Vì sao mỗi người lại có một tính cách riêng?

Dân trí Mọi người có sở thích, sở trường, sở đoản khác nhau tạo nên tính cách của riêng mình, tạo nên mỗi người là duy nhất, không giống ai. Mỗi người một khác không ai giống ai khiến cho cuộc sống trở nên thú vị, và đôi khi cũng khó khăn hơn. Nhưng tính cách do đâu mà hình thành và vì sao mọi người lại khác nhau?

Trong 25 năm qua, các nhà tâm lý học đã phát hiện ra tính cách được tạo thành từ năm yếu tố cơ bản: tính dễ chịu, sự tận tâm, sự nhạy cảm, sự hướng ngoại và tính sẵn sàng trải nghiệm. Mỗi người mang các đặc điểm này ở các mức độ khác nhau tạo nên sự riêng biệt không giống người khác.

Vì sao mỗi người lại có một tính cách riêng? - 1

Trái với nhận thức thông thường, mọi người không bị gói gọn vào những dạng tính cách cụ thể nào cả. Thông thường, không ai là hoàn toàn hướng ngoại hoặc hướng nội, hay hoàn toàn ngăn nắp, quái đản hoặc thô lỗ. Chỉ có một số ít người cực kì thiên về một dạng tính cách nào đó, còn phần lớn mọi người đều mang đủ mọi tính cách trong mình.

Theo ông Christopher Soto – nhà tâm lý học của Trường cao đẳng nghệ thuật Colby, Maine, Mỹ - thì nghiên cứu cho thấy con người sinh ra không hoàn toàn nằm trong các dạng tính cách nhất định nào cả. Cũng tương tự như đặc điểm kích thước cơ thể, có người thì có tầm vóc rất cao, có người rất thấp, số đông còn lại là trung bình.

Cũng không phải chỉ con người mới có tính cách. Nghiên cứu đã phát hiện ra rằng các loài động vật khác, từ kiến cho đến vượn người đều có tính cách, xét theo 5 yếu tố cơ bản hình thành nên tính cách. Vạn vật đều có tính cách bắt nguồn từ sự tiến hóa.

Nhà tâm lý học Frank Sulloway của Trường đại học California, Berkeley, Mỹ, cho biết con người và con vật đều gặp các vấn đề về sinh tồn. Những vấn đề chung này được cụ thể hóa bằng năm yếu tố cơ bản hình thành nên tính cách, và những vấn đề này cũng giải thích vì sao tính cách của con người và con vật luôn luôn tồn tại, tiếp diễn từ đời này sang đời khác. 

Ví dụ sự tận tâm được thể hiện bằng những hành vi như là có kế hoạch và cân nhắc kĩ lưỡng. Những hành vi này rất quan trọng đối với động vật linh trưởng và các loài có vú khác trong việc chăm sóc con cái, lựa chọn bạn đời và sống thành bầy đàn. Nét tính cách gọn gàng, ngăn nắp là một khía cạnh của sự tận tâm và cũng có những lợi ích về mặt tiến hóa: nhện dệt cầu chịu khó tạo ra những tấm mạng li ti thì bắt được nhiều con mồi hơn; chim sẻ làm tổ gọn gàng, ngụy trang tốt thì thu hút được nhiều bạn tình hơn; những con ong biết giữ vệ sinh tốt bằng cách vứt bỏ những thành viên trong đàn đã bị chết ra khỏi tổ thì sẽ giảm được nguy cơ mắc bệnh, cơ thể to lớn hơn và sinh sản tốt hơn.

Một vài trong số những hành vi này có thể là rất nguyên thủy, bản năng, nhưng đấy chính là những biểu hiện của tính cách. Nhà tâm lý học Sulloway nói rằng xét theo nghĩa rộng nhất thì tính cách là sự thể hiện của tất cả những hành vi mà chúng ta và những loài vật khác thực hiện để chúng ta có thể hoạt động phù hợp với thế giới này.

Sự tiến hóa cũng có thể giải thích vì sao tính cách lại thay đổi nhiều đến vậy. Tùy vào tình hình, mỗi yếu tố trong 5 yếu tố cơ bản sẽ trở nên nổi trội và trở thành ưu điểm. Ví dụ sự hài lòng là rất cần thiết để có được các mối quan hệ. Nhưng nếu một con hổ đang định tấn công bạn thì tốt hơn là bạn nên giảm bớt sự hài lòng, bớt thỏa hiệp mà hãy năng nổ, hung hăng hơn.

