Liệu Nga thực sự là một cường quốc quân sự toàn cầu?

Sau khi Liên bang Xô Viết sụp đổ, Nga đã trải qua sự suy giảm nghiêm trọng về phạm vi hoạt động các lực lượng vũ trang, từ một trong 2 siêu cường trên thế giới trở thành một cường quốc khu vực.
>>Nga và các cường quốc dự thảo kế hoạch hòa bình cho Đông Ukraine
>>Putin: Phương Tây chớ "gây sự" với cường quốc hạt nhân như Nga

Để trở thành một trong những cực trong thế giới đa cực mới, Moskva cần phải mạnh cả về kinh tế và quân sự.

Liệu Nga thực sự là một cường quốc quân sự toàn cầu? - 1

Tổng thống Putin có kế hoạch đưa Nga trở thành một cường quốc toàn cầu.

Tình hình kinh tế Nga gần đây đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng do các biện pháp trừng phạt của phương Tây và giá dầu thế giới suy giảm, cùng với đó là việc Kremlin không có khả năng đa dạng hóa nền kinh tế Nga. Trong khi đó, Tổng thống Putin đã thúc đẩy một hình ảnh của Nga như một cường quốc quân sự trong tương lai có khả năng hành động trên trường quốc tế.

Để đạt được điều này, quân đội Nga cần một mạng lưới các căn cứ quân sự ở nước ngoài, đặc biệt là ở các vùng biển Địa Trung Hải và Đại Tây Dương, Thái Bình Dương cũng như Bắc Băng Dương.

Bên cạnh đó, quân đội Nga cần nguồn tài chính ổn định cho lực lượng hải quân, lực lượng không quân chiến lược, cũng như một ngành công nghiệp quân sự hiệu quả và tiên tiến. Vậy, những cơ hội và hạn chế cho các kế hoạch toàn cầu của Nga ở đây là gì?

Theo Tiến sĩ Juraj Beskid và ông Tomáš Baranec tại Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc phòng ở thủ đô Bratislava (Slovakia), sự suy giảm về tầm hoạt động của quân đội Nga không chỉ đặc trưng cho giai đoạn tiếp sau sự sụp đổ của Liên Xô, mà nó vẫn tiếp tục trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Putin.

Năm 2002, điện Kremlin đã đóng cửa các căn cứ của mình ở Cuba và Việt Nam dựa vào lý do quan hệ với Mỹ đã được cải thiện cũng như sự cần thiết phải thắt lưng buộc bụng về tài chính. Căn cứ quân sự cuối cùng của Nga tại cảng Tartus của Syria cũng bị đóng cửa vào năm 2013 như là một kết quả của cuộc nội chiến Syria. Sau đó, có vẻ như Nga đã rút khỏi đấu trường toàn cầu và duy trì sự hiện diện chỉ ở một số nước SNG và khu vực ly khai không được thừa nhận rộng rãi.

Tuy nhiên, Nga đã không có ý định rời khỏi Địa Trung Hải vĩnh viễn. Ngày 25/2 vừa qua, Tổng thống CH Síp Nikos Anastasiadis và Tổng thống Putin đã ký một thỏa thuận về hợp tác quân sự. Thỏa thuận này cho phép máy bay Nga hạ cánh trên một căn cứ không quân Síp gần thành phố Paphos và hải quân Nga có thể sử dụng cảng Limassol.

Bằng việc ký kết thỏa thuận này, Síp đã trở thành quốc gia đầu tiên ở châu Âu cung cấp các căn cứ quân sự cho Nga, bất chấp cuộc xung đột đang diễn ra tại Ukraine và các biện pháp trừng phạt lẫn nhau giữa EU và Moscow.

Để hiểu được lý do đằng sau hành vi này của Síp, chúng ta phải có một cái nhìn thoáng qua về quan hệ kinh tế giữa hai nước. Nga đầu tư 33 tỷ USD tại Síp, chiếm hơn 80% tất cả các khoản đầu tư nước ngoài tại quốc gia này. Bên cạnh đó, hơn 1/3 số tiền gửi ngân hàng ở Síp được báo cáo là của những người gốc Nga.

Mặc dù có thể sử dụng các căn cứ ở Síp, khả năng toàn cầu của Nga vẫn bị hạn chế đáng kể. Hiện nay, các lực lượng vũ trang Nga có căn cứ ở Armenia, Belarus, Tajikistan, Kyrgyzstan, tại vùng lãnh thổ ly khai của Gruzia là Abkhazia và Nam Ossetia cũng như ở Crimea mới được sáp nhập.

Tuy nhiên, Nga đang ra tín hiệu sẵn sàng để trở lại vũ đài toàn cầu. Điện Kremlin đang tiến hành những thỏa thuận quan đến việc sử dụng các căn cứ quân sự mà nước này từng hoạt động ở đó với Venezuela, Nicaragua, Algeria, Singapore, Seychelles, Síp, Cuba.

Theo Điện Kremlin, sự trở lại của Nga cũng nên có ở Bắc Cực, vì không chỉ là phương tiện phòng thủ mà còn là một công cụ để hỗ trợ những tuyên bố chủ quyền bổ sung của Moscow đối với khu vực nhiều nguồn tài nguyên và béo bở này.

