Thực phẩm biến đổi gen: Hiện đại, tất yếu nên chấp nhận?

Dân trí Vừa qua Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho phép nhập cảng và canh tác một số thực phẩm biến đổi gen, đặc biệt là bắp ngô và đậu nành. Trong xã hội có hai luồng ý kiến trái chiều: chấp nhận và lo lắng.Bài viết này nhằm đưa ra một số thông tin khoa học về nông nghiệp và thực phẩm biến đổi gen để tham khảo.

Kiwi: trái ngon có được nhờ biến đổi gen
Kiwi: trái ngon có được nhờ biến đổi gen

Là thành quả to lớn của cách mạng sinh học

Nhờ công nghệ di truyền (gene engineering), con người tạo ra nhiều vật nuôi, cây trồng mới gọi là sinh vật biến đổi gien (BĐG, genetically modified organisms, GMOs). Các sinh vật BĐG thường có những khả năng vượt trội như năng suất cao, dinh dưỡng nhiều, chống sâu rầy khỏe.v.v… Thực phẩm biến đổi gen (genetically modified foods, GMFs), là thức ăn từ SVBĐG này.

Hiện tại, thế giới có đến 6 tỷ người, dự đoán sẽ tăng từ 8 đến 10 tỷ vào giữa thế kỷ XXI. Dân số tăng nguồn thực phẩm phải tăng tương ứng. Do đó, theo GS.TS Bùi Minh Đức, Viện Dinh dưỡng, Bộ Y tế, cách giải bài toán dân số- lương thực này là: “Sử dụng TPBĐG là tất yếu đối với loài người trong tương lai gần”.

Trên thế giới, thực phẩm BĐG đã được đưa vào sử dụng từ thập niên 90 của thế kỷ trước, như đậu nành, bắp ngô, cải dầu và dầu hạt bông. Mãi đến 2006, mới có nghiên cứu gắn gen của giun tròn vào lợn để tăng khả năng tạo a-xít omega-3, và biến đổi gen để lợn tăng hấp thu phospho trong thực phẩm…

Danh sách thực phẩm BĐG ngày nay đã khá dài: đậu nành, bắp ngô, dầu hạt bông, rau alfalfa, đu đủ Hawai, cà chua, khoai tây, khoai sọ, cải dầu, mía, củ cải đường, lúa gạo, nhộng tằm…Diện tích nuôi trồng sinh vật biến đổi gen, kể từ năm 1997 đến nay đã tăng lên gấp 80 lần, từ 17.000 km2 đến 1.340.000 km2. Trước đây, sinh vật BĐG chủ yếu ở Bắc Mỹ, gần đây phát triển nhanh chóng ở nước nghèo, đang phát triển.

Thực phẩm BĐG toàn thế giới đã tăng đến 95%. Mỹ (46%), Brasil (16%), Argentina (15%), Ấn độ (6%), Canada (6%), Trung Quốc (3%), Paraguay (2%) và Nam Phi (2%). Ở Mỹ, ba phần tư fast food có TPBĐG, đặc biệt 93% đậu nành, 93% bông, 86% bắp ngô và 95% củ cải đường là loại biến đổi gen.

Thực phẩm biến đổi gen: Hiện đại, tất yếu nên chấp nhận? - 2

Từ năm 2005 đến nay, thực phẩm BĐG đã dần dần hiện diện trên thị trường cũng như trong bữa ăn người Việt. Bộ NN-PTNT nhận định nhu cầu thực phẩm BĐG sẽ tăng nhanh ở nước ta.

Nhiều nghiên cứu sinh vật BĐG được tiến hành tại Viện Công nghệ sinh học, Viện Di truyền nông nghiệp, Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long, Viện Sinh học nhiệt đới… Tuy còn chưa được áp dụng đại trà, nhưng trong phòng thí nghiệm, chúng ta cũng đã chuyển thành công các gen kháng thuốc diệt cỏ, kháng sâu, gen tăng tổng hợp provitamin A, v.v… vào lúa, bắp cải, ngô, đu đủ, hoa…

Thực phẩm biến đổi gen có an toàn?

Đến nay, chưa có bằng chứng thực phẩm BĐG có hại cho sức khỏe và môi trường sống. Tỷ lệ dị ứng thực phẩm BĐG và thực phẩm truyền thống là ngang nhau và thường do cơ địa cá nhân. Một số nhà khoa học Nga, Pháp và Áo khảo sát khả năng đậu nành biến đổi gien ảnh hưởng lên sự sinh sản của chuột, với kết quả là “theo dõi thêm”!

