Ba thế hệ lưu giữ văn hóa Việt

Nhắc đến Giáo sư Lê Thành Khôi, nhiều người nhớ đến một trí thức Việt nổi tiếng, nhưng ít người biết rằng cha ông là một giáo sư Việt ngữ giảng dạy ở Pháp, rằng con trai ông là một nghệ sĩ đang đưa âm nhạc dân gian Việt Nam vào jazz đi khắp thế giới.

Ba thế hệ lưu giữ văn hóa Việt
Nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình trao giải thưởng Phan Châu Trinh cho Giáo sư Lê Thành Khôi.

Mới đây, cuốn Lịch sử Việt Nam, từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX của Giáo sư Lê Thành Khôi đã được xuất bản tại Việt Nam. Đây là lần đầu tiên công trình sử học nổi tiếng này được xuất bản bằng tiếng Việt, cũng là dịp để công chúng Việt Nam tiếp cận tác phẩm của một trí thức lớn người Việt Nam định cư tại nước ngoài. Đặc biệt, trong gia đình ông, ba thế hệ đã và đang góp phần vào tiến trình giao lưu và tiếp biến văn hóa.

Những thế hệ đọc sách

Giáo sư Lê Thành Khôi sinh năm 1923 tại Hà Nội. Năm 1947, ông sang Pháp du học, được tiếp cận nhiều chuyên ngành khác nhau thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, trở thành Tiến sĩ Kinh tế và Giáo dục. Là một học giả uyên bác trên nhiều lĩnh vực, từng giảng dạy ở nhiều trường đại học, trong đó có Đại học Paris, ông đã xuất bản 20 cuốn sách viết riêng, hơn 20 cuốn viết chung và hàng trăm bài báo, tham luận quốc tế.

Sinh trưởng trong một gia đình theo truyền thống Nho giáo và đạo Phật rồi sinh sống ở Pháp, Giáo sư Lê Thành Khôi thấm nhuần sâu sắc cả hai nền văn hoá Đông, Tây. Ông từng kể, trong gia đình, mẹ ông rất sùng mộ đạo Phật, ngày nào cũng tụng kinh. Có lẽ, ít nhiều do ảnh hưởng đó nên khi biên soạn quyển Lịch sử và tuyển tập văn học Phật giáo Việt Nam bằng tiếng Pháp, ông cảm thấy thú vị khi dịch một số văn thơ đượm hương vị Thiền, đặc biệt những tác phẩm vào thời Lý Trần. Trong đó có nhiều tác phẩm chưa bao giờ được chuyển sang tiếng nước ngoài.

Trong nhà có nhiều sách ta và sách Tây, nhờ vậy ông có dịp đọc rộng ngay từ thuở bé. Khi đó, ông thường xuyên được cha mẹ và bà nội đọc và kể chuyện cổ tích và lịch sử cho nghe. Ông cũng có nhiều lợi thế về học ngôn ngữ khi học ở Lycée Albert Sarraut, nơi cha ông - Giáo sư Lê Thành Ý (1893-1937) giảng dạy về Ngôn ngữ và Văn học Việt Nam. Tuy nhiên, trường Pháp không dạy lịch sử Việt Nam, nên hầu hết các kiến thức lịch sử Việt Nam ông phải tự học từ nhà và được gia đình truyền đạt lại.

Người ghi sử hấp dẫn

Lịch sử Việt Nam, từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX của Lê Thành Khôi được đánh giá cao bởi đây là sự kết hợp của hai chuyên khảo mang tính kinh điển về lịch sử và văn hóa Việt Nam: "Le Viet Nam, Histoire et Civilisation" (Việt Nam, Lịch sử và Văn minh) và "Histoire du Viet Nam, des origines à 1858" (Lịch sử Việt Nam, từ nguồn gốc đến năm 1858). Thực tế, từ lâu hai công trình này đã được các nhà nghiên cứu Việt Nam sử dụng như một nguồn tài liệu quan trọng khi tìm hiểu về lịch sử truyền thống của dân tộc.

Có thể nói, sự am hiểu tường tận Pháp ngữ tới mức điêu luyện khi viết về lịch sử - văn hóa - văn minh Việt Nam đã giúp Giáo sư Lê Thành Khôi chuyển tải hai chuyên luận lịch sử Việt Nam của mình sâu rộng trong giới học sinh, sinh viên, trí thức trên phạm vi thế giới. Công trình của ông đã góp phần phổ biến hình ảnh trung thực về lịch sử và văn hóa Việt Nam. Trên hết, cách viết sử của ông được hiển thị bằng văn phong giản dị, rành mạch, thanh thoát và được phân tích một cách chính xác, khoa học và tinh xảo, thông qua những dẫn chứng phong phú và xác thực, được truyền tải đầy hiệu quả.

