Cao răng cổ đại cho thấy người Mông Cổ đã biết sử dụng sữa từ 3.000 năm trước

Dân trí Các dấu vết protein trên răng giúp khẳng định các loại sữa bò và cừu đã được tiêu thụ ở Mông Cổ từ năm 1300 trước Công nguyên.

Cao răng cổ đại cho thấy người Mông Cổ đã biết sử dụng sữa từ 3.000 năm trước - 1

Bò Tây Tạng, một trong 7 loài gia súc nuôi lấy sữa ở Mông Cổ ngày nay, giống như tổ tiên của chúng 3.000 năm trước. Ảnh: C. Warinner

Người Mông Cổ hiện đại có nhu cầu lớn về sữa: 1/3 lượng calo hàng ngày của họ là từ các sản phẩm sữa. Bảy loài gia súc khác nhau được nuôi lấy sữa, từ bò đến lạc đà. Nhưng dù truyền thống chăn nuôi ở đây đã có từ hàng nghìn năm, rất khó để chứng minh bằng các hiện vật khảo cổ do lối sống du mục hầu như không để lại dấu vết hay hiện vật gì, ví dụ như những bình đựng sữa.

Vì vậy, nhà nhân chủng học phân tử Christina Warinner và các đồng nghiệp của cô đã chuyển hướng tiếp cận sang những bộ xương được tìm thấy trong 22 ngôi mộ thuộc văn hóa Deer Stone, tộc người sống ở thảo nguyên phía Đông Mông Cổ khoảng năm 1300 trước Công nguyên.
Kết quả phép đo phổ cho thấy mảng bám răng cứng, hay cao răng, trên răng của bộ xương chứa dấu vết protein từ sữa. Warinner , thành viên Viện Khoa học Lịch sử Nhân loại Max Planck ở Đức, công bố nghiên cứu trên ngày 16 tháng 2 tại cuộc họp thường niên của Hiệp hội vì Sự tiến bộ Khoa học Mỹ (AAAS). Những protein này cho thấy người du mục thời cổ đại uống sữa từ bò, bò Tây Tạng, dê và cừu, nhưng họ không chăn nuôi lạc đà và tuần lộc như ngày nay.

Cao răng cổ đại cho thấy người Mông Cổ đã biết sử dụng sữa từ 3.000 năm trước - 2

Kết quả phân tích cao răng từ những chiếc răng trong nghĩa trang cổ niên đại khoảng 1300 năm trước Công nguyên cho thấy chủ nhân đã dùng nhiều thực phẩm làm từ sữa. Ảnh: C. Warinner.

Phân tích DNA của người Mông Cổ cổ đại khẳng định họ không thể tiêu hóa được lactose (đường sữa), kể cả khi trưởng thành. Thay vào đó, dân Deer Stone, giống như người Mông Cổ hiện đại, có thể đã nhờ hệ vi khuẩn đường ruột để phân tách đường sữa thành galactose và glucose, Warinner nói.

95% người Mông Cổ hiện đại cũng không thể tiêu hóa được lactose. Vậy họ làm sao dùng được thực phẩm từ sữa? Sữa tươi vắt ra được chế biến thành sữa đông đặc phơi khô (aaruul), sữa chua, sữa chua kefir, một loại rượu sữa nhẹ (shimiin arkhi) và sữa lên men (kumis). Quá trình đó giúp lactose được các vi khuẩn lên men chuyển hóa thành axit lactic mà cơ thể hấp thu dễ dàng, cũng như giúp thực phẩm có thể bảo quản lâu dài. Tổ tiên của họ có lẽ cũng đã làm như vậy.

Trước đó, nhóm của Warinner cũng đã phát hiện ra protein sữa trong cao răng của một bộ xương người Tarta từ Thời đại đồ đồng ở Châu Âu (3000 năm trước Công nguyên). Các mảng cao răng lưu lại thông tin ít ỏi về hầu hết sự kiện trong cuộc đời của một người, từ sữa uống đến bụi hít phải khi làm việc trong môi trường ngột ngạt.

