"Gió" từ phương Tây và "sóng" ở Biển Đông

Căng thẳng ở Biển Đông gia tăng kể từ thời điểm cuối năm ngoái, với một cục diện mới phức tạp hơn ngay trước thềm diễn ra Đối thoại Kinh tế Chiến lược Mỹ - Trung.
>>3 kịch bản có thể dẫn đến cuộc đối đầu Mỹ-Trung trên Biển Đông
>>Trung Quốc bị nghi đang phát triển "căn cứ nổi" giống Mỹ

Trung Quốc là bên bị công kích mạnh, cả về “mặt trận pháp lý” lẫn “hoạt động xây dựng”. Nếu cuối năm 2014 là việc công bố bản đồ “đường 9 đoạn” phi lý thì nay là hành vi cải tạo, bồi đắp trái phép để tạo ra những “đảo nhân tạo”.
 
Nhiều nước lên tiếng chỉ trích các động thái mới nhất này của Trung Quốc trên ba khía cạnh:
 
1/. Xây “đảo nhân tạo” là đi ngược lại Tuyên bố của các bên về cách hành xử trên Biển Đông (DOC);
 
2/. Hoạt động này phá vỡ chất lượng nước cùng với các rạn san hô, tàn phá hệ sinh thái, gây tiêu cực đến nguồn lợi thủy sản của các nước láng giềng;
 
3/. Trung Quốc chiếm giữ khu vực trung tâm chiến lược ở biển Đông để duy trì thế bá chủ về hàng hải và hàng không và nếu không ngăn chặn kịp thời, Bắc Kinh có thể sẽ có những bước đi nguy hiểm kế tiếp.
 
Gió từ phương Tây và sóng ở Biển Đông
Hoạt động xây dựng, cải tạo trái phép của Trung Quốc tại bãi đá Ga Ven trên quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam. (Ảnh: Asahi)

Tuyên bố Hội nghị thượng đỉnh ASEAN (27/4/2015) đã đề cập đến hoạt động xây dựng, cải tạo của Trung Quốc. Cùng lúc, Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Hishammuddin Hussein kêu gọi các nước ASEAN thành lập một lực lượng gìn giữ hòa bình chung, tăng cường lòng tin để giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông. Tư lệnh Hạm đội 7 (Mỹ) đóng tại Thái Bình Dương Robert Thomas cũng ủng hộ ý tưởng về một lực lượng tuần tra hỗn hợp của ASEAN ở Biển Đông.

Những nước vốn trước đây thường chỉ sắm vai “người quan sát”, “nhà tư vấn cấp cao” cũng đã bắt đầu có những bước đi nhằm thể hiện quan điểm. Mỹ là nước đầu tiên lên tiếng. Tại Hội nghị Ngoại trưởng Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) tháng 7/2014, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry yêu cầu “đóng băng” các hành động gây hấn ở biển Đông. Từ đầu năm đến nay, Washington liên tiếp đưa ra những chỉ trích ở tầm cấp cao nhằm vào trung Quốc.

Điển hình là hôm 22/4 vừa qua, Tổng thống Barack Obama cáo buộc Bắc Kinh thích sử dụng “sức manh cơ bắp” hơn là các "cơ chế quốc tế thông thường" trong giải quyết các tranh chấp. Trước đó, ngày 15/4, Hội nghị Ngoại trưởng các nước Nhóm G-7 ra tuyên bố bày tỏ mối quan ngại trước các hoạt động cải tạo đất, đá của Trung Quốc ở Biển Đông, làm thay đổi nguyên trạng và gia tăng căng thẳng; “kịch liệt phản đối ý đồ tuyên bố chủ quyền bằng việc sử dụng vũ lực, đe nạt”.

