Năm nhuận là gì?

Dân trí Nếu không có năm nhuận thì lịch không thể khớp với bốn mùa được.

nam nhuan.jpg

Julius Caesar – người đã quyết định cứ 4 năm một lần, tháng 2 sẽ có ngày nhuận.

Ai cũng biết một năm có 365 ngày, nhưng thật ra nếu năm nào cũng chằn chặn 365 ngày thì lại không khớp với một vòng quĩ đạo Trái Đất quay quanh mặt trời.

Để làm cho lịch đếm ngày tháng năm do con người nghĩ ra đồng nhất hoàn toàn với các chu trình vận hành của tự nhiên thì  cần có một số điều chỉnh bất thường. Cứ mỗi 4 năm thì có 1 năm tháng Hai gồm 29 ngày chứ không phải 28 ngày như bình thường, và năm 2020 tới đây sẽ là năm có tháng Hai 29 ngày.

Nghe có vẻ hơi rắc rối, nhưng có năm nhuận thực sự là cần thiết.

Do đâu mà có năm nhuận?

Nếu Trái Đất quay 1 vòng quanh mặt trời vừa đúng bằng 365 ngày thì không cần có năm nhuận. Nhưng trên thực tế, để đi hết 1 vòng quĩ đạo của mình quanh mặt trời, Trái Đất phải mất 365,2422 ngày. Như vậy sau đúng 365 ngày, Trái Đất chưa trở về đúng điểm xuất phát ban đầu trên vòng quĩ đạo.

Chặng đường còn thiếu của 0,2422 ngày dù là nhỏ nhưng càng lâu càng tích lại thành dài. Nếu cứ mãi mãi chỉ có các năm đúng 365 ngày thì lịch sẽ bị chậm lại so với thời tiết các mùa, và tính ra sau 3 thế kỉ, ngày mùng 1 tháng 1 sẽ rơi vào mùa thu; sau 6 thế kỉ, ngày này sẽ rơi vào mùa hè.

Thành Rome của nước Ý đã rơi vào tình trạng này trong thế kỉ 1 trước Công nguyên. Khi đó lịch đã bị chậm đúng 2 tháng so với mùa tự nhiên, và theo như lời của nhà sử học Richard Armstrong của Trường đại học Houston, Mỹ, thì “lịch La Mã khi đó hoàn toàn sai lệch”.

Ai đã phát minh ra năm nhuận?

Vào năm 46 trước Công nguyên, Julius Caesar – danh tướng đồng thời là nhà chính trị lỗi lạc của đế chế La Mã – tuyên bố năm đó sẽ kéo dài 445 ngày để đưa lịch trở về khớp với thời gian các mùa trong năm. Để tránh tình trạng rắc rối có thể tái diễn, Caesar đã qui định lịch mới (mà ngày nay gọi là lịch Julius) thêm một ngày vào tháng Hai cứ mỗi 4 năm 1 lần.

Đó là sự ra đời của năm nhuận như ngày nay chúng ta biết, nhưng như thế vẫn chưa hết. Lịch Julius tính ra mỗi năm trung bình dài 365,25 ngày là chính xác hơn nhiều so với lịch La Mã trước đó vẫn dùng nhưng vẫn chưa hoàn toàn khớp với năm thực tế của mặt trời.

Vào thế kỉ XVI, sự thiếu chính xác này đã làm sai lệch 10 ngày. Để khắc phục điều đó, Giáo hoàng Gregory XIII đã thay lịch Julius bằng lịch Gregory, hay chính là dương lịch chúng ta đang dùng ngày nay. Giáo hoàng Gregory cũng đã điều chỉnh lịch năm đó để đưa thời điểm tính mùa và tính ngày nghỉ lễ trở về đúng thời điểm ban đầu bằng cách trừ thời gian của năm nhuận khi đó, tức là ngày 4/10/1582 rồi đến ngày 15/10/1582.

Có phải nước nào cũng áp dụng lịch có năm nhuận không?

