Giới trẻ cắt tay, cạo da: TS Tâm lý Trần Thành Nam nói gì?

TS Tâm lý Trần Thành Nam (ĐH Giáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội) cho rằng, cách thức phổ biến nhất thường là tự cắt tay bằng dao lam (với nữ) và tự đập đầu, đánh mình, tự đốt cơ thể mình (với nam). Nếu những hành vi cố ý gây tổn thương vùng mặt, mắt, cổ, ngực, hoặc cơ quan sinh dục thì đó có thể là dấu hiệu của những vấn đề rối loạn tâm thần nghiêm trọng hơn.
>>Thời kỳ "giông bão và stress": Giới trẻ rạch tay, hủy hoại bản thân
>>Khi người trẻ thích rạch tay, xăm kín mặt hủy hoại bản thân

Tại Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) thông tin, trong những năm gần đây, tỷ lệ bệnh nhân mắc hội chứng “Tự hủy hoại bản thân” có dấu hiệu gia tăng đáng kể. Phần lớn rơi vào lứa tuổi vị thành niên, thanh niên với những nguyên nhân “không giống ai”.

Phóng viên đã có cuộc trao đổi với TS Tâm lý Trần Thành Nam, ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội) xung quanh đến vấn đề này.


TS Tâm lý Trần Thành Nam

TS Tâm lý Trần Thành Nam

1/3 số người có hành vi tự gây tổn thương có ít nhất 1 ý tưởng tự sát

PV: Mới đây, nghiên cứu của nhóm giảng viên ĐH Sư phạm TP.HCM cho thấy, có đến hơn 84% học sinh THCS tại TP.HCM có dấu hiệu của hành vi tự hủy hoại bản thân. Anh có ý kiến gì về vấn đề này?

TS Trần Thành Nam: Vấn đề hành vi tự gây tổn thương của giới trẻ đang là một vấn đề làm đau đầu các nhà tâm lý và chuyên gia sức khỏe tâm thần. Tự gây tổn thương được hiểu là bất kì hành động có chủ định và ý thức gây thương tổn trực tiếp đến cơ thể bản thân mình.

Các nghiên cứu trên toàn thế giới cho thấy có khoảng 15-25% trẻ vị thành niên đã từng có hành vi tự làm tổn thương ít nhất một lần.

Tại Việt Nam, căn cứ trên kết quả điều tra quốc gia về thanh niên và vị thành niên Việt Nam – SAVY-II, thì có khoảng 7,5% trẻ trong độ tuổi 14-25 đã tự gây thương tích cho mình.

Các dạng hành vi tự gây tổn thương rất đa dạng từ như đánh/đấm nhằm gây thương tích cho bản thân, cắt tay, cào mạnh, cạo da, phá hoại quá trình lành vết thương và tự làm bỏng bằng thuốc lá, thậm chí bao gồm các hành động mang tính phá hủy hơn như nhảy từ trên cao xuống làm gãy xương, gây thương tích tới các chi, gây tổn thương mắt hoặc tự cắt bộ phận cơ thể (VD như cắt bộ phận sinh dục).

Đáng nói là hành vi tự gây tổn thương thường xảy ra cùng với các vấn đề sức khỏe tâm thần và thể chất khác nên làm tình trạng trở nên trầm trọng hơn nhiều.

Những người thích hành hạ bản thân thường khởi đầu xu hướng bằng những vết bỏng, vết cắt nhỏ bằng dao lam. Nếu để kéo dài, sự hủy hoại này sẽ gây hậu quả nghiêm trọng như thế nào, thưa ông?

Mặc dầu có nhiều hình thức tự gây tổn thương như đã nêu trên nhưng cách thức phổ biến nhất thường là tự cắt tay bằng dao lam (với nữ) và tự đập đầu, đánh mình, tự đốt cơ thể mình (với nam). Nếu những hành vi cố ý gây tổn thương vùng mặt, mắt, cổ, ngực, hoặc cơ quan sinh dục thì đó có thể là dấu hiệu của những vấn đề rối loạn tâm thần nghiêm trọng hơn.

Về hậu quả, nghiên cứu chỉ ra trẻ đã có hành vi tự gây tổn thương có trung bình 5 ý tưởng tự gây tổn thương mỗi tuần và khoảng 86% các ý tưởng này được thực hiện. Ngoài ra, 1/3 số người có hành vi tự gây tổn thương có ít nhất 1 ý tưởng tự sát.

Trong nhiều trường hợp, hành vi tự gây tổn thương đi kèm hoặc là hệ quả của các rối loạn tâm thần khác.

