Vi chất dinh dưỡng: Trong thức ăn tốt hơn từ thực phẩm chức năng

Dân trí Hiện nay, khá nhiều người dùng thực phẩm chức năng với hy vọng nâng cao sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Khác với suy diễn lý thuyết, nhiều nghiên cứu khoa học dài hơi, đa trung tâm, lại chỉ ra rằng, những dưỡng chất vi lượng trong thức ăn mới được hấp thu tốt hơn là từ các thực phẩm chức năng, và việc bổ sung dưỡng chất quá mức lại có thể gây tác hại!

Vi chất dinh dưỡng: Trong thức ăn tốt hơn từ thực phẩm chức năng - 1
Vi chất dinh dưỡng?

Vi chất dinh dưỡng, yếu tố vi lượng (micronutrients, microelements) là các chất dinh dưỡng thiết yếu cho cơ thể, để hoàn thành các chức năng sinh lý học và duy trì sức khỏe, với số lượng rất nhỏ, dưới 100 miligram mỗi ngày.

Vi chất dinh dưỡng của con người chính là các vitamin, khoáng chất và các chất hoạt tính sinh học. Hiện nay, có hơn 13 vitamin và 14 khoáng chất sau được liệt kê vào danh sách các yếu tố vi lượng cần thiết cho con người.  

Thực phẩm chức năng?

Thực phẩm chức năng (functional foods), chất dinh dưỡng bổ sung (dietary supplement) là thực phẩm có chức năng liên quan, hổ trợ cho công việc chữa bệnh, hổ trợ cho thuốc hay dinh dưỡng, nâng cao thể trạng giúp việc chữa bệnh được nhanh chóng, hiệu quả hơn.

Nguồn gốc của thực phẩm chức năng có thể là: (1) các thực phẩm có chứa những yếu tố có lợi với hàm lượng lớn, ví dụ: Dầu gan cá có chứa nhiều axít béo omega 3; cà rốt, gấc, cà chua có nhiều vitamin A; Rau quả, bí bầu..có có hàm lượng chất xơ cao giúp chống béo phì, chống tăng cholesterol máu; Hải sản như rong biển có hàm lượng iode rất cao.v.v….(2) những thực phẩm tuy có ít hoạt chất, nhưng nhờ công nghệ sinh học người ta “chế biến” thành những thực phẩm chức năng đặc biệt được gọi là thực phẩm thuốc (alicaments, medical foods ) hay dược phẩm dinh dưỡng (nutraceutics), các loại thực phẩm chức năng có bổ sung này đúng là nằm giữa ranh giới thức ăn và thuốc chữa bệnh.

Thực phẩm chức năng rất cần thiết !

Trong Ô vuông thức ăn có 3 đa chất dinh dưỡng (macronutrients) là chất đường bột, chất béo, chất đạm; và 1 vi chất dinh dưỡng (micronutrients) là các vitamin, chất khoáng, chất hoạt tính sinh học. Thực phẩm chức năng thường chứa các vi chất dinh dưỡng, những chất trong ô thứ tư này.

Vi chất dinh dưỡng: Trong thức ăn tốt hơn từ thực phẩm chức năng - 2

Do đó, theo lý thuyết, thực phẩm chức năng là rất cần thiết, không thể thiếu, trong một khẩu phần ăn hoàn chỉnh, để bảo vệ, nâng cao sức khỏe và hổ trợ điều trị bệnh. Ví dụ: chúng ta dùng dầu cá, quả gấc để bổ sung vitamin A, dùng men rượu để trợ tiêu hóa, dùng rong biển để phòng bướu giáp địa phương, dùng các loại hạt, nấm để tăng cường các chất polyphenol, giúp cơ thể chống stress oxy-hóa…

Thực phẩm chức năng có thể gây hại !

Hầu hết các vitamin và khoáng chất cơ bản nếu dùng đúng theo liều khuyến cáo đều an toàn. Tuy nhiên, khi dùng thực phẩm chức năng, các phản ứng xấu, không mong muốn có thể xảy ra. Ở Mỹ, mỗi năm ước tính có khoảng 23000 lượt khám cấp cứu liên quan trực tiếp đến việc dùng chất dinh dưỡng bổ sung. Những ca cấp cứu thường là hậu quả do: các thành phần độc hại có trong một số chất bổ sung như kim loại nặng, steroid và chất kích thích; sử dụng quá liều lượng cần thiết, hoặc do tương tác khi dùng quá nhiều loại thực phẩm chức năng.