Đáng quý là vào tháng 10/2010, trong một lần đến thăm Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Giáo sư Lê Thành Khôi đã ngỏ ý tặng hiện vật trong bộ sưu tập lịch sử của mình. Bộ sưu tập của ông gồm hơn 300 hiện vật thuộc nhiều nền văn hóa ở các châu lục khác nhau, rất phong phú về loại hình, chất liệu, kỹ thuật chế tác cũng như công dụng. Năm 2013, nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình, Chủ tịch Quỹ Văn hóa Phan Châu Trinh cũng đã trao giải "Nghiên cứu" cho ông vì "những nghiên cứu bác học trong quá trình chiêm bái các nền văn hoá từ Đông sang Tây".

Người kế tục truyền thống

Đến nay, tuổi đã cao, nhưng Giáo sư Lê Thành Khôi có thể tự hào vì người con trai út của ông vẫn đang kế tục việc lưu giữ văn hóa Việt, dù theo một cách khác. Nghệ sĩ Nguyên Lê - người không ngừng đi tìm "cái tôi" Việt Nam của mình. Sinh năm 1959 tại Paris, tốt nghiệp ngành Nghệ thuật Thị giác và Triết nhưng sau đó, ông lại chuyển sang lĩnh vực âm nhạc, tự học jazz và nhanh chóng thành công ở Pháp.

Năm 1996, trong lần trở về Việt Nam, Nguyên Lê làm CD nhạc truyền thống Việt Nam đầu tiên: Tales from Viet Nam (Những câu chuyện kể từ Việt Nam) gồm những bài dân ca Việt thể nghiệm theo phong cách nhạc jazz. Ngay lập tức, đĩa được các tạp chí âm nhạc quan trọng tại Đức, Pháp, Thụy Sỹ bầu chọn là xuất sắc và giành được nhiều giải thưởng danh giá như Diapason d'Or, Choc du Monde de la Musique, Choc de I'année Jazzman, hạng nhì Jazzthing 96…

Nguyên Lê thẳng thắn thừa nhận Việt Nam chưa có vị trí trên bản đồ âm nhạc thế giới. Vì thế, khát khao của ông là tìm cách để công chúng toàn cầu biết đến âm nhạc Việt Nam, mà con đường ngắn nhất và nhanh nhất là dựa vào di sản truyền thống. "Bao thế hệ ông cha đã tạo ra những loại hình âm nhạc mà đến nay, UNESCO đã công nhận là những Di sản văn hóa phi vật thể của thế giới. Vậy thế hệ ngày nay phải bồi đắp thêm vào kho tàng âm nhạc quý giá đó bằng sản phẩm, bằng hơi thở văn hóa, âm nhạc của ngày hôm nay", Nguyên Lê nói.

Theo Minh Tứ
Thế giới & Việt Nam
Tag :
MỚI NHẤT
Long trọng kỷ niệm Quốc khánh Việt Nam tại Ý
Long trọng kỷ niệm Quốc khánh Việt Nam tại Ý

(Dân trí) - Trong khuôn khổ Tuần Văn hoá Viêt Nam tại Rome ngày 17/9, Đại sứ quán Việt Nam tại Ý đã tổ chức trọng thể Lễ kỷ niệm và chiêu đãi trọng thể khách mời nhân dịp 69 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 tại bảo tàng Roma.

Thứ năm, 18/09/2014 - 04:26

Philippines cho hồi hương 7 ngư dân Bình Định
Philippines cho hồi hương 7 ngư dân Bình Định

(Dân trí) - Theo thông tin từ Sứ quán Việt Nam tại Philippines, 7 ngư dân Bình Định trên tàu cá BD96281-TS bị phía Philippines tạm giữ từ cuối tháng 4 vừa qua, ngày 17/9 đã được về nước.

Thứ năm, 18/09/2014 - 04:22

Phương Tây ngỡ ngàng trước ảnh chiến tranh của phóng viên Việt Nam
Phương Tây ngỡ ngàng trước ảnh chiến tranh của phóng viên Việt Nam

Triển lãm ảnh Chiến tranh Việt Nam tại Pháp đã gây ấn tượng mạnh với các bức ảnh của các phóng viên Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Thứ năm, 18/09/2014 - 12:57

Luồng sinh khí mới
Luồng sinh khí mới

Không riêng gì điện ảnh, trong âm nhạc và nghệ thuật biểu diễn, sự xuất hiện của những nghệ sĩ gốc Việt với nền tảng chuyên môn được đào tạo từ nước ngoài cũng đang đưa những hơi thở mới mẻ vào các sân khấu nghệ thuật và giải trí trong nước.