Ví dụ 70-80% người bị rối loạn nhân cách ranh giới có các hành vi tự gây tổn thương; người rối loạn lo âu sử dụng hành vi tự gây tổn thương để ức chế cảm xúc lo âu tăng cao; 60-70% những người chán ăn tâm thần hoặc cuồng ăn có hành vi tự gây tổn thương vì họ không thỏa mãn với hình ảnh cơ thể mình nên sử dụng hành vi này để tự trừng phạt bản thân.

Ngoài ra, 34-50% người nghiện cũng có hành vi tự gây tổn thương và đó là hệ quả của những ảo giác. Nếu những vấn đề tổn thương sức khỏe tâm thần này không được phát hiện và can thiệp kịp thời, cá nhân có thể tự gây nguy hiểm cho bản thân mình cũng như mọi người xung quanh.


Cô gái ở Nghệ An cắt tay ngay sau khi chia tay người yêu.

Cô gái ở Nghệ An cắt tay ngay sau khi chia tay người yêu.

Hủy hoại bản thân: cách thức trốn tránh hành vi tự sát?

Vậy theo ông, sao người trẻ lại chọn sự hủy hoại thân thể như vậy gây lên nỗi đau về thân thể cũng như tinh thần?

Đã có nhiều lý thuyết tâm lý giải thích về cơ chế hành vi tự gây tổn thương. Có thể là trẻ dùng nỗi đau về cơ thể để làm xao lãng các cảm xúc tiêu cực đặc biệt là tức giận và trầm uất. Có thể là một cách thức trốn tránh hành vi tự sát nhưng vẫn đạt được mục tiêu trừng phạt bản thân. Có thể hành vi này sẽ mang lại nhiều “lợi lộc” cho trẻ trong đó có sự chú ý quan tâm của gia đình…

Mới đây, trong một nghiên cứu của chúng tôi, các em có hành vi tự hành hạ bản thân đã chia sẻ một số lý do dẫn đến hành vi tự gây tổn thương gồm: thực hiện hành vi để giải tỏa em khỏi cảm giác “tê liệt” hoặc trống rỗng; để em trừng phạt bản thân mình; để tránh phải làm việc gì đó khó chịu mà em không muốn làm (như đi học); để tránh phải ở cùng các thành viên trong gia đình; để khiến những người khác phải cư xử khác đi và thay đổi chính họ; để bố mẹ em hiểu và để ý tới em; để cho những người khác biệt em đã tuyệt vọng như thế nào; hay để thấy mình thuộc về một nhóm nào đó.

Có người nói độ tuổi dễ gây ra hội chứng này ở thời kì giông bão và stress. Tự hành hạ bản thân thường xảy ra ở độ tuổi 13-19. Ông có thể lí giải về vấn đề này?

Đúng là hành vi tự gây tổn thương cho bản thân bùng phát trong giai đoạn vị thành niên. Có thể nói có 2 đặc điểm tâm lý chính của lứa tuổi này đó là tính xung động và chủ nghĩa hoàn hảo.

Trẻ vị thành niên cũng thường là những người theo chủ nghĩa hoàn hảo. Có nghĩa là các em luôn nỗ lực đạt tới những kỳ vọng cao một cách phi thực tế trong nhiều lĩnh vực hoạt động của đời sống như học tập, sở thích, nghề nghiệp, thể hiện với bạn bè…

Và những người theo chủ nghĩa hoàn hảo thường mắc lỗi nhận thức rằng nếu tôi không thành công trong một nhiệm vụ nhỏ có nghĩa là tôi hoàn toàn thất bại, tôi không có năng lực, tôi vô giá trị. Chính vì vậy, các em sử dụng các hình thức tự gây tổn thương để trừng phạt bản thân.

Nếu không được can thiệp, chữa trị sớm việc giới trẻ tự hủy hoạt bản thân sẽ dẫn đến hậu quả khôn lường. Theo ông, làm sao để giúp trẻ vượt qua được vấn nạn này?

Để hỗ trợ các em vượt qua những hành vi tự gây tổn thương cũng như các cơn khủng hoảng lứa tuổi, cần có các chiến lược phòng ngừa và can thiệp trong trường học.

Về chiến lược phòng ngừa, trường học cần cung cấp một môi trường học đường an toàn và nuôi dưỡng nâng cao khả năng tự phục hồi ở học sinh.

