Cải cách thể chế: “Túm lại, các anh có bỏ được không?”

Quốc hội kỳ này khai mạc vào thời điểm cộng đồng doanh nhân Việt Nam vừa trải qua dịp kỷ niệm 10 năm ngày Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải ký quyết định công nhận Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10).

Và, thông điệp về đẩy mạnh cải cách thể chế một lần nữa được cả Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh trong phiên khai mạc Quốc hội sáng 20/10 vừa qua.

Một cuộc gặp cộng đồng doanh nghiệp của Thủ tướng.
Một cuộc gặp cộng đồng doanh nghiệp của Thủ tướng.

“Thông điệp quốc gia”

Đọc những thông tin kinh tế - tài chính mới nhất trên FICA:

* Giấy phép lái ôtô phổ thông sẽ hết hạn theo độ tuổi
* Nhập siêu Trung Quốc hơn 23 tỷ USD từ đầu năm
* Phó Thủ tướng yêu cầu điều tra cơ chế"xin-cho" trong nhập khẩu đường
* Gạo Việt mất giá, lỗi tại các “ông lớn“?

Việc bỏ trần chi phí tiếp thị và quảng cáo và tiếp thị đã được cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nước ngoài, kiến nghị liên tục hàng chục năm qua. Vào năm 2013, một giải pháp “trung hòa” cho vấn đề này đã được Quốc hội thông qua: thay vì bỏ trần, Bộ Tài chính đề xuất và Quốc hội đồng ý tăng trần, theo đó các doanh nghiệp có thể chi tới 15% doanh thu cho hoạt động quảng cáo tiếp thị thay vì chỉ 10% như trước đó.

Động thái mang tính “cải cách” này sau đó nhận được những cái vỗ tay lác đác. Câu hỏi mà các doanh nghiệp tiếp tục đặt ra cho Chính phủ và Bộ Tài chính là tại sao không thể bỏ hẳn như nhiều nước đã áp dụng mà chỉ có thể nới lỏng một cách “nhỏ giọt”?

Một chuyên gia tham dự cuộc gặp của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng với Bộ Tài chính mới đây kể, câu hỏi này đã được chính Thủ tướng đặt ra với Bộ Tài chính. 

Sau khi nghe Bộ trình bày và biện minh bằng những lập luận cũ, câu hỏi của Thủ tướng ngắn gọn là: “Túm lại, các anh có bỏ được không?”.

Chưa rõ chuyện gì diễn ra tiếp theo, song các động thái gần đây cho thấy, trần chi phí tiếp thị quảng cáo rất có thể sẽ được chính thức dỡ bỏ trong năm tới, hoặc ít nhất vấn đề này cũng sẽ được nêu lại như một trong những vấn đề chính sách quan trọng nhất mà ngành tài chính cần giải quyết. 

Trước đó, những người vận động cho việc bỏ giới hạn này từng cảm thấy, với việc “nới trần” trong năm 2013, rất có thể vấn đề này còn được “treo” lại nhiều năm nữa.

Câu chuyện về bỏ hay không bỏ con dấu cũng là một ví dụ mà giới doanh nhân có thể cảm nhận về một tinh thần cải cách mới mà Chính phủ đang thúc đẩy. Làm việc với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, sau khi nghe chuyên gia của Bộ trình bày, đích thân Thủ tướng đã nêu vấn đề bỏ con dấu như là một trong những ưu tiên trong vấn đề đăng ký kinh doanh, gia nhập thị trường.

Phát biểu trong hội thảo về vấn đề này tuần trước, nhiều chuyên gia giàu am hiểu về lĩnh vực đăng ký kinh doanh cho biết họ cảm thấy ngạc nhiên. Luật gia Cao Bá Khoát, một trong những người đồng hành cùng quá trình ra đời và hoàn thiện của Luật Doanh nghiệp thời gian qua, nói rằng cách đặt vấn đề và chỉ đạo của Thủ tướng khiến ông thật sự bất ngờ. 

Thậm chí, khi đó Thủ tướng đã nói đại ý rằng, “Bill Gates gửi thư mời Thủ tướng thì cũng có cần con dấu đâu”. Theo luật gia Cao Bá Khoát, đây là một chỉ dấu cải cách rất đáng chú ý.

Hồi đầu năm, thông điệp về cải cách thể chế đã được Thủ tướng nhấn mạnh trong bài viết được xem như một “thông điệp quốc gia”. Khi đó, Thủ tướng viết rằng trong những năm gần đây, năng lực cạnh tranh của nước ta chậm được cải thiện, tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế cũng đã chậm lại trong khi xã hội có không ít vấn đề bức xúc.

