BOT thất thoát, BT "biến tướng", gánh nặng đè lên người dân

Hàng chục ngàn tỷ đồng được Kiểm toán Nhà nước phát hiện khi kiểm toán các dự án BOT, BT đầu tư theo hình thức hợp tác công - tư (PPP). Cơ chế thanh toán bằng tiền đã làm biến tướng BT thành dự án đầu tư công đích thực.
>>Bộ Công Thương: Đề nghị rà soát thuế phí, giảm giá BOT hỗ trợ doanh nghiệp
>>Gian lận thu phí tại một số trạm BOT
>>Đại gia BOT tuyên bố “thưởng Tết” lớn cho cổ đông, giá cổ phiếu tăng mạnh

Giảm... 300 năm thu phí

Báo cáo tại hội thảo Dự án PPP và vai trò của Kiểm toán Nhà nước (KTNN) diễn ra ngày 3/3, Bộ KH-ĐT cho biết, đến 31/12/2019, có tổng cộng 336 dự án đầu tư theo hình thức PPP được ký kết, với tổng số vốn khoảng 1.609.335 tỷ đồng.

Hình thức đầu tư chủ yếu là BOT và BT, trong đó BOT chiếm 41,6% (140/336) và BT chiếm 55,9% (188/336), chủ yếu tập trung trong lĩnh vực giao thông vận tải với 220 dự án, chiếm 65,5% trong tổng số các dự án được đầu tư theo hình thức PPP, còn lại là thuộc về các lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật, năng lượng, cấp thoát nước, môi trường...

Tuy nhiên, Ths. Lê Tùng Lâm - Phó Chánh Văn phòng KTNN, nhận xét, các dự án đầu tư PPP thời gian qua cũng bộc lộ một số sơ hở, thiếu sót, là lỗ hổng gây thất thoát Ngân sách Nhà nước.

BOT thất thoát, BT biến tướng, gánh nặng đè lên người dân - 1

Thời gian qua, trạm thu phí BOT gây ra nhiều "tai tiếng" về mức phí, thời gan thu phí (ảnh minh họa)

Cụ thể, từ năm 2016 đến năm 2019, KTNN đã thực hiện kiểm toán 84 dự án đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT giao thông và 50 dự án đầu tư theo hình thức hợp đồng BT, kết quả kiểm toán cho thấy:

Đối với 84 dự án đầu tư theo hình thức BOT giao thông, KTNN đã kiến nghị xử lý tài chính hơn 4.684 tỷ đồng, trong đó nhiều dự án có tỷ lệ xử lý tài chính lớn từ 11% đến 13% giá trị được kiểm toán. Đồng thời, cơ quan này cũng kiến nghị giảm thời gian thu phí hoàn vốn so với phương án ban đầu của 81 dự án là 300 năm, trong đó có dự án giảm thời gian nhiều nhất là 13 năm 1 tháng 12 ngày.

Đối với 50 dự án đầu tư theo hình thức hợp đồng BT, KTNN đã kiến nghị xử lý tài chính 9.102 tỷ đồng, có những dự án tỷ lệ kiến nghị xử lý tài chính lớn từ 27% đến 29% giá trị được kiểm toán.

Vì vậy, ông Lê Tùng Lâm cho rằng, vấn đề đặt ra là nếu các dự án BOT, BT thời gian qua không được kiểm toán thì số tiền thất thoát sẽ rất lớn, mức độ chịu phí sẽ đè nặng lên người dân, doanh nghiệp và Ngân sách Nhà nước sẽ thất thoát lớn.

Qua các cuộc kiểm toán, KTNN chỉ ra những hạn chế, tồn tại của dự án đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT, BT, như việc lựa chọn nhà thầu không minh bạch, không có tính cạnh tranh, chủ yếu là chỉ định thầu; vị trí đặt các trạm thu phí không được quy hoạch, không đúng cự ly quy định; phương án tài chính không đúng; chất lượng công trình kém; định giá đất thấp hơn rất nhiều giá đất thị trường...

Dự án BT bị biến tướng

Nhận xét về đầu tư theo hình thức PPP, tại hội thảo, TS. Nguyễn Minh Phong đã liệt kê những điểm mấu chốt tạo nên sức hấp dẫn với nhà đầu tư và cũng là kẽ hở đáng quan ngại của quản lý nhà nước đối với dự án BT.

