Bội ước

Dân trí Phương Tây, đặc biệt là Mỹ, không ngừng chỉ trích Nga bội ước khi nhanh chóng thông qua việc sáp nhập Crimea. Nhưng nếu nhìn vào toàn bộ tiến trình "Đông tiến" của NATO trong hàng thập kỷ qua thì danh hiệu này đáng lý phải thuộc về phương Tây.
>>Khác biệt

Các lãnh đạo G7 nhóm họp tại Lahay, Hà Lan ngày 24/3.

Những ngày này, các nhà lãnh đạo phương Tây đang ra sức họp bàn tìm biện pháp trừng phạt Nga vì hành vi thâu tóm Crimea.

Cái lý mà Mỹ và các nước châu Âu đưa ra khi lớn tiếng chỉ trích Nga về việc sáp nhập Crimea là những điều khoản ghi trong Bản ghi nhớ Budapest về hỗ trợ an ninh, được ký năm 1994 giữa đại diện của Nga, Mỹ, Ukraine và sự chứng kiến của Anh. Điều ước quốc tế này quy định rõ Anh, Nga và Mỹ sẽ không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực đối với sự toàn vẹn lãnh thổ cũng như sự độc lập về chính trị của Ukraine sau khi Kiev bàn giao lại cho Nga toàn bộ số vũ khí hạt nhân có từ thời Liên bang Xô Viết. Các nước cũng cam kết không bao giờ dùng sức mạnh kinh tế chèn ép Ukraine để đạt được quyền lợi riêng.  

Nếu theo đúng Bản ghi nhớ Budapest 1994, Mátxcơva bị cho là bên đang vi phạm. Chỉ trong khoảng thời gian rất ngắn, điện Kremlin đã hoàn thiện xong các thủ tục pháp lý cho việc sáp nhập Crimea, vốn là nước Cộng hòa tự trị thuộc Ukraine. Nga lý giải phải hành động như vậy là vì cần bảo vệ người dân gốc Nga đang sinh sống tại Crimea (hiện chiếm khoảng 60% dân số) và cơ sở pháp lý để hành động như vậy là nguyện vọng của đại đa số người dân Crimea (được thể hiện công khai trong cuộc trưng cầu dân ý hôm 16/3). Trong cuộc trưng cầu dân ý này, có tới 96% trong tổng số 85% dân số Crimea lựa chọn giải pháp tách khỏi Ukraine để sáp nhập với Nga.

Nhưng phương Tây nhất quyết không chấp nhận cách lý giải cũng như hành xử của Nga. Nhiều nước theo quan điểm cứng rắn, đặc biệt là Mỹ và tất nhiên cả Ukraine, cáo buộc đây là “hành động xâm lược”, “cướp đất” hay “thôn tính” bằng vũ lực.

Tuy nhiên, đó chỉ là cách nhìn nhận một phía của Mỹ và châu Âu tại thời điểm cụ thể hiện nay. Còn với những người quan sát sự kiện dưới góc nhìn bao quát và bám theo chiều dài lịch sử ngoại giao quốc tế từ trước khi Liên Xô sụp đổ, họ lại có những cảm nhận và đánh giá khác. Họ sẽ cảm thông và ủng hộ Nga nhiều hơn, cho dù việc sáp nhập Crimea chưa hẳn đã là hành động hoàn toàn hợp lý xét trong bối cảnh địa chính trị thế giới hiện nay.

Mọi việc bắt đầu từ một lời hứa hẹn với đầy vẻ thành thực được đưa ra năm 1990, hơn một năm trước khi Liên Xô chính thức tan rã.