Gió từ phương Tây và sóng ở Biển Đông
Tàu sân bay USS Carl Vinson (CVN 70) của Mỹ tham gia tập trận với Quân đội Hoàng gia Malaysia trên Biển Đông hôm 10/5. (Ảnh: AFP)

Mỹ và các đồng minh có lý do để lo ngại về tham vọng độc chiếm Biển Đông của Trung Quốc. Đây là vùng biển có các tuyến giao thương hàng hải huyết mạch (SLOC), đảm bảo chuyên chở lượng hàng hóa lên đến 5.000 tỉ USD/năm. Nếu Bắc Kinh kiểm soát những SLOC này, có thể tàu thuyền của nước khác sẽ buộc phải “xin phép” để được qua lại. Không những vậy, quân đội Trung Quốc sẽ đặt các căn cứ hải quân của Mỹ vào thế dồn ép. Việc “đòi chủ quyền” sau khi xây “đảo nhân tạo” khi đó sẽ gây ra những hệ quả xấu về cả quân sự và thương mại đối với Mỹ và nhiều nước.

Đây là lần đầu tiên Mỹ và phương Tây chia sẻ một quan điểm thống nhất về tranh chấp ở Biển Đông. Điều này đã đưa tới một sự thay đổi về tình thế: Trung Quốc từ chỗ chỉ có mâu thuẫn với một số bên tranh chấp tại khu vực, đã phải đối mặt với nhiều “tay chơi” quốc tế khác. Hôm 4/5, Tờ The Diplomat (Nhà Ngoại giao) của Nhật Bản cho đăng tải bài viết, nói rằng Mỹ sẽ “không chấp nhận” đường pitch đối với các đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng, khẳng định Bắc Kinh sẽ phải đối mặt với một cuộc chiến dâng cao từ những quốc gia có chia sẻ lợi ích tại khu vực. Không dừng lại ở lời nói, Washington cũng đã hành động để “thử phản ứng” của Bắc Kinh. Ngày 20/5, Mỹ điều máy bay do thám P-8A Poseidon bay tuần tra trên một số “đảo nhân tạo” mà Trung Quốc xây dựng ở Biển Đông.

Tàu hải quân Trung Quốc đã 8 lần phát loa yêu cầu máy bay Mỹ rời đi. Mỹ khẳng định sẽ tiếp tục có các chuyến bay tuần tra như vậy. Đáp lại, ngày 25/5, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh cho biết, Bắc Kinh đã gửi kháng nghị phản đối “hành vi gây hấn” của Mỹ, hối thúc Washington “sửa chữa lỗi lầm, dừng ngay những lời nói và việc làm vô trách nhiệm”.

Tựu chung lại, hồ sơ Biển Đông sẽ không thể nằm ngoài tổng thể quan hệ Mỹ - Trung. Vấn đề phức tạp nằm ở chỗ, Trung Quốc không muốn Mỹ can thiệp, trong khi Washington thì quyết không đứng ngoài và đó là yếu tố tạo ra căng thẳng. Biển Đông chắc chắn sẽ là điểm trọng tâm được đề cập tại Đối thoại Kinh tế Chiến lược Mỹ - Trung được tổ chức vào tháng tới tại Washington.

Theo Hoài Thanh/Chinausfocus.../baotintuc.vn

MỚI NHẤT
Đài Loan đề xuất giải pháp giảm căng thẳng tại Biển Đông
Đài Loan đề xuất giải pháp giảm căng thẳng tại Biển Đông

(Dân trí) - Đài Loan ngày 27/5 đã đưa ra sáng kiến hòa bình nhằm giải quyết tranh chấp lãnh thổ tại Biển Đông. Theo sáng kiến hòa bình được lãnh đạo Đài Loan Mã Anh Cửu công bố, Đài Loan kêu gọi tất cả các bên tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông tạm gác lại bất đồng để bắt đầu quá trình đàm phán về việc chia sẻ tài nguyên.

Thứ tư, 27/05/2015 - 10:29

Anh - EU: Bên nào sẽ phải xuống thang?
Anh - EU: Bên nào sẽ phải xuống thang?

