Lập Quỹ nâng cao sức khỏe: Kinh nghiệm ở các nước

Dân trí Dự thảo “Luật phòng, chống tác hại của rượu, bia” do Bộ Y tế soạn thảo đề xuất thành lập Quỹ nâng cao sức khỏe. Nguồn thu của Quỹ chủ yếu đến từ khoản đóng góp bắt buộc của cơ sở sản xuất, nhập khẩu rượu, bia, và dùng để tiến hành các hoạt động phòng, chống tác hại của rượu, bia và nâng cao sức khỏe do Chính phủ quy định. Thực tế tại các nước đã lập Quỹ Nâng cao sức khỏe như thế nào và hiệu quả ra sao?


Dự án Luật Phòng, chống tác hại của rượu bia là cần thiết, nhưng hiệu quả, cách thức lập quỹ của Quỹ nâng cao sức khỏe lại là vấn đề đáng bàn

Dự án Luật Phòng, chống tác hại của rượu bia là cần thiết, nhưng hiệu quả, cách thức lập quỹ của Quỹ nâng cao sức khỏe lại là vấn đề đáng bàn

Thách thức về hiệu quả

Theo đề xuất thành lập Quỹ nâng cao sức khỏe, cơ quan soạn thảo đưa ra 2 phương án:

Phương án 1 – thành lập Quỹ Nâng cao sức khỏe (gộp Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện nay cũng sẽ được gộp chung vào Quỹ Nâng cáo sức khỏe này): Nguồn thu của Quỹ chủ yếu đến từ khoản đóng góp bắt buộc của cơ sở sản xuất, nhập khẩu rượu, bia, được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt (theo mức 0,5% từ ngày Luật có hiệu lực và nâng lên 2% vào năm 2030). Ngân sách Quỹ sẽ được chi cho các hoạt động phòng, chống tác hại của rượu, bia, thuốc lá và nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Phương án 2 - không thành lập Quỹ nâng cao sức khỏe: Tuy nhiên các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu rượu, bia vẫn phải đóng góp tương tự như phương án 1. Ngân sách Quỹ sẽ được sử dụng để chi cho các hoạt động phòng, chống tác hại của rượu, bia và nâng cao sức khỏe do Chính phủ quy định.

Nhìn ra thế giới, thực tế là rất ít quốc gia có Quỹ Nâng cao sức khỏe thu thuế từ doanh nghiệp. Hầu hết sau đó bị xóa bỏ hoặc sửa đổi do thách thức về tính hiệu quả như trường hợp của Úc và Bỉ.

Philippines sau khi thành lập Quỹ Nâng cao sức khỏe, hiện đang thực hiện rà soát lại hoạt động của Quỹ này. Luật Cải cách Thuế của Philippines muốn tăng cường nguồn thu để hỗ trợ bảo hiểm xã hội, y tế cho người nghèo (PhilHealth) và mở rộng các dịch vụ ngăn ngừa bệnh không lây nhiễm trong chăm sóc sức khoẻ cơ bản. Theo đó Philippines tăng thuế tiêu thụ đặc biệt trên sản phẩm thuốc lá và đồ uống có cồn

Thế nhưng Quỹ này vướng phải một số khó khăn khi Bộ Y tế không thể tổ chức phân bổ ngân sách chăm sóc sức khỏe hàng năm (theo báo cáo của WHO về “Thu thuế cho hoạt động chăm sóc sức khỏe”). Hiện vẫn chưa thấy rõ hiệu quả của khoản thu bổ sung này đối với việc cải thiện tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân Philippines (100% khoản thuế bổ sung được dành cho Quỹ).

Hiệu quả của việc phòng chống tác hại từ lạm dụng rượu bia của loai hình Quỹ này là không rõ ràng. Ví dụ như tại Botswana, chỉ 5% ngân sách Quỹ được dành cho hoạt động phòng, chống tác hại từ rượu, bia trong khi khoản thu còn lại được dùng cho các hoạt động khác của Chính phủ. Còn Quỹ của Thái Lan hiện đang đối mặt với các chỉ trích về ngân sách thực tế (từ khoản thu được) được phân bổ cho các chương trình của Quỹ.