 

PGS.TS Lê Huy Hàm, Viện trưởng Viện Di truyền Nông nghiệp, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho rằng TPBĐG chính thức sử dụng tại Mỹ từ năm 1996. Diện tích trồng ngô và đậu tương biến đổi gen tại Mỹ, Canada, Argentina, Brazil chiếm gần 100%. Tại các nước này, hơn 500 triệu dân sử dụng. Y văn thế giới chưa ghi nhận bất lợi do TPBĐG gây ra. Cộng đồng châu Âu EU đã tài trợ cho 130 dự án, với 500 nhóm nghiên cứu độc lập để đánh giá tính an toàn của TPBĐG, kết quả các nghiên cứu được công bố trên hơn 500 bài báo khoa học với kết luận TPBĐG không gây hại so với thực phẩm truyền thống. Theo cố GS.VS Vũ Tuyên Hoàng: TPBĐG không đáng phải sợ. Ảnh hưởng lên con người ở các nước sử dụng nhiều TPBĐG như Mỹ, Brasil, Argentina, Canada… chưa đáng kể. GS.Trần Đình Long, Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam nhận định: Không nên coi TPBĐG là cái gì đó quá kinh khủng.

GS Nguyễn Lân Dũng, Chủ tịch Hội các ngành sinh học Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Khoa học Giáo dục của Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cho rằng Cây trồng BĐG để diệt sâu hại là những enzyme chỉ tác dụng trong hệ tiêu hóa loài côn trùng, không ảnh hưởng lên con người và động vật. Ở Mỹ, nhiều sinh viên tình nguyện ăn tinh thể enzyme này vào và thấy chúng được thải an toàn theo đường tiêu hóa.PGS.TS Trần Linh Thước, Phó Hiệu trưởng ĐH Khoa học tự nhiên TP HCM cho biết: “Có thể thấy sự hiện diện của SVBĐG trong đậu nành, bắp rẻ nhập từ Mỹ nơi người ta sử dụng phổ biến TPBĐG. Rủi ro trên thực tế rất ít xảy ra, và chưa có bằng chứng khoa học để kết luận”.

Quản lý và bảo vệ người tiêu dùng như thế nào?

Các nước có cách quản lý thực phẩm BĐG khác nhau: (1) EU rất chặt chẽ, chứa ≥ 0,9% sinh vật BĐG phải có nhãn mác, (2) Nhật Bản, Nga, Hàn Quốc, ≥ 1 – 5% mới dán nhãn, (3) Hoa Kỳ, Argentina, Canada, Malaysia, Philippine… không dán nhãn mác, thực phẩmBĐG được xem như thực phẩm thông thường, (4) Ở nước ta tuy thực phẩm BĐG mới xuất hiện gần đây, nhưng các nhà quản lý cũng đã có những quy trình kiểm soát nhất định.

Đôi điều bàn luận

Dân số tăng, thực phẩm phải tăng theo. Do đó, thực phảm BĐG sẽ là công cụ “mũi nhọn”, để làm “cuộc cách mạng xanh thứ 2” để giải quyết nạn đói. GS.TS Bùi Minh Đức, Viện Dinh dưỡng, Bộ Y tế, khẳng định: “Sử dụng thực phẩm BĐG là tất yếu đối với loài người trong tương lai gần”.

Chuyên viên kinh tế Paul Collier, ĐH Oxford ví von: “Biến đổi gen tương tự như điện hạt nhân: không ai thích nó cả, nhưng tình thế thay đổi nên con người buộc phải chấp nhận nó”, hơn nữa “Thực phẩm BĐG giúp thu hoạch nhanh hơn và chất lượng tốt hơn dùng hóa chất nguy hại”.

Cần lưu ý, trong tự nhiên, cây cỏ cũng có quá trình tiến hóa, đột biến (mutation), lai tạo ngẫu nhiên… chứ không phải vật lai, đột biến đều nguy hại cả. Nhờ biến đổi gen, cây lý gai hoang dại không ăn đã được chuyển thành cây Kiwi cho nước rất ngon. Hạt cải dầu (rapeseed, canola) được trồng khá lâu đời ở Ấn Độ, gần đây được chuyển đổi gen để loại bỏ a-xít erucic độc hại và khử mùi để cho loại dầu ăn được’. Cha ông chúng ta đã từng lai tạo giống từ rất lâu đời, biến đổi gen là cách “tạo giống” mới, nhanh hơn, tốt hơn của các nhà khoa học nông nghiệp hiện đại.