Đó là việc chủ đầu tư được giành quyền chủ động dẫn dắt cuộc chơi do các dự án BT hầu hết đều được chỉ định thầu và dễ “bắt tay” thương lượng với cơ quan quản lý, từ lựa chọn dự án, xác định tổng mức đầu tư, thực hiện và quyết toán dự án. Hơn nữa, việc giám sát chất lượng công trình BT, dù áp dụng như với dự án đầu tư công, nhưng khá lỏng lẻo do DN tự giám sát, quản lý hoặc thuê tư vấn,...

BOT thất thoát, BT biến tướng, gánh nặng đè lên người dân - 2

Nếu các dự án BOT, BT thời gian qua không được kiểm toán thì số tiền thất thoát sẽ rất lớn.

Hơn nữa, cơ chế thanh toán bằng trái phiếu Chính phủ đã làm biến tướng BT thành dự án đầu tư công đích thực, nhất là đối với dự án được cơ quan quản lý “thông cảm”, ưu ái cho thanh toán một phần vốn trước khi công trình hoàn thành, giống như cơ chế giải ngân dự án đầu tư công thông thường khác.

Chẳng hạn, giai đoạn 2011-2015, Bộ GTVT đã triển khai 3 dự án BT với cơ chế thanh toán bằng tiền kiểu này, hay tỉnh Vĩnh Phúc thanh toán cho 2 dự án BT...

Về nguyên tắc, nhà đầu tư phải bỏ tiền ra làm trước, sau khi dự án được nghiệm thu và bàn giao mới được thanh toán bằng đất hoặc bằng tiền như hợp đồng. Thế nhưng, ông Nguyễn Minh Phong thẳng thắn, với những dự án BT được dùng tiền này chi trả cho nhà đầu tư ngay trong quá trình thi công thì BT đã thực sự “mất chất”,... và cánh cửa lợi nhuận cao cho nhà đầu tư càng mở rộng, giống như mọi dự án đầu tư công không qua đấu thầu và được độc quyền thực hiện khác.

Đến khi KTNN vào cuộc mới phát hiện ra nhiều sai phạm. Đại diện KTNN Khu vực I dẫn chứng, tại TP.HCM, dự án BT đường dẫn kết nối với cầu Phú Mỹ thanh toán bằng tiền, khi kiểm toán năm 2018 đã phải kiến nghị thu hồi, nộp trả ngân sách 355,4 tỷ đồng.

“Việc thanh toán bằng tiền đối với dự án BT làm mất đi bản chất và lợi thế của dự án BT, biến tướng dự án BT thành dự án sử dụng vốn ngân sách, làm lãng phí nguồn vốn đầu tư”, đại diện KTNN Khu vực I đánh giá.

Không những thế, cơ chế thanh toán bằng quỹ đất cũng hấp dẫn nhà đầu tư vì họ được quyền sử dụng quỹ đất không qua đấu thầu. Khi đó, nhà đầu tư có nhiều kỳ vọng vào khai thác “lợi nhuận kép” trong chênh lệch giá đất, từ việc định giá trị quỹ đất thấp trước khi triển khai dự án đến cơ hội tăng giá quỹ đất sau khi hoàn thành công trình.

“Đây là động lực hấp dẫn nhà đầu tư và cũng là kênh thất thoát tài sản công tiềm tàng và lớn nhất của dự án BT”, ông Phong nhận xét.

Trong khi đó, ông Đoàn Xuân Tiên, Phó Tổng KTNN, nhìn nhận, công tác kiểm toán các dự án PPP còn một số hạn chế, bất cập. Ví dụ như, dự thảo Luật PPP chưa coi PPP là dự án đầu tư công, các tài sản hình thành từ dự án PPP không phải là tài sản công và KTNN chỉ được kiểm toán phần tài sản mà Nhà nước đóng góp;  KTNN mới tập trung kiểm toán về mặt khối lượng, giá trị và thời gian thu hồi phí của dự án mà chưa đánh giá đầy đủ giá trị nhà nước phải trả cũng như sự cần thiết phải đầu tư bằng hình thức PPP...

Do vậy, ông Nguyễn Ngọc Phương, Phó Trưởng đoàn đại biểu QH tỉnh Quảng Bình, cho rằng, KTNN cần tham gia kiểm toán dự án ngay từ đầu. Muốn vậy cần có khung pháp lý ổn định cho các hợp đồng dài hạn, nhiều rủi ro.

