"Niềm vui của một nhà khoa học đó là tạo nên những khám phá thú vị"

Dân trí “Niềm vui của một nhà khoa học đó là tạo nên những khám phá thú vị, chia sẻ chúng với người thân và đồng nghiệp, và cuối cùng là được ghi nhận xứng đáng”, TS Đỗ Quốc Tuấn chia sẻ tại buổi lễ trao Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2018.
>>Ba công trình đạt Giải thưởng Tạ Quang Bửu 2018 có gì đặc biệt?
>>Vinh danh 3 nhà khoa học nhận Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2018

“Ngày đặc biệt trong sự nghiệp khoa học của tôi”

Giải thưởng Tạ Quang Bửu dành cho nhà khoa học trẻ thuộc về TS. Đỗ Quốc Tuấn. Tiến sĩ là tác giả công trình khoa học trong lĩnh vực Vật lý: T. Q. Do, 2016. Higher dimensional nonlinear massive gravity. Physical Review D 93, 104003.

TS. Đỗ Quốc Tuấn là tác giả duy nhất đứng tên trong công trình nghiên cứu này về vật lý vũ trụ, được công bố trên tạp chí uy tín hàng đầu thế giới Physical Review D năm 2016. Đây là một trong những tạp chí uy tín hàng đầu trong giới vật lý lý thuyết, thuộc hệ thống tạp chí của Hội Vật lý Mỹ. Trong khi các bài báo vật lý thường dài 6-10 trang, thời gian công bố mất từ 4 đến 6 tháng hoặc thậm chí một năm, thì bài báo của tiến sĩ Tuấn dày 21 trang và công bố chỉ trong hai tháng do không phải sửa chữa gì về nội dung.


Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh trao tặng Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2018 dành cho nhà khoa trẻ TS. Đỗ Quốc Tuấn.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh trao tặng Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2018 dành cho nhà khoa trẻ TS. Đỗ Quốc Tuấn.

Phát biểu tại buổi lễ nhận Giải thưởng Tạ Quang Bửu dành cho nhà khoa học trẻ, TS Đỗ Quốc Tuấn bày tỏ: Hôm nay, ngày 18/5, ngày được chính phủ chọn để tôn vinh các nhà khoa học với những công việc nghiên cứu, giảng dạy khoa học thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng. Ngày hôm nay là dịp để cả xã hội nghĩ về những cống hiến của các nhà khoa học với sự biết ơn sâu sắc.

Hãy cùng tôi điểm lại một vài nhà khoa học mà các nghiên cứu cơ bản của họ đã góp phần thay đổi nền văn minh của loài người. Chân dung của họ được treo trang trọng không những ở trong hội trường này mà còn ở khắp nơi trên thế giới: Nếu không có Newton với ba định luật cơ học, chúng ta không có những cơ sở lý thuyết vững chắc để chế tạo ra những thiết bị cơ khí, máy móc, phương tiện đi lại, giải phóng sức lao động của con người.

Nếu không có Maxwell với các phương trình điện từ, chúng ta không có các thiết bị liên lạc, truyền tín hiệu không dây, thứ làm cho mọi người trên thế giới trở nên gắn kết với nhau; Nếu không có Planck với thuyết lượng tử, chúng ta không có các thiết bị điện tử bán dẫn như tivi, điện thoại, máy tính nhỏ gọn, không có pin mặt trời – nguồn năng lượng xanh như hôm nay; Nếu không có Einstein với thuyết tương đối chúng ta chưa chắc đã có những hiểu biết sâu rộng về vật chất và vũ trụ như bây giờ.

“Tôi tin chắc rằng ngay cả các nhà khoa học vĩ đại vừa nêu trên cũng không thể hình dung ra hết những ứng dụng to lớn sau này cho nhân loại từ các kết quả nghiên cứu của họ. Như nhà khoa học đoạt giải Nobel về Sinh lý học và Y học năm 1993, Richard Roberts, đã từng nói “Vẻ đẹp của nghiên cứu ở chỗ đó là bạn không bao giờ biết được nó sẽ dẫn đến đâu”. Hay như nhà khoa học đoạt giải Nobel Vật lý năm 2012, Serge Haroche, đã từng nói “Ngay cả những người thông minh nhất cũng không thể hình dung ra hết các hệ quả của nghiên cứu mà họ tiến hành”. Có thể nói, mọi đột phá về khoa học – công nghệ đều bắt nguồn từ những nghiên cứu hết sức cơ bản” – TS Đỗ Quốc Tuấn nói.

