Đa số dấu ấn không dùng để sàng lọc ung thư

Lợi dụng nỗi ám ảnh ung thư nhiều nơi quảng cáo xét nghiệm để sàng lọc sớm. Đa số xét nghiệm dấu ấn không dùng để sàng lọc/tầm soát ung thư. Việc tư vấn các xét nghiệm không cần thiết là không nên.

Yêu cầu của một xét nghiệm sàng lọc ung thư

- Dấu ấn ung thư (Tumor marker) là những chất được tạo ra bởi các tế bào ung thư lẫn tế bào lành nhưng chúng được tạo ra nhiều hơn ở tế bào ung thư. Chúng có thể được tìm thấy trong máu, nước tiểu, phân, khối u, các mô hoặc dịch cơ thể của một số bệnh nhân bị ung thư.

Các xét nghiệm sàng lọc ung thư nhằm phát hiện ra ung thư ở giai đoạn sớm, khi bệnh chưa gây ra các triệu chứng lâm sàng. Từ đó bệnh nhân sẽ có nhiều cơ hội điều trị thành công. Tuy nhiên, các xét nghiệm sàng lọc hiệu quả phải đảm bảo các tiêu chí:

+ Có độ nhạy và độ đặc hiệu cao. Độ nhạy cao sẽ làm giảm được số người bị ung thư nhưng xét nghiệm âm tính. Độ đặc hiệu cao sẽ làm giảm số người không bị ung thư mà xét nghiệm dương tính.

+ Phát hiện được sớm ung thư.

+ Giảm tỷ lệ chết vì ung thư nếu thường xuyên làm xét nghiệm

+ Có nhiều lợi ích hơn tác hại. Tác hại như can thiệp và điều trị quá mức, gây tâm lý lo lắng và tốn kém chi phí.

Dấn ấn ung thư nào được khuyến cáo trong sàng lọc

Dấu ấn ung thư rất có ích trong theo dõi đáp ứng điều trị và theo dõi tái phát sau điều trị nhưng đa số dấu ấn không dùng để tầm soát ung thư.

- Có nhiều trường hợp không mắc ung thư nhưng có chỉ số dấu ấn ung thư cao, ví dụ: CEA tăng trong viêm ruột hoặc người hút thuốc, AFP tăng trong viêm gan, PSA tăng trong viêm tiền liệt tuyến…

- Không phải tất cả bệnh nhân ung thư đều có dấu ấn tăng. Dấu ấn ung thư có thể bình thường ở bệnh nhân ung thư, đặc biệt ở giai đoạn sớm. Ví dụ AFP có thể bình thường ở 40% bệnh nhân ung thư gan giai đoạn sớm. CEA chỉ tăng khoảng 15% bệnh nhân ung thư đại tràng ở giai đoạn sớm, có nghĩa là ta sẽ bỏ sót 85% bệnh nhân ung thư đại tràng giai đoạn sớm nếu chỉ dùng CEA để sàng lọc.

Theo khuyến cáo của hiệp hội ung thư Mỹ (ACS)

- Xét nghiệm máu ẩn trong phân (FOBT) mỗi năm để sàng lọc ung thư đại tràng bắt đầu tử tuổi 50 cho đối tượng nguy cơ trung bình.

- Xét nghiệm PSA sàng lọc ung thư tiền liệt tuyến cho nam giới 50 tuổi hoặc già hơn nếu ước lượng có thể sống được hơn 10 năm (Việt Nam là 50 - 62 tuổi)

Theo Hiệp hội ung thư gan Hoa Kỳ (AASLD)

-AFP phối hợp siêu âm ổ bụng sàng lọc ung thư gan nguyên phát cho người bị viêm gan B mạn tính hoặc xơ gan do bất kì nguyên nhân.

Người dân cần lưu ý, xét nghiệm marker ung thư không theo hướng dẫn bác sĩ sẽ gây lo lắng không cần thiết; Mất tiền; Mất thời gian; Can thiệp quá mức: ví dụ bệnh nhân xét nghiệm CEA tăng nhẹ, lo lắng đi nội soi dạ dày, đại tràng, chụp cắt lớp, thậm chí đi chụp PET CT… mà cuối cùng kết luận theo dõi thêm/ nghi tăng CEA do hút thuốc lá...

BS Trịnh Thế Cường (Khoa học & Đời sống)

MỚI NHẤT
Để đạt tiêu chuẩn GMP, cơ sở sản xuất thuốc phải đạt những yêu cầu nào?
Để đạt tiêu chuẩn GMP, cơ sở sản xuất thuốc phải đạt những yêu cầu nào?