Tùng Anh

Theo Sciencenews

MỚI NHẤT
FDA cảnh báo không nên truyền máu của trẻ nhỏ để chữa bệnh
FDA cảnh báo không nên truyền máu của trẻ nhỏ để chữa bệnh

(Dân trí) - Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa đưa ra cảnh báo không nên sử dụng máu của trẻ nhỏ để chữa bệnh.

Thứ sáu, 22/02/2019 - 06:00

Cách gội đầu cực kỳ thú vị của phi hành gia khi ở ngoài không gian!
Cách gội đầu cực kỳ thú vị của phi hành gia khi ở ngoài không gian!

(Dân trí) - Theo bạn các phi hành gia sẽ gội đầu như thế nào trong điều kiện không trọng lực, khi mà tóc của họ dựng đứng còn nước lại bay lơ lửng giữa không trung!

Thứ sáu, 22/02/2019 - 05:33

Bí mật loài cây mới giúp làm chậm quá trình lão hóa
Bí mật loài cây mới giúp làm chậm quá trình lão hóa

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới cho thấy chìa khóa để làm chậm quá trình lão hóa có thể tìm thấy ở một loại cây đến từ Nhật Bản, có tên gọi là Ashitaba.

Thứ năm, 21/02/2019 - 11:05

Chế tạo áo giáp "siêu anh hùng" linh hoạt lấy cảm hứng từ ... tôm hùm
Chế tạo áo giáp "siêu anh hùng" linh hoạt lấy cảm hứng từ ... tôm hùm

(Dân trí) - Các nhà khoa học đang nghiên cứu một bộ giáp dành cho cơ thể cực kỳ tinh xảo, rất cứng rắn nhưng linh hoạt và đủ mạnh để ngăn chặn sự xâm nhập của các tác động ngoại cảnh.

Thứ năm, 21/02/2019 - 09:24

Ung thư cổ tử cung có thể được xóa sổ ở hầu hết các quốc gia vào cuối thế kỷ
Ung thư cổ tử cung có thể được xóa sổ ở hầu hết các quốc gia vào cuối thế kỷ

(Dân trí) - Mỗi năm, căn bệnh ung thư cổ tử cung ảnh hưởng đến hơn nửa triệu người trên toàn thế giới, cứ 2 phút lại có một người chết vì căn bệnh này.

Thứ năm, 21/02/2019 - 06:13

Thiết bị quang học đặc biệt có thể phát hiện sự sống ngoài hành tinh
Thiết bị quang học đặc biệt có thể phát hiện sự sống ngoài hành tinh

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới cho thấy một thiết bị quang học mới có thể phát hiện các sinh vật sống cách xa hàng km do phản chiếu ánh sáng.

Thứ năm, 21/02/2019 - 06:10

Phát hiện xương sọ của người thời đại đồ đá mới ở bờ sông Thames
Phát hiện xương sọ của người thời đại đồ đá mới ở bờ sông Thames

(Dân trí) - Một phần hộp sọ của một người đàn ông thuộc thời đại đồ đá mới đã được phát hiện ở bờ sông của sông Thames ở Luân Đôn.

Thứ năm, 21/02/2019 - 06:05

Cách chim cánh cụt “làm việc nhóm” để giữ ấm khiến bạn phải thán phục
Cách chim cánh cụt “làm việc nhóm” để giữ ấm khiến bạn phải thán phục

(Dân trí) - Để chống chọi với cái lạnh cắt da cắt thịt ở vùng Cực, những chú chim cánh cụt không chỉ sử dụng mỗi lớp mỡ dày và bộ lông không thấm nước, mà còn cả trí thông minh cùng khả năng phối hợp nhóm khiến con người cũng phải “ngả mũ”.