Một trong những nguyên nhân, theo Thủ tướng, là động lực mà những cải cách trước đây tạo ra đã không còn đủ mạnh để thúc đẩy phát triển. “Đây là lúc chúng ta cần có thêm động lực để lấy lại đà tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững. Nguồn động lực đó phải đến từ đổi mới thể chế và phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của nhân dân”, ông viết.

Khi bài viết này được công bố, không ít người băn khoăn liệu những thông điệp trong đó có thể được hiện thực hóa hay không. Sau khá nhiều năm nền kinh tế chững lại và không được chứng kiến những nỗ lực cải cách thể chế đáng kể, năm 2014 cuối cùng lại đang dần định hình vai trò một năm bản lề.

Trong nhiều năm liền, Chính phủ dường như đã đặt niềm tin và kỳ vọng quá nhiều vào khối doanh nghiệp nhà nước. Những chính sách ưu đãi, những sự hỗ trợ… liên tục được ban hành, nhưng giờ đây thì những sự thất bại lớn nhỏ đã được chứng minh. 

Có vẻ như Chính phủ đã nhận thấy, về lâu dài, chính cộng đồng doanh nghiệp tư nhân mới là nền tảng, là động lực cho phồn vinh, ngay cả khi “kinh tế nhà nước” vẫn giữ vai trò chủ đạo, và việc một số doanh nghiệp nhà nước cần được ưu đãi để tiếp tục những vai trò mang tính công ích là có thể chấp nhận được.

Cải cách không chỉ cần bên trên

Nghị quyết số 19/NQ-CP về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia được ban hành từ tháng 3/2013 có thể được coi là văn bản cụ thể hóa thông điệp cải cách thể chế. Nghị quyết này và một loạt văn bản chỉ đạo điều hành được ban hành tiếp sau đó đã “đánh” trực diện vào những vướng mắc mà cộng đồng doanh nghiệp đang đối mặt, đặc biệt là trong 4 lĩnh vực thuế, hải quan, khởi sự kinh doanh và đất đai, xây dựng.

Các cuộc làm việc liên tục với các bộ ngành của Thủ tướng đã được tổ chức trong vài tháng qua và đối với báo giới, cuộc nào cũng có thêm những thông tin mới. 

Bên cạnh câu chuyện trần chi phí tiếp thị quảng cáo và bỏ con dấu mà VnEconomy đề cập ở trên, những câu chuyện khác được ghi nhận rộng rãi là việc Thủ tướng giao Bộ Tài chính giảm thời gian thực hiện các thủ tục về thuế cho doanh nghiệp từ 537 giờ xuống còn 171 giờ trước ngày 30/9/2015, giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, bỏ visa…

Trong khi đó, ở Quốc hội, những nỗ lực để hoàn tất việc sửa đổi, bổ sung Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư cũng đã và đang được tiến hành. Theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), trong các cuộc làm việc gần đây, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng việc ban hành hai Luật sửa đổi này sẽ là công việc ưu tiên của Quốc hội, như là một bước song hành với những nỗ lực cải cách thể chế của “bên Chính phủ”.

Tuy nhiên, nếu cải cách chỉ có từ bên trên, trong khi bên dưới không chuyển động, thì tiến trình đó chắc chắn sẽ kéo dài. 

Ông Lộc, người có mặt trong hầu hết các cuộc làm việc của Thủ tướng với các bộ ngành, nói chưa bao giờ cảm nhận một tinh thần cải cách mạnh mẽ như vậy từ Chính phủ và Quốc hội, nhưng cũng cảm thấy lo lắng vì không biết bộ máy bên dưới có “đồng tốc” hay không.

Những ví dụ từ các bộ cho thấy “dư địa” của cải cách là vẫn còn, vấn đề là thực sự các Bộ trưởng có quyết tâm cải cách hay không. Các Bộ trưởng ngồi ở Hà Nội, có thể dễ dàng cảm nhận sức nóng từ quyết tâm của Chính phủ. Nhưng “khoảng cách” từ Chính phủ đến các Chủ tịch tỉnh thành, trong bối cảnh phân cấp sâu rộng lại xa hơn thế và đó là điều mà ông Lộc cũng như nhiều doanh nhân lo ngại. 

“Ngay cả khi một chủ tịch tỉnh thành rất đồng lòng và quyết tâm cũng chính phủ, một chuyên viên cấp phòng hay một nhân viên kiểm hóa hàng ở một cửa khẩu có thể không thay đổi gì”, ông nhận xét.