Ngay cả ở Mỹ, Cơ quan Quản lý Thực và Dược phẩm Hoa Kỳ, FDA, phát hiện rằng, ngành công nghiệp thực phẩm cung cấp các loại vitamin và dưỡng chất bổ sung trên thị trường thường cho là bổ dưỡng, an toàn mà không qua bất kỳ thử nghiệm “trên cơ thể” (in vivo) nào cả!

Thức ăn cân đối tốt hơn thực phẩm bổ sung !

Các nhiên cứu về dinh dưỡng, nội tiết và chuyển hóa, cho thấy: Một chế độ ăn cân bằng của trái cây, rau, ngũ cốc, một số loại phô mai, cá, thịt gia cầm hoặc thịt nạc cung cấp tất cả các vitamin và chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Hơn nữa, cơ thể con người hấp thụ chất dinh dưỡng từ thức ăn tốt hơn từ thực phẩm bổ sung. Thực phẩm toàn nguyên cũng cung cấp số lượng và tỷ lệ các chất dinh dưỡng cho cơ thể rất cân đối và hiệu quả hơn là ăn thêm các thực phẩm bổ sung.

Nghiên cứu công bố trên Annals of Internal Medicine của nhóm các nhà khoa học của Fang Fang Zhang, Đại học Tufts, Boston, từ phân tích dữ liệu thu thập từ hơn 27.000 người trong sáu năm nghiên cứu cho thấy: Những người sử dụng thực phẩm bổ sung có nguy cơ tử vong giống như những người chỉ có chất dinh dưỡng từ thực phẩm. Đặc biệt, có bằng chứng cho thấy rằng một số chất bổ sung thậm chí có thể gây hại cho sức khỏe khi dùng quá mức.

Đôi điều bàn luận

Hiện nay, khá nhiều người dùng thực phẩm chức năng với hy vọng nâng cao sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Theo thống kê của Mỹ, hiện có hơn 90000 dưỡng chất bổ sung khác nhau trên thị trường; và hơn một nửa dân số trưởng thành có sử dụng thực phẩm chức năng, trong đó trên 10% sử dụng hơn 4 loại thực phẩm chức năng hằng ngày.

Ai cũng biết, thực phẩm bổ sung thường chứa các vitamin, chất khoáng, chất vi lượng sinh học, là những chất cần thiết cho khẩu phần ăn. Theo nguyên lý sinh học, thức ăn, chất dinh dưỡng, vitamin… quá nhiều đều gây ra độc hại: Carotene (tiền vitamin A), vitamin D, vitamine E, là những vitamin tan trong dầu liều cao gây tăng áp nội sọ, co giật.., Iode nếu thiếu gây bướu giáp đơn, nhưng thừa lại gây bướu giáp độc Jode Basedow...

Vi chất dinh dưỡng: Trong thức ăn tốt hơn từ thực phẩm chức năng - 3

Tóm lại, chúng ta nên sử dụng thực phẩm toàn diện, cân bằng, có đủ 4 thành phần của ô vuông thức ăn: chất bột đường, chất béo, chất đạm, chất vi lượng (khoáng, vitamin..) hơn là dùng thê dưỡng chất bổ sung hay thực phẩm chức năng được giới thiệu, quảng cáo. Cần lưu ý nhận xét của Fan Chen, M.S., MPH, ĐH Friedman và ĐH Tufts, Boston, qua nghiên cứu: “Chắc chắn việc nạp đầy đủ các dưỡng chất bổ sung từ thực phẩm góp phần làm giảm nguy cơ tử vong, nhưng bổ sung quá mức từ các loại thực phẩm chức năng có thể làm tăng nguy cơ ấy".

Trước khi dùng thực phẩm bổ sung cần lưu ý: (1) chất dinh dưỡng bổ sung có thể gây ra phản ứng chéo có hại với thuốc men hoặc chất bổ sung khác, (2) chất bổ sung thường ít được kiểm soát, trắc nghiệm độ an toàn và hiệu quả tác dụng; (3) cần lưu ý mục đích việc sử dụng chất dinh dưỡng bổ sung; và (4) tốt nhất, nên tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng.