(Dân trí) - Để đáp ứng được tiêu chuẩn của GMP, doanh nghiệp sản xuất thuốc phải đáp ứng các điều kiện chặt chẽ về quy mô sản xuất, cơ sở hạ tầng, nhà xưởng, con người và quy trình quản lý...

Thứ sáu, 15/11/2019 - 04:08

Cách hay giúp trẻ viêm mũi, nghẹt mũi không cần dùng đến kháng sinh
Cách hay giúp trẻ viêm mũi, nghẹt mũi không cần dùng đến kháng sinh

(Dân trí) - Các mẹ có biết, đa số trường hợp trẻ bị viêm mũi, nghẹt mũi, sổ mũi sẽ không cần phải dùng đến kháng sinh nếu tình trạng bệnh không ảnh hưởng đến việc ăn uống và ngủ bình thường của trẻ.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 04:06

Nha khoa Paris bổ nhiệm chuyên gia nước ngoài trở thành cố vấn công nghệ theo tiêu chuẩn Pháp
Nha khoa Paris bổ nhiệm chuyên gia nước ngoài trở thành cố vấn công nghệ theo tiêu chuẩn Pháp

(Dân trí) - Bà Tiina Vättö- Chuyên gia hàng đầu về ứng dụng công nghệ răng hàm mặt thế giới mới đây đã chính thức trở thành cố vấn ứng dụng công nghệ cấp cao cho hệ thống nha khoa Paris- Hệ thống nha khoa hàng đầu tiêu chuẩn Pháp

Thứ sáu, 15/11/2019 - 03:59

Phạt tiền, thu hồi giấy chứng nhận kinh doanh vì cố tình bán thuốc thành phẩm "chui"
Phạt tiền, thu hồi giấy chứng nhận kinh doanh vì cố tình bán thuốc thành phẩm "chui"

(Dân trí) - Với hành vi bán buôn thuốc thành phẩm cho cơ sở không có chức năng kinh doanh thuốc, Công ty Cổ phần Thương mại Dược phẩm Sao Mai bị xử phạt số tiền 40 triệu đồng. Đồng thời bị tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược trong thời hạn 6 tháng.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 03:56

Sốt xuất huyết và “bí quyết” hạ sốt không thể bỏ qua
Sốt xuất huyết và “bí quyết” hạ sốt không thể bỏ qua

(Dân trí) - Năm 2019, tình hình sốt xuất huyết diễn biến phức tạp và gia tăng tại nhiều quốc gia. Số ca mắc bệnh và tử vong tại các nước châu Á được ghi nhận tăng mạnh. Nếu không may mắc sốt xuất huyết, bệnh nhân nên “bỏ túi” bí quyết nhỏ như sau để bệnh nhanh chóng thuyên giảm.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 02:00

Kon Tum: 1 bệnh nhân tử vong do cúm A/H1N1
Kon Tum: 1 bệnh nhân tử vong do cúm A/H1N1

(Dân trí) - Ngày 15/11, Trung tâm kiểm soát bệnh tật (TTKSBT) tỉnh Kon Tum đã có báo cáo về trường hợp tử vong do cúm A/H1N1. Bệnh nhân là N.T.T (nữ, 37 tuổi, ni cô ở chùa Pháp Hoa, xã Hòa Bình, TP.Kon Tum).

Thứ sáu, 15/11/2019 - 01:41

Phú Yên: Đình chỉ một phòng khám tư vì nghi liên quan đến cái chết của bé trai 10 tuổi
Phú Yên: Đình chỉ một phòng khám tư vì nghi liên quan đến cái chết của bé trai 10 tuổi

(Dân trí) - Hiện cơ quan chức năng tỉnh Phú Yên đang khẩn trương xác minh làm rõ nguyên nhân dẫn đến một bé trai 10 tuổi tử vong sau khi tiêm thuốc kháng sinh, chống viêm tại một phòng khám tư nhân ở thị trấn Phú Thứ, huyện Tây Hòa.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 01:39

Bé trai 17 tháng tuổi bị hạt hướng dương che gần hết đường thở
Bé trai 17 tháng tuổi bị hạt hướng dương che gần hết đường thở

(Dân trí) - Một bé trai 17 tháng tuổi nhập viện trong tình trạng khó thở tím tái, phải hỗ trợ bóp bóng qua nội khí quản, ý thức hôn mê. Qua thăm khám, nội soi, bác sĩ phát hiện dị vật là hạt hướng dương gây che lấp gần hoàn toàn đường thở vị trí ở ngay phế quản gốc.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 12:07