Hai điều lo lắng lớn nhất của những nhà quản lý nông nghiệp khi sử dung sinh vật BĐG hiện nay: một là vấn đề nguồn giống. Khi đã nuôi trồng sinh vật BĐG là phải chấp nhận lệ thuộc nguồn giống vì không thể lấy sản phẩm làm giống cho mùa sau như canh tác truyền thống trước nay, và đó cũng là “khe hở” để các công ty giống sẽ có cơ hội thao túng và hai là vì SVBĐG luôn luôn có năng suất cao hơn hẳn giống truyền thống, người chăn nuôi nếu không được quản lý sẽ canh tác chỉ “rặt” loại biến đổi gen thì chúng ta sẽ mất nguồn gen thiên nhiên chăng!!!

    TS BS Trần Bá Thoại 

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

MỚI NHẤT
Bé gái bị ong vò vẽ đốt 115 nốt khi đi lấy củi
Bé gái bị ong vò vẽ đốt 115 nốt khi đi lấy củi

(Dân trí) - Đi lấy củi cùng các bạn để chuẩn bị cho bữa cơm trưa, em Lý Quỳnh Trang (13 tuổi, học sinh bán trú trường THCS Tân Mai, Mai Châu, Hòa Bình) bị cả đàn ong vò vẽ tấn công. Trước đó, một bệnh nhân cũng được chuyển đến BV Bạch Mai trong tình trạng nguy kịch và tử vong vì bị ong vò vẽ đốt.

Thứ năm, 05/11/2015 - 02:56

Nghêu, sò, ốc, hến: "Viagra" của quý ông!
Nghêu, sò, ốc, hến: "Viagra" của quý ông!

(Dân trí) - Ngoài vai trò là một hải sản ngon, bổ dưỡng; nghêu sò ốc hến còn là một thực phẩm chức năng, thực phẩm thuốc, rất quý để nâng cao dương lực “chăn chiếu” cho quý ông.

Thứ năm, 05/11/2015 - 01:10

Có thể khắc phục các dấu hiệu bất thường của bé bị đâm xuyên não
Có thể khắc phục các dấu hiệu bất thường của bé bị đâm xuyên não

(Dân trí) - Trước tình trạng chảy nước mắt sống, khóc về đêm của bé Phát, bệnh viện Nhi đồng 1 quyết định tổ chức hội chẩn liên chuyên khoa toàn bệnh viện và đã tìm ra hướng xử trí cho các vấn đề bé Phát gặp phải.

Thứ năm, 05/11/2015 - 12:09

Trẻ cần đủ 8 nhóm chất mỗi ngày
Trẻ cần đủ 8 nhóm chất mỗi ngày

(Dân trí) - Theo PGS.TS Lê Thị Bạch Mai, so với chiều cao trung bình trong khu vực, nữ giới Việt Nam thấp nhất còn nam giới chỉ cao hơn Indonesia. Một trong những nguyên nhân là do chế độ dinh dưỡng của trẻ còn chưa đa dạng và trẻ bị ép ăn.

Thứ năm, 05/11/2015 - 10:27

Thói quen uống rượu mỗi ngày huỷ hoại nhan sắc như thế nào?
Thói quen uống rượu mỗi ngày huỷ hoại nhan sắc như thế nào?

(Dân trí) - Nếp hằn rõ hoặc đỏ giữa hai mắt, mí mắt xệ, lỗ chân lông to, da mất nước với nếp chân chim trên má, má đỏ và mũi, rãnh mũi má sâu của phụ nữ hay uống rượu, kể cả rượu vang.

Thứ năm, 05/11/2015 - 09:24

Chỉ trong 30 ngày, u to nhanh như mang bầu 4 tháng
Chỉ trong 30 ngày, u to nhanh như mang bầu 4 tháng

(Dân trí) - Chiều 4/11, Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng cho biết vừa mổ thành công trường hợp có khối u nặng hơn 4kg nằm ở hạ vị của một bệnh nhân nữ.

Thứ năm, 05/11/2015 - 08:21

Dịch bạch hầu áp sát biên giới Việt: Tiêm vắc xin đơn để phòng bệnh?
Dịch bạch hầu áp sát biên giới Việt: Tiêm vắc xin đơn để phòng bệnh?

(Dân trí) - Dịch bạch hầu tại Lào hoàn toàn có nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam. Trong khi đó, năm 2015 Việt Nam cũng ghi nhận 2 ổ bạch hầu ở Quảng Nam, Gia Lai. Trước thực trạng này nhiều bạn đọc băn khoăn có thể tiêm mũi vắc xin đơn lẻ để phòng bạch hầu?