Thứ tư, 17/09/2014 - 03:37

2 người quốc tịch Việt-Canada tuồn 68 triệu USD heroin vào Úc
2 người quốc tịch Việt-Canada tuồn 68 triệu USD heroin vào Úc

(Dân trí) - Hai công dân mang hai quốc tịch Canada-Việt Nam đã bị cáo buộc buôn lậu heroin và methamphetamine, trị giá 68 triệu USD, vào Úc.

Thứ hai, 15/09/2014 - 10:45

Khánh thành lớp học tiếng Việt đầu tiên tại Odessa, Ukraine
Khánh thành lớp học tiếng Việt đầu tiên tại Odessa, Ukraine

Đại sứ Nguyễn Minh Trí: Giáo dục thế hệ sau có ý nghĩa quan trọng, giúp các cháu thêm yêu quê hương, đất nước.

Thứ bảy, 13/09/2014 - 02:01

“Trùm cờ bạc” gốc Việt bị bắn chết tại Úc
“Trùm cờ bạc” gốc Việt bị bắn chết tại Úc

(Dân trí) - Một người đàn ông gốc Việt vốn nổi tiếng với việc chi hơn 90 triệu USD tại các sòng bạc ở Úc đã bị bắn chết trên một con phố ở Sydney hôm 7/9.

Thứ tư, 10/09/2014 - 04:45

Tưng bừng đón Tết Trung thu tại Voronezh, Liên bang Nga
Tưng bừng đón Tết Trung thu tại Voronezh, Liên bang Nga

(Dân trí) - Ngày 08/09, hòa trong không khí đón Tết Trung thu truyền thống của trẻ em trong cả nước, hơn 150 trẻ em Việt kiều tại thành phố Voronezh, Liên bang Nga cũng hân hoan đón mừng chương trình “Đêm hội trăng rằm”.

Thứ tư, 10/09/2014 - 02:14

Tết Trung thu ấm lòng với trẻ Việt tại Mátxcơva
Tết Trung thu ấm lòng với trẻ Việt tại Mátxcơva

(Dân trí) - Lại thêm một ngày vui của trẻ Việt ở Mátxcơva khi năm học mới vừa bắt đầu được mấy hôm và khác với trẻ Nga - trẻ Việt có thêm niềm vui đón Ông Trăng Rằm tháng Tám theo tục lệ cổ truyền.

Thứ ba, 09/09/2014 - 07:12

Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn độ tổ chức đón tết Trung thu
Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn độ tổ chức đón tết Trung thu

(Dân trí) - Chiều 7/9, Công đoàn và Đoàn thanh niên Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ đã tổ chức đón Tết Trung Thu cho con cháu cán bộ, nhân viên Đại sứ quán Việt Nam và các cơ quan đại diện xung quanh tại đang sinh sống Thủ đô New Delhi, Ấn Độ.

Thứ hai, 08/09/2014 - 09:54

Đẫm sắc màu truyền thống Trung thu Việt trên đất Hungary
Đẫm sắc màu truyền thống Trung thu Việt trên đất Hungary

(Dân trí) - Cùng với các hoạt động kỷ niệm 69 năm ngày Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, hàng trăm em nhỏ Việt Nam tại Hungary mới đây đã được phá cỗ Trung thu sớm với bánh nướng, bánh dẻo và với màn múa lân truyền thống.

Thứ bảy, 06/09/2014 - 10:00

Người Pháp nhớ Bác Hồ
Người Pháp nhớ Bác Hồ

Nữ nhà báo Madeleine Riffaud vẫn luôn nhớ như in và kể rành rọt với chúng tôi về những câu chuyện giữa bà và Bác Hồ.

Thứ năm, 04/09/2014 - 07:09

ĐÁNG QUAN TÂM
Hoạt động mừng Quốc khánh Việt Nam tại nhiều nước trên thế giới
Hoạt động mừng Quốc khánh Việt Nam tại nhiều nước trên thế giới

Tại New Delhi, Phủ Tổng thống Ấn Độ chiều 1/9 đã ra thông cáo báo chí về điện chúc mừng của Tổng thống Pranab Mukherjee nhân kỷ niệm 69 năm Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam.

Thứ ba, 02/09/2014 - 07:58

Việt Nam và Nam Phi tăng cường hợp tác về công tác dân tộc
Việt Nam và Nam Phi tăng cường hợp tác về công tác dân tộc

(Dân trí) - Từ 22-29/8/2014, Đoàn công tác của Ủy ban Dân tộc (UBDT), do ông Giàng Seo Phử, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban dẫn đầu, đã thăm và làm việc tại Cộng hòa Nam Phi nhằm chia sẻ thông tin kinh nghiệm, trao đổi các biện pháp đẩy mạnh hợp tác hai bên về công tác dân tộc.

