Ngày 13/3, Bộ GD-ĐT đã có công văn gửi các Sở GD-ĐT khẳng định: Bộ GD-ĐT không tổ chức biên soạn, không chủ trương phát hành tài liệu hướng dẫn ôn tập cho các kì thi.

Thứ bảy, 14/03/2015 - 01:00