Bởi vì thế giới này vô cùng khó đoán trước nên mọi mặt của từng nét tính cách đều có ích ở một thời điểm nào đó. Vì thế, thay vì phát triển và tiến hóa theo một dạng tính cách đơn lẻ, chúng ta được thế giới tự nhiên ban cho rất nhiều lựa chọn, nhiều đặc điểm tính cách khác nhau. Ông Sulloway nói rằng không có giải pháp duy nhất nào cho tính cách và hành vi mà bạn nên thể hiện (thay vào đó hãy giữ cho mình có hành vi và tính cách phù hợp với từng môi trường mà bạn gặp phải).

Nguồn gốc của tính cách chính là sự kế thừa các nét tính cách. Vì thế, cho dù bạn muốn chấp nhận hay không thì phần lớn tính cách của bạn được di truyền từ bố mẹ. Trên thực tế, đối với con người, khoảng một nửa tính cách của bạn do gen quy định. Phần còn lại là do môi trường sống, như là những trải nghiệm trong đời và bạn là con thứ mấy trong gia đình. (Con cả thường tự tin, quyết đoán, con thứ thường vui tính hơn; đứa em thường dùng sự hài hước để làm “suy yếu” quyền lực của anh, chị áp lên chúng – nhà tâm lý học Sulloway giải thích).

Bên cạnh yếu tố môi trường tác động để hình thành nên tính cách của bạn, bản thân bạn trong một mức độ nào đó cũng có thể điều chỉnh tính cách của mình theo hoàn cảnh. Bạn có thể cởi mở, hướng ngoại hơn khi tham gia một bữa tiệc và dễ tính hơn khi ở nhà với gia đình, nhưng khi cần tập trung cho công việc, bạn cũng có thể hướng nội và khi chơi thể thao thì bạn nên quyết liệt. Không một nét tính cách hay một hành vi nào là duy nhất phù hợp với bạn để bạn thể hiện trong cả 24 giờ mỗi ngày. Suy cho cùng, con người vẫn đang tiến hóa để học hỏi từ môi trường sống xung quanh.

Như vậy cũng có thể nói qua thời gian, tính cách có thể thay đổi. Gen di truyền cho chúng ta một khởi điểm tính cách và đi cùng chúng ta suốt cuộc đời, nhưng càng nhiều tuổi chúng ta càng có thêm nhiều trải nghiệm và thêm nhiều cơ hội để có thể rời xa khỏi điểm khởi đầu mà gen mang đến.

Khi trẻ nhỏ trở thành thiếu niên, chúng trải qua một bước hụt tạm thời về yếu tố “sự dễ chịu” và “tính tận tâm”, ví dụ như ở giai đoạn này, chúng khó bảo hơn và lười biếng hơn. Nhưng nghiên cứu cũng cho thấy khi người lớn chuyển từ giai đoạn người trưởng thành sang người ở tuổi trung niên thì những trách nhiệm và khổ đau của cuộc sống – trách nhiệm nhiều hơn, các mối quan hệ cá nhân cũng nhiều hơn,... – khiến cho họ trở nên dễ tính hơn, biết bỏ qua và hài lòng hơn, tận tâm cẩn thận hơn, vững vàng về cảm xúc hơn và đỡ bức xúc hơn.

Theo một nghiên cứu vào năm 2015 và đã được công bố trên Tạp chí Tính cách và Tâm lý xã hội (Mỹ), thậm chí bạn còn có thể thay đổi tính cách để phục vụ một mục đích nào đó của mình. Như vậy tính cách có thể tạo nên bạn là chính bạn không giống ai ngày hôm nay, nhưng ngày mai bạn vẫn có thể mang một tính cách khác.

Phạm Hường 

Theo Live Science

Tag : tính cách
MỚI NHẤT
“Trầm trồ” với hệ thống đường ray chuyển làn tự động của Nhật Bản
“Trầm trồ” với hệ thống đường ray chuyển làn tự động của Nhật Bản

(Dân trí) - Khả năng chuyển làn tự động, một cách nhanh chóng và nhịp nhàng của các đường ray ở Nhật, sẽ khiến bạn phải trầm trồ về sự hiện đại của hệ thống vận tải của đất nước này.