“Không thể để đối tượng gây thiệt hại tài sản của nhà nước và nhân dân thì bình an vô sự. Quyền lợi được hưởng, có sự cố lại không có trách nhiệm, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu hội đồng thẩm định. Thực tế đã có không ít những dự án đã gây thiệt hại cho Nhà nước mà người thẩm định lại vô can”.

Ngoài ra, để tránh việc “sân sau”, lợi ích nhóm trong thẩm định, phê duyệt, triển khai các dự án PPP, cần có thêm vai trò KTNN trong việc đánh giá, xác nhận, kết luận,... tách bạch rõ ràng, cụ thể vốn của Nhà nước và vốn của nhà đầu tư, cũng như kiến nghị đối với việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công.

Theo Ngọc Hà

VietnamNet

MỚI NHẤT
Bóng dáng của 3 tỷ phú USD trong một doanh nghiệp vốn 3.000 tỷ đồng?
Bóng dáng của 3 tỷ phú USD trong một doanh nghiệp vốn 3.000 tỷ đồng?

(Dân trí) - One Mount Group, doanh nghiệp có vốn điều lệ 3.047 tỷ đồng được thành lập vào tháng 9/2019 do Vingroup sở hữu 51,22% vốn, được cho là còn có hai tổ chức sáng lập khác là Techcombank và Masan Group.

Thứ tư, 04/03/2020 - 01:25

"Mức giảm trừ gia cảnh ít nhất phải 13 triệu đồng/người/tháng"
"Mức giảm trừ gia cảnh ít nhất phải 13 triệu đồng/người/tháng"

(Dân trí) - Trả lời phóng viên báo Dân Trí về chủ đề nâng mức giảm trừ gia cảnh, PGS, TS. Đinh Trọng Thịnh cho rằng, cách tính của Bộ Tài chính chưa phù hợp và có nhiều vấn đề về thuế này cần sửa đổi.

Thứ tư, 04/03/2020 - 01:10

Khổ sở vì Covid-19, hàng trăm xe thực phẩm đông lạnh “bất động" ở cửa khẩu
Khổ sở vì Covid-19, hàng trăm xe thực phẩm đông lạnh “bất động" ở cửa khẩu

(Dân trí) - Theo số liệu cập nhật mới nhất, lượng hàng tồn tại cửa khẩu lên tới 1070 xe và 4 toa. Trong số này, chủ yếu là nông sản, xe thực phẩm đông lạnh...

Thứ tư, 04/03/2020 - 01:00

SeABanks nhận giải “Thương hiệu ngân hàng sáng tạo nhất năm 2019”
SeABanks nhận giải “Thương hiệu ngân hàng sáng tạo nhất năm 2019”

(Dân trí) - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) vừa vinh dự được Tạp chí Global Brands Magazine bình chọn, trao tặng giải thưởng “Thương hiệu ngân hàng sáng tạo nhất năm 2019” (Most Innovative Banking Brand, Vietnam 2019).

Thứ tư, 04/03/2020 - 12:41

Lọn tóc của một nhà thơ vĩ đại nước Anh được rao bán hơn 500 triệu đồng
Lọn tóc của một nhà thơ vĩ đại nước Anh được rao bán hơn 500 triệu đồng

(Dân trí) - Một lọn tóc của nhà thơ lãng mạn vĩ đại người Anh Lord Byron đã được bán với giá 18.000 bảng (hơn 500 triệu đồng) tại một buổi đấu giá.

Thứ tư, 04/03/2020 - 12:28

Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm về phòng vệ thương mại
Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm về phòng vệ thương mại

(Dân trí) - Hệ thống theo dõi, cảnh báo và hỗ trợ cơ quan điều tra về phòng vệ thương mại, xử lý các vụ việc phòng vệ thương mại trong và ngoài nước, giải quyết tranh chấp tại Tổ chức Thương mại Thế giới.

Thứ tư, 04/03/2020 - 11:17

Giá vàng SJC vọt lên đỉnh mới: Tăng hơn 1 triệu đồng mỗi lượng
Giá vàng SJC vọt lên đỉnh mới: Tăng hơn 1 triệu đồng mỗi lượng

(Dân trí) - Phiên giao dịch sáng nay 4/3, giá vàng SJC được các nhà vàng điều chỉnh tăng hơn 1 triệu đồng mỗi lượng so với chốt phiên hôm qua.