Một thỏa thuận giữa Anh và EU về việc Anh sẽ ở lại hay rời khỏi EU rồi cũng sẽ được đưa ra, chỉ có điều, các bên sẽ chấp nhận nhượng bộ đến đâu.

Thứ tư, 27/05/2015 - 09:04

IHS Janes: "Việt Nam có hệ thống phòng thủ hiện đại nhất ASEAN"
IHS Janes: "Việt Nam có hệ thống phòng thủ hiện đại nhất ASEAN"

Theo nhận định của Cơ quan chuyên nghiên cứu về quân sự IHS Janes, Việt Nam là quốc gia có hệ thống phòng thủ hiện đại nhất khối ASEAN.

Thứ tư, 27/05/2015 - 08:05

Trung Quốc biện bạch về việc xây dựng trái phép 2 hải đăng tại Trường Sa
Trung Quốc biện bạch về việc xây dựng trái phép 2 hải đăng tại Trường Sa

(Dân trí) - Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 26/5 đã lên tiếng biện bạch cho hoạt động xây dựng trái phép 2 ngọn hải đăng tại đá Gạc Ma và đá Châu Viên, thuộc quần đảo Trường Sa, Việt Nam.

Thứ tư, 27/05/2015 - 07:43

Nga hạ thủy tàu phá băng thế hệ mới chạy bằng năng lượng hạt nhân
Nga hạ thủy tàu phá băng thế hệ mới chạy bằng năng lượng hạt nhân

(Dân trí) - Hãng đóng tàu Baltic ngày 25/5 thông báo mẫu tàu phá băng thế hệ mới chạy bằng năng lượng hạt nhân của Nga sẽ được hạ thủy tại Saint Petersburg.

Thứ tư, 27/05/2015 - 07:34

Nga hủy thương vụ mua 2 chiến hạm Mistral của Pháp
Nga hủy thương vụ mua 2 chiến hạm Mistral của Pháp

(Dân trí) - Một quan chức Nga khẳng định thương vụ mua hai tàu sân bay trực thăng lớp Mistral từ Pháp đã bị hủy. Phía Nga cũng cho biết bên cạnh đàm phán về tiền đền bù, họ đang hoàn thiện bản thiết kế một tàu sân bay nội địa, hoàn toàn khác với các tàu Mistral của Pháp.

Thứ tư, 27/05/2015 - 07:32

Máy bay Air France suýt đâm vào núi
Máy bay Air France suýt đâm vào núi

(Dân trí) - Một máy bay của hãng hàng không Pháp Air France đã suýt đâm vào đỉnh núi cao nhất miền trung châu Phi, các nhân viên điều tra Pháp cho biết.

Thứ tư, 27/05/2015 - 07:27

Số người chết vì nắng nóng tại Ấn Độ vượt 1.000 người
Số người chết vì nắng nóng tại Ấn Độ vượt 1.000 người

(Dân trí) - Tổng số người thiệt mạng do nắng nóng trên diện rộng tại Ấn Độ đã vượt 1.000 người, với nhiệt độ ở một số nơi lên tới gần 50 độ C.

Thứ tư, 27/05/2015 - 06:41

Thủ tướng Libya Abdullah al-Thani chết hụt sau vụ ám sát táo bạo
Thủ tướng Libya Abdullah al-Thani chết hụt sau vụ ám sát táo bạo

Theo AFP, người phát ngôn Chính phủ Libya Hatem el-Ouraybi thông báo ngày 26/5, Thủ tướng nước này Abdullah al-Thani đã thoát khỏi một vụ ám sát sau khi những tay súng bắn xối xả vào ôtô của ông.

Thứ tư, 27/05/2015 - 06:17

Máy bay hải quân Trung Quốc gặp nạn, 2 phi công thiệt mạng
Máy bay hải quân Trung Quốc gặp nạn, 2 phi công thiệt mạng

(Dân trí) - Hai phi công Trung Quốc đã thiệt mạng trong một vụ tai nạn máy bay của hải quân nước này tại tỉnh Liêu Ninh, đông bắc đất nước, hải quân Trung Quốc xác nhận.