Trong tất cả các cơ chế này, New Zealand là quốc gia duy nhất được đánh giá là thực hiện hiệu quả, với mức thu khoảng 1% của thuế tiêu thụ đặc biệt tương ứng (áp dụng cho từng nồng độ cồn), và khoản thu này được phân bổ toàn bộ vào các chiến dịch về đồ uống có cồn.

Cân nhắc việc lập Quỹ nâng cao sức khỏe

Không chỉ hiệu quả chưa rõ ràng, mà thậm chí còn có vụ bê bối liên quan đến quản lý loại quỹ này. Thái Lan là một ví dụ đặc biệt cần lưu ý khi mô hình Quỹ Nâng cao sức khỏe hiện nay đang được xây dựng theo mô hình Quỹ của Thái Lan.

Năm 2001, Quỹ Nâng cao sức khỏe Thái Lan được thành lập trên cơ sở Đạo luật Quỹ Nâng cao sức khỏe. ThaiHealth được tài trợ trực tiếp bằng khoản thuế bổ sung 2% trên các khoản thuế tiêu thụ đặc biệt của các sản phẩm rượu bia và thuốc lá. ThaiHealth có toàn quyền phê duyệt chi tiêu của mình mà không bị kiểm tra bởi Cục Ngân sách cũng như Quốc hội.

Theo cơ chế này, ThaiHealth được hoàn toàn “thoải mái” trong việc chi tiêu và thậm chí có những năm còn tiêu lạm ngân sách. Tổng thu ngân sách mà ThaiHealth nhận được từ năm 2002-2016 lên đến hơn 44,24 tỷ baht (hơn 1,14 tỷ Euro), trung bình 2,77 tỷ baht mỗi năm. Con số này vẫn tăng đều hàng năm kể từ khi thành lập, phần nào phản ánh việc ThaiHealth đã không thực hiện được mục tiêu đề ra là giảm tiêu thụ rượu bia và thuốc lá.

Sau một thời gian hoạt động, nhiều dấu hiệu đáng ngờ trong chi tiêu của ThaiHealth đã xuất hiện. Theo báo cáo điều tra của Văn phòng Kiểm toán Nhà nước Vương quốc Thái Lan, ngân sách của ThaiHealth đã bị chi tiêu sai mục đích. Giải ngân vượt quá chi tiêu thực tế, giải ngân thừa, thiếu các tài liệu cần thiết minh chứng cho quá trình giải ngân, đặc biệt là chi phí cho các chuyến công tác nghiên cứu, tìm hiểu thực tiễn ở nước ngoài.

Ngoài ra, nguồn quỹ đã được phân bổ cho các dự án không liên quan trực tiếp đến mục tiêu của Thaihealth, ví dụ như nghiên cứu về đa dạng chính trị hay tổ chức buổi tụng kinh cầu nguyện vào đêm Giao thừa. Ngân sách hoạt động của ThaiHealth thâm hụt trong 3 năm liên tiếp (-3,5% năm 2012, -1% năm 2013 và -7,88% năm 2014) và ThaiHealth cũng không thực hiện đánh giá kết quả hoạt động thực tiễn dựa trên các chỉ tiêu hoạt động đã đề ra.

Kết thúc cuộc điều tra, Thủ tướng Thái Lan Prayut Chan-o-cha đã miễn nhiệm 7 thành viên hội đồng quản trị ThaiHealth do nghi ngờ rằng họ đã phân bổ nguồn quỹ của ThaiHealth không phù hợp với nhiệm vụ của Quỹ. Thủ tướng Thái Lan cũng chỉ định Bộ trưởng Y tế bổ nhiệm ủy ban giám sát để đảm bảo rằng các dự án của ThaiHealth được thực hiện phù hợp với mục tiêu đề ra ban đầu của Quỹ.