Người cổ đại xưa kia tính thời gian theo chuyển động của mặt trăng và Trái Đất và đã biết rằng mỗi năm không chia đều chằn chặn thành các ngày hay tháng khớp với lịch mặt trăng, vì vậy họ đã nghĩ ra một số cách để giải quyết vấn đề này.

Các lịch Hindu, Trung Quốc và Do Thái có tháng nhuận để điều chỉnh lịch khớp với các mùa trong năm. Các ngày lễ cổ truyền vẫn tính theo lịch mặt trăng (âm lịch) vì thế hơi lệch một chút so với ngày và tháng theo lịch Gregorian (dương lịch mà chúng ta đang sử dụng ngày nay).

Người Ai Cập cổ đại tính một năm cố định là 365 ngày, nhưng đến năm 238 trước Công nguyên thì vua Ptolemy III đã nghĩ ra lịch năm nhuận, thời điểm này còn trước cả lịch của Julius Caesar. Và nhà thiên văn học người Ba Tư tên là Omar Khayyam đã đo được thời gian thực sự của một năm là 365, 24219858156 ngày trước cả 5 thế kỉ so với Giáo hoàng Gregory XIII và Omar Khayyam cũng phát minh ra cách tính năm nhuận rất chi tiết để khớp với độ dài của một năm thực tế.

Năm 1973, hai nhà nghiên cứu lịch sử toán học người Nga tên là Adolph Yushkevich và Boris Rosenfeld đã phân tích cách tính toán của Khayyam và nhận thấy nó cực kì chính xác so với lịch Gregory (dương lịch).

Lịch chúng ta đang sử dụng có cần thay đổi nữa không?

Theo Yushkevich và Rosenfeld, lịch hiện nay của chúng ta vẫn còn chính xác trong 3.333 năm nữa, tức là vào khoảng năm 5000 chúng ta sẽ phải quyết định có thêm một ngày nhuận nữa hay không, hay là điều chỉnh lại lịch.

Các hành tinh khác có năm nhuận không?

Các hành tinh có tốc độ tự xoay quanh mình, tốc độ di chuyển trên quĩ đạo của mình khác nhau, vì thế nếu chúng ta muốn dùng lịch để theo dõi lịch trình năm của chúng thì phải tính lịch nhuận riêng cho mỗi hành tinh.

“Giây” nhuận là gì?

Kể từ năm 1972 đến nay đã có 27 lần Cơ quan quốc tế Hệ thống Qui chiếu và Chuyển động Trái Đất (IERS – tổ chức quốc tế chuyên theo dõi chuyển động của Trái Đất trong vũ trụ) thêm một giây “nhuận” cho một ngày trong năm. Lí do của việc này là do ảnh hưởng lực kéo của mặt trời và mặt trăng, tốc độ di chuyển của Trái Đất bị chậm lại và kéo dài ngày thêm. Mặc dù chỉ thêm 1 tí xíu thôi nhưng ở thời đại đồng hồ nguyên tử ngày nay thì một giây cũng phải điều chỉnh.

Thời điểm có giây nhuận gần đây nhất là vào nửa đêm ngày 31/12/2016. Nhờ có giây nhuận này mà ngày Trái Đất đã trở lại khớp với thời gian của Giờ quốc tế - là giờ tính theo đồng hồ chuẩn trên mạng internet được áp dụng trên toàn cầu cũng như áp dụng cho hàng không và các ứng dụng cần độ chính xác cao khác. Nhưng không giống như năm nhuận, chúng ta không thể dự báo trước thời điểm có giây nhuận vì chuyển động tự xoay của Trái Đất dao động bất qui tắc trong điều kiện thời tiết thay đổi cũng như do sự chuyển động của các khối đá nóng nằm sâu trong lòng đất.

Rất có thể lần tới có giây nhuận sẽ vào ngày 30/6/2020, mà cũng có thể không. Chúng ta chẳng thể làm gì khác ngoài việc chờ xem các chuyên gia “cảnh sát thời gian” xử lí ra sao.