Chương trình của trường học cũng cần quan tâm tới việc phát huy các điểm mạnh, các tiềm năng cũng như các kĩ năng sống tích cực cho học sinh cũng như nâng cao nhận thức về hành vi tự gây tổn thương, cung cấp các thông tin về những yếu tố nguy cơ hay dấu hiệu nhận biết, loại bỏ những niềm tin hay định kiến sai lầm người có hành vi này.

Để can thiệp các trường hợp tự gây tổn thương trong trường học, cần có cán bộ tư vấn học đường và thành lập các Tổ hỗ trợ tâm lý trong Nhà trường. Cán bộ tư vấn học đường trong trường sẽ là người ý thức được các dấu hiệu của tự gây tổn thương và cách nhận biết nó chính xác cũng như có khả năng giải quyết ngay và hiệu quả với các học sinh có hành vi tự làm tổn thương. Nhà tâm lý học đường cũng sẽ là người đề xuất một quy trình an toàn cho những trường hợp tự gây tổn thương của học sinh.

Ngoài ra, Tổ hỗ trợ tâm lý sẽ phải quản lý và xử lý hiện tượng “lây lan” hành vi tự gây tổn thương.

Xin cảm ơn ông!

Theo Đỗ Hợp

Tiền phong

MỚI NHẤT
Hoa khôi Nam Bộ rạng rỡ làm giám khảo cuộc thi tài sắc ĐH Nam Cần Thơ
Hoa khôi Nam Bộ rạng rỡ làm giám khảo cuộc thi tài sắc ĐH Nam Cần Thơ

(Dân trí) - Hoa khôi Nam Bộ 2017 Nguyễn Thị Hải Yến đẹp rạng rỡ khi xuất hiện trên “ghế nóng” giám khảo Hoa khôi trường Đại học Nam Cần Thơ diễn ra mới đây tại TP Cần Thơ.

Thứ sáu, 26/01/2018 - 08:00

CĐV xăm hình Bùi Tiến Dũng, cắt tóc mang chân dung HLV Park Hang Seo
CĐV xăm hình Bùi Tiến Dũng, cắt tóc mang chân dung HLV Park Hang Seo

(Dân trí) - Khi tình yêu bóng đá dâng trào, các chàng trai muốn ghi dấu ấn khoảnh khắc thăng hoa lên cơ thể mình bằng hình xăm, mái tóc.

Thứ sáu, 26/01/2018 - 07:00

Đoàn viên Phân hiệu ĐH Huế mang hơi ấm đến học sinh và người dân vùng cao
Đoàn viên Phân hiệu ĐH Huế mang hơi ấm đến học sinh và người dân vùng cao

(Dân trí) - Trước thềm Tết Nguyên đán 2018, nhiều phần quà gồm nhu yếu phẩm, chăn màn, áo ấm, giày dép, tập vở và suất học bổng được các đoàn viên, thanh niên trao đến các em học sinh và người dân tại huyện vùng cao Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị.

Thứ sáu, 26/01/2018 - 06:00

Sốc: Chồng mặc váy vợ đi làm sau khi U23 Việt Nam giành vé vào chung kết
Sốc: Chồng mặc váy vợ đi làm sau khi U23 Việt Nam giành vé vào chung kết

(Dân trí) - Đúng như lời tuyên bố của mình, sau chiến thắng lịch sử của các cầu thủ U23 Việt Nam, một nhân viên văn phòng đã giữ lời hứa mặc váy cả ngày để làm việc.

Thứ năm, 25/01/2018 - 03:05

Facebook "anh chồng quốc dân" Bùi Tiến Dũng ngập tràn lời tỏ tình
Facebook "anh chồng quốc dân" Bùi Tiến Dũng ngập tràn lời tỏ tình

(Dân trí) - Chỉ trong vài ngày, lượng người theo dõi thủ môn Bùi Tiến Dũng trên facebook đã tăng từ 34.000 tới 860.000 người (gấp 25 lần) và tài khoản cá nhân tuyển thủ U23 Việt Nam này còn nhận được rất nhiều lời tỏ tình "có cánh" của các thiếu nữ.

Thứ năm, 25/01/2018 - 01:34

Thiếu nữ cao nguyên đất đỏ đọ sắc với hoa Xuân
Thiếu nữ cao nguyên đất đỏ đọ sắc với hoa Xuân

(Dân trí) - Ngọc Trâm có sở thích đọc sách, thời gian rảnh thường xem video tiếng Anh để học thêm. Đặc biệt, Trâm đam mê chụp ảnh và coi việc chụp ảnh như một cách để xả stress.