Thứ tư, 27/05/2015 - 06:07

Bầu cử Tổng thống Ba Lan: Chiến thắng của sự bền bỉ
Bầu cử Tổng thống Ba Lan: Chiến thắng của sự bền bỉ

Đúng với dự đoán của dư luận sở tại, ứng cử viên Andrzej Duda của đảng Luật pháp và Công lý (PIS) đã giành thắng lợi trong cuộc bầu cử Tổng thống Ba Lan vòng hai diễn ra ngày 24-5.

Thứ tư, 27/05/2015 - 05:30

Quan chức Bắc Kinh ra tòa vì “bán” biển xe chính phủ
Quan chức Bắc Kinh ra tòa vì “bán” biển xe chính phủ

Tống Kiến Quốc (Song Jianquo), cựu Cục trưởng Cục Quản lý Giao thông Bắc Kinh (ảnh) ngày 25-5 bắt đầu bị đưa ra xét xử vì tội nhận hối lộ.

Thứ tư, 27/05/2015 - 04:05

ĐÁNG QUAN TÂM
Báo Trung Quốc khoe khoang tàu hải quân thừa sức tiêu diệt chiến hạm Mỹ
Báo Trung Quốc khoe khoang tàu hải quân thừa sức tiêu diệt chiến hạm Mỹ

(Dân trí) - Dù thừa nhận tàu khu trục Type 054A của mình không đuổi kịp tàu tác chiến cận bờ USS Fort Worth của Mỹ nhưng trang tin Sina mới đây khoe khoang rằng tàu Trung Quốc hoàn toàn có thể bắn tên lửa hạ gục chiến hạm Mỹ.

Thứ ba, 26/05/2015 - 06:44

3 kịch bản có thể dẫn đến cuộc đối đầu Mỹ-Trung trên Biển Đông
3 kịch bản có thể dẫn đến cuộc đối đầu Mỹ-Trung trên Biển Đông

(Dân trí) - Bắc Kinh và Washington đang cùng đứng trước lằn ranh của một cuộc đối đầu tiềm tàng do những bất đồng xung quanh vấn đề biển Đông. Giới phân tích chỉ ra rằng có 3 kịch bản của cuộc đối đầu này.

Thứ ba, 26/05/2015 - 06:32

Trung Quốc khởi công 2 ngọn hải đăng trái phép tại quần đảo Trường Sa
Trung Quốc khởi công 2 ngọn hải đăng trái phép tại quần đảo Trường Sa

(Dân trí) - Tại bãi đá Châu Viên thuộc quần đảo Trường Sa, Bộ giao thông vận tải Trung Quốc sáng 26/5 đã tổ chức lễ khởi công xây dựng trái phép 2 ngọn hải đăng cỡ lớn tại quần đảo Trường Sa mà nước này ngụy biện là nhằm phục vụ “an ninh hàng hải trên Biển Đông”.

Thứ ba, 26/05/2015 - 02:20

Australia hỗ trợ phát triển cho người khuyết tật Việt Nam
Australia hỗ trợ phát triển cho người khuyết tật Việt Nam

(Dân trí) - Thông tin từ Đại sứ quán Australia cho biết, ngày 25/5, Ngoại trưởng Australia Julie Bishop đã công bố chiến lược “Phát triển cho mọi người 2015-2020: Chiến lược đẩy mạnh phát triển có tính đến yếu tố người khuyết tật trong các chương trình viện trợ của Australia”.

Thứ ba, 26/05/2015 - 01:06

Trung Quốc lần đầu công bố sách trắng quân sự
Trung Quốc lần đầu công bố sách trắng quân sự

(Dân trí) - Trung Quốc ngày 26/5 đã lần đầu công bố sách trắng về chiến lược quân sự, với khẳng định sẽ phải đối diện với thách thức lâu dài trong bảo vệ các quyền và lợi ích biển, lo ngại chiến lược “xoay trục” của Mỹ, cùng hoạt động hiện đại hóa quân đội của Nhật.