Thứ bảy, 30/08/2014 - 04:04

12 ngư dân Việt bị bắt ở Philippines đã về nước
12 ngư dân Việt bị bắt ở Philippines đã về nước

(Dân trí) - 12 ngư dân trên tàu cá Quảng Ngãi QNg 95997-TS bị tạm giữ ở Palawan, Philippines từ tháng 4/2012 sáng nay đã bay từ Manila về TP HCM.

Thứ bảy, 30/08/2014 - 03:44

Có một cộng đồng người Việt bên bờ sông Volga
Có một cộng đồng người Việt bên bờ sông Volga

Vì nhiều lý do khác nhau khiến những người con đất Việt phải rời quê hương mưu sinh nơi đất khách quê người. Và ở đây tình người chính là sợi dây liên kết mỗi số phận, giúp họ vượt qua những khó khăn, trụ vững nơi xứ người.

Thứ sáu, 29/08/2014 - 08:22

Ẩm thực Việt nổi tiếng trên đất khách
Ẩm thực Việt nổi tiếng trên đất khách

Trong hàng triệu kiều bào đang sinh sống và làm ăn trên đất khách, có không ít người thành đạt, nổi tiếng nhờ những món ăn - "vốn liếng" họ mang theo từ quê nhà. Nem Huế trên đất Thái, phở Việt ở xứ sở xương mù hay món ngan nướng mà người Czech rất yêu thích…

Thứ hai, 25/08/2014 - 05:14

Một công dân Việt Nam bị cá sấu nuốt tại Australia
Một công dân Việt Nam bị cá sấu nuốt tại Australia

Ngày 22/8, cơ quan chức năng TP Hải Phòng xác nhận: người đàn ông mới đây bị cá sấu nuốt chửng ở Australia là ông Trần Văn Hoàng (57 tuổi, nguyên quán ở Đằng Hải - Hải An - Hải Phòng).

Chủ nhật, 24/08/2014 - 10:25

Trong lực lượng quân đội Ukraine không có người Việt Nam
Trong lực lượng quân đội Ukraine không có người Việt Nam

Đó là phát biểu của Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Ukraine tại Việt Nam, ngài Aleksei Shovkoplias.

Thứ sáu, 22/08/2014 - 04:50

Bảo tàng Pháp "kể chuyện" phụ nữ Việt
Bảo tàng Pháp "kể chuyện" phụ nữ Việt

Trong khuôn khổ Năm Việt Nam tại Pháp 2014, Bảo tàng Quai Branly nằm bên bờ sông Seine, ở thành phố Paris, phối hợp với Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam tổ chức một cuộc triển lãm về hình ảnh người phụ nữ Việt qua tranh cổ động trong giai đoạn từ 1954 đến 1980.

Thứ ba, 19/08/2014 - 10:32

Tìm thấy thi thể nghi của người Việt chết đuối
Tìm thấy thi thể nghi của người Việt chết đuối

Cơ quan chức năng xác định nạn nhân chính là chị Đỗ Thị Việt Trinh, 21 tuổi, sống tại quận Nishi của thành phố Nagoya.

Thứ hai, 18/08/2014 - 10:06

Heather Anne Bowser: Tôi muốn xoa dịu những nỗi đau
Heather Anne Bowser: Tôi muốn xoa dịu những nỗi đau

Heather Anne Bowser là chủ tịch, người điều hành COVVHA - Liên minh sức khỏe con em cựu chiến binh Mỹ. Bản thân bà cũng là một người nhiễm chất độc hóa học dioxin nên thấu hiểu nỗi đau của những người chung cảnh ngộ với mình.

Thứ hai, 18/08/2014 - 09:53

Tích cực tìm kiếm thông tin về 3 lao động Việt Nam mất tích tại Libya
Tích cực tìm kiếm thông tin về 3 lao động Việt Nam mất tích tại Libya

Thông tin về 3 lao động Việt Nam mất tích tại Libya vẫn được các gia đình ngóng chờ từng ngày.

Chủ nhật, 17/08/2014 - 07:28

Xác định danh tính các nạn nhân người Việt vụ đuối nước ở Nhật
Xác định danh tính các nạn nhân người Việt vụ đuối nước ở Nhật

Theo phóng viên Vietnam+ tại Nhật Bản, hiện đã có thông tin ban đầu về danh tính các nạn nhân tử vong và mất tích trong vụ đuối nước ở thành phố ven biển Hamamatsu, tỉnh Shizuoka.

Thứ sáu, 15/08/2014 - 08:52