Nhiều chuyên gia kinh tế và pháp lý, trong các hội thảo về chính sách, vẫn thường ví von rằng ở Việt Nam thì “con đường dài nhất không phải từ Hà Giang đến mũi Cà Mau, mà là từ lời nói đến hành động”. Nếu cấp trên tăng tốc mà cấp dưới đủng đỉnh, cải cách sẽ luôn bị thử thách.

Tuy nhiên, đã đến lúc các bộ trưởng hay chủ tịch tỉnh thành không thể làm ngơ trước những sự “đủng đỉnh” của cấp dưới, khi Chính phủ nhận ra và biết sử dụng các công cụ đo lường, đánh giá độc lập, mà một ví dụ rất sinh động là việc Chính phủ quyết định đưa Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) vào Nghị quyết 19 như là một tiêu chí đánh giá. 

Nghị quyết ghi rõ việc “yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương rà soát các quy định do địa phương mình ban hành và tình hình thực hiện các quy định đó; đặt mục tiêu và lộ trình đến năm 2015 phấn đấu đạt mức của tỉnh, thành phố có PCI trong năm 2013 đã được xếp hạng ở mức cao”.

PCI là chỉ số mà chính các doanh nghiệp tại các địa phương tự đánh giá về năng lực cạnh tranh ở tỉnh đó, và những “lá phiếu” từ các doanh nghiệp chính là áp lực để các chủ tịch tỉnh thành nỗ lực đi theo con đường cải cách mà Chính phủ đã và đang phát động mạnh mẽ. Đó là con đường đòi hỏi sự “tận tâm” từ mỗi công chức, mỗi quan chức.

Giữa lúc những khó khăn vẫn chất chồng trên vai các doanh nhân trong cuộc khủng hoảng kéo dài, câu chuyện về hai chữ “tận tâm” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh, thay mặt cho Chính phủ, cam kết với “giới công thương” từ những ngày nền độc lập còn trứng nước, vẫn còn vẹn nguyên giá trị.

Theo Hoàng Anh Minh
VnEconomy


Hà Nội: Tận mục bến xe khách ngầm trên “đất vàng”

Tag :
MỚI NHẤT
Việt Nam tổ chức roadshow phát hành 1 tỷ USD trái phiếu quốc tế
Việt Nam tổ chức roadshow phát hành 1 tỷ USD trái phiếu quốc tế

(Dân trí) - Bắt đầu từ hôm nay, Chính phủ Việt Nam sẽ bắt đầu tiến hành giới thiệu chương trình phát hành trái phiếu quốc tế tới các nhà đầu tư.

Thứ tư, 29/10/2014 - 02:30

Việt Nam tụt hạng môi trường kinh doanh
Việt Nam tụt hạng môi trường kinh doanh

(Dân trí) - Mặc dù đã có những nỗ lực trong cải cách thông tin tín dụng và chi phí thuế, xếp hạng môi trường kinh doanh của Việt Nam 2015 vẫn tụt xuống thứ 78 từ mức thứ 72 hồi năm ngoái.

Thứ tư, 29/10/2014 - 02:08

Đà Nẵng tiếp tục thu hồi giấy phép kinh doanh của 589 doanh nghiệp
Đà Nẵng tiếp tục thu hồi giấy phép kinh doanh của 589 doanh nghiệp

(Dân trí) - Sở Kế hoạch và Đầu tư Đà Nẵng vừa có quyết định thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh đối với 589 doanh nghiệp trên địa bàn.

Thứ tư, 29/10/2014 - 01:50

Bạch Dinh đi mỏi chân, xe sang phủ bụi của đại gia Thanh Hóa
Bạch Dinh đi mỏi chân, xe sang phủ bụi của đại gia Thanh Hóa

Nổi tiếng với "Bạch Dinh" sang trọng tọa lạc trên khuôn viên 50.000m2, doanh nhân xứ Thanh, ông Cao Tiến Đoan, còn khiến nhiều người hết bất ngờ này sang bất ngờ khác bởi những điều mà chỉ ông mới có.

Thứ tư, 29/10/2014 - 01:30

Kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam đột nhiên đảo chiều đi lên
Kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam đột nhiên đảo chiều đi lên

(Dân trí) - Mặc dù xuất khẩu gạo của Việt Nam tiếp tục đà giảm về khối lượng suốt hơn 1 năm qua nhưng kim ngạch xuất khẩu gạo lại đột nhiên tăng trưởng 1,2% trong 10 tháng đầu năm 2014. Đây là kết quả của việc giá gạo tăng cao trong thời gian gần đây.