Tại Việt Nam, nhiều ý kiến cho rằng không nên áp dụng mô hình Quỹ nâng cao sức khỏe ở Việt Nam, vừa tạo gánh nặng cho doanh nghiệp mà lại không có hiệu quả rõ ràng.

Ông Nguyễn Tiến Vỵ, Phó chủ tịch Thường trực Hiệp hội Bia - Rượu - Nước Giải Khát Việt Nam cho rằng: Các DN sản xuất kinh doanh rượu, bia đang phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt thuế suất 65% và thuế nhập khẩu 45%. Do đó, yêu cầu phải đóng góp thêm vào Quỹ nâng cao sức khỏe cộng đồng là không phù hợp, thêm gánh nặng cho DN.

Mối quan ngại Quỹ Nâng cao sức khỏe quản lý lỏng lẻo là hiện hữu, bởi loại quỹ này không thuộc diện giám sát chặt chẽ như những khoản thu – chi được sử dụng, quản lý và kiểm toán theo luật ngân sách.

Theo Đại biểu Quốc hội Trần Quang Chiểu, Dự thảo luật có gần 15 trang, nhưng có tới 3 trang đề cập đến Quỹ sức khỏe, hình như mục đích chính là để lập quỹ?

“Quỹ nâng cao sức khỏe thu dựa trên doanh số bán ra, chẳng khác gì thuế. Chỉ có điều không gọi là thuế mà thôi. Quy mô nền kinh tế của ta nhỏ, đừng để nguồn lực bị phân tán vì có quá nhiều loại quỹ”, theo vị đại biểu này.

H.N

MỚI NHẤT
Vụ cảng container 10.000 tỷ đồng bị "bế tắc": Nguy cơ dự án chồng dự án
Vụ cảng container 10.000 tỷ đồng bị "bế tắc": Nguy cơ dự án chồng dự án

(Dân trí) - Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình đã có kết luận ban đầu về Dự án Cảng tổng hợp và Container Cái Mép Hạ. Theo đó, quyết định chấm dứt hoạt động, thu hồi dự án này của các cơ quan chức năng tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu là chưa phù hợp.

Thứ tư, 23/05/2018 - 07:00

Hỗ trợ hơn 18 tỷ đồng cho người nuôi tôm hùm bị chết hàng loạt
Hỗ trợ hơn 18 tỷ đồng cho người nuôi tôm hùm bị chết hàng loạt

(Dân trí) - UBND tỉnh Phú Yên vừa ra quyết định phân bổ hơn 18,355 tỷ đồng để hỗ trợ cho người nuôi tôm hùm ở thị xã Sông Cầu bị chết hàng loạt.

Thứ tư, 23/05/2018 - 04:00

Vừa bán nhà, một khách hàng trúng Vietlott 42 tỷ đồng
Vừa bán nhà, một khách hàng trúng Vietlott 42 tỷ đồng

(Dân trí) - Người đàn ông trúng Vietlott trị giá 42 tỷ đồng, nhờ có số tiền trúng xổ số mà ông có cơ hội chuộc lại được căn nhà kỷ niệm của gia đình, căn nhà mà trước đó ông đã phải bán đi để lo ăn học cho con.

Thứ tư, 23/05/2018 - 04:00

Chơi xế sang, cần có thu nhập bao nhiêu?
Chơi xế sang, cần có thu nhập bao nhiêu?

Nhiều người chỉ chú ý đến giá xe mà ít quan tâm tới chi phí "nuôi" xe và những phát sinh ngoài dự tính.

Thứ tư, 23/05/2018 - 03:55

Đại biểu Quốc hội tranh cãi ưu đãi thuế với casino ở đặc khu kinh tế
Đại biểu Quốc hội tranh cãi ưu đãi thuế với casino ở đặc khu kinh tế

(Dân trí) - Sáng 23/5, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc. Nhiều đại biểu đã thể hiện quan điểm trái chiều về đề xuất ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt với casino.