Thứ năm, 05/11/2015 - 07:35

Đình chỉ lưu hành 1 thuốc trị ký sinh trùng
Đình chỉ lưu hành 1 thuốc trị ký sinh trùng

(Dân trí) - Theo quyết định mới đây của Cục Quản lý Dược, một loại thuốc trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn nhập khẩu từ Hàn Quốc sẽ bị rút số đăng ký, đình chỉ lưu hành và thu hồi được do không đạt tiêu chuẩn chất lượng theo quy định về quản lý chất lượng thuốc của Bộ Y tế.

Thứ năm, 05/11/2015 - 07:27

TPHCM: "Điều trị" căn bệnh yếu kém của y tế tuyến phường xã
TPHCM: "Điều trị" căn bệnh yếu kém của y tế tuyến phường xã

(Dân trí) - Đảm nhận nhiệm vụ dự phòng, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, tuy nhiên hệ thống y tế phường xã còn thiếu và yếu nên người bệnh chưa tin tưởng. Sở Y tế thành phố hạ quyết tâm nâng chất lượng khám chữa bệnh của y tế cơ sở, giảm quá tải tuyến trên.

Thứ năm, 05/11/2015 - 04:28

Hà Nội: Cùng một lúc hơn 50 trẻ phải cấp cứu vì bị ong đốt
Hà Nội: Cùng một lúc hơn 50 trẻ phải cấp cứu vì bị ong đốt

(Dân trí) - Tối 4/11, nguồn tin từ BV Bạch Mai xác nhận bệnh viện này cùng lúc tiếp nhận khoảng 50 học sinh trường tiểu học Yên Sở (Hoàng Mai, Hà Nội) được gia đình, thầy cô giáo đưa đến khám vì bị ong đốt.

Thứ năm, 05/11/2015 - 12:06

“Cảnh báo sớm” trên chăn gối
“Cảnh báo sớm” trên chăn gối

Chắc chắn quý bà, quý cô là người có đủ thuận lợi trong việc nhận ra những dấu hiệu chăn gối “bất thường” của đức lang quân.

Thứ tư, 04/11/2015 - 04:05

Cách ăn rau muống đúng cách để loại bỏ độc tố
Cách ăn rau muống đúng cách để loại bỏ độc tố

Rau muống chứa nhiều vitamin và khoáng chất nhưng ăn sai cách có thể gây bệnh nghiêm trọng.

Thứ tư, 04/11/2015 - 02:22

ĐÁNG QUAN TÂM
Những “siêu thực phẩm” mới trong bếp
Những “siêu thực phẩm” mới trong bếp

(Dân trí) - Gạo cẩm có hương vị đậm đà hơn gạo trắng bình thường và giàu protein hơn. Su hào giàu vitamin C, kali và có hàm lượng chất xơ cao…. Dưới đây là những “siêu thực phẩm” mới mà bạn sẽ muốn có trong bữa ăn của mình.

Thứ tư, 04/11/2015 - 09:37

Xúc phạm bệnh nhân đến hút thai, điều dưỡng BV trung ương bị kỷ luật
Xúc phạm bệnh nhân đến hút thai, điều dưỡng BV trung ương bị kỷ luật

(Dân trí) - Clip một điều dưỡng dùng những lời lẽ xúc phạm, coi thường người bệnh đến khám sau hút thai xuất hiện trên mạng xã hội gây bức xúc trong dư luận. Giám đốc Bệnh viện (BV) Phụ sản Trung ương xác nhận điều dưỡng này làm việc tại Trung tâm Tư vấn SKSS và KHHGĐ thuộc BV.

Thứ tư, 04/11/2015 - 09:16

Việt Nam xếp vị trí 62 về sức khoẻ
Việt Nam xếp vị trí 62 về sức khoẻ

(Dân trí) - Theo bảng xếp hạng của Bloombers về sức khoẻ (dựa trên dữ liệu của Liên Hợp Quốc, Ngân hàng thế giới và Tổ chức Y tế thế giới), Việt Nam xếp thứ 62 trong số các quốc gia có từ 1 triệu dân trở lên.

Thứ tư, 04/11/2015 - 08:07

Vụ sản phụ tử vong ở Cà Mau: Trả lại giấy chứng sinh vì sai thời gian sinh
Vụ sản phụ tử vong ở Cà Mau: Trả lại giấy chứng sinh vì sai thời gian sinh

(Dân trí) - Ngày 3/11, anh Cao Văn Tư (chồng chị Cao Thị Liêu- sản phụ tử vong trên bàn sinh vào ngày 21/9 vừa qua) cho biết, anh và người nhà đã trả lại giấy chứng sinh của bé gái con anh cho Trạm Y tế xã An Xuyên vì nghi giấy chứng sinh “có vấn đề”.