Cũng theo TS Tuấn, với việc xây dựng nên giải thưởng mang tên vị bộ trưởng, nhà khoa học tài ba, Tạ Quang Bửu, để vinh danh các nghiên cứu cơ bản xuất sắc của các nhà khoa học làm việc trong nước, Bộ KH-CN đã cho xã hội thấy sự quan tâm sâu sắc tới sự phát triển của khoa học cơ bản nước nhà. Đây là một việc làm hết sức kịp thời và đúng đắn, nhất là trong bối cảnh khoa học cơ bản dường như đang bị xem nhẹ hơn so với khoa học ứng dụng.

“Nhà vật lý lý thuyết nổi tiếng, Andrew Strominger của đại học Harvard từng nói trong lễ trao giải thưởng Đột Phá về Vật lý Cơ bản năm 2017 với đại ý như sau: “niềm vui của một nhà khoa học đó là tạo nên những khám phá thú vị, chia sẻ chúng với người thân và đồng nghiệp, và cuối cùng là được ghi nhận xứng đáng”. Hôm nay, dường như tôi đã có trọn niềm vui nho nhỏ của một nhà khoa học với sự nghiệp nghiên cứu còn non trẻ” – TS Đỗ Quốc Tuấn bộc bạch.

“Hôm nay quả thực là một ngày đặc biệt trong sự nghiệp khoa học của tôi. Hôm nay, tôi có thể tự tin nói với bố mẹ mình rằng con đã làm được điều mà bố mẹ đã mong chờ từ lâu. Hôm nay, tôi có thể tự tin nói với vợ thân yêu rằng em đã có một sự lựa chọn không tồi”

“Giấc mơ nhiên liệu sạch H­2- Xứng đáng để chúng tôi cố gắng hết sức mình”

Là một trong hai tác giả được nhận Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2018, TS Trần Đình Phong cho biết: “Công trình được lựa chọn trao giải là một nghiên cứu trong chuỗi những nghiên cứu mà tôi và đồng nghiệp đang tiến hành với mục đích chế tạo được một chiếc lá nhân tạo có thể chỉ với năng lượng mặt trời và nước biển tạo ra nhiên liệu sạch H2. Với chúng tôi, đây là một giấc mơ đẹp, nó xứng đáng để chúng tôi cố gắng hết mình”.


TS Trần Đình Phong -Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

TS Trần Đình Phong -Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

TS Phong cũng cho hay, hiện nay đang có nhiều các trung tâm lớn trên thế giới thực hiện các nghiên cứu trong lĩnh vực này. Có khá nhiều tiến bộ đã được thực hiện trong vài năm qua nhưng con đường đi tới công nghệ dùng nhiên liệu H2 thay thế xăng dầu còn rất xa.

“Cũng có lúc, bên lề các hội thảo quốc tế, những người làm nghiên cứu tự hỏi nhau liệu chúng tôi có đang “mơ” một giấc mơ quá lớn hay không? Có thể, trong tương lai khi chiếc lá nhân tạo đáp ứng đầy đủ các yêu cầu sản xuất công nghiệp được chế tạo thành công thì một công nghệ khác ưu việt hơn được phát triển và ứng dụng. Tôi muốn nói rằng, những người làm nghiên cứu, dù có cho mình một định hướng ứng dụng thật lớn, thật hoàn hảo thì cũng hiểu rằng con đường đi tới nó nhiều khi không hẹn trước và chúng tôi cũng chuẩn bị cho mình tinh thần của người không thành công”, TS Trần Đình Phong tâm sự.

Thẳng thắn nhìn nhận, TS Phong cũng cho rằng: “Trên con đường đi đó rất có thể chúng tôi có những phát hiện khác, bất ngờ và hữu ích. Chúng ta cũng biết rằng có những phát minh được đưa ra một cách hoàn toàn bất ngờ không được chuẩn bị. Điện cực Clark để đo nồng độ O2 trong máu là một ví dụ như vậy. Nó được Leland Clark, một nhà hóa học tại Ohio Mỹ, phát triển năm 1953 khi ông đang mải miết chế tạo các máy tạo O2 phục vụ cho các ca mổ tim. Nó được phát triển khi các nghiên cứu của Clark về máy tạo O2 bị từ chối nhận công bố vì ông đã không thể đo được nồng độ O2 trong máu sau khi chạy qua chiếc máy của mình. Nhờ điện cực Clark đó chiếc máy đo đường trong máu đầu tiên được phát minh sau đó, vào năm 1962. Những phát kiến kể trên hoàn toàn ngoài mong muốn ban đầu của Clark.