Thứ hai, 23/12/2019 - 03:28

Cận cảnh bộ 3 máy bay trinh sát không người lái của Quân đội Nhân dân Việt Nam
Cận cảnh bộ 3 máy bay trinh sát không người lái của Quân đội Nhân dân Việt Nam

(Dân trí) - Bộ 3 máy bay trinh sát không người lái hạng nhẹ tầm gần do Tập đoàn Viettel sản xuất, được trưng bày tại triển lãm quân sự đang diễn ra ở TP Thái Nguyên để người dân đến tham quan.

Thứ hai, 23/12/2019 - 06:52

Tại sao tuyết lại có màu trắng?
Tại sao tuyết lại có màu trắng?

(Dân trí) - Hầu hết chúng ta biết rằng nước, ở dạng tinh khiết, là không màu. Tuy nhiên, các tạp chất như bùn trong một dòng sông khiến nước có nhiều màu sắc khác. Tuyết cũng có thể mang những màu sắc khác nhau, tùy thuộc vào điều kiện nhất định.

Thứ hai, 23/12/2019 - 06:24

Hé lộ bí ẩn cuộc chạm trán với UFO của phi công Mỹ
Hé lộ bí ẩn cuộc chạm trán với UFO của phi công Mỹ

(Dân trí) - Sự cố UFO USS Nimitz là cuộc chạm trán trực quan với UFO của các phi công máy bay chiến đấu Mỹ thuộc Tàu sân bay lớp Nimitz. Những thông tin bí mật về cuộc chạm trán này vừa qua đã được hé lộ một phần.

Thứ hai, 23/12/2019 - 06:19

“Kỳ diệu” toàn bộ quá trình hình thành Kỳ giông từ… một tế bào
“Kỳ diệu” toàn bộ quá trình hình thành Kỳ giông từ… một tế bào

(Dân trí) - Với những loài Kỳ giông chủ yếu sống dưới nước,  cách thụ tinh của chúng sẽ rất đặc biệt: Thụ tinh nhưng không giao phối. Theo đó, con đực sẽ đặt túi tinh nhỏ ở trên hoặc gần vị trí con cái. Về phần mình, Kỳ giông cái sẽ lộn huyệt ra ngoài để nhận túi tinh này.

Thứ hai, 23/12/2019 - 05:57

Uống nước ngọt không calo không có tác dụng như bạn vẫn nghĩ
Uống nước ngọt không calo không có tác dụng như bạn vẫn nghĩ

(Dân trí) - Để có một lối sống lành mạnh, việc thanh lọc một lượng lớn đường từ chế độ ăn uống là một động thái khá tốt. Với ý nghĩ đó, nhiều người yêu thích soda chuyển sang các phiên bản không đường đồ uống yêu thích của họ với hy vọng cắt giảm lượng calo trong khi vẫn được thưởng thức hương vị mà họ thèm. Tuy nhiên, sự thật không hẳn như vậy.

Chủ nhật, 22/12/2019 - 07:04

Công nghệ chỉnh sửa gene có thể tạo ra “siêu chiến binh” nếu nó rơi vào tay kẻ xấu
Công nghệ chỉnh sửa gene có thể tạo ra “siêu chiến binh” nếu nó rơi vào tay kẻ xấu

(Dân trí) - Cộng đồng các nhà khoa học trên thế giới hiện đang bày tỏ sự lo ngại về mối đe doạ công nghệ chỉnh sửa gene rơi vào tay những kẻ xấu sẽ được sử dụng vào mục đích đen tối có thể gây tai hoạ cho nhân loại.

Chủ nhật, 22/12/2019 - 07:00

“Mãn nhãn” với những thước phim ấn tượng nhất về thế giới tí hon
“Mãn nhãn” với những thước phim ấn tượng nhất về thế giới tí hon

(Dân trí) - Bằng những công nghệ tối tân, các nhà khoa học mê “nhiếp ảnh” đã cho chúng ta có cơ hội chiêm ngưỡng một thế giới tí hon đầy sinh động và lạ lẫm.

Chủ nhật, 22/12/2019 - 06:32

Bằng chứng mới cho thấy tổ tiên của loài người đã chết một cách bí ẩn 117.000 năm trước
Bằng chứng mới cho thấy tổ tiên của loài người đã chết một cách bí ẩn 117.000 năm trước

(Dân trí) - Đầu những năm 1930, các nhà nhân chủng học người Hà Lan đã tìm thấy một cái hầm chứa bộ xương khổng lồ ẩn bên trên bờ sông Solo, đảo Java, Indonesia.