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

MỚI NHẤT
Công an tỉnh yêu cầu sớm làm rõ nguyên nhân vụ thai nhi tử vong tại Hà Tĩnh
Công an tỉnh yêu cầu sớm làm rõ nguyên nhân vụ thai nhi tử vong tại Hà Tĩnh

(Dân trí) - Công an tỉnh Hà Tĩnh vừa yêu cầu phía Công an huyện Đức Thọ cần sớm làm rõ cái chết của thai nhi xảy ra tại Bệnh viện Đa khoa huyện Đức Thọ hôm 30/6 vừa qua.

Chủ nhật, 07/07/2019 - 05:50

Trihalomethanes (THMs) và những rủi ro khi sử dụng nước máy
Trihalomethanes (THMs) và những rủi ro khi sử dụng nước máy

(Dân trí) - Việc sử dụng Chlorine để khử trùng nguồn nước sinh hoạt đã được thực hiện từ khá lâu trên thế giới. Bên cạnh những lợi ích mang lại, hợp chất THMs phát sinh từ quá trình khử trùng cũng gây tác hại không hề nhỏ đến người sử dụng.

Chủ nhật, 07/07/2019 - 04:00

Phú Yên: Hơn 1.000 người tham Ngày hội hiến máu “Hành trình đỏ” năm 2019
Phú Yên: Hơn 1.000 người tham Ngày hội hiến máu “Hành trình đỏ” năm 2019

(Dân trí) - Ngày 6/7, hơn 1.000 người, hầu hết là tuổi trẻ tỉnh Phú Yên đã đến tại Nhà Văn hóa lao động tỉnh (TP. Tuy Hòa) để đăng ký tham gia hiến máu tình nguyện.

Thứ bảy, 06/07/2019 - 04:11

Nhai tắc kè sống, người đàn ông 34 tuổi bỏ mạng
Nhai tắc kè sống, người đàn ông 34 tuổi bỏ mạng

Người đàn ông nhanh chóng rơi vào tình trạng buồn nôn, nôn, chướng bụng, chảy dịch dạ dày và suy gan do hành động dại dột.

Thứ bảy, 06/07/2019 - 07:12

Làm gì khi bị hôi miệng?
Làm gì khi bị hôi miệng?

Không hiểu sao miệng em có mùi rất hôi, nhất là vào buổi sáng khi chưa ăn gì. Bệnh làm cho em rất mất tự tin, nhất là khi phải đứng gần và tiếp xúc với người khác. Xin quý báo chỉ cho em cách khắc phục căn bệnh này?

Thứ bảy, 06/07/2019 - 07:07

Món ăn giúp giảm đau ngày “đèn đỏ”
Món ăn giúp giảm đau ngày “đèn đỏ”

Khi bị “đèn đỏ” kèm theo cảm giác ngứa ngáy, khó chịu thì đau bụng cũng là một trong những triệu chứng hay gặp.

Thứ bảy, 06/07/2019 - 01:44

Bóc khối u xơ nặng 4,5kg trong tử cung một phụ nữ 60 tuổi
Bóc khối u xơ nặng 4,5kg trong tử cung một phụ nữ 60 tuổi

(Dân trí) - Chiều 5/7, bác sĩ Võ Thôi - Trưởng khoa Phụ sản, Bệnh viện Đa khoa khu vực Quảng Nam (thị xã Điện Bàn, Quảng Nam) - cho biết, bệnh viện vừa tiếp nhận và phẫu thuật thành công khối u xơ tử cung “khủng” cho một bệnh nhân 60 tuổi.

Thứ sáu, 05/07/2019 - 07:54

Điều tra nghi vấn hàng trăm thực khách dự tiệc cưới bị ngộ độc
Điều tra nghi vấn hàng trăm thực khách dự tiệc cưới bị ngộ độc

(Dân trí) - Ban Quản lý An toàn Thực phẩm TPHCM cho biết, đơn vị này đang khẩn trương điều tra thông tin nhiều người dự tiệc cưới phải nhập viện nghi ngộ độc thực phẩm. Bước đầu xác định được 4 người phải nhập viện có liên quan đến buổi tiệc cưới tại nhà hàng Adora Center.