Thứ năm, 25/01/2018 - 12:00

Loạt người đẹp, hot girl "tranh thủ" thể hiện cảm xúc với thủ môn Bùi Tiến Dũng
Loạt người đẹp, hot girl "tranh thủ" thể hiện cảm xúc với thủ môn Bùi Tiến Dũng

(Dân trí) - Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh, diễn viên Angela Phương Trinh, Á khôi Miss Teen Đỗ Thị Huệ... đều công khai thể hiện tình cảm nồng nhiệt dành cho thủ môn Bùi Tiến Dũng của đội tuyển U23 Việt Nam.

Thứ năm, 25/01/2018 - 09:13

Ảnh kỷ yếu độc đáo theo phong cách “đám cưới cực ngầu”
Ảnh kỷ yếu độc đáo theo phong cách “đám cưới cực ngầu”

(Dân trí) - Bộ ảnh chia tay giảng đường đại học của lớp KS15 – Chính sách công, Học viện Hành chính Quốc gia cơ sở TP.HCM khiến nhiều người thích thú bởi sự sáng tạo của các bạn sinh viên.

Thứ năm, 25/01/2018 - 07:42

Sau U23 Việt Nam, "trai đẹp" đội Qatar được tìm kiếm rần rần trên mạng
Sau U23 Việt Nam, "trai đẹp" đội Qatar được tìm kiếm rần rần trên mạng

(Dân trí) - Sau trận bán kết giữa U23 Việt Nam và U23 Qatar, cầu thủ mang số 15 Basam Hisham Ali được các chị em "điên cuồng" tìm kiếm bởi vẻ đẹp trai, đáng yêu.

Thứ tư, 24/01/2018 - 08:19

Ảnh cưới “trăm năm có một” hòa chung không khí chiến thắng của U23 Việt Nam
Ảnh cưới “trăm năm có một” hòa chung không khí chiến thắng của U23 Việt Nam

(Dân trí) - Bộ ảnh cưới là những khoảnh khắc không thể tuyệt vời hơn khi có sự chứng kiến của hàng ngàn cổ động viên vào thời khắc U23 Việt Nam lọt tới trận chung kết giải Vô địch bóng đá U23 châu Á.

Thứ tư, 24/01/2018 - 07:40

Nụ cười đẹp tựa nắng thu của nữ sinh Hà thành
Nụ cười đẹp tựa nắng thu của nữ sinh Hà thành

(Dân trí) - Nguyễn Ngọc Anh vốn là “gương mặt thân quen” với nhiều bộ ảnh “đốn tim” người xem. Nữ sinh Hà thành với nét đẹp “không góc chết” và nụ cười tươi như nắng mùa thu trong bộ ảnh dưới đây.

Thứ tư, 24/01/2018 - 07:00

U23 Việt Nam chiến thắng, mạng xã hội phủ kín lời chúc các "anh hùng"
U23 Việt Nam chiến thắng, mạng xã hội phủ kín lời chúc các "anh hùng"

(Dân trí) - "Không thể tin được" là lời bình luận của rất nhiều người hâm mộ khi Việt Nam chiến thắng ở trận bán kết U23 Châu Á.

Thứ ba, 23/01/2018 - 07:42

ĐÁNG QUAN TÂM
Hot girl Đà Nẵng xinh đẹp, giỏi cờ tướng thả dáng bên bờ biển
Hot girl Đà Nẵng xinh đẹp, giỏi cờ tướng thả dáng bên bờ biển

(Dân trí) - Chỉ với cách tạo dáng và trang phục đơn giản nhưng 9x Thái Thảo Nguyên đã khiến người nhìn bị cuốn hút bởi vẻ ngoài xinh xắn nhưng cũng không kém phần gợi cảm.

Thứ ba, 23/01/2018 - 09:32

Nữ cổ động viên xinh đẹp chế nhạc cổ vũ U23 Việt Nam
Nữ cổ động viên xinh đẹp chế nhạc cổ vũ U23 Việt Nam

(Dân trí) - Bài hát chế trên nền nhạc "Người lạ ơi" của hai cô gái trẻ xinh đẹp với nội dung cổ vũ đội tuyển bóng đá U23 Việt Nam đang được giới hâm mộ lan truyền.

Thứ ba, 23/01/2018 - 12:35

Bộ ảnh “nhìn là thấy Tết” của thiếu nữ Bến Tre
Bộ ảnh “nhìn là thấy Tết” của thiếu nữ Bến Tre

(Dân trí) - Cảm xúc vỡ òa khi ngắm nhìn bộ ảnh này là thấy cả không khí rộn ràng, háo hức của những ngày Tết đến Xuân sang.