Thứ bảy, 21/12/2019 - 07:03

Các thiên thạch có sức tàn phá như bom hạt nhân tấn công Trái đất cứ sau 180 năm/ lần
Các thiên thạch có sức tàn phá như bom hạt nhân tấn công Trái đất cứ sau 180 năm/ lần

(Dân trí) - Một nhóm các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu miệng núi lửa Wolfe Creek của Úc và tính toán tần suất các thiên thạch tấn công Trái đất bằng lực nổ hạt nhân khổng lồ cứ sau 180 năm là hoàn toàn có cơ sở.

Thứ bảy, 21/12/2019 - 06:54

Ô nhiễm không khí liên quan đến nguy cơ trầm cảm và tự tử cao hơn
Ô nhiễm không khí liên quan đến nguy cơ trầm cảm và tự tử cao hơn

(Dân trí) - Trong một nghiên cứu gần đây, một nhóm các nhà nghiên cứu từ Đại học London (Anh) đã đưa ra công bố tổng hợp từ 16 quốc gia cho thấy mối liên hệ giữa ô nhiễm không khí và tác hại nặng nề đến sức khoẻ con người.

Thứ bảy, 21/12/2019 - 06:50

Bộ não hóa thạch được tìm thấy trong các sinh vật giống như bọ cổ đại
Bộ não hóa thạch được tìm thấy trong các sinh vật giống như bọ cổ đại

(Dân trí) - Các vết đen được tìm thấy trong hóa thạch của các sinh vật giống bọ xít 500 triệu năm tuổi có thể được bảo tồn tốt có mô não đối xứng. Phát hiện hóa thạch có thể giúp đặt ra một cuộc tranh luận khoa học nóng bỏng- câu hỏi liệu bộ não có thể bị hóa thạch hay không.

Thứ bảy, 21/12/2019 - 06:44

ĐÁNG QUAN TÂM
Đẩy mạnh hoạt động truyền thông về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo
Đẩy mạnh hoạt động truyền thông về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo

(Dân trí) - Ngày 20/12/2019, tại Hà Nội đã diễn ra Hội thảo Đẩy mạnh hoạt động truyền thông về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (KH,CN&ĐMST) do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển truyền thông KH&CN, Bộ KH&CN tổ chức .

Thứ sáu, 20/12/2019 - 09:30

Phần lớn các startup Việt đi theo mô hình kinh doanh truyền thống
Phần lớn các startup Việt đi theo mô hình kinh doanh truyền thống

(Dân trí) - Tại hội thảo “Hội tụ nguồn lực hỗ trợ phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo địa phương” ông Phạm Ngọc Huy - Giám đốc chương trình thúc đẩy kinh doanh, Vietnam Silicon Valley cho hay, hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam hiện nay chỉ có 2% số lượng "startup" là startup thật sự, còn lại là vẫn là các mô hình kinh doanh truyền thống và có vận dụng một chút yếu tố đổi mới sáng tạo.

Thứ sáu, 20/12/2019 - 07:15

“Giải mã” cách loài ngựa có thể đứng thẳng ngay trong lúc ngủ
“Giải mã” cách loài ngựa có thể đứng thẳng ngay trong lúc ngủ

(Dân trí) - Chúng ta thường nghe nói rằng, loài ngựa ngủ trong khi đang đứng thẳng. Vậy điều gì đã đem đến khả năng đặc biệt này và liệu chúng có bao giờ nằm ngủ như chúng ta không?

Thứ sáu, 20/12/2019 - 06:38

Nhóm sinh viên Đà Nẵng chế tạo máy dọn rác trên bãi biển
Nhóm sinh viên Đà Nẵng chế tạo máy dọn rác trên bãi biển

(Dân trí) - Xuất phát từ vấn đề ô nhiễm rác thải, nhóm sinh viên Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng đã nghiên cứu chế tạo phương tiện thu gom rác thải trên bãi biển nhằm giúp tăng hiệu quả thu gom rác của thành phố.

Thứ sáu, 20/12/2019 - 06:36

Chúng ta tiêu tốn bao nhiêu thời gian vào những việc “vô bổ” trong cuộc đời?
Chúng ta tiêu tốn bao nhiêu thời gian vào những việc “vô bổ” trong cuộc đời?

(Dân trí) - Trong suốt cuộc đời, mỗi người dành đến 248 ngày để tìm chỗ đậu xe, 21 năm để ngồi, 11 năm để dán mắt vào màn hình nhưng lại chỉ bỏ ra hơn 1 năm để tập thể dục thể thao.