Đó là vào ngày 9/2/1990, Ngoại trưởng Mỹ James Baker dưới thời của chính quyền của Tổng thống George Bush đã trấn an nhà cải cách của Liên Xô Mikhail Gorbachev tại khánh phòng Catherine đệ nhị - một nơi rất có ý nghĩa với điện Kremlin - rằng liên minh phương Tây sẽ không mở rộng thêm ảnh hưởng của mình "dù chỉ một ly" sang Đông Âu nếu như, Mátxcơva chấp nhận nước Đức thống nhất gia nhập tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Ngay ngày hôm sau, để tăng thêm độ tin cậy cho nhà cải cách Liên Xô, Ngoại trưởng Đức Hans-Dietrich Genscher đã nhắc lại lời hứa với người đồng nhiệm Liên Xô Edouard Chevardnadze. Trong công văn mật sau này, chính phủ Đức cũng khẳng định: "Chúng ta ý thức được rằng việc một nước Đức thống nhất gia nhập NATO làm dấy lên những vấn đề phức tạp. Nhưng với chúng ta, có một điều chắc chắc rằng: NATO sẽ không mở rộng sang Đông Âu".

Ông Gorbachev sau này cũng nhớ "như đinh đóng cột" rằng NATO đã thỏa thuận không mở rộng thêm một ly tấc nào sang Đông Âu. Tuy nhiên, ngay từ thời điểm đó, ông đã mắc một "sai lầm chết người" là cả tin về mặt chính trị và quá tin tưởng phương Tây. Ông đã không thể hiện lời hứa của họ trên một văn bản mang tính ràng buộc pháp lý.

Và chính điều này đã trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với nước Nga về sau.

Là một nhà chơi cờ cừ khôi và một cựu nhân viên KGB kỳ cựu, ông Putin hiểu rằng việc Ukraine chuyển hướng sang phương Tây chỉ là chương áp chót trong chiến lược thiết lập trật tự châu Âu mới trong không gian hậu Xô Viết. Chương cuối sẽ được viết tiếp tại Belarus, quốc gia đang nằm trong tầm ngắm tạo lập Liên minh Hải quan và Liên minh Á - Âu của ông Putin.

Cụ thể, không lâu sau khi Đức gia nhập NATO, lần lượt Ba Lan, Séc và Hungary đã gia nhập tổ chức này vào  năm 1999. Tiếp sau đó, Bulgary, Slovakia, Slovenia, Romania và 3 nước Baltic (Estonia, Latvia và Litva) cũng xếp hàng  gia nhập NATO năm 2004.

Bốn năm sau, tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Bucharest (Rumania) năm 2008, suýt nữa thì đến lượt Ukraine viết tên lên danh sách các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, do sự phản đối gay gắt từ phía Nga nên ý tưởng này mới chỉ dừng lại trên giấy và người nhấn nút dừng khi đó là Thủ tướng Đức Angela Merkel. Chính nhà lãnh đạo Đức là người thay đổi ý kiến vào phút chót và đạp chân hãm phanh dự án.

Trong ngày cuối cùng của hội nghị thượng đỉnh năm đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã cảnh cáo: "Đối với Nga, sự xuất hiện một khối quân sự mạnh ở sát đường biên giới của chúng tôi sẽ được coi là một mối đe dọa trực tiếp". Ông Putin đã buộc phải phản ứng, một cách cứng rắn và dứt khoát, để kịp thời chặn đà "Đông tiến" không có điểm dừng của NATO. Là nhà lãnh đạo nước Nga, ông Putin không thể làm khác. Trước đã vậy, nay cũng thế.

Vì vậy, khi phương Tây liên tục lôi kéo Ukraine ngả sâu hơn về phía mình, ban đầu thông qua việc thúc đẩy ký kết Hiệp định liên kết Ukraine - EU và sau này thông qua việc hậu thuẫn phe đối lập Ukraine lật đổ chính quyền thân Nga của Tổng thống Vicktor Yanukovych, Mátxcơva buộc phải hành động.

Nga không thể tiếp tục chứng kiến việc NATO tiếp tục mở rộng tới sát đường biên giới của mình sau khi khối quân sự này đã không dưới 3 lần phản bội lời hứa của họ. Lần đầu là năm 1999 với việc kết nạp Ba Lan. Lần thứ hai là năm 2004 với việc kết nạp ba nước vùng Baltic. Lần thứ ba là cuộc chiến tại Nam Ossetia của Gruzia. Và hiện nay là Ukraine.