Thứ tư, 23/05/2018 - 03:12

Giá xăng dầu lại đồng loạt tăng mạnh kể từ chiều nay
Giá xăng dầu lại đồng loạt tăng mạnh kể từ chiều nay

(Dân trí) - Liên Bộ Tài chính - Công Thương vừa quyết định tăng giá xăng E5 RON 92 lên 500 đồng/lít; Xăng RON 95-III tăng 600 đồng/lít; Dầu diesel 0.05S: tăng 587 đồng/lít; Dầu hỏa: tăng 523 đồng/lít; Dầu mazut 180CST 3.5S: tăng 678 đồng/kg.

Thứ tư, 23/05/2018 - 02:40

Xu hướng bất động sản căn hộ cao cấp: Sống hiện đại là sống xanh
Xu hướng bất động sản căn hộ cao cấp: Sống hiện đại là sống xanh

(Dân trí) - Trên thị trường bất động sản căn hộ hiện nay, không gian sống hiện đại không còn là một khái niệm xa lạ với người mua nhà để định cư hay các nhà đầu tư. Tuy nhiên, khái niệm “hiện đại” giờ không chỉ gói gọn trong hệ thống tiện ích đa dạng được cung cấp cho khu căn hộ, mà còn ở không gian sống xanh đúng nghĩa.

Thứ tư, 23/05/2018 - 02:20

Khởi động mùa hè đầy hứng khởi cùng “Summer Spirit 2018 – Tháng Năm rực rỡ”
Khởi động mùa hè đầy hứng khởi cùng “Summer Spirit 2018 – Tháng Năm rực rỡ”

(Dân trí) - Trên diện tích sân cỏ rộng hơn 10.000m2 với nhiều trò chơi hấp dẫn, “Summer Spirit 2018 – Tháng Năm rực rỡ” hứa hẹn sẽ mang đến cho các bé cùng các bậc phụ huynh một ngày tràn ngập tiếng cười và niềm vui.

Thứ tư, 23/05/2018 - 02:00

Shop villa Imperia Garden: Vì sao cuốn hút?
Shop villa Imperia Garden: Vì sao cuốn hút?

(Dân trí) - Thiết kế thông minh kết hợp với vị trí đắc địa ở trung tâm Hà Nội đã giúp biệt thự Imperia Garden thành “con gà đẻ trứng vàng” cho nhà đầu tư.

Thứ tư, 23/05/2018 - 01:56

Việt Nam thâm hụt hơn 150 tỷ USD khi làm ăn với Trung Quốc
Việt Nam thâm hụt hơn 150 tỷ USD khi làm ăn với Trung Quốc

(Dân trí) - Chi hơn 250 tỷ USD để nhập khẩu hàng từ Trung Quốc nhưng ở chiều ngược lại Việt Nam chỉ xuất khẩu được trị giá hơn 100 tỷ USD, điều này dẫn đến thâm hụt thương mại nặng nề gần 150 tỷ USD giữa Việt Nam với Trung Quốc trong thời gian gần 6 năm qua.

Thứ tư, 23/05/2018 - 01:50

Techcombank "chào sàn" 128.000 đồng/cổ phần: Mức giá quá cao?
Techcombank "chào sàn" 128.000 đồng/cổ phần: Mức giá quá cao?

(Dân trí) - Ngày 4/6 tới, 1.165.530.720 cổ phần TCB sẽ "chào sàn" HoSE với mức giá tham chiếu 128.000 đồng/cổ phần. Trước đó, hơn 164 triệu cổ phiếu phổ thông của ngân hàng này đã được bán thành công cho các quỹ đầu tư trên thế giới, với giá trị thị trường đạt 6,5 tỷ USD.

Thứ tư, 23/05/2018 - 01:39

Chủ đầu tư lẫn đơn vị thi công bị "sờ gáy" vì làm nứt, lún nhà dân
Chủ đầu tư lẫn đơn vị thi công bị "sờ gáy" vì làm nứt, lún nhà dân

(Dân trí) - Thi công dự án D'Edge Thảo Điền gây nứt, lún cho nhiều ngôi nhà của người dân xung quanh nên chủ đầu tư và đơn vị thi công đều bị Sở Xây dựng TPHCM xử phạt tổng cộng 50 triệu đồng.