Phạm Hường (Theo NBCnews)

MỚI NHẤT
Hãi hùng người đàn ông nuốt 2kg vật thể lạ để… chữa bệnh lo lắng
Hãi hùng người đàn ông nuốt 2kg vật thể lạ để… chữa bệnh lo lắng

(Dân trí) - Các bác sĩ tại Hàn Quốc đã vô cùng bất ngờ khi phát hiện ra trong bụng một bệnh nhân của mình có rất nhiều vật thể lạ.

Thứ bảy, 23/02/2019 - 06:30

Bí ẩn cái chết của 22 nhà khảo cổ sau khi mở lăng mộ Pharaoh Tutankhamun
Bí ẩn cái chết của 22 nhà khảo cổ sau khi mở lăng mộ Pharaoh Tutankhamun

(Dân trí) - Ngôi mộ của Pharaoh Tutankhamun được cho là có một lời nguyền khi các nhà khảo cổ mở lăng mộ và sau đó đã ảnh hưởng đến hơn 20 người trong số các nhà khảo cổ trong một vài năm.

Thứ sáu, 22/02/2019 - 10:07

NASA tập hợp hàng loạt chuyên gia để tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất
NASA tập hợp hàng loạt chuyên gia để tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất

(Dân trí) - Trong một tuyên bố mới nhất, NASA đã nói về kế hoạch tìm kiếm sự sống trên các hành tinh khác cùng với các học giả từ các trường Đại học hàng đầu thế giới.

Thứ sáu, 22/02/2019 - 06:29

Tên lửa của Elon Musk có thể bị đe dọa nghiêm trọng bởi bụi và phân chim
Tên lửa của Elon Musk có thể bị đe dọa nghiêm trọng bởi bụi và phân chim

(Dân trí) - Trong vài tháng qua, Elon Musk đã tiết lộ chi tiết mới về hệ thống ra mắt sắp tới của SpaceX, được gọi là Starship.

Thứ sáu, 22/02/2019 - 06:11

FDA cảnh báo không nên truyền máu của trẻ nhỏ để chữa bệnh
FDA cảnh báo không nên truyền máu của trẻ nhỏ để chữa bệnh

(Dân trí) - Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa đưa ra cảnh báo không nên sử dụng máu của trẻ nhỏ để chữa bệnh.

Thứ sáu, 22/02/2019 - 06:00

Cách gội đầu cực kỳ thú vị của phi hành gia khi ở ngoài không gian!
Cách gội đầu cực kỳ thú vị của phi hành gia khi ở ngoài không gian!

(Dân trí) - Theo bạn các phi hành gia sẽ gội đầu như thế nào trong điều kiện không trọng lực, khi mà tóc của họ dựng đứng còn nước lại bay lơ lửng giữa không trung!

Thứ sáu, 22/02/2019 - 05:33

Bí mật loài cây mới giúp làm chậm quá trình lão hóa
Bí mật loài cây mới giúp làm chậm quá trình lão hóa

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới cho thấy chìa khóa để làm chậm quá trình lão hóa có thể tìm thấy ở một loại cây đến từ Nhật Bản, có tên gọi là Ashitaba.

Thứ năm, 21/02/2019 - 11:05

Chế tạo áo giáp "siêu anh hùng" linh hoạt lấy cảm hứng từ ... tôm hùm
Chế tạo áo giáp "siêu anh hùng" linh hoạt lấy cảm hứng từ ... tôm hùm

(Dân trí) - Các nhà khoa học đang nghiên cứu một bộ giáp dành cho cơ thể cực kỳ tinh xảo, rất cứng rắn nhưng linh hoạt và đủ mạnh để ngăn chặn sự xâm nhập của các tác động ngoại cảnh.

Thứ năm, 21/02/2019 - 09:24

Ung thư cổ tử cung có thể được xóa sổ ở hầu hết các quốc gia vào cuối thế kỷ
Ung thư cổ tử cung có thể được xóa sổ ở hầu hết các quốc gia vào cuối thế kỷ

(Dân trí) - Mỗi năm, căn bệnh ung thư cổ tử cung ảnh hưởng đến hơn nửa triệu người trên toàn thế giới, cứ 2 phút lại có một người chết vì căn bệnh này.