Vì vậy, Mátxcơva buộc phải hành động. Nga không thể để NATO tiếp tục “thọc sườn”, càng không cho phép để Hạm đội biển Đen ở Crimea - một trong những hạm đội hải quân chủ lực của Nga - nằm lọt thỏm trong tay NATO nếu như chính quyền mới ở Kiev hoàn toàn ngả theo phương Tây. Suy cho cùng, đây cũng chỉ là đòn tự vệ  của Mátxcơva, lần đầu tiên sau nhiều năm và nhiều lần bị phương Tây bội phản. Trong lần tự vệ này, Tổng thống Putin đã chọn cách hành động tương xứng: lấy chính sách sức mạnh để đáp trả chính sách sức mạnh của phương Tây.

Đức Vũ

MỚI NHẤT
Trung Quốc lợi dụng vụ tìm kiếm MH370 để do thám các nước?
Trung Quốc lợi dụng vụ tìm kiếm MH370 để do thám các nước?

(Dân trí) - Cuộc tìm kiếm chuyến bay mất tích MH370 của Malaysia Airlines đã khiến Trung Quốc trở thành “nhân vật chính”, nhưng các quốc gia khác tham gia vào nỗ lực tìm kiếm nghi ngờ rằng cường quốc châu Á lợi dụng cơ hội này để do thám.

Thứ năm, 27/03/2014 - 01:55

Ba dấu ấn về chuyến công tác của Thủ tướng tại Hà Lan
Ba dấu ấn về chuyến công tác của Thủ tướng tại Hà Lan

(Dân trí) - Một chuyến công tác chỉ có 2 ngày làm việc song hàng chục sự kiện hết sức quan trọng đã được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Đoàn Việt Nam triển khai thành công. Điều gì đã làm nên ấn tượng nổi bật qua thành công chuyến công tác của Thủ tướng?

Thứ năm, 27/03/2014 - 12:45

Con trai cơ trưởng máy bay Malaysia lần đầu lên tiếng
Con trai cơ trưởng máy bay Malaysia lần đầu lên tiếng

(Dân trí) - Người con út của cơ trưởng trên chuyến bay mất tích MH370 Zaharie Ahmad Shah cuối cùng đã phá vỡ sự im lặng của gia đình trước những tin đồn nhằm vào cha mình.

Thứ năm, 27/03/2014 - 11:09

Đàn ông Triều Tiên buộc phải để tóc giống Kim Jong-un
Đàn ông Triều Tiên buộc phải để tóc giống Kim Jong-un

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un vừa ban hành sắc lệnh buộc 12 triệu nam giới nước này phải cắt kiểu tóc giống như ông.

Thứ năm, 27/03/2014 - 10:53

Quan hệ Việt Nam-Tây Ban Nha phát triển tích cực
Quan hệ Việt Nam-Tây Ban Nha phát triển tích cực

Đó là phát biểu của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh trong cuộc họp báo sau hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Tây Ban Nha Jose Manuel Garcia - Margallo chiều 26/3.

Thứ năm, 27/03/2014 - 10:39

Mỹ và EU bàn biện pháp tăng cường trừng phạt Nga
Mỹ và EU bàn biện pháp tăng cường trừng phạt Nga

(Dân trí) - Trong chuyến công du đang diễn ra tại Brussels, Bỉ, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã cùng bàn thảo với các lãnh đạo EU về những biện pháp trừng phạt mới đối với Nga. Ông chủ Nhà Trắng khẳng định các cân nhắc xoay quanh vấn đề năng lượng.

Thứ năm, 27/03/2014 - 10:28

Putin: Lạnh như đá và cự tuyệt phương Tây
Putin: Lạnh như đá và cự tuyệt phương Tây

Chính xác là Putin sẽ đi tới đâu để giành lại ảnh hưởng trên các vùng lãnh thổ? Đó là câu hỏi mà vị tổng thống Mỹ hiện tại và có khả năng là người kế tiếp sẽ đặt ra trong thời gian tới.

Thứ năm, 27/03/2014 - 09:02

Đức từ chối trừng phạt cứng rắn Nga
Đức từ chối trừng phạt cứng rắn Nga

(Dân trí) - Thủ tướng Đức Angela Merkel hôm qua đã thẳng thừng từ chối áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt kinh tế cứng rắn đối với Nga, động thái đã được nhiều nhà phân tích dự đoán trước sau khi Mỹ hối thúc châu Âu mạnh tay hơn với Mátxcơva.