Thứ năm, 21/02/2019 - 05:18

Năm nhuận là gì?
Năm nhuận là gì?

(Dân trí) - Nếu không có năm nhuận thì lịch không thể khớp với bốn mùa được.

Thứ tư, 20/02/2019 - 03:50

Bí ẩn về xác ướp của Pharaoh bị “gạch” khỏi danh sách Pharaoh Ai Cập
Bí ẩn về xác ướp của Pharaoh bị “gạch” khỏi danh sách Pharaoh Ai Cập

(Dân trí) - Xác ướp đã mất từ ​​lâu của Pharaoh Akhenaten chưa bao giờ được tìm thấy. Ngôi mộ trống của ông vẫn là manh mối mang theo nhiều bí ẩn chưa có lời đáp.

Thứ tư, 20/02/2019 - 03:44

Phát hiện những loài cá xấu xí ở Amazon
Phát hiện những loài cá xấu xí ở Amazon

(Dân trí) - Với mõm phủ đầy xúc tu, những chiếc gai giống như móng vuốt nhô ra khỏi đầu và cơ thể được bọc trong áo giáp, những con cá trê mới được phát hiện này có thể khiến nhiều người sợ hãi.

Thứ tư, 20/02/2019 - 06:29

Chó sói đang quay lại Đức vô tình nhờ… quân đội
Chó sói đang quay lại Đức vô tình nhờ… quân đội

(Dân trí) - Nhân loại luôn có một mối quan hệ “không thoải mái” với những con sói vì chúng gắn liền với những hình ảnh đáng sợ.

Thứ tư, 20/02/2019 - 06:24

ĐÁNG QUAN TÂM
Vạn vật trở nên hoàn khác lạ khi được nhìn từ bên trong!
Vạn vật trở nên hoàn khác lạ khi được nhìn từ bên trong!

(Dân trí) - Hình ảnh mặt cắt của các sự vật quen thuộc sẽ giúp phơi bày ra những “bi mật” đáng kinh ngạc mà lâu nay chúng ta không hề hay biết!

Thứ tư, 20/02/2019 - 05:59

Tháo nhiều “nút thắt” cho BQL Khu công nghệ cao Hòa Lạc
Tháo nhiều “nút thắt” cho BQL Khu công nghệ cao Hòa Lạc

(Dân trí) - Thủ tướng Chính phủ vừa ký Quyết định số 09/2019/QĐ-TTg quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ban Quản lý Khu công nghệ cao Hòa Lạc thuộc Bộ KH&CN. So với quy định cũ trước đây thì nhiều “nút thắt” đã được tháo gỡ. Bên cạnh đó, tổ chức bộ máy cũng được tinh gọn lại.

Thứ ba, 19/02/2019 - 09:26

Số lượng lần hít đất có thể dự đoán… tỉ lệ nguy cơ mắc bệnh về tim mạch?
Số lượng lần hít đất có thể dự đoán… tỉ lệ nguy cơ mắc bệnh về tim mạch?

(Dân trí) - Trong một nghiên cứu mới do Đại học Harvard đứng đầu, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng khả năng đàn ông thực hiện hơn 40 hít đất/ lần có liên quan đến việc làm giảm đáng kể nguy cơ mắc các vấn đề nghiêm trọng về tim trong 10 năm tiếp theo. Trong một số trường hợp, nguy cơ giảm tới 96%.

Thứ ba, 19/02/2019 - 11:36

Chế tạo thành công vật liệu cách nhiệt siêu nhẹ
Chế tạo thành công vật liệu cách nhiệt siêu nhẹ

(Dân trí) - Các nhà khoa học đã chế tạo thành công một loại chất cách nhiệt mới, gần như không trọng lượng và có độ bền nhiệt cao hơn hầu hết vật liệu khác.