Thứ năm, 21/02/2019 - 06:13

Thiết bị quang học đặc biệt có thể phát hiện sự sống ngoài hành tinh
Thiết bị quang học đặc biệt có thể phát hiện sự sống ngoài hành tinh

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới cho thấy một thiết bị quang học mới có thể phát hiện các sinh vật sống cách xa hàng km do phản chiếu ánh sáng.

Thứ năm, 21/02/2019 - 06:10

Phát hiện xương sọ của người thời đại đồ đá mới ở bờ sông Thames
Phát hiện xương sọ của người thời đại đồ đá mới ở bờ sông Thames

(Dân trí) - Một phần hộp sọ của một người đàn ông thuộc thời đại đồ đá mới đã được phát hiện ở bờ sông của sông Thames ở Luân Đôn.

Thứ năm, 21/02/2019 - 06:05

Cách chim cánh cụt “làm việc nhóm” để giữ ấm khiến bạn phải thán phục
Cách chim cánh cụt “làm việc nhóm” để giữ ấm khiến bạn phải thán phục

(Dân trí) - Để chống chọi với cái lạnh cắt da cắt thịt ở vùng Cực, những chú chim cánh cụt không chỉ sử dụng mỗi lớp mỡ dày và bộ lông không thấm nước, mà còn cả trí thông minh cùng khả năng phối hợp nhóm khiến con người cũng phải “ngả mũ”.

Thứ năm, 21/02/2019 - 05:18

ĐÁNG QUAN TÂM
Bí ẩn về xác ướp của Pharaoh bị “gạch” khỏi danh sách Pharaoh Ai Cập
Bí ẩn về xác ướp của Pharaoh bị “gạch” khỏi danh sách Pharaoh Ai Cập

(Dân trí) - Xác ướp đã mất từ ​​lâu của Pharaoh Akhenaten chưa bao giờ được tìm thấy. Ngôi mộ trống của ông vẫn là manh mối mang theo nhiều bí ẩn chưa có lời đáp.

Thứ tư, 20/02/2019 - 03:44

Phát hiện những loài cá xấu xí ở Amazon
Phát hiện những loài cá xấu xí ở Amazon

(Dân trí) - Với mõm phủ đầy xúc tu, những chiếc gai giống như móng vuốt nhô ra khỏi đầu và cơ thể được bọc trong áo giáp, những con cá trê mới được phát hiện này có thể khiến nhiều người sợ hãi.

Thứ tư, 20/02/2019 - 06:29

Chó sói đang quay lại Đức vô tình nhờ… quân đội
Chó sói đang quay lại Đức vô tình nhờ… quân đội

(Dân trí) - Nhân loại luôn có một mối quan hệ “không thoải mái” với những con sói vì chúng gắn liền với những hình ảnh đáng sợ.

Thứ tư, 20/02/2019 - 06:24

Cao răng cổ đại cho thấy người Mông Cổ đã biết sử dụng sữa từ 3.000 năm trước
Cao răng cổ đại cho thấy người Mông Cổ đã biết sử dụng sữa từ 3.000 năm trước

(Dân trí) - Các dấu vết protein trên răng giúp khẳng định các loại sữa bò và cừu đã được tiêu thụ ở Mông Cổ từ năm 1300 trước Công nguyên.

Thứ tư, 20/02/2019 - 06:07

Vạn vật trở nên hoàn khác lạ khi được nhìn từ bên trong!
Vạn vật trở nên hoàn khác lạ khi được nhìn từ bên trong!

(Dân trí) - Hình ảnh mặt cắt của các sự vật quen thuộc sẽ giúp phơi bày ra những “bi mật” đáng kinh ngạc mà lâu nay chúng ta không hề hay biết!

