Khám phá công nghệ nuôi trồng loài nấm “nửa cây nửa con” của các nhà khoa học Việt

Dân trí Đông trùng hạ thảo là một dược liệu quý vẫn được ví von là “đắt như vàng”. Hãy cùng khám phá xem các nhà khoa học Việt Nam đã “thuần phục” loại nấm có vòng đời hết sức kỳ lạ này bằng công nghệ hiện đại như thế nào?

Đông trùng hạ thảo thực chất là gì?

“Đông trùng hạ thảo” không phải là tên của một loài nấm riêng biệt, mà là cách gọi chung để chỉ nhiều loài có cùng kiểu vòng đời trong một chi của ngành Nấm Túi có tên là Cordyceps: Vào mùa Đông các bào tử nấm đã thâm nhập vào cơ thể côn trùng, phát triển hệ sợi và “ăn thịt” côn trùng từ bên trong, tích tụ dinh dưỡng vào hệ sợi. Đến mùa xuân, gặp điều kiện sinh thái thuận lợi, quả thể nấm mọc lên từ cơ thể côn trùng và tiếp tục phát tán bào tử”. Trong đó, hai loài Cordyceps militaris và Cordyceps sinensis chính là những loại Đông trùng hạ thảo có đặc tính dược liệu quý, được tập trung nghiên cứu và sử dụng nhiều hơn cả

Khám phá công nghệ nuôi trồng loài nấm “nửa cây nửa con” của các nhà khoa học Việt - 1

Tiến sĩ Ngô Xuân Nghiễn(trái) và Tiễn sĩ Nguyễn Thị Bích Thùy (phải), các chuyên gia nấm ăn, nấm dược liệu thuộc khoa Công nghệ sinh học, Học viện Nông nghiệp Việt nam

Theo phân tích của tiến sĩ Ngô Xuân Nghiễn – Chuyên gia nấm ăn, nấm dược liệu, khoa Công nghệ sinh học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, loài Cordyceps sinensis vẫn chưa thể nuôi trồng nhân tạo ra quả thể, mà được thu thập 100% từ thiên nhiên, ở những vùng núi có độ cao từ 3500 đến 5000 mét của Tây Tạng, Thanh Hải (Trung Quốc), Nepal. Đây cũng chính là loại nấm Đông trùng hạ thảo có mức giá “sốc” hàng trăm triệu đồng cho đến cả tỷ đồng một cân mà chúng ta vẫn thường nghe nhắc đến.

Khám phá công nghệ nuôi trồng loài nấm “nửa cây nửa con” của các nhà khoa học Việt - 2

Loài Cordyceps sinensis trong tự nhiên.

Trong khi đó, loài Cordyceps militaris (đôi khi còn được gọi là Nhộng trùng thảo để phân biệt với Cordyceps sinensis), đã có thể được nuôi trồng nhân tạo cho quả thể, nhờ vậy nguồn cung cấp cho thị trường dồi dào hơn, không bị phụ thuộc hoàn toàn vào sản lượng khai thác tự nhiên, do đó giá thành của Cordyceps militaris cũng mềm hơn rất nhiều so với loài Cordyceps sinensis.

Khám phá công nghệ nuôi trồng loài nấm “nửa cây nửa con” của các nhà khoa học Việt - 3

Cordyceps militaris được nuôi trồng

Hiện nay, loại Đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris chủ yếu được nuôi trồng ở Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ, Thái Lan và đặc biệt là cả Việt Nam.

Chủ động nguồn giống Đông trùng hạ thảo thuần việt – Mục tiêu hàng đầu của các nhà khoa học!

Theo tìm hiểu, Trung tâm đào tạo, nghiên cứu và phát triển Nấm, khoa Công nghệ sinh học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, hiện đang là một trong những cơ sở đi đầu ở khu vực miền Bắc, trong nhiệm vụ thu thập, bảo tồn nguồn gen Đông trùng hạ thảo “thuần việt”, xây dựng các quy trình công nghệ nuôi trồng, cũng như tiến hành các nghiên cứu chuyên sâu về loại nấm quý này!