Thứ tư, 29/10/2014 - 12:33

Trung Quốc đang "tung tiền" mua cả thế giới
Trung Quốc đang "tung tiền" mua cả thế giới

(Dân trí) - Số lượng vốn đầu tư Trung Quốc đổ vào bất động sản nước ngoài tăng mạnh. Trong số các loại bất động sản, cao ốc văn phòng là tài sản được giới đầu tư ưa chuộng nhất.

Thứ tư, 29/10/2014 - 10:54

Dự án sân bay Long Thành: Những con số quá lạc quan?
Dự án sân bay Long Thành: Những con số quá lạc quan?

(Dân trí) - Phương án huy động vốn để đầu tư làm sân bay Long Thành, nếu giao DN vay và tự trả thì cũng phải có sự bảo lãnh của Chính phủ trong khi đánh giá về hiệu quả dự án lại chỉ dựa trên dự báo quá lạc quan…

Thứ tư, 29/10/2014 - 09:57

Kiểm tra công ty bị tố cung cấp thực phẩm bẩn cho hàng ngàn học sinh
Kiểm tra công ty bị tố cung cấp thực phẩm bẩn cho hàng ngàn học sinh

(Dân trí) - Trước những thông tin về việc một công ty cung cấp hàng trăm suất ăn cho hàng ngàn học sinh tiểu học được chế biến trong điều kiện không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, lực lượng chức năng đã vào cuộc làm rõ.

Thứ tư, 29/10/2014 - 09:53

Cuộc chiến mới bắt đầu, Putin suy cạn vốn lận lưng?
Cuộc chiến mới bắt đầu, Putin suy cạn vốn lận lưng?

Những biện pháp trừng phạt kinh tế của phương Tây đối với Nga mới chỉ bắt đầu phát huy tác dụng. Trong khi đó, thế mạnh chiến lược của TT Nga Vladimir Putin đã từng giúp Nga lấn lướt trên các bàn đàm phán đang bị suy giảm và ảnh hưởng tới các quyết định của ông chủ Điện Kremlin.

Thứ tư, 29/10/2014 - 09:09

Khốn khổ vì những quy định trên trời
Khốn khổ vì những quy định trên trời

Bộ NN&PTNT vừa được phát hiện là một trong những nơi có nhiều giấy phép “con” nhất. Có giấy phép quy định người nuôi lợn phải xử lý nước thải (từ chuồng lợn) đến mức có thể uống được...

Thứ tư, 29/10/2014 - 08:58

HSBC: Hạ trần lãi suất huy động khó đạt mục đích kích cầu
HSBC: Hạ trần lãi suất huy động khó đạt mục đích kích cầu

(Dân trí) - Vì nhu cầu tiêu dùng thấp, HSBC không cho rằng, giảm thêm trần lãi suất huy động sẽ thúc đẩy chi tiêu một cách mạnh mẽ.

Thứ tư, 29/10/2014 - 08:43

Vụ "ông hội đồng" đại gia bị bắt: Dân vẫn thon thót lo mất sổ đỏ
Vụ "ông hội đồng" đại gia bị bắt: Dân vẫn thon thót lo mất sổ đỏ

(Dân trí) – Tại buổi đối thoại thứ 2 với người dân mua đất ở dự án, lãnh đạo Công ty Tân Cường Thành “hứa” với những người đã mua đất ở dự án của công ty sẽ trả sổ đỏ và trả lại tiền sớm.

Thứ tư, 29/10/2014 - 07:37

ĐÁNG QUAN TÂM
Hà Nội: Sai phạm chồng sai phạm ở chung cư BMM
Hà Nội: Sai phạm chồng sai phạm ở chung cư BMM

(Dân trí) - Không chỉ tự ý thu tiền đấu nối điện, nước với giá “cắt cổ”, các cư dân ở tòa nhà BMM tố giác hàng loạt sai phạm về chất lượng công trình của chủ đầu tư.

Thứ tư, 29/10/2014 - 07:31

Lãi suất cho vay giảm, lợi nhuận ngân hàng “hao hụt”
Lãi suất cho vay giảm, lợi nhuận ngân hàng “hao hụt”

(Dân trí) - Chia sẻ về quyết định cắt giảm lãi suất theo thông điệp của Thống đốc, lãnh đạo một số ngân hàng thừa nhận, việc giảm lãi suất cho vay ngắn hạn xuống 7%/năm, trung và dài hạn xuống 10%/năm sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới lợi nhuận của ngân hàng.

Thứ tư, 29/10/2014 - 07:02

Đồ chơi kinh dị “vào mùa”
Đồ chơi kinh dị “vào mùa”

(Dân trí) - Khi lễ hội Halloween đang đến gần cũng là lúc thị trường các mặt hàng đồ chơi kinh dị tại TP.HCM vào mùa.