Bệnh nhi được ‘tái sinh’ nhờ quỹ Chạy Vì Trái Tim
Bệnh nhi được ‘tái sinh’ nhờ quỹ Chạy Vì Trái Tim

(Dân trí) - 23 tỷ đồng được quyên góp, 900 trẻ em nghèo bị dị tật tim bẩm sinh được phẫu thuật miễn phí, 10.000 - 15.000 người tham gia mỗi năm là những "con số biết nói" của sự kiện Chạy Vì Trái Tim do Gamuda Land Việt Nam tổ chức.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 10:00

Điều trị hiệu quả bệnh hô hấp ở trẻ em lúc giao mùa
Điều trị hiệu quả bệnh hô hấp ở trẻ em lúc giao mùa

(Dân trí) - Mới đầu mùa thu đông, số trẻ nhập viện vì các bệnh hô hấp như cúm, viêm mũi họng, viêm phế quản, viêm tai giữa, viêm phổi... đã lên gần 100 ngàn trẻ/tháng tại mỗi bệnh viện nhi tuyến trung ương. Dự báo con số này sẽ tiếp tục tăng khi môi trường đang ô nhiễm nghiêm trọng và thời tiết diễn biến phức tạp.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 08:54

Bụi mịn không chỉ ảnh hưởng hô hấp còn gây bệnh tim mạch, đột quỵ
Bụi mịn không chỉ ảnh hưởng hô hấp còn gây bệnh tim mạch, đột quỵ

(Dân trí) - Các chuyên gia cảnh báo, bụi mịn do kích thước quá nhỏ, người hít phải sẽ không cảm nhận được. Bụi mịn qua đường hô hấp xuyên qua màng, phế nang mao mạch, vào trong tuần hoàn chung của cơ thể gây tổn thương nhiều cơ quan như tim mạch, đột quỵ não, gây xơ hoá bánh rau ở phụ nữ mang thai...

Thứ sáu, 15/11/2019 - 07:46

Cứu sống mẹ con thai phụ bị sốt xuất huyết trong tình trạng nguy kịch
Cứu sống mẹ con thai phụ bị sốt xuất huyết trong tình trạng nguy kịch

(Dân trí) - Bác sĩ Phạm Thanh Phong, Phó Giám Đốc phụ trách chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ cho biết, các bác sĩ của bệnh viện này vừa điều trị thành công một sản phụ thai tuần 38 bị sốt xuất huyết rất nguy kịch.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 07:36

ĐÁNG QUAN TÂM
Căn bệnh thế kỷ đái tháo đường âm thầm đe dọa hàng triệu người Việt
Căn bệnh thế kỷ đái tháo đường âm thầm đe dọa hàng triệu người Việt

(Dân trí) - Bệnh đái tháo đường có thể dẫn đến những biến chứng trầm trọng như mù lòa, suy thận, cắt cụt chi… Tuy nhiên, có đến 70% người Việt mắc đái tháo đường mà không hề biết.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 06:34

Cô gái gãy 10 xương sườn sau 3 cơn ho do dùng kem chống nắng quá mức
Cô gái gãy 10 xương sườn sau 3 cơn ho do dùng kem chống nắng quá mức

(Dân trí) - Tuy một hai cơn ho hầu như không phải là vấn đề đáng lo ngại, nhưng một cô gái 20 tuổi ở Chiết Giang, Trung Quốc đã không thở được khi ba cơn ho dữ dội không ngừng khiến 10 xương sườn bị gãy.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 06:26

Tiểu thương bán thịt bị viêm màng não vì liên cầu khuẩn lợn
Tiểu thương bán thịt bị viêm màng não vì liên cầu khuẩn lợn

(Dân trí) - Nhập viện trong tình trạng sốt, tê bì, hạn chế vận động vai trái, nam bệnh nhân được bác sĩ tiến hành các kiểm tra cận lâm sàng. Kết quả cấy dịch não tủy và cấy máu cho thấy người bệnh bị viêm màng não do nhiễm liên cầu khuẩn lợn.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 05:42

Người hút thuốc phản ứng gay gắt khi bị bắt phạt
Người hút thuốc phản ứng gay gắt khi bị bắt phạt

(Dân trí) - Việc thực hiện môi trường không khói thuốc còn gặp khó khăn do hành vi hút thuốc diễn ra nhanh, khó bắt tận tay. Phản ứng của người hút thuốc lá nhiều lúc gay gắt khi bị bắt phạt.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 05:07

Phẫu thuật cứu bé gái khỏi khối u lấp kín miệng
Phẫu thuật cứu bé gái khỏi khối u lấp kín miệng

(Dân trí) - Từ 4 tháng tuổi, vùng má bé gái Huỳnh Hoàng Hiếu Ng. (4 tuổi, trú tại TP Huế) mọc thêm khối u "khủng". Tiếp đó, trong khoang miệng bé cũng mọc thêm khối u, với kích thước rất lớn 6x7x8cm gây chèn lưỡi, cản trở ăn uống và làm mặt bé lệch hẳn về phía bên phải.