Khám phá công nghệ nuôi trồng loài nấm “nửa cây nửa con” của các nhà khoa học Việt - 4

Nấm Đông trùng hạ thảo được lai tạo và nuôi trên môi trường thạch 

Chia sẻ với PV Dân Trí về công tác thu thập và bảo tồn nguồn gen Đông trùng hạ thảo, tiến sĩ Ngô Xuân Nghiễn cho biết: “Các chủng giống Đông trùng hạ thảo hoàn toàn có thể mua từ nước ngoài. Tuy nhiên, loại giống nhập này chỉ có thể nuôi trồng 2-3 thế hệ sẽ bị thoái hóa và ảnh hưởng đáng kể đến năng suất. Do đó, để đảm bảo chủ động được nguồn giống tốt,các nhà khoa học của Trung tâm đã liên tục tìm kiếm, thu thập các nguồn gen trong tự nhiên của Việt Nam và nhập nội. Tiến hành lai tạo, tuyển chọn, đánh giá để có được những giống nấm chất lượng cao và ổn định phục vụ sản xuất, đây cũng là mục tiêu mà Trung tâm đào tạo, nghiên cứu và phát triển Nấm theo đuổi.”

Quy trình nhân giống Đông trùng hạ thảo

Qua trao đổi với tiến sĩ Ngô Xuân Nghiễn chúng tôi được biết, những  giống Đông trùng hạ thảo được chọn tạo, đảm bảo về năng suất và tính ổn định trong điều kiện nuôi trồng nhân tạo sẽ được tiến hành nhân sinh khối theo nhiều cấp. Quy trình nhân giống được tiến hành như sau:

Từ nguồn giống gốc được nuôi trên môi trường thạch, các chuyên gia sẽ tiến hành nhân lên thành giống cấp 1 (1 ống giống gốc có thể nhân ra 30-40 ống giống cấp 1). Sau khi sinh khối sợi giống nấm cấp 1 phát triển kín bề mặt thạch nghiên, giống cấp 1 sẽ được tiếp tục nhân  chuyển ra giống cấp trung gian, đặc biệt bước nhân giống này được thực hiện trong môi trường dịch thể (lỏng), trong thời gian từ 5-7 ngày.

Khám phá công nghệ nuôi trồng loài nấm “nửa cây nửa con” của các nhà khoa học Việt - 5

Đông trùng hạ thảo được nhân sinh khối trong môi trường dịch thể.

Sau thời gian này, giống trung gian tiếp tục được nhân thành giống thương phẩm, trong các bình Bioreactor với dung tích 5 lít, 30 lít hoặc 50 lít. Thời gian gian nuôi lúc này sẽ kéo dài khoảng 1 tuần, tuy nhiên cũng có sự biến thiên tùy theo hệ số pha loãng giống.

Khám phá công nghệ nuôi trồng loài nấm “nửa cây nửa con” của các nhà khoa học Việt - 6

Hệ thống bình Bioreactor dùng để nhân sinh khối Đông trùng hạ thảo.

Khám phá công nghệ nuôi trồng Đông trùng hạ thảo tiên tiến

“Sau khi sinh khối sợi giống nấm Đông trùng hạ thảo đã đủ lớn sẽ được tiến hành kiểm tra, đánh giá, nếu giống sạch bệnh và sinh trưởng tốt, giống sẽ được đem đi cấy vào môi trường nuôi trồng” – Tiến sĩ Ngô Xuân Nghiễn cho biết.

Cũng theo chia sẻ của vị chuyên gia này, các môi trường phổ biến dùng để nuôi cấy đông trùng hạ thảo là: con tằm trưởng thành, nhộng tằm và môi trường hữu cơ tổng hợp/tự nhiên.