Thứ tư, 23/05/2018 - 01:30

ĐÁNG QUAN TÂM
Joie - thương hiệu đồ dùng cho bé hàng đầu Anh Quốc chính thức có mặt tại Việt Nam
Joie - thương hiệu đồ dùng cho bé hàng đầu Anh Quốc chính thức có mặt tại Việt Nam

(Dân trí) - Ra mắt lần đầu tiên vào năm 2011 tại Anh, đến nay Joie đã trở thành thương hiệu toàn cầu với hệ thống phân phối rộng khắp trên hơn 50 quốc gia như Anh, Úc, Pháp, Thụy Điển, Thụy Sỹ, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hong Kong, Malaysia, Singapore, Thái Lan, …

Thứ tư, 23/05/2018 - 12:53

Giải ngân vốn ODA vượt mức trần gần 37.000 tỷ đồng
Giải ngân vốn ODA vượt mức trần gần 37.000 tỷ đồng

(Dân trí) - Kiểm toán Nhà nước vừa công bố báo cáo kết quả kiểm toán ngân sách, trong đó chỉ ra việc trần giải ngân ODA trung hạn đã bị vượt gần 37.000 tỷ đồng so với dự toán 300.000 tỷ đồng ban đầu.

Thứ tư, 23/05/2018 - 12:45

Biệt thự mặt tiền, không gian sống chuẩn mực cho thị dân năng động
Biệt thự mặt tiền, không gian sống chuẩn mực cho thị dân năng động

(Dân trí) - Càng thành đạt, sở hữu thu nhập và mức sống cao, con người càng có tiêu chuẩn cao về không gian sống. Nơi đó không chỉ ấn tượng, sang trọng, mà còn phải đủ xanh, tiện nghi và gia tăng giá trị theo thời gian. Khu biệt thự mặt tiền LAVILA ĐÔNG SÀI GÒN 2 ở Khu đô thị Cát Lái, Quận 2, chính là lựa chọn hoàn hảo dành cho khách hàng đang hướng đến những giá trị này.

Thứ tư, 23/05/2018 - 12:39

Bộ trưởng Tài chính lý giải nguyên nhân ngân sách khó khăn
Bộ trưởng Tài chính lý giải nguyên nhân ngân sách khó khăn

(Dân trí) - Bộ trưởng Tài chính đánh giá, sở dĩ mấy năm gần đây ngân sách trung ương gặp khó khăn bắt nguồn từ 2 nguyên nhân chính là dầu thô và thuế xuất nhập khẩu giảm.

Thứ tư, 23/05/2018 - 12:30

Thị trường đón nhận chính sách mới về đầu tư BĐS nghỉ dưỡng tại Nha Trang
Thị trường đón nhận chính sách mới về đầu tư BĐS nghỉ dưỡng tại Nha Trang

(Dân trí) - Tốc độ xây dựng tại Bãi Dài tạo ra diện mạo hoành tráng bất ngờ của đại lộ resort, khách sạn 5 sao đang dần hoàn thiện. Xu hướng đất nền tăng giá “chóng mặt” cùng với sự đón nhận của cú “kích hoạt bùng nổ” chính sách mới nhất về đầu tư BĐS nghỉ dưỡng khiến bức tranh “nóng bỏng” của thị trường BĐS nghỉ dưỡng Nha Trang tiếp tục đà tăng nhiệt.

Thứ tư, 23/05/2018 - 12:00

Đại biểu Quốc hội: "Lò đã nóng lắm rồi, không ai muốn có thêm củi sau khi lập 3 đặc khu"
Đại biểu Quốc hội: "Lò đã nóng lắm rồi, không ai muốn có thêm củi sau khi lập 3 đặc khu"

(Dân trí) - "Lò đã nóng lắm rồi, không ai muốn có thêm nhiều củi vào lò khi đặc khu ra đời. Do đó, chúng ta làm luật rồi mới xem xét nghị quyết lập đặc khu. Tôi đề nghị thông qua luật này trong kỳ họp tới cùng với đề án lập 3 đặc khu như thế cử tri sẽ yên tâm hơn", đại biểu Trương Trọng Nghĩa nói.