Thứ tư, 04/03/2020 - 10:40

Covid-19 khiến hàng loạt nhà máy tại Việt Nam "cháy" nguyên liệu, linh kiện
Covid-19 khiến hàng loạt nhà máy tại Việt Nam "cháy" nguyên liệu, linh kiện

(Dân trí) - Việt Nam trở thành điểm đến hàng đầu trong cuộc thương chiến Mỹ - Trung, nhưng Covid-19 đã khiến nhiều nhà máy tại Việt Nam ngừng trệ do thiếu nguồn cung cấp linh kiện và nguyên liệu từ Trung Quốc.

Thứ tư, 04/03/2020 - 10:19

Đại dịch Covid-19 thổi bay 84 tỷ USD của 10 tỷ phú thế giới
Đại dịch Covid-19 thổi bay 84 tỷ USD của 10 tỷ phú thế giới

(Dân trí) - Ngay cả những người giàu nhất thế giới cũng đã bị rung chuyển bởi đại dịch Covid-19 và tiếp đến là sự hoảng loạn của nhà đầu tư trên thế giới.

Thứ tư, 04/03/2020 - 09:23

Ưu đãi hấp dẫn từ trang sức vàng 24K của DOJI
Ưu đãi hấp dẫn từ trang sức vàng 24K của DOJI

(Dân trí) - Từ ngày 01-08/3/2020, DOJI ưu đãi tới 20% tiền công chế tác Trang sức vàng 24K cùng nhiều Voucher giảm giá thay cho lời chúc và món quà ý nghĩa dành tặng một nửa thế giới dịp 8/3, với thông điệp “Cho phụ nữ luôn trọn vẹn”.

Thứ tư, 04/03/2020 - 08:00

Fed bất ngờ cắt giảm lãi suất, giá vàng tăng "chóng mặt"
Fed bất ngờ cắt giảm lãi suất, giá vàng tăng "chóng mặt"

(Dân trí) - Fed đột ngột giảm lãi suất để duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế do Covid-19 gây ra đã kéo giá vàng tăng vọt gần 50 USD/ounce.

Thứ tư, 04/03/2020 - 07:32

Sắp “vén màn” thương vụ 300 tỷ đồng của con gái ông Trần Quí Thanh
Sắp “vén màn” thương vụ 300 tỷ đồng của con gái ông Trần Quí Thanh

(Dân trí) - YEG tăng trần liên tục kể từ sau thông tin ái nữ ông Trần Quí Thanh chi xấp xỉ 300 tỷ đồng mua lại gần 20% cổ phần Yeah1 từ hai lãnh đạo công ty này. Thương vụ này sắp được “vén màn”.

Thứ tư, 04/03/2020 - 07:31

ĐÁNG QUAN TÂM
Bánh mì thanh long sầu riêng “cháy hàng”, có tiền chưa chắc mua được
Bánh mì thanh long sầu riêng “cháy hàng”, có tiền chưa chắc mua được

(Dân trí) - Nhiều cửa hàng bánh tại TPHCM đã không còn bánh mì thanh long nhân sầu riêng để bán. Trong khi đó, các loại bánh mì thanh long khác vẫn rất “hút khách”.

Thứ tư, 04/03/2020 - 06:18

Tạm giữ 1 triệu chiếc khẩu trang không rõ nguồn gốc trị giá hàng tỷ đồng
Tạm giữ 1 triệu chiếc khẩu trang không rõ nguồn gốc trị giá hàng tỷ đồng

(Dân trí) - Lực lượng quản lý thị trường và cảnh sát kinh tế TPHCM đã phối hợp, bắt giữ một vụ vận chuyển khẩu trang y tế số lượng “khủng” lên tới 1 triệu chiếc.

Thứ tư, 04/03/2020 - 06:00

Đừng bỏ qua cơ hội làm nàng vui nhân dịp 8/3 này
Đừng bỏ qua cơ hội làm nàng vui nhân dịp 8/3 này

(Dân trí) - Các quý ông đừng bỏ qua cơ hội tận dụng dịp 8/3 năm nay để lựa chọn ngay cho các nàng, các mẹ, và các chị em phụ nữ những sản phẩm trang sức ưng ý với những ưu đãi không thể hấp dẫn hơn.

Thứ ba, 03/03/2020 - 09:00

Lãnh đạo “siêu ủy ban” nói về việc “chăm sóc” 19 tập đoàn, tổng công ty
Lãnh đạo “siêu ủy ban” nói về việc “chăm sóc” 19 tập đoàn, tổng công ty

(Dân trí) - Chiếu theo những quy định, trình tự, nếu thấy dự án trong khối doanh nghiệp không phù hợp, đánh giá xác định dự án không hiệu quả thì Ủy ban sẽ yêu cầu làm rõ.