Đối với loại giá thể hữu cơ tổng hợp/tự nhiên, hiện có rất nhiều công thức pha chế khác nhau. Những công thức này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của nấm Đông trùng hạ thảo thành phẩm. Một số cơ sở nuôi trồng sử dụng Pepton, cao nấm men, cao thịt và một số thành phần phụ gia khác để pha chế. Tuy nhiên, đây là nguồn hữu cơ tổng hợp, nếu không sử dụng những loại tinh sạch tốt, đạt tiêu chuẩn sử dụng trong thực phẩm, thì rất dễ ảnh hưởng đến sức khỏe của người dùng. Tại Trung tâm đào tạo, nghiên cứu và phát triển nấm, nguyên liệu để pha chế loại giá thể này hoàn toàn có nguồn gốc từ thiên nhiên như: dịch chiết từ nhộng tằm nuôi hữu cơ, giá đỗ, nước dừa, bột đậu tương, nhằm hướng đến việc hoàn thiện quy trình nuôi trồng Đông trùng hạ thảo hữu cơ “100%”.

Khám phá công nghệ nuôi trồng loài nấm “nửa cây nửa con” của các nhà khoa học Việt - 7

Giá thể hữu cơ tự nhiên dùng để nuôi Đông trùng hạ thảo tại Trung tâm đào tạo, nghiên cứu và phát triển Nấm, Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Được biết, sau khi giống nấm được cấy vào giá thể nuôi trồng sẽ trải qua hai giai đoạn sinh trưởng và phát triển khác nhau, đòi hỏi những điều kiện môi trường sinh thái riêng biệt.

Trước hết là pha sợi, đây là thời kỳ hệ sợi nấm từ giống cấy tăng trưởng nhanh để chiếm lấy giá thể và hấp thụ các chất dinh dưỡng từ môi trường giá thể. Kể từ giai đoạn này, nấm sẽ được nuôi trong phòng lạnh với nhiệt độ nằm trong khoảng 18-22 độ C, môi trường khô ráo và không có ánh sáng, để đảm bảo sợi nấm có thể tăng sinh khối một cách mạnh mẽ nhất. “Thời gian pha sợi (tính từ khi bắt đầu cấy giống đến khi sợi nấm ăn kín giá thể sẽ kéo dài khoảng 10-12 ngày (đối với giá thể hữu cơ) và 15-20 ngày (đối với giá thể nhộng tằm)” – Tiến sĩ Ngô Xuân Nghiễn cho hay.

Khám phá công nghệ nuôi trồng loài nấm “nửa cây nửa con” của các nhà khoa học Việt - 8

Hệ thống nhà lạnh nuôi Đông trùng hạ thảo

Sau khi sợi nấm đã ăn kín giá thể, ta tiến hành thay đổi điều kiện môi trường nuôi bằng cách phun sương tạo ẩm và bật đèn chiếu sáng, để kích thích Đông trùng hạ thảo ra quả thể. “Đặc biệt trong pha ra quả thể, hệ thống nhà lạnh tại Trung tâm được tích hợp các công nghệ hiện đại, nhằm đảm bảo duy trì liên tục một môi trường sinh thái tối ưu nhất.

Khám phá công nghệ nuôi trồng loài nấm “nửa cây nửa con” của các nhà khoa học Việt - 9

Cụ thể, bên trong phòng lạnh được lắp đặt các cảm biến giúp cập nhật liên tục chỉ số nhiệt độ và độ ẩm ra bảng điều khiển ở bên ngoài. Ngoài chức năng giúp các cán bộ dễ dàng theo dõi điều kiện môi trường bên trong phòng lạnh, thông số độ ẩm còn được chính hệ thống máy móc sử dụng nhằm điều khiển tự động máy phun sương, sao cho độ ẩm bên trong nhà lạnh luôn duy trì ở thông số được lập trình sẵn” – Chuyên gia Nghiễn nhấn mạnh. Theo tìm hiểu, toàn bộ pha ra ra quả thể (từ lúc bắt đầu kích ra quả thể đến khi có thể thu hoạch) kéo dài 50-60 ngày (đối với giá thể nhộng tằm) hoặc 35-40 ngày đối với giá thể hữu cơ.

Minh Nhật

MỚI NHẤT
Giải mã “giác quan thứ 6” giúp cá mập phát hiện con mồi ngay cả trong bóng tối
Giải mã “giác quan thứ 6” giúp cá mập phát hiện con mồi ngay cả trong bóng tối

(Dân trí) - Không chỉ có tốc độ bơi nhanh, phát cắn đầy uy lực, khứu giác cực nhạy với máu, sát thủ đại dương còn sử hữu một thứ vũ khí đáng gờm nữa giúp chúng có thể phát hiện cả những con mồi… vô hình.