Thứ tư, 23/05/2018 - 11:55

Tìm được tàu đắm chứa kho báu trị giá 385 nghìn tỷ đồng
Tìm được tàu đắm chứa kho báu trị giá 385 nghìn tỷ đồng

(Dân trí) - Các nhà khoa học Mỹ vừa tìm thấy một chiếc tàu chiến đắm của Tây Ban Nha chứa đầy kho báu trị giá tới 12,6 tỷ bảng Anh (tương đương 385 nghìn tỷ đồng) ở đáy biển Caribbean sau hơn 300 năm.

Thứ tư, 23/05/2018 - 11:00

Vụ 5000 m2 đất vàng trung tâm TPHCM bán rẻ: Khuất tất rất rõ ràng
Vụ 5000 m2 đất vàng trung tâm TPHCM bán rẻ: Khuất tất rất rõ ràng

(Dân trí) - "Đối chiếu vào quy định thì rõ ràng khu đất vàng số 8-12 Lê Duẩn, Quận 1, TPHCM không thuộc vào trường hợp chỉ định chuyển nhượng, thế nhưng Công ty Cổ phần đầu tư Lavenue lại nhận chuyển nhượng thông qua hình thức chỉ định này. Đây là một dấu hiệu “khuất tất rất rõ ràng” mà ai cũng nhận thấy".

Thứ tư, 23/05/2018 - 10:24

Tiến độ dự án căn hộ cao cấp Jamona Heights của TTC Land sau 1 năm thi công
Tiến độ dự án căn hộ cao cấp Jamona Heights của TTC Land sau 1 năm thi công

(Dân trí) - Dự án Jamona Heights là dự án khu cao tầng nằm trong khuôn viên dự án Jamona Golden Silk, Quận 7. Jamona Heights có tổng diện tích 5.700m2, mật độ xây dựng 40%, gồm 2 tòa tháp cao 17 tầng, 1 tầng hầm.

Thứ tư, 23/05/2018 - 10:00

Chưa thoát lỗ, Đạm Ninh Bình lại bị thúc các khoản nợ quá hạn
Chưa thoát lỗ, Đạm Ninh Bình lại bị thúc các khoản nợ quá hạn

(Dân trí) - Dù đã hoạt động và đạt trên 80% công suất, nhưng Đạm Ninh Bình vẫn ngập trong nợ và thua lỗ cùng với khoản vay tín dụng đến hạn trả lên tới hàng trăm tỷ đồng.

Thứ tư, 23/05/2018 - 09:30

Đà Nẵng nhìn từ Tây Bắc
Đà Nẵng nhìn từ Tây Bắc

(Dân trí) - Về cơ bản phía Đông Nam Đà Nẵng đã hình thành trung tâm đô thị du lịch hiện đại, dư địa quỹ đất phát triển không còn nhiều, thì mọi ánh mắt đổ dồn về phía Tây Bắc thành phố. Trong thực tế, cả khu vực rộng lớn Tây Bắc như một đại công trường với nhiều dự án động lực đang triển khai rầm rộ, dần hình thành lên một trung tâm đô thị công nghệ đẳng cấp.

Thứ tư, 23/05/2018 - 09:00

Kinh nghiệm chọn khăn "không phí 1 xu" cho bé mùa hè
Kinh nghiệm chọn khăn "không phí 1 xu" cho bé mùa hè

(Dân trí) - Do tiếp xúc trực tiếp và thường xuyên với làn da trẻ, chiếc khăn hàng ngày mẹ dù vẫn để vệ sinh cơ thể bé, ủ ấm, lau khô mặc dù cực đa năng nhưng cũng có thể là “thế giới ngầm” ẩn nấp vi khuẩn gây bệnh. Cùng khám phá kinh nghiệm chọn khăn an toàn cho bé vào mùa hè nào các mẹ!

Thứ tư, 23/05/2018 - 08:50