Thứ ba, 19/02/2019 - 11:06

Nga hé lộ kế hoạch có thể gửi tàu vũ trụ hạng nặng lên Mặt Trăng sau năm 2030
Nga hé lộ kế hoạch có thể gửi tàu vũ trụ hạng nặng lên Mặt Trăng sau năm 2030

(Dân trí) - Theo nguồn tin mới nhất được tiết lộ, nước Nga đang có kế hoạch đưa một tàu vũ trụ chở hàng có thể tái sử dụng, một tàu vũ trụ hạng nặng để khai thác và một số mô-đun cần thiết cho xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng từ năm 2031 – 2035.

Thứ ba, 19/02/2019 - 10:32

Rùa bạch tạng với trái tim ngoài lồng ngực siêu hiếm vẫn sống sót kì diệu
Rùa bạch tạng với trái tim ngoài lồng ngực siêu hiếm vẫn sống sót kì diệu

(Dân trí) - Một con rùa bạch tạng cực hiếm được sinh ra với trái tim đập bên ngoài cơ thể đã bất chấp tất cả vẫn đang phát triển mạnh.

Thứ ba, 19/02/2019 - 06:30

Hoá thạch nhện cổ đại chết 110 triệu năm nhưng đôi mắt vẫn… phát sáng trong bóng tối
Hoá thạch nhện cổ đại chết 110 triệu năm nhưng đôi mắt vẫn… phát sáng trong bóng tối

(Dân trí) - Những con nhện cổ đại thường không hóa thạch dễ dàng như các loài động vật có xương sống khác. Vì vậy, các nhà nghiên cứu đã vô cùng phấn khích tìm thấy 10 hóa thạch nhện hoàn toàn mới trong một khu vực chưa được khám phá có tên là hệ tầng Jinju.

Thứ ba, 19/02/2019 - 06:25

Bạn có thực sự biết cách một chú sâu hóa thành bướm?
Bạn có thực sự biết cách một chú sâu hóa thành bướm?

(Dân trí) - Chúng ta đều biết rằng, một chú sâu khi trưởng thành sẽ trở thành nhộng và sau đó là bướm. Tuy nhiên trên thực tế, vòng đời và sự biến đổi của sinh vật này lại phức tạp và thú vị hơn rất nhiều!

Thứ ba, 19/02/2019 - 06:17

Khám phá cách mà người nước ngoài tái chế lốp ô tô cũ!
Khám phá cách mà người nước ngoài tái chế lốp ô tô cũ!

(Dân trí) - Cùng khám phá một trong những biện pháp tái chế lốp xe ô tô cũ thân thiện với môi trường và hiệu quả nhất hiện nay!

Thứ ba, 19/02/2019 - 06:15

Theo dõi thực đơn của chim cánh cụt bằng… ảnh chụp từ không gian
Theo dõi thực đơn của chim cánh cụt bằng… ảnh chụp từ không gian

(Dân trí) - Những bãi phân khổng lồ ở Nam Cực đang giúp các nhà khoa học xác định vị trí và chế độ ăn uống của loài chim cánh cụt một cách nhanh chóng với chi phí thấp.

Thứ hai, 18/02/2019 - 04:09

Phát hiện lăng mộ cổ thuộc nền văn minh Inca ở Peru
Phát hiện lăng mộ cổ thuộc nền văn minh Inca ở Peru

Các nhà khảo cổ Peru vừa phát lộ một lăng mộ thuộc nền văn minh Inca ở miền Bắc nước này.

Thứ hai, 18/02/2019 - 03:28

Cơ thể phụ nữ  được “trời sinh” phương án để ngăn chặn tinh trùng yếu
Cơ thể phụ nữ được “trời sinh” phương án để ngăn chặn tinh trùng yếu

(Dân trí) - Cuộc sống của một con tinh trùng không dễ dàng. Từ cổ tử cung đến trứng, đường sinh sản của nữ giới đưa những “vận động viên” bơi nhỏ bé này vượt qua các chướng ngại vật không hề dễ dàng.

Thứ hai, 18/02/2019 - 06:52