Thứ ba, 03/03/2020 - 08:46

“Chạy ăn từng bữa” lập doanh nghiệp “khủng”: Bài học lớn về hậu kiểm (!?)
“Chạy ăn từng bữa” lập doanh nghiệp “khủng”: Bài học lớn về hậu kiểm (!?)

(Dân trí) - “Đây là bài học cho việc quản lý đăng ký kinh doanh theo hướng hậu kiểm; phải tăng cường công tác giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức của người dân và doanh nghiệp khi đăng ký kinh doanh”.

Thứ ba, 03/03/2020 - 08:23

Bộ Tài chính nói gì mức giảm trừ gia cảnh bị cho là “vô cảm”?
Bộ Tài chính nói gì mức giảm trừ gia cảnh bị cho là “vô cảm”?

(Dân trí) - Bà Vũ Thị Mai - Thứ trưởng Bộ Tài chính - cho biết: Bộ Tài chính đã theo dõi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động và tính toán ra mức giảm trừ gia cảnh mới. Mức điều chỉnh phù hợp biến động giá cả.

Thứ ba, 03/03/2020 - 07:34

Kinh tế Việt Nam “hứng đòn” vì Covid-19: Khó khăn mới chỉ bắt đầu?
Kinh tế Việt Nam “hứng đòn” vì Covid-19: Khó khăn mới chỉ bắt đầu?

(Dân trí) - Theo quan điểm của các chuyên gia phân tích từ BVSC, các số liệu thống kê về nền kinh tế trong 2 tháng đầu năm cho thấy khó khăn mới chỉ bắt đầu, nguyên nhân do sự lan rộng của dịch Covid-19.

Thứ ba, 03/03/2020 - 07:00

Giới tinh hoa của Mỹ nhìn nhận về dịch Corona như thế nào?
Giới tinh hoa của Mỹ nhìn nhận về dịch Corona như thế nào?

(Dân trí) - Một nhà đầu tư lớn chọn cách bay đến Idaho dù có hay không có gia đình mình đi cùng hay một bác sĩ tại Colorado đang hằng ngày phải trấn an tâm lý cho các “thượng đế” giàu có của mình.

Thứ ba, 03/03/2020 - 06:00

Sân bay Đà Nẵng ngừng phát thanh thông tin ga quốc nội từ 1/5
Sân bay Đà Nẵng ngừng phát thanh thông tin ga quốc nội từ 1/5

(Dân trí) - Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết, từ ngày 1/5 sẽ ngừng phát thanh thông tin chuyến bay tại nhà ga quốc nội T1 để giảm thiểu tiếng ồn tại sân bay Đà Nẵng.

Thứ ba, 03/03/2020 - 04:07

Chạm ưu đãi với thẻ MSB Visa
Chạm ưu đãi với thẻ MSB Visa

(Dân trí) - Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) triển khai chương trình ưu đãi cho chủ thẻ quốc tế MSB Visa khi thực hiện thanh toán không tiếp xúc (thanh toán chỉ với một CHẠM) Samsung Pay và Contactless.

Thứ ba, 03/03/2020 - 04:00

Đầu tư 10 tỷ đồng chơi cây cảnh, đại gia Hà Nội đang có khối tài sản "siêu khủng"
Đầu tư 10 tỷ đồng chơi cây cảnh, đại gia Hà Nội đang có khối tài sản "siêu khủng"

Khu vườn rộng hơn 1.000m2 của đại gia Hà Nội với đủ các loại cây cảnh có giá trị tại Bát Tràng (Gia Lâm, Hà Nội) khiến nhiều người chơi cây cảnh mơ ước.

Thứ ba, 03/03/2020 - 03:54

Nâng giảm trừ gia cảnh nộp thuế cá nhân, thu nhập bao nhiêu phải đóng thuế?
Nâng giảm trừ gia cảnh nộp thuế cá nhân, thu nhập bao nhiêu phải đóng thuế?

(Dân trí) - Với đề xuất nâng mức giảm trừ gia cảnh mới của Bộ Tài chính, người có thu nhập chịu thuế từ 12,3 triệu đồng trở xuống, không có người phụ thuộc sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

Thứ ba, 03/03/2020 - 02:19