Thứ tư, 29/10/2014 - 06:21

Vì sao Long Thành được chọn để rót tiền làm sân bay?
Vì sao Long Thành được chọn để rót tiền làm sân bay?

(Dân trí) - Bộ trưởng GTVT cho rằng, không phải ngẫu nhiên mà thời gian qua, nhiều nhà tài trợ quốc tế, các nhà đầu tư, các tập đoàn... đã bày tỏ quan tâm vào dự án sân bay Long Thành. Thậm chí có quốc gia đã “để mắt” đến Long Thành từ 3 - 4 năm trước...

Thứ tư, 29/10/2014 - 06:03

Hành khách Việt đi máy bay: Từ thóa mạ đến… xé áo nhân viên hàng không
Hành khách Việt đi máy bay: Từ thóa mạ đến… xé áo nhân viên hàng không

“Họp chợ” trên khoang hành khách, nói chuyện điện thoại ồn ào ngay cả khi máy bay chuẩn bị cất cánh, thóa mạ tiếp viên khi bị nhắc nhở và thậm chí rượt đuổi, xé áo nhân viên tại cửa lên máy bay… là những hành vi hành khách đi máy bay đã từng gây ra.

Thứ ba, 28/10/2014 - 04:37

Thủ tướng yêu cầu thanh tra Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế
Thủ tướng yêu cầu thanh tra Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế

(Dân trí) - Thanh tra Chính phủ sẽ thực hiện thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, chống thất thu NSNN đối với Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế, Cục Thuế thành phố Hà Nội. Đồng thời sẽ có đoàn giám sát hoạt động thanh tra.

Thứ ba, 28/10/2014 - 04:32

Giảm trần lãi suất huy động thêm 0,5 điểm %
Giảm trần lãi suất huy động thêm 0,5 điểm %

(Dân trí) - Bà Nguyễn Thị Hồng, Phó Thống đốc NHNN cho biết, từ ngày mai 29/10 sẽ điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi tối đa bằng VND của các tổ chức, cá nhân từ mức 6%/năm xuống 5,5%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng.

Thứ ba, 28/10/2014 - 03:16

Lộ diện đầu nậu chuyên bán thông tin cá nhân
Lộ diện đầu nậu chuyên bán thông tin cá nhân

Việc mua bán thông tin cá nhân như số điện thoại, địa chỉ nhà, email… được thực hiện công khai, gây bức xúc. Đi sâu vào tìm hiểu thấy bất ngờ về nguồn tiết lộ danh sách này.

Thứ ba, 28/10/2014 - 02:28

Việt Nam luôn trong tình trạng nhập siêu từ Lào
Việt Nam luôn trong tình trạng nhập siêu từ Lào

(Dân trí) - Năm 2013, với mức tăng đột biến về trị giá hàng hóa nhập khẩu từ Lào (tăng 50,4% so với 2012), mức nhập siêu của Việt Nam từ thị trường Lào lên đến 245 triệu USD, cao gấp 1,5 lần so năm trước đó.

Thứ ba, 28/10/2014 - 01:50

Hà Nội: Làm giả hàng trăm lõi lọc nước mỗi ngày
Hà Nội: Làm giả hàng trăm lõi lọc nước mỗi ngày

(Dân trí) - Một cơ sở chuyên sản xuất máy lọc nước giả vừa được cơ quan chức năng phát hiện và triệt phá.

Thứ ba, 28/10/2014 - 01:02

MobiFone sẽ phát triển thành Tập đoàn Viễn thông
MobiFone sẽ phát triển thành Tập đoàn Viễn thông

(Dân trí) - Dự kiến, MobiFone sẽ bán 49% cổ phần, nâng cấp lên Tổng Công ty trước khi trở thành Tập đoàn kinh tế về viễn thông do nhà nước nắm cổ phần chi phối, đối trọng với VNPT và Viettel.

Thứ ba, 28/10/2014 - 12:59

Hơn 54.000 doanh nghiệp đóng cửa, 456.000 tỷ “đóng băng”
Hơn 54.000 doanh nghiệp đóng cửa, 456.000 tỷ “đóng băng”

(Dân trí) - Tổng vốn đăng ký của các doanh nghiệp gặp khó khăn trong 10 tháng lên tới 455.900 tỷ đồng, trong đó 61.700 tỷ đồng là vốn của các doanh nghiệp đã chắc chắn bị loại ra khỏi nền kinh tế.

Thứ ba, 28/10/2014 - 10:51