Thứ hai, 22/01/2018 - 09:12

Nữ sinh 10X đẹp tựa “thiên thần” trong tà áo dài trắng
Nữ sinh 10X đẹp tựa “thiên thần” trong tà áo dài trắng

(Dân trí) - Với mong muốn lưu giữ những kỷ niệm đẹp nhất trước khi bước chân vào giảng đường đại học, cô bạn Thảo Huyền (sinh năm 2000) đã thực hiện bộ ảnh áo dài trắng tựa “thiên thần”, gây thương nhớ cộng đồng mạng.

Chủ nhật, 21/01/2018 - 03:00

Bài cuối: Can thiệp bằng cách giảm dần sử dụng điện thoại
Bài cuối: Can thiệp bằng cách giảm dần sử dụng điện thoại

Trước một bộ phận không nhỏ giới trẻ nghiện điện thoại, Facebook, các chuyên gia tâm lý cho rằng, cần can thiệp bằng cách giảm dần, có sự can thiệp về tâm lý, bằng việc xây dựng kế hoạch, thời gian biểu với nhiều hoạt động khác.

Chủ nhật, 21/01/2018 - 12:00

Con trai chủ sòng bạc Macau đẹp trai, học giỏi gây sốt mạng xã hội
Con trai chủ sòng bạc Macau đẹp trai, học giỏi gây sốt mạng xã hội

(Dân trí) - Thiếu gia con nhà giàu, gia thế khủng, ngoại hình điển trai là những mỹ từ để nói về quý tử nhà ông trùm Macau, Mario Ho. Tuy nhiên chàng trai này còn cực kỳ thông minh và gặt hái hàng loạt thành tích ấn tượng.

Chủ nhật, 21/01/2018 - 07:08

Thiếu nữ Nghệ An rạng rỡ trong bộ ảnh đón xuân
Thiếu nữ Nghệ An rạng rỡ trong bộ ảnh đón xuân

(Dân trí) - Nguyễn Ngân trong bộ áo dài cách tân, thả dáng tự tin, tươi trẻ bên hoa đào khiến người xem thực sự bị cuốn hút.

Chủ nhật, 21/01/2018 - 07:00

Bạn gái đẹp mơn mởn của “ngôi sao sáng chói” U23 Việt Nam
Bạn gái đẹp mơn mởn của “ngôi sao sáng chói” U23 Việt Nam

Tiền vệ Nguyễn Quang Hải may mắn khi có cô bạn gái vừa xinh đẹp, nóng bỏng lại cực kỳ tâm lý.

Chủ nhật, 21/01/2018 - 04:50

Cộng đồng mạng tột độ niềm vui cùng U23 Việt Nam
Cộng đồng mạng tột độ niềm vui cùng U23 Việt Nam

(Dân trí) - Ngay khi trận đấu vừa kết thúc với chiến thắng nghẹt thở thuộc về đội tuyển U23 Việt Nam, trên khắp các trang mạng xã hội cộng đồng mạng rầm rộ chia sẻ cảm xúc về trận đấu lịch sử của bóng đá Việt Nam.

Chủ nhật, 21/01/2018 - 12:11

“Nhật ký” bán hàng “online”
“Nhật ký” bán hàng “online”

Bán hàng “online” những năm gần đây nổi lên như một trào lưu, sinh viên, người mới ra trường, chị em văn phòng đều xôn xao buôn bán. Tôi, Đinh Thùy - một người trẻ đã ra trường vài năm, đang có một công việc tạm gọi ổn định là làm biên tập viên cho một tạp chí, cũng bị hút theo làn gió “online” ấy.

Thứ bảy, 20/01/2018 - 03:00

Xôn xao chuyện giám đốc 22 tuổi tự mua xe 7 tỷ đồng sau 4 năm tích cóp
Xôn xao chuyện giám đốc 22 tuổi tự mua xe 7 tỷ đồng sau 4 năm tích cóp

(Dân trí) - Khi mới 18 tuổi, Đăng Tú (sinh năm 1996) đã là giám đốc, tự lập kinh tế. Và ở tuổi 22, anh chàng đã đạt được mục tiêu mua xe ô tô trị giá gần 7 tỷ đồng.

Thứ bảy, 20/01/2018 - 11:11

Xao xuyến vẻ đẹp của người con gái thôn quê
Xao xuyến vẻ đẹp của người con gái thôn quê

(Dân trí) - Vũ Phương - cô gái đến từ Hải Dương với trang phục giản dị, đậm chất “gái quê” khiến người xem không khỏi xao xuyến, thương nhớ.

Thứ bảy, 20/01/2018 - 09:00