Thứ sáu, 15/11/2019 - 04:34

Phương pháp xét nghiệm máu mới giúp chẩn đoán ung thư vú trước 5 năm
Phương pháp xét nghiệm máu mới giúp chẩn đoán ung thư vú trước 5 năm

(Dân trí) - Một phương pháp xét nghiệm máu mới cho phép phát hiện ung thư vú 5 năm trước khi các dấu hiệu bệnh lâm sàng xuất hiện, dựa vào việc nhận diện các đáp ứng miễn dịch với tế bào ung thư trong cơ thể người bệnh.

Thứ năm, 14/11/2019 - 10:56

Chiến thuật sinh tồn độc đáo của loài vi khuẩn gây ung thư dạ dày 50% người Việt mắc
Chiến thuật sinh tồn độc đáo của loài vi khuẩn gây ung thư dạ dày 50% người Việt mắc

(Dân trí) - Vi khuẩn Helicobacter Pylori (HP) là tác nhân gây bệnh viêm loét dạ dày và nghiêm trọng hơn là ung thư dạ dày. Điều nguy hiểm là vi khuẩn HP miễn nhiễm với axít dạ dày, đồng thời thuốc kháng sinh cũng gần như “bất trị” với loài vi sinh vật này.

Thứ năm, 14/11/2019 - 08:48

Cần cân nhắc những gì trước khi mổ tim?
Cần cân nhắc những gì trước khi mổ tim?

(Dân trí) - Mổ tim là một trong những phẫu thuật phức tạp nhất trong điều trị tim mạch. Trước một ca đại phẫu, người bệnh cần có sự chuẩn bị tốt về sức khỏe, tinh thần và tài chính để ca phẫu thuật thuận lợi, giảm nguy cơ biến chứng, thành công cao.

Thứ năm, 14/11/2019 - 06:27

Bộ Y tế yêu cầu truy lùng nguồn gốc thuốc viên nén Clorocid Tw3 250mg giả
Bộ Y tế yêu cầu truy lùng nguồn gốc thuốc viên nén Clorocid Tw3 250mg giả

(Dân trí) - Cục Quản lý Dược ngày 13/11/2019 đã có công văn gửi đến Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về việc xử lý thuốc viên nén Clorocid Tw3 250mg giả.

Thứ năm, 14/11/2019 - 03:06

Viêm họng trẻ em khi nào gây hoạ “khớp đớp tim”?
Viêm họng trẻ em khi nào gây hoạ “khớp đớp tim”?

(Dân trí) - "Khớp đớp tim" thường khởi nguồn từ viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A gây nên. Việc nhận biết sớm dấu hiệu để điều trị rất quan trọng, ngăn ngừa nguy cơ biến chứng ảnh hưởng đến tim mạch.

Thứ năm, 14/11/2019 - 02:45

Nhiều bệnh nan y nên được "kê toa"… thổi kèn, thư pháp, nhảy Waltz
Nhiều bệnh nan y nên được "kê toa"… thổi kèn, thư pháp, nhảy Waltz

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa chủ trì một nghiên cứu đột phá về tác động của nghệ thuật lên hàng loạt bệnh nan y, bao gồm tim mạch, mất trí nhớ, trầm cảm, PTSD…

Thứ năm, 14/11/2019 - 10:10

Phương pháp mới giúp bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối giảm cơn đau
Phương pháp mới giúp bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối giảm cơn đau

(Dân trí) - Theo các bác sĩ, ở giai đoạn cuối của bệnh ung thư, bệnh nhân đối mặt với những cơn đau khó kiểm soát. Có những bệnh nhân đau đến mức muốn tìm đến cái chết, không còn phương pháp nào để giảm đa. Thậm chí có bệnh nhân dùng đến hơn 30 ống giảm đau Morphine 1 ngày mà vẫn không có tác dụng.

Thứ năm, 14/11/2019 - 09:58