Thứ sáu, 20/12/2019 - 06:32

Mất rất nhiều thời gian để máy móc có được khả năng sáng tạo như các nhà khoa học
Mất rất nhiều thời gian để máy móc có được khả năng sáng tạo như các nhà khoa học

(Dân trí) - Tương lai của toán học là gì khi mà sức mạnh của máy móc ngày càng gia tăng? Liệu máy móc có thể thay thế các nhà toán học, chẳng hạn như trong việc chứng minh các định lý không? Trả lời vấn đề này, Giáo sư Kathryn Hess Bellwald khẳng định: Sẽ mất rất nhiều thời gian để máy móc có được khả năng sáng tạo như các nhà toán học, đặc biệt là những phát hiện có tính trực giác cao, và những mối liên hệ tương đồng bất ngờ.

Thứ năm, 19/12/2019 - 02:23

Trái Đất đã nhiễm độc thủy ngân nặng nề trước khi va chạm thiên thạch Chicxulub
Trái Đất đã nhiễm độc thủy ngân nặng nề trước khi va chạm thiên thạch Chicxulub

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới vừa công bố khẳng định trước cả khi tiểu hành tinh Chicxulub đụng độ Trái Đất vào 66 triệu năm trước, các loài khủng long và các sinh vật sống khác đã phải đối mặt với mức độ thủy ngân độc hại.

Thứ năm, 19/12/2019 - 02:10

Lần đầu trích xuất thành công bộ gene người cổ đại 5.700 năm tuổi hoàn chỉnh
Lần đầu trích xuất thành công bộ gene người cổ đại 5.700 năm tuổi hoàn chỉnh

(Dân trí) - Các nhà nghiên cứu từ Đại học Copenhagen đã thành công trong việc trích xuất một bộ gene người cổ đại hoàn chỉnh từ một loại kẹo cao su đặc biệt từ cây bạch dương có niên đại 5.700 năm tuổi.

Thứ năm, 19/12/2019 - 02:06

Nền tảng thương mại điện tử B2B đầu tiên của Việt Nam huy động thành công 25 triệu USD trong vòng gọi vốn mới
Nền tảng thương mại điện tử B2B đầu tiên của Việt Nam huy động thành công 25 triệu USD trong vòng gọi vốn mới

(Dân trí) - Nền tảng thương mại điện tử B2B đầu tiên của Việt Nam vừa chính thức thông báo đã huy động thành công 25 triệu USD trong vòng gọi vốn mới với nhà đầu tư chính là Quỹ Tiger Global và sự tham gia của các quỹ Đầu tư danh tiếng khác: Sequoia India, GGV Capital và RTP Global.

Thứ năm, 19/12/2019 - 02:01

Phong trào năng suất chất lượng mới được triển khai ở bề rộng
Phong trào năng suất chất lượng mới được triển khai ở bề rộng

(Dân trí) - Chia sẻ tại Hội nghị ban điều hành Chương trình quốc gia “Nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2020”, ông Hà Minh Hiệp, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho hay, phong trào năng suất chất lượng mới được triển khai ở bề rộng, việc duy trì, phát triển và tạo lập văn hóa năng suất vẫn là thách thức lớn của Chương trình.

Thứ năm, 19/12/2019 - 11:19

Cực Bắc của Trái Đất tiếp tục dịch chuyển, đi qua đường kinh tuyến gốc
Cực Bắc của Trái Đất tiếp tục dịch chuyển, đi qua đường kinh tuyến gốc

(Dân trí) - Cực Bắc từ của Trái Đất trong những năm gần đây ngày càng dịch chuyển nhanh hơn và đã vượt qua đường kinh tuyến gốc.

Thứ năm, 19/12/2019 - 07:21

Hợp chất “nấm ma thuật” có thể thay thế thuốc điều trị trầm cảm
Hợp chất “nấm ma thuật” có thể thay thế thuốc điều trị trầm cảm

(Dân trí) - Một thử nghiệm lâm sàng gần đây đã đánh giá sự an toàn của psilocybin – một loại chất gây ảo giác của “nấm ma thuật” - và thấy rằng nó không tạo ra tác dụng phụ. Mặc dù vẫn còn nhiều trở ngại, nhưng kết quả tích cực đã bổ sung phát triển một phương pháp điều trị dựa trên psilocybin cho bệnh trầm cảm không có tác dụng với các phương pháp điều trị khác.

Thứ năm, 19/12/2019 - 07:16