Thứ năm, 27/03/2014 - 08:56

Pháp phá âm mưu đánh bom ở thành phố Cannes
Pháp phá âm mưu đánh bom ở thành phố Cannes

(Dân trí) - Cảnh sát chống khủng bố Pháp vừa thông báo đập một âm mưu đánh bom khủng bố ở thành phố Cannes.

Thứ năm, 27/03/2014 - 08:54

Mỹ kết án con rể của Osama bin Laden
Mỹ kết án con rể của Osama bin Laden

(Dân trí) - Sulaiman Abu Ghaith, con rể trùm khủng bố Osama bin Laden và từng là một phát ngôn viên của al-Qaeda sau vụ 11/9, đã bị kết án về các tội danh liên quan tới khủng bố trong một phiên tòa ở New York, Mỹ.

Thứ năm, 27/03/2014 - 08:23

FBI sắp hoàn tất phân tích mô hình bay của cơ trưởng MH370
FBI sắp hoàn tất phân tích mô hình bay của cơ trưởng MH370

(Dân trí) - Giám đốc Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) cho biết cơ quan này sẽ sớm hoàn thành phân tích dữ liệu từ mô hình bay được lấy từ nhà của cơ trưởng trên chuyến bay bị mất tích MH370.

Thứ năm, 27/03/2014 - 07:55

Boeing, Malaysia Airlines đối mặt vụ kiện 1,9 tỷ USD
Boeing, Malaysia Airlines đối mặt vụ kiện 1,9 tỷ USD

(Dân trí) - Người thân các hành khách trên chuyến bay MH370 sẽ phát đơn kiện với khoản bồi thường lên tới 1,9 tỷ USD chống lại hãng hàng không Malaysia và tập đoàn chế tạo máy bay Mỹ Boeing.

Thứ năm, 27/03/2014 - 07:41

ĐÁNG QUAN TÂM
Đưa quan hệ Việt Nam-Cuba tiếp tục đi vào chiều sâu
Đưa quan hệ Việt Nam-Cuba tiếp tục đi vào chiều sâu

Đêm 26/3 (theo giờ Việt Nam), tại Cung Cách mạng, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có cuộc gặp làm việc với Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Bộ trưởng Cuba Miguel Diaz Canel Bermudez.

Thứ năm, 27/03/2014 - 06:22

Phát hiện thêm 122 mảnh vỡ nghi của máy bay Malaysia
Phát hiện thêm 122 mảnh vỡ nghi của máy bay Malaysia

(Dân trí) - 122 vật thể bi nghi liên quan tới chuyến bay mất tích MH370 của hãng hàng không Malaysia Airlines đã được vệ tinh nhận dạng, quyền Bộ trưởng giao thông Malaysia Hishammuddin Hussein hôm nay 26/3 cho hay.

Thứ tư, 26/03/2014 - 05:05

Trung Quốc sắp có tàu ngầm trang bị tên lửa hạt nhân tầm xa 7.500 km
Trung Quốc sắp có tàu ngầm trang bị tên lửa hạt nhân tầm xa 7.500 km

(Dân trí) - Trung Quốc lần đầu tiên sẽ có các tàu ngầm được trang bị tên lửa hạt nhân tầm xa 7.500 km vào cuối năm nay, trong khuôn khổ một hạm đội tàu ngầm ngày càng uy lực, một quan chức cấp cao của Mỹ cảnh báo.

Thứ tư, 26/03/2014 - 04:47

Cờ Nga đã cắm trên mọi cơ sở quân sự ở Crimea
Cờ Nga đã cắm trên mọi cơ sở quân sự ở Crimea

(Dân trí) - Một tướng cấp cao của Nga hôm nay 26/3 cho biết cờ Nga hiện đang được cắm trên tất cả các cơ sở quân sự ở Crimea, sau khi Mátxcơva phê chuẩn sáp nhập bán đảo này vào Liên bang Nga.

Thứ tư, 26/03/2014 - 04:45

MH370: Không tặc, tự sát hay là chuyến bay "ma"?
MH370: Không tặc, tự sát hay là chuyến bay "ma"?