Chủ nhật, 20/10/2019 - 06:29

Loài hoa kỳ lạ có hình dáng y hệt chú chim thu hút hàng chục ngàn lượt tương tác
Loài hoa kỳ lạ có hình dáng y hệt chú chim thu hút hàng chục ngàn lượt tương tác

(Dân trí) - Sau khi được tài khoản “OctopusPrime” đăng tải lên mạng xã hội Reddit, bức hình về một loài hoa có hình dáng y hệt như chim ruồi đã ngay lập tức thu hút được sự quan tâm của cộng đồng mạng, và cán mốc hơn 47.500 lượt upvotes và 400 bình luận chỉ trong một ngày.

Thứ bảy, 19/10/2019 - 03:54

Trung tâm ICISE của GS Trần Thanh Vân gặp khó: Miễn thuê đất là cần thiết
Trung tâm ICISE của GS Trần Thanh Vân gặp khó: Miễn thuê đất là cần thiết

(Dân trí) - Liên quan đến việc Trung tâm ICISE của GS Trần Thanh Vân liên tục bị đòi tiền thuê đất, Bộ Khoa học và Công nghệ vừa có văn bản đề nghị Bộ Tài chính phối hợp nghiên cứu, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định miễn tiền thuê đất đối với trung tâm này.

Thứ bảy, 19/10/2019 - 03:53

Khoảnh khắc cực hiếm: Các thợ lặn bắt gặp bọc trứng mực khổng lồ giữa lòng đại dương
Khoảnh khắc cực hiếm: Các thợ lặn bắt gặp bọc trứng mực khổng lồ giữa lòng đại dương

(Dân trí) - Trong một chuyến lặn thám hiểm những con tàu chiến bị chìm trong chiến tranh thế giới lần thứ 2, ở ngoài khơi Na uy, nhóm thợ lặn đã tình cờ bắt gặp  một bọc trứng mực khổng lồ, lơ lửng ở độ sâu 15-17 mét dưới mặt nước.

Thứ bảy, 19/10/2019 - 08:10

Dạy cho thực vật... chụp ảnh tự sướng
Dạy cho thực vật... chụp ảnh tự sướng

(Dân trí) - Các nhà khoa học đã dạy cho thực vật cách lấy 'ảnh tự sướng' khi chúng chuyển động cành lá. Điều này sẽ giúp việc theo dõi động vật hoang dã trong rừng nhiệt đới trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.

Thứ bảy, 19/10/2019 - 05:38

“Thang máy” lên… Mặt trăng có thể sớm thành hiện thực
“Thang máy” lên… Mặt trăng có thể sớm thành hiện thực

(Dân trí) - Ý tưởng sử dụng thang máy để đi từ Trái đất lên vũ trụ thực tế đã có từ khá lâu. Ban đầu được đề xuất vào năm 1959 bởi kỹ sư người Nga Yuri Artsutanov. Ý tưởng đó tưởng như xa vời nhưng sắp trở thành hiện thực.

Thứ bảy, 19/10/2019 - 05:33

Con người sẽ không bao giờ có thể sống trên một hành tinh khác?
Con người sẽ không bao giờ có thể sống trên một hành tinh khác?

(Dân trí) - Chúng ta đang ngày ngày càng hủy hoại Trái Đất và những ý tưởng xa vời về việc xâm chiếm một hành tinh khác khi Trái Đất chết đi chỉ là những suy nghĩ viển vông mà thôi.

Thứ bảy, 19/10/2019 - 05:30

Khoa học cùng với bé: Vì sao nước biển có vị mặn?
Khoa học cùng với bé: Vì sao nước biển có vị mặn?

(Dân trí) - 2/3 diện tích bề mặt Trái Đất là nước và 97% diện tích là nước này là nước biển và có vị mặn.