Thứ sáu, 05/07/2019 - 07:53

Phản ứng sau tiêm chủng, cộng đồng thích… nghe tiêu cực
Phản ứng sau tiêm chủng, cộng đồng thích… nghe tiêu cực

(Dân trí) - Chưa cần biết trẻ bị phản ứng thông thường hay phản ứng nặng, mỗi thông tin về “sự cố” tiêm chủng đều có rất nhiều người công kích. Nếu không có nhận thức đúng, hành động đúng, trào lưu anti vắc xin sẽ trỗi dậy, đối tượng gặp nguy hiểm chính là con trẻ.

Thứ sáu, 05/07/2019 - 05:13

Cứu sống bệnh nhân bị sốc nhiễm khuẩn nặng đe dọa tử vong
Cứu sống bệnh nhân bị sốc nhiễm khuẩn nặng đe dọa tử vong

(Dân trí) - Ngày 4/7 theo tin từ Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế (TP Huế) cho biết đã điều trị tích cực, cứu sống bệnh nhân bị sốc nhiễm khuẩn nặng tiêu điểm từ đường tiết niệu (sỏi niệu quản 2 bên gây tắc biến chứng nhiễm khuẩn, sốc nhiễm khuẩn đe dọa tính mạng).

Thứ sáu, 05/07/2019 - 01:27

Bị đột quỵ não vì tin lời “tập luyện giáo phái lạ” không cần dùng thuốc
Bị đột quỵ não vì tin lời “tập luyện giáo phái lạ” không cần dùng thuốc

(Dân trí) - Thông tin từ Bệnh viện TWQĐ 108 cho biết, bệnh viện vừa cấp cứu thành công ca bệnh bị đột quỵ não cho bệnh nhân Nguyễn Thị M (69 tuổi). Điều đáng nói, ca đột quỵ này xuất phát từ việc bệnh nhân đã thay van tim cơ học nhưng ngừng sử dụng thuốc chống đông vì tin lời “tập luyện giáo phái lạ” thì không cần phải dùng bất cứ loại thuốc nào.

Thứ sáu, 05/07/2019 - 08:54

322 triệu nam giới trên toàn thế giới sẽ bị “bất lực” năm 2025
322 triệu nam giới trên toàn thế giới sẽ bị “bất lực” năm 2025

(Dân trí) - Ước tính tính toán này đã cho thấy tăng khoảng 152 triệu nam giới bị bất lực từ năm 1995.

Thứ sáu, 05/07/2019 - 06:22

ĐÁNG QUAN TÂM
Nghiện trà sữa, nước mía..: Cẩn thận với cân nặng
Nghiện trà sữa, nước mía..: Cẩn thận với cân nặng

(Dân trí) - Một nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia vừa công bố chỉ ra việc thường xuyên ngồi trước màn hình, sử dụng nhiều đồ uống có đường chế biến và bán trên đường phố (như nước mía, nước đá bào siro, trà sữa...) là nguyên nhân làm tăng nguy cơ thừa cân béo phì.

Thứ sáu, 05/07/2019 - 05:50

Viêm họng, khản tiếng sẽ không còn là cơn ác mộng của người “nói ra tiền” nữa
Viêm họng, khản tiếng sẽ không còn là cơn ác mộng của người “nói ra tiền” nữa

(Dân trí) - Khản tiếng, viêm họng kéo dài là một trong những bệnh thường gặp trong xã hội hiện đại ngày nay, gây ảnh hưởng nhất đến những người kiếm tiền bằng giọng nói như ca sỹ, giáo viên, MC…

Thứ sáu, 05/07/2019 - 05:00

Vụ trẻ sơ sinh tử vong tại Hà Tĩnh: Công an đề nghị đánh giá lại vụ việc
Vụ trẻ sơ sinh tử vong tại Hà Tĩnh: Công an đề nghị đánh giá lại vụ việc

(Dân trí) - Liên quan đến vụ thai nhi tử vong bất thường tại Hà Tĩnh, phía công an đã có văn bản đề nghị thành lập Hội đồng chuyên môn để đánh giá lại toàn bộ vụ việc.

Thứ năm, 04/07/2019 - 06:16

Bắt giữ xe tải chở 1,6 tấn lợn từ vùng dịch không có giấy tờ kiểm dịch
Bắt giữ xe tải chở 1,6 tấn lợn từ vùng dịch không có giấy tờ kiểm dịch

(Dân trí) - Lực lượng chức năng tỉnh Thanh Hóa vừa phát hiện, bắt giữ một xe tải chở lợn không có giấy tờ kiểm dịch từ Ninh Bình vào Thanh Hóa tiêu thụ.