Thứ ba, 26/05/2015 - 12:25

Đố vui trúng thưởng về visa Hoa Kỳ (tuần 2)
Đố vui trúng thưởng về visa Hoa Kỳ (tuần 2)

(Dân trí) - Mời độc giả trả lời các câu đố về visa Hoa Kỳ để nhận quà từ Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội.

Thứ ba, 26/05/2015 - 12:06

Ấn Độ nói Trung Quốc âm mưu bá chủ châu Á
Ấn Độ nói Trung Quốc âm mưu bá chủ châu Á

(Dân trí) - Tương tự như khi tuyên bố điều tàu ngầm đến Ấn Độ Dương hồi năm ngoái, Trung Quốc mới đây lại khiến cả châu Á-Thái Bình Dương phải bất ngờ khi tiết lộ nước này đang tìm cách vươn đến vùng Sừng châu Phi với một kế hoạch lập căn cứ quân sự tại đây.

Thứ ba, 26/05/2015 - 11:54

Trung Quốc bị nghi đang phát triển "căn cứ nổi" giống Mỹ
Trung Quốc bị nghi đang phát triển "căn cứ nổi" giống Mỹ

(Dân trí) - Những thông tin được đăng tải trên mạng tin quân sự Sina ngày 25/5 cho biết Trung Quốc có vẻ như đang thiết kế mẫu tàu đổ bộ MLP tương tự với mẫu đang được Mỹ phát triển.

Thứ ba, 26/05/2015 - 11:17

Quân đội Nhật Bản lần đầu tham gia cuộc tập trận chung với Mỹ, Úc
Quân đội Nhật Bản lần đầu tham gia cuộc tập trận chung với Mỹ, Úc

(Dân trí) - Thông báo của lực lượng phòng vệ Nhật Bản ngày 26/5 cho biết nước này sẽ cử 40 quan chức và binh sĩ tham gia cuộc tập trận, vốn có sự tham dự của 30.000 lính Mỹ và Úc vào đầu tháng 7 tới.

Thứ ba, 26/05/2015 - 11:12

Mỹ bị Trung Quốc lấn “sân sau”
Mỹ bị Trung Quốc lấn “sân sau”

Trong khi Mỹ đang phải căng mình “dàn trận” ra khắp thế giới thì chuyến công du của Thủ tướng Chính phủ Trung Quốc tới Mỹ Latinh cho thấy, Trung Quốc có thể chơi “lấn sân” ngay tại khu vực mà xưa nay vẫn được xem là “sân sau” bất khả xâm phạm của Mỹ.

Thứ ba, 26/05/2015 - 11:00

Mỹ quyết chống quân sự hóa biển Đông
Mỹ quyết chống quân sự hóa biển Đông

Bằng cách đương đầu kế hoạch xây đảo nhân tạo của Trung Quốc, Lầu Năm Góc tỏ rõ rằng, Washington không thừa nhận yêu sách chủ quyền của Trung Quốc và chống lại việc Bắc Kinh quân sự hóa biển Đông...

Thứ ba, 26/05/2015 - 11:00

Đông Nam Á đẩy mạnh hải quân, nguy cơ xung đột trên Biển Đông gia tăng
Đông Nam Á đẩy mạnh hải quân, nguy cơ xung đột trên Biển Đông gia tăng

(Dân trí) - Các quốc gia Đông Nam Á đang ưu tiên nâng cao năng lực hải quân trong bối cảnh căng thẳng trên Biển Đông đang gia tăng. Tuy nhiên, khi năng lực hải quân của các nước càng mạnh, càng khó để kiềm chế khả năng nổ ra một cuộc xung đột trên các vùng biển tranh chấp.

Thứ ba, 26/05/2015 - 10:29