Thứ bảy, 19/10/2019 - 05:26

Nhiều thảo luận về xu hướng công nghệ trên thế giới tại Techfest Hà Nội
Nhiều thảo luận về xu hướng công nghệ trên thế giới tại Techfest Hà Nội

(Dân trí) - Với mục tiêu hội tụ mọi nguồn lực cho phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo (KNST), Techfest tại Hà Nội đã thảo luận về các xu hướng công nghệ mới; chia sẻ kinh nghiệm trong phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp và đầu tư cho khởi nghiệp của những nhà đầu tư, diễn giả, chuyên gia…

Thứ sáu, 18/10/2019 - 06:45

Vệ tinh LOTUSat-1 dự kiến được phóng vào năm 2023
Vệ tinh LOTUSat-1 dự kiến được phóng vào năm 2023

(Dân trí) - Sáng 18/10, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và Tập đoàn Sumitomo (Nhật Bản) đã thực hiện Lễ kí kết gói thầu “Vệ tinh LOTUSat-1, thiết bị và đào tạo nhân lực”, thuộc Dự án Trung Tâm Vũ trụ Việt Nam.

Thứ sáu, 18/10/2019 - 02:30

Dạng sống phức tạp nhất thế giới có đến… 720 giới tính
Dạng sống phức tạp nhất thế giới có đến… 720 giới tính

(Dân trí) - Vườn thú ở Paris (Pháp) vừa cho biết sẽ giới thiệu dạng sống kỳ lạ nhất trên Trái đất đến công chúng mới được phát hiện.

Thứ sáu, 18/10/2019 - 06:24

Bàn tay robot giải quyết khối Rubik chỉ trong khoảng 4 phút
Bàn tay robot giải quyết khối Rubik chỉ trong khoảng 4 phút

(Dân trí) - Việc một robot thông minh có khả năng giải quyết một khối Rubik bằng một tay đã chứng minh rằng ngành công nghiệp robot đã tiến xa đến mức nào - nhưng đồng thời, theo các chuyên gia , chúng ta vẫn còn chặng đường dài phía trước để khám phá.

Thứ sáu, 18/10/2019 - 06:20

ĐÁNG QUAN TÂM
Khả năng không tưởng của những “con quái vật” trong thế giới máy móc
Khả năng không tưởng của những “con quái vật” trong thế giới máy móc

(Dân trí) - Không chỉ dị biệt về hình dạng và kích thước khổng lồ, những cỗ máy quái vật này còn thực sự vượt xa suy nghĩ của chúng ta về những gì mà máy móc có thể làm được

Thứ sáu, 18/10/2019 - 06:09

Xác ướp 4.000 tuổi cho thấy dấu hiệu sớm của bệnh tim
Xác ướp 4.000 tuổi cho thấy dấu hiệu sớm của bệnh tim

(Dân trí) - Các nhà khoa học đã sử dụng quang phổ hấp thụ cận hồng ngoại để phát hiện các tổn thương trong các động mạch của xác ướp và tìm ra những bằng chứng về dấu hiệu của bệnh tim.

Thứ năm, 17/10/2019 - 01:58

Phát hiện loài kiến có tốc độ di chuyển ​​nhanh nhất thế giới
Phát hiện loài kiến có tốc độ di chuyển ​​nhanh nhất thế giới

(Dân trí) - Với tốc độ 855 milimet mỗi giây, loài kiến bạc Sahara đã chính thức trở thành sinh vật có tốc độ di chuyển nhanh nhất trên Trái đất.

Thứ năm, 17/10/2019 - 01:55

Ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ sảy thai
Ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ sảy thai

(Dân trí) - Mức độ ô nhiễm không khí cao dường như đang làm tăng khả năng sảy thai. Thai nhi có thể chết lưu trong ba tháng đầu nhưng cơ thể người mẹ không có biểu hiện hay có triệu chứng như ra máu.