Nhưng cho dù không có những khám phá công nghệ nổi bật như vậy thì vẫn có một giá trị chắc chắn mà các nghiên cứu nghiêm túc đem lại: đào tạo con người, những người có đầu óc phân tích và sáng tạo trong việc tìm kiếm và giải quyết vấn đề”.

“Ở đây, những người làm chính sách và lãnh đạo khoa học công nghệ có vai trò quyết định. Có lẽ cần phải chuẩn bị đủ lâu và đủ rộng để có những khám phá bất ngờ. Tôi mong rằng có một sự thấu hiểu và tin tưởng giữa các nhà quản lí khoa học và các nhà khoa học. Có niềm tin, các nhà khoa học sẽ chỉ có nhiệm vụ duy nhất làm tốt hơn nữa công việc của mình mà không phải bận tâm tìm hiểu các nguyên nhân khác, dù có dù không, khi nghiên cứu của mình chưa nhận được tài trợ. Có niềm tin, các nhà quản lí có thể dần đơn giản hóa các thủ tục hành chính giúp các nhà khoa học bớt thời gian làm các việc ngoài khoa học. Tôi tin rằng khi đó hiệu quả đầu tư cho khoa học công nghệ sẽ cao”, TS Phong khẳng định.

Nguyễn Hùng

MỚI NHẤT
Vi chip thông minh có thể tự khởi động và hoạt động khi hết pin
Vi chip thông minh có thể tự khởi động và hoạt động khi hết pin

(Dân trí) - Một nhóm các kỹ sư tại trường Đại học Quốc gia Singapo (NUS) đã phát triển được loại vi chip mới có tên là BATLESS, có thể tiếp tục hoạt động ngay cả khi pin hết năng lượng.

Chủ nhật, 20/05/2018 - 05:26

Máy in da 3D di động chữa lành vết thương sâu
Máy in da 3D di động chữa lành vết thương sâu

(Dân trí) - Các nhà nghiên cứu tại trường Đại học Toronto đã chế tạo được máy in da 3D di động có khả năng lắng đọng các lớp mô da để bao phủ và chữa lành vết thương sâu. Nhóm nghiên cứu tin rằng đây là thiết bị đầu tiên tái tạo mô trong khoảng hai phút. Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Lab on a Chip.

Chủ nhật, 20/05/2018 - 05:20

Những phát hiện mới về cái chết của trùm phátxít Đức Hitler
Những phát hiện mới về cái chết của trùm phátxít Đức Hitler

Những phút cuối đời của trùm phátxít Đức Adolf Hitler vẫn là đề tài gây tranh cãi với nhiều giả thuyết trái ngược được đưa ra.

Thứ bảy, 19/05/2018 - 04:02

Các nhà khoa học dự đoán về một bệnh dịch sắp xảy ra mà y học phải bó tay
Các nhà khoa học dự đoán về một bệnh dịch sắp xảy ra mà y học phải bó tay

(Dân trí) - Một loại nấm miễn dịch với thuốc trong tương lai gần có thể gây bùng phát dịch bệnh, dẫn đến cái chết của cây cỏ, động vật và cả con người. Đây là kết luận của một nghiên cứu chung do các nhà khoa học trường College Hoàng gia London và Đại học Exeter thực hiện, vừa được công bố trên tạp chí Science.

Thứ bảy, 19/05/2018 - 03:47

Các hạt nano có thể giúp cứu các cây kém dinh dưỡng
Các hạt nano có thể giúp cứu các cây kém dinh dưỡng

(Dân trí) - Thường được dùng để chống lại bệnh ung thư, các hạt liposome tí hon cũng có thể vận chuyển các chất dinh dưỡng cho cây hiệu quả, thậm chí còn hiệu quả hơn việc sử dụng trực tiếp các chất dinh dưỡng cho cây.

Thứ bảy, 19/05/2018 - 09:41

Khủng hoảng ong: Toà án EU ủng hộ lệnh cấm thuốc trừ sâu
Khủng hoảng ong: Toà án EU ủng hộ lệnh cấm thuốc trừ sâu

(Dân trí) - Mới đây, tòa án EU đã ủng hộ lệnh cấm nông dân sử dụng ba loại thuốc trừ sâu neonicotinoid do khiến số lượng ong giảm mạnh.

Thứ bảy, 19/05/2018 - 05:52

Rối loạn nhịp tim, bệnh động mạch cảnh có thể gây sa sút trí tuệ
Rối loạn nhịp tim, bệnh động mạch cảnh có thể gây sa sút trí tuệ

(Dân trí) - Những bệnh nhân bị rối loạn nhịp tim (còn được gọi là rung nhĩ) và được chẩn đoán bị bệnh động mạch cảnh có thể có nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ cao hơn.Tắc nghẽn động mạch cảnh thường xảy ra theo tuổi, làm cản trở lưu thông máu tới não.