Thứ tư, 04/11/2015 - 07:34

Vừa vào đại học đã trầm cảm!
Vừa vào đại học đã trầm cảm!

Hơn 27% sinh viên (SV) năm nhất ngành y dược tại TP HCM bị trầm cảm. Hiện trạng đáng lo này vừa được nhóm tác giả Nguyễn Hoàng Anh Vũ, Lê Minh Thuận (Trường ĐH Y Dược TP HCM) và Trần Quốc Cường, Võ Thị Mai Trâm (Bệnh viện quận Thủ Đức, TP HCM) công bố tại hội nghị khoa học lần 2 do Bệnh viện quận Thủ Đức tổ chức mới đây.

Thứ tư, 04/11/2015 - 06:45

“Nghi trồng hoa sen trên phố làm tăng sốt xuất huyết” là thiếu cơ sở
“Nghi trồng hoa sen trên phố làm tăng sốt xuất huyết” là thiếu cơ sở

(Dân trí) - Trước tình hình bệnh sốt xuất huyết (SXH) trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp tăng gấp đối so với năm 2014, nhiều người dân địa phương cho rằng, việc trồng hoa sen trên phố là nguyên nhân làm bệnh SXH tăng.

Thứ tư, 04/11/2015 - 06:41

Bí quyết giảm tần suất mắc bệnh hiệu quả cho mẹ có con hay ốm
Bí quyết giảm tần suất mắc bệnh hiệu quả cho mẹ có con hay ốm

Cuộc sống bận rộn khiến các bà mẹ thông thái, hiện đại luôn phải lựa chọn cách thông minh, hiệu quả, tiết kiệm thời gian để chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho con yêu được tốt nhất!

Thứ tư, 04/11/2015 - 04:10

Đột nhập xưởng sản xuất bim bim “bẩn” công nghệ Trung Quốc
Đột nhập xưởng sản xuất bim bim “bẩn” công nghệ Trung Quốc

Công nghệ Trung Quốc, nguyên liệu Trung Quốc và cả người Trung Quốc trực tiếp điều hành xưởng bim bim quy mô lớn ngay ngoại thành Hà Nội gây lo ngại về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Thứ ba, 03/11/2015 - 11:25

Hát ru giúp bé bình tĩnh lâu hơn
Hát ru giúp bé bình tĩnh lâu hơn

(Dân trí) - Nghiên cứu mới đây của trường Đại học Montreal cho thấy khi được nghe hát, các em bé sẽ chơi ngoan lâu gấp đôi so với khi được dỗ dành bằng lời nói.

Thứ ba, 03/11/2015 - 10:19

Hơn 53.000 ca sốt xuất huyết, 34 người tử vong
Hơn 53.000 ca sốt xuất huyết, 34 người tử vong

(Dân trí) - Ngày 3/11, PGS.TS Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng cho biết, đến nay dịch sốt xuất huyết (SXH) đã có xu hướng giảm nhưng số mắc trong cộng đồng vẫn cao. Hiện SXH ghi nhận tại 54/63 tỉnh thành với hơn 53.000 ca mắc, 34 trường hợp tử vong.

Thứ ba, 03/11/2015 - 10:00

Choáng với dịch vụ bơm 20 phút, ngực nở trong… một ngày
Choáng với dịch vụ bơm 20 phút, ngực nở trong… một ngày

Dịch vụ bơm ngực kiểu “mì ăn liền” này đã xuất hiện tại Nhật Bản từ năm 2012. Theo đó, người có nhu cầu bơm ngực sẽ được tiêm một loại dung dịch (có thành phần gần giống dịch cơ thể) vào ngực và dung dịch ấy sẽ giúp làm căng phồng vòng một trong vòng 24 giờ.

Thứ ba, 03/11/2015 - 09:20

Nhiều người mù vì những bệnh lý đơn giản
Nhiều người mù vì những bệnh lý đơn giản

(Dân trí) - Nhiều bệnh đơn giản dẫn đến mùa lòa có thể phòng tránh, tuy nhiên nhiều người dân vẫn để đến tình trạng mù hai mắt do chủ quan, do e ngại đi bệnh viện, sợ phẫu thuật…

Thứ ba, 03/11/2015 - 09:07