Thứ năm, 17/10/2019 - 06:18

Các nhà khoa học muốn lập bản đồ 3D toàn bộ thế giới trước khi Trái Đất bị biến đổi khí hậu hủy hoại
Các nhà khoa học muốn lập bản đồ 3D toàn bộ thế giới trước khi Trái Đất bị biến đổi khí hậu hủy hoại

(Dân trí) - Trái Đất đang biến đổi nhanh hơn bất cứ ai có thể hình dung được. Các vụ cháy rừng, núi băng tan và còn nhiều bằng chứng khác đang từng ngày xảy ra nhiều hơn cho thấy các nền văn hóa cổ xưa đang dần biến mất.

Thứ năm, 17/10/2019 - 06:16

Ngoài Styren, dầu thải gây ô nhiễm nước Hà Nội còn có thể chứa hóa chất độc hại nào?
Ngoài Styren, dầu thải gây ô nhiễm nước Hà Nội còn có thể chứa hóa chất độc hại nào?

(Dân trí) - Lượng Styren vượt ngưỡng được cho là nguyên nhân gây ra mùi khét trong nguồn nước sinh hoạt tại nhiều khu vực ở Hà Nội những ngày vừa qua. Dưới góc nhìn của chuyên gia, trong dầu thải gây ô nhiễm ở đầu nguồn cấp nước còn có thể tồn tại nhiều hóa chất độc hại khác!

Thứ tư, 16/10/2019 - 05:23

NASA tiết lộ thiết kế bộ đồ cho phi hành gia hoàn toàn mới
NASA tiết lộ thiết kế bộ đồ cho phi hành gia hoàn toàn mới

(Dân trí) - Nhằm phục vụ cho nhiệm vụ Artemis sắp tới, NASA vừa chính thức giới thiệu đến công chúng bộ đồ phi hành gia mới.

Thứ tư, 16/10/2019 - 11:04

Hai nữ phi hành gia sẽ cùng bước ra ngoài khoảng không vũ trụ sớm hơn hạn định
Hai nữ phi hành gia sẽ cùng bước ra ngoài khoảng không vũ trụ sớm hơn hạn định

(Dân trí) - Lần đầu tiên trong lịch sử sẽ có hai người phụ nữ từ Trạm Không gian Quốc tế bước ra ngoài không gian vũ trụ mở vào ngày 17 tháng 10, đó là các phi hành gia Mỹ Christina Cook và Jessica Meir.

Thứ tư, 16/10/2019 - 10:58

Sinh vật kỳ dị vùi trong cát trên bãi biển Australia
Sinh vật kỳ dị vùi trong cát trên bãi biển Australia

Người dân tại bãi biển đông du khách Leighton ở thành phố Perth (Australia) đã vô cùng sửng sốt khi phát hiện một sinh vật kỳ dị nằm ẩn mình dưới cát.

Thứ tư, 16/10/2019 - 06:44

Vật liệu có khả năng “thu giữ” cacbon điôxít và biến thành vật chất hữu cơ
Vật liệu có khả năng “thu giữ” cacbon điôxít và biến thành vật chất hữu cơ

(Dân trí) - Các nhà khoa học vừa đưa ra phương án chung giải quyết vấn đề lượng carbon dioxide khổng lồ đang bơm vào không khí hàng ngày và cụ thể sẽ biến cacbon điôxít … thành các loại polymer hữu cơ hữu ích.

Thứ tư, 16/10/2019 - 06:39

Điều trị đau khớp bằng phương pháp thông thường có thể có hại hơn chúng ta nghĩ
Điều trị đau khớp bằng phương pháp thông thường có thể có hại hơn chúng ta nghĩ

(Dân trí) - Nghiên cứu mới vừa chỉ ra liệu pháp điều trị phổ biến cho bệnh đau khớp có thể không an toàn như các chuyên gia tin tưởng.

Thứ tư, 16/10/2019 - 06:34

Xe tự hành trên Mặt Trăng đầu tiên của Vương quốc Anh là một robot 4 chân
Xe tự hành trên Mặt Trăng đầu tiên của Vương quốc Anh là một robot 4 chân

(Dân trí) - Vương quốc Anh đang lên kế hoạch đưa một xe tự hành thám hiểm không gian lên Mặt Trăng, cũng là xe tự hành đầu tiên của quốc gia này.

Thứ tư, 16/10/2019 - 06:30