Thứ bảy, 19/05/2018 - 05:46

Con người sẽ “chiến thắng” bệnh cảm cúm trong tương lai không xa?
Con người sẽ “chiến thắng” bệnh cảm cúm trong tương lai không xa?

(Dân trí) - Có một sự thật phũ phàng là con người đã có thể cấy ghép các cơ quan, thụ tinh nhân tạo, chữa lành ung thư… nhưng lại hoàn toàn bó tay với bệnh “cảm cúm” thông thường!

Thứ bảy, 19/05/2018 - 05:40

Chiêm ngưỡng công nghệ laser đánh bay lớp gỉ sét trong nháy mắt
Chiêm ngưỡng công nghệ laser đánh bay lớp gỉ sét trong nháy mắt

(Dân trí) - Thay vì phải mất hàng giờ để tẩy gỉ sét cho các dụng cụ kim loại bằng phương pháp thủ công, phát minh dựa trên nền tảng là công nghệ laser, được giới thiệu dưới đây, sẽ giúp chúng ta hoàn thành công việc “khó nhằn” này chỉ trong tích tắc.

Thứ bảy, 19/05/2018 - 05:37

Dấu vết tinh thể thời gian trong… đồ chơi trẻ em
Dấu vết tinh thể thời gian trong… đồ chơi trẻ em

(Dân trí) - Loại đá huyền bí này không chỉ tồn tại trong phòng thí nghiệm, mà có thể ở ngay cạnh chúng ta.

Thứ sáu, 18/05/2018 - 09:43

Khơi gợi và khích lệ niềm đam mê nghiên cứu khoa học cho học sinh
Khơi gợi và khích lệ niềm đam mê nghiên cứu khoa học cho học sinh

(Dân trí) - Ngày 18/5, tại Hà Nội, Trung tâm Vũ Trụ Việt Nam (Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã tổ chức Ngày hội Khoa học và Công nghệ Vũ trụ Space Day 2018 với chủ đề “Space Day 2018 – Vũ trụ trong tầm tay” nhằm mục đích khơi gợi và khích lệ niềm đam mê nghiên cứu khoa học, công nghệ đối với các bạn học sinh.

Thứ sáu, 18/05/2018 - 04:18

Những ngôi sao sinh ra chỉ 250 triệu năm sau vụ nổ Big Bang
Những ngôi sao sinh ra chỉ 250 triệu năm sau vụ nổ Big Bang

(Dân trí) - Các quan sát ánh sáng sao từ một thiên hà ở xa chỉ ra rằng việc hình thành các vì tinh tú đã bắt đầu từ sớm, chỉ sau vụ nổ Big Bang khoảng 250 triệu năm.

Thứ sáu, 18/05/2018 - 03:43

ĐÁNG QUAN TÂM
Tôn vinh 62 tấm gương tiêu biểu thầm lặng vì khoa học
Tôn vinh 62 tấm gương tiêu biểu thầm lặng vì khoa học

(Dân trí) - Ngày 18/5, UBND tỉnh Bình Định tổ chức lễ kỷ niệm Ngày Khoa học & Công nghệ Việt Nam (18/5) và tôn vinh 62 trí thức tiêu biểu về KH&CN tỉnh lần thứ II - năm 2018. Ðây thật sự là ngày hội của những người làm khoa học.

Thứ sáu, 18/05/2018 - 01:20

Ba công trình đạt Giải thưởng Tạ Quang Bửu 2018 có gì đặc biệt?
Ba công trình đạt Giải thưởng Tạ Quang Bửu 2018 có gì đặc biệt?

(Dân trí) - Theo GS Nguyễn Đức Chiến – Phó Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2018, các công trình được đề cử năm nay có chất lượng tốt, đồng đều và được đăng tải trên các tạp chí hàng đầu của các chuyên ngành theo xếp hạng của SCIMAGO. Bên cạnh giá trị khoa học, nhiều công trình còn có tiềm năng ứng dụng cao. Vậy 3 công trình đạt Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm nay có gì đặc biệt?

Thứ sáu, 18/05/2018 - 11:47

Vinh danh 3 nhà khoa học nhận Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2018
Vinh danh 3 nhà khoa học nhận Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2018

(Dân trí) - Sáng 18/5, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức lễ trao Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2018. Đây là một trong số các sự kiện quan trọng, thiết thực chào mừng ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam (18/5) và ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5).