(Dân trí) - 19 ngày sau khi MH370 biến mất trên đường từ Kuala Lumpur tới Bắc Kinh cùng 239 người, người ta vẫn chưa biết chính xác điều gì đã xảy ra với chiếc máy bay bí ẩn này. Từ những thông tin mới về MH370, các chuyên gia đưa ra 3 giả thuyết.

Thứ tư, 26/03/2014 - 03:54

Núi lửa dưới đáy Ấn Độ Dương cản trở chiến dịch tìm kiếm MH370
Núi lửa dưới đáy Ấn Độ Dương cản trở chiến dịch tìm kiếm MH370

(Dân trí) - Chiến dịch tìm kiếm xác chiếc máy bay mất tích của Malaysia Airlines có thể bị cản trở bởi các hãng núi lửa ngầm dưới đáy Đại Tây Dương, một chuyên gia của Úc hôm nay cảnh báo.

Thứ tư, 26/03/2014 - 03:50

3 mật vụ bảo vệ Obama bị đuổi về nước vì say xỉn
3 mật vụ bảo vệ Obama bị đuổi về nước vì say xỉn

(Dân trí) - 3 mật vụ của Mỹ được giao nhiệm vụ bảo vệ Tổng thống Barack Obama tại hội nghị thượng đỉnh an ninh hạt nhân Hà Lan đã bị đưa về nước “vì lí do kỷ luật”, mà theo báo giới Mỹ, họ đã bị phát hiện say xỉn tại Amsterdam.

Thứ tư, 26/03/2014 - 03:47

MH370 bay 23 phút ở độ cao có thể khiến hành khách bất tỉnh
MH370 bay 23 phút ở độ cao có thể khiến hành khách bất tỉnh

(Dân trí) - Tiếp tục phân tích dữ liệu vệ tinh thu được về chuyến bay MH370, cơ quan điều tra phát hiện máy bay đã bay 23 phút ở độ cao lên tới hơn 13.700m, vượt xa độ cao cho phép. Đây là yếu tố có thể khiến những người trên khoang bất tỉnh do thiếu ôxy.

Thứ tư, 26/03/2014 - 03:21

 Thân nhân hành khách máy bay Malaysia được đòi bồi thường 175.000USD/người
Thân nhân hành khách máy bay Malaysia được đòi bồi thường 175.000USD/người

Gia đình các hành khách trên máy bay có thể yêu cầu bồi thường khoảng 175.000USD/người từ Malaysia Airlines, ngay cả khi máy bay không được tìm thấy.

Thứ tư, 26/03/2014 - 02:55

 Hàng chục nghìn người ký đơn đề nghị sáp nhập Alaska vào Nga
Hàng chục nghìn người ký đơn đề nghị sáp nhập Alaska vào Nga

Hơn 22.000 người đã ký vào đơn thỉnh cầu kêu gọi ly khai bang Alaska của Mỹ để sáp nhập trở lại với Nga.

Thứ tư, 26/03/2014 - 02:22

Malaysia: Máy bay cháy động cơ, hành khách phát hoảng
Malaysia: Máy bay cháy động cơ, hành khách phát hoảng

(Dân trí) - Sáng 26/3, các cầu thủ thuộc đội bóng của bang Terengganu, Malaysia đã được một phen hoảng hồn, khi chiếc ATR 72-600 của hãng hàng không giá rẻ Malindo Air mà họ sử dụng đột ngột bị cháy một động cơ sau khi cất cánh và phải quay trở lại sân bay.

Thứ tư, 26/03/2014 - 02:02

Mỹ: 24 người đã thiệt mạng trong vụ lở đất tại Washington
Mỹ: 24 người đã thiệt mạng trong vụ lở đất tại Washington

(Dân trí) - Giới chức bang Washington, Mỹ cho biết đã có tổng cộng 16 thi thể được tìm thấy sau vụ lở đất ngày 22/3, và 8 thi thể khác đã được định vị dưới đống đổ nát. Suốt 4 ngày tìm kiếm, lực lượng cứu hộ không tìm thấy một người nào sống sót.

Thứ tư, 26/03/2014 - 01:44