Thứ tư, 20/02/2019 - 05:59

Tháo nhiều “nút thắt” cho BQL Khu công nghệ cao Hòa Lạc
Tháo nhiều “nút thắt” cho BQL Khu công nghệ cao Hòa Lạc

(Dân trí) - Thủ tướng Chính phủ vừa ký Quyết định số 09/2019/QĐ-TTg quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ban Quản lý Khu công nghệ cao Hòa Lạc thuộc Bộ KH&CN. So với quy định cũ trước đây thì nhiều “nút thắt” đã được tháo gỡ. Bên cạnh đó, tổ chức bộ máy cũng được tinh gọn lại.

Thứ ba, 19/02/2019 - 09:26

Số lượng lần hít đất có thể dự đoán… tỉ lệ nguy cơ mắc bệnh về tim mạch?
Số lượng lần hít đất có thể dự đoán… tỉ lệ nguy cơ mắc bệnh về tim mạch?

(Dân trí) - Trong một nghiên cứu mới do Đại học Harvard đứng đầu, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng khả năng đàn ông thực hiện hơn 40 hít đất/ lần có liên quan đến việc làm giảm đáng kể nguy cơ mắc các vấn đề nghiêm trọng về tim trong 10 năm tiếp theo. Trong một số trường hợp, nguy cơ giảm tới 96%.

Thứ ba, 19/02/2019 - 11:36

Chế tạo thành công vật liệu cách nhiệt siêu nhẹ
Chế tạo thành công vật liệu cách nhiệt siêu nhẹ

(Dân trí) - Các nhà khoa học đã chế tạo thành công một loại chất cách nhiệt mới, gần như không trọng lượng và có độ bền nhiệt cao hơn hầu hết vật liệu khác.

Thứ ba, 19/02/2019 - 11:06

Nga hé lộ kế hoạch có thể gửi tàu vũ trụ hạng nặng lên Mặt Trăng sau năm 2030
Nga hé lộ kế hoạch có thể gửi tàu vũ trụ hạng nặng lên Mặt Trăng sau năm 2030

(Dân trí) - Theo nguồn tin mới nhất được tiết lộ, nước Nga đang có kế hoạch đưa một tàu vũ trụ chở hàng có thể tái sử dụng, một tàu vũ trụ hạng nặng để khai thác và một số mô-đun cần thiết cho xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng từ năm 2031 – 2035.

Thứ ba, 19/02/2019 - 10:32

Rùa bạch tạng với trái tim ngoài lồng ngực siêu hiếm vẫn sống sót kì diệu
Rùa bạch tạng với trái tim ngoài lồng ngực siêu hiếm vẫn sống sót kì diệu

(Dân trí) - Một con rùa bạch tạng cực hiếm được sinh ra với trái tim đập bên ngoài cơ thể đã bất chấp tất cả vẫn đang phát triển mạnh.

Thứ ba, 19/02/2019 - 06:30

Hoá thạch nhện cổ đại chết 110 triệu năm nhưng đôi mắt vẫn… phát sáng trong bóng tối
Hoá thạch nhện cổ đại chết 110 triệu năm nhưng đôi mắt vẫn… phát sáng trong bóng tối

(Dân trí) - Những con nhện cổ đại thường không hóa thạch dễ dàng như các loài động vật có xương sống khác. Vì vậy, các nhà nghiên cứu đã vô cùng phấn khích tìm thấy 10 hóa thạch nhện hoàn toàn mới trong một khu vực chưa được khám phá có tên là hệ tầng Jinju.

Thứ ba, 19/02/2019 - 06:25

Bạn có thực sự biết cách một chú sâu hóa thành bướm?
Bạn có thực sự biết cách một chú sâu hóa thành bướm?

(Dân trí) - Chúng ta đều biết rằng, một chú sâu khi trưởng thành sẽ trở thành nhộng và sau đó là bướm. Tuy nhiên trên thực tế, vòng đời và sự biến đổi của sinh vật này lại phức tạp và thú vị hơn rất nhiều!

Thứ ba, 19/02/2019 - 06:17