Thứ sáu, 18/05/2018 - 10:43

Viện Công nghệ sinh học - Đại học Huế sẽ trở thành 1 trong 3 trung tâm quốc gia
Viện Công nghệ sinh học - Đại học Huế sẽ trở thành 1 trong 3 trung tâm quốc gia

(Dân trí) - Ngày 17/5 tin từ UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết Đề án phát triển Viện Công nghệ sinh học - Đại học Huế vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Viện này sẽ được đầu tư nâng cấp phát triển thành 1 trong 3 trung tâm công nghệ sinh học quốc gia vào năm 2025.

Thứ sáu, 18/05/2018 - 06:58

Chiếc nhẫn “vạn năng” có thể thay thế hàng loạt món đồ công nghệ
Chiếc nhẫn “vạn năng” có thể thay thế hàng loạt món đồ công nghệ

(Dân trí) - Còn gì tuyệt với hơn khi chúng ta có thể tích hợp chức năng của tất cả các món đồ công nghệ, hay mang theo bên người, như: điện thoại, USB, đồng hồ thông minh… vào trong một chiếc nhẫn.

Thứ sáu, 18/05/2018 - 06:55

Những cách chữa bệnh lạ của con người thời kỳ đồ đá
Những cách chữa bệnh lạ của con người thời kỳ đồ đá

Thời kỳ đồ đá (Stone Age) là một giai đoạn tiền sử dài cách đây khoảng 3 triệu năm, trong đó con người sử dụng đá để chế tạo đồ vật. Do cuộc sống đơn giản, hoang dã, nên cách chữa bệnh của con người cũng rất sơ khai, như một số thủ thuật sau đây.

Thứ năm, 17/05/2018 - 07:48

Tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà khoa học yên tâm công tác
Tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà khoa học yên tâm công tác

(Dân trí) - Sáng 17/5, sau khi lắng nghe những vướng mắc, khó khăn của các nhà khoa học ở Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã đề nghị các bộ ngành, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nghiên cứu đề xuất, sửa đổi quy định cho phù hợp để kịp thời tháo gỡ khó khăn vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà khoa học yên tâm công tác.

Thứ năm, 17/05/2018 - 07:07

Chủ tịch Quốc hội: Tiếng nói của giới khoa học xã hội vẫn còn khiêm tốn!
Chủ tịch Quốc hội: Tiếng nói của giới khoa học xã hội vẫn còn khiêm tốn!

(Dân trí) - “Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội chưa phát huy được hiệu quả thế mạnh của mình, tiếng nói của giới khoa học xã hội vẫn còn khiêm tốn, xã hội vẫn chưa được biết và giữ gìn về các thành tựu của khoa học xã hội, các cơ quan hoạch định chính sách vẫn chưa nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các nhà khoa học thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã hội”

Thứ năm, 17/05/2018 - 03:16

Thói quen ăn uống ảnh hưởng tới bệnh huyết áp cao
Thói quen ăn uống ảnh hưởng tới bệnh huyết áp cao

(Dân trí) - Huyết áp cao là một bệnh liên quan đến lối sống, thói quen ăn uống có thể ảnh hưởng đến huyết áp của bạn. Cần lưu ý rằng có tới 25-30% người dân đô thị và 10–20% người dân nông thôn bị tăng huyết áp.

Thứ năm, 17/05/2018 - 08:34

Khủng long ấp trứng như thế nào?
Khủng long ấp trứng như thế nào?

(Dân trí) - Rất khó nghiên cứu việc nuôi nấng con cái của khủng long, vì số lượng hóa thạch khá ít, nhưng hành vi ấp trứng của khủng long oviraptorosaur lần đầu tiên đã được phác thảo ra những nét chính.

Thứ năm, 17/05/2018 - 05:59

Băng lâu năm ở Bắc Cực đang biến mất
Băng lâu năm ở Bắc Cực đang biến mất

(Dân trí) - Trên vùng biển Bắc Cực có những khối băng tồn tại hàng nhiều năm trước khi tan chảy. Nhưng năm nay đã ghi nhận mức thấp chưa từng có của những khối băng trên 5 tuổi.

Thứ năm, 17/05/2018 - 05:44

Phát hiện thú vị về nơi ngủ của tinh tinh
Phát hiện thú vị về nơi ngủ của tinh tinh

(Dân trí) - Các nhà khoa học từ Đại học Quốc gia bang Bắc Carolina đã vô cùng ngạc nhiên khi phát hiện ra tinh tinh giữ nơi ngủ của chúng sạch sẽ hơn so với giường chiếu của con người.

Thứ năm, 17/05/2018 - 05:32