Thứ năm, 04/07/2019 - 02:56

Vết loét trong miệng của cô gái hóa ra là một căn bệnh chết người
Vết loét trong miệng của cô gái hóa ra là một căn bệnh chết người

(Dân trí) - Tại thị trấn Ipswich, hạt Suffolk của Anh, các bác sĩ đã nhầm lẫn một căn bệnh về máu hiếm gặp với chứng viêm amidan của một nữ bệnh nhân.

Thứ năm, 04/07/2019 - 07:48

Liệt nửa người, đi khám mới biết sán làm tổ trong não
Liệt nửa người, đi khám mới biết sán làm tổ trong não

(Dân trí) - Đau đầu, buồn nôn, sốt, tê liệt nửa người, ông S. được người nhà đưa đến bệnh viện. Kết quả kiểm tra cho thấy bệnh nhân có 5 ổ sán rải rác trong não, gây phù não. Đây chính là nguyên nhân dẫn tới các triệu chứng trên.

Thứ năm, 04/07/2019 - 07:37

Hy hữu: Em bé chào đời còn nguyên trong túi ối
Hy hữu: Em bé chào đời còn nguyên trong túi ối

(Dân trí) - Các bác sĩ khoa Sản Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí vừa tiến hành phẫu thuật lấy thai cho sản phụ Vũ Thị T. 25 tuổi trú tại Thị trấn Nam Sách - Huyện Nam Sách - Tỉnh Hải Dương. Điều đặc biệt, bé gái chào đời với túi ối vẫn còn nguyên vẹn bao bọc quanh người.

Thứ năm, 04/07/2019 - 06:57

Những bí mật về tình dục của nam giới
Những bí mật về tình dục của nam giới

Dưới đây là những sự thật có thể bạn chưa biết về tình dục của nam giới:

Thứ năm, 04/07/2019 - 06:32

Bệnh nhân U70 lắp công cụ cho "cậu nhỏ" để điều khiển khả năng “xung trận”
Bệnh nhân U70 lắp công cụ cho "cậu nhỏ" để điều khiển khả năng “xung trận”

(Dân trí) - Lần đầu tiên tại Việt Nam, 2 người đàn ông được phẫu thuật đặt thể hang nhân tạo điều trị rối loạn cương dương. Đây là thiết bị được điều khiển bằng công tắc giúp dương vật cương cứng theo ý muốn khi có nhu cầu quan hệ tình dục.

Thứ tư, 03/07/2019 - 06:58

Vụ trẻ sơ sinh tử vong ở Hà Tĩnh: Viện Kiểm sát đề nghị công an vào cuộc
Vụ trẻ sơ sinh tử vong ở Hà Tĩnh: Viện Kiểm sát đề nghị công an vào cuộc

(Dân trí) - Liên quan đến vụ thai nhi tử vong ở Hà Tĩnh, Viện Kiểm sát Nhân dân (VKSND) huyện Đức Thọ đã đề nghị công an cử cán bộ điều tra làm việc với gia đình nạn nhân, làm việc với bệnh viện và ê kíp đỡ đẻ.

Thứ tư, 03/07/2019 - 06:38

Bệnh sốt xuất huyết tăng cao tại các tỉnh phía Nam
Bệnh sốt xuất huyết tăng cao tại các tỉnh phía Nam

(Dân trí) - Bênh nhân mắc sốt xuất huyết tại các tỉnh phía Nam đang tăng cao so với cùng kỳ năm trước. Các chuyên gia cảnh báo, bệnh sẽ diễn biến khó lường trong mùa mưa, cộng đồng cần chủ động thực hiện nhưng biện pháp bảo vệ sức khỏe.

Thứ tư, 03/07/2019 - 02:08

Hy hữu: Ăn cháo vịt lại bị hóc... xương lợn
Hy hữu: Ăn cháo vịt lại bị hóc... xương lợn

(Dân trí) - Người phụ nữ 70 tuổi ở Quảng Nam ăn cháo vịt và bị hóc xương, thế nhưng khi gắp mảnh xương ra ngoài thì không phải xương của vịt mà là xương lợn.

Thứ tư, 03/07/2019 - 02:07