Những hạn chế trong kế hoạch của Nga

Mặc dù sức mạnh và tầm ảnh hưởng toàn cầu của quân đội Nga ngày càng tăng trở lại, Điện Kremlin vẫn đối mặt với nhiều hạn chế và trở ngại đáng kể. Vấn đề đầu tiên trong số đó là nguồn vốn tài trợ cho các dự án mở rộng trên, điều có thể giúp Nga trở thành một cường quốc với những khả năng và tham vọng toàn cầu.

Trở lại năm 2002, Moscow tự nguyện rời Cuba và Việt Nam do những khó khăn về tài chính và các biện pháp thắt lưng buộc bụng. Nếu Điện Kremlin tuyên bố kế hoạch hiện diện quân sự trở lại các khu vực này vài ba năm trước, nó có thể đã được hiểu là một dấu hiệu của việc gia tăng sức mạnh quân sự và chính trị của Nga, được hỗ trợ bởi nền kinh tế mạnh nhờ dầu mỏ.

Tuy nhiên, không giống như vài năm trước đây, Nga hiện nay phải đối mặt với một nền kinh tế khó khăn do giá dầu thấp cùng với các lệnh trừng phạt của phương Tây. Mặc dù chi tiêu quân sự đã không bị cắt giảm nghiêm trọng, chúng đang vượt quá tiềm năng thực sự của nền kinh tế Nga vào lúc này.

Liệu Nga thực sự là một cường quốc quân sự toàn cầu? - 2

Nga đang thiếu lực lượng hải quân biển xanh để trở thành cường quốc toàn cầu.

Nga đang có chi tiêu quốc phòng vượt quá khả năng của mình. Trong quý I/2015, chi tiêu phi quân sự của Nga chiếm 16,5% GDP hàng quý như đã dự kiến; trong khi đó, ngân sách quốc phòng trong giai đoạn này chiếm khoảng 9% GDP hàng quý, đó là một số tiền lớn gấp đôi so với dự kiến. Kết quả là, Moskva thành công trong việc chi tiêu một nửa ngân sách hàng năm của mình về quân sự chỉ trong quý đầu tiên của năm 2015.

Trong khi đó, những tham vọng toàn cầu của ông Putin có vẻ ảm đảm hơn so với các cường quốc khác, chẳng hạn như Mỹ và Trung Quốc. Năm 2014, Mỹ đã chi 610 tỷ USD cho quân sự, chiếm khoảng 3,4% GDP. Trong khi đó, Moskva đầu tư 84,5 tỷ USD cho quân đội, chiếm 4,2% GDP của Nga.

Vì vậy, đối với nền kinh tế Nga, gánh nặng tài chính liên quan đến quân đội là lớn hơn nhiều so với Mỹ, mặc dù đầu tư thực sự thấp hơn nhiều. Tuy nhiên, so với hầu hết các nước, quân đội Nga vẫn được đầu tư tài chính tốt và có khả năng hoạt động quy mô lớn ở các nước láng giềng. Nhưng trong hoàn cảnh hiện tại, sức mạnh quân sự của Nga chưa thể so với Mỹ trên trường quốc tế.

Những thách thức khác đối với các kế hoạch của ông Putin khó nhìn thấy hơn, nhưng chúng cũng nghiêm trọng như tình hình tài chính. Một yếu tố quan trọng của một cường quốc toàn cầu là phải có hải quân biển xanh, lực lượng có khả năng hoạt động trên các vùng nước sâu của những đại dương mở.

Mặc dù Nga vẫn sở hữu các thành phần như vậy trong lực lượng hải quân của mình, nhưng đây chỉ là một phần nhỏ của một lực lượng hải quân biển xanh mà Liên Xô từng sở hữu. Hiện nay, Moskva thiếu số lượng lớn tàu có khả năng tác chiến viễn chinh xa bờ.

Tình hình có thể sẽ không thay đổi đáng kể trong tương lai gần bởi vì Hải quân Nga đã đặt hàng chế tạo các tàu khu trục, được thiết kế để hoạt động trong các khu vực ven biển của Nga, không phù hợp với tác chiến viễn chinh. Vì vậy, mặc dù đã có những tuyên bố táo bạo về việc nâng cao sức mạnh toàn cầu của Nga, trong thực tế Kremlin lại đang đầu tư các nguồn lực vào một lực lượng hải quân được thiết kế cho các nhu cầu của một cường quốc khu vực.

Liệu Nga thực sự là một cường quốc quân sự toàn cầu? - 3

Việc thiếu các căn cứ quân sự ở nước ngoài cũng hạn chế tầm ảnh hưởng của Nga trên vũ đài thế giới.

Đối với lực lượng không quân chiến thuật, Nga phải đối mặt với sự thiếu hụt nghiêm các máy bay tiếp nhiên liệu trên không để có khả năng thực hiện những nhiệm vụ tầm xa. Vấn đề này có thể đang được giải quyết bằng việc hiện đại hóa máy bay cũ và chế tạo máy bay mới Il-96-400TZ. Tuy nhiên, 2 máy bay tiếp dầu đầu tiên của Nga có lẽ không thể đi vào phục vụ trước giai đoạn 2017-2019.

Vấn đề cuối cùng liên quan đến khả năng của ngành công nghiệp quốc phòng Nga, đặc biệt là liên quan đến việc xây dựng một lực lượng hải quân biển xanh. Điều này là do sự phụ thuộc của Nga về nhập khẩu các động cơ của tàu chiến từ Ukraine.

Tuy nhiên, năng lực sản xuất của Nga cũng có những giới hạn và hiện nay chỉ có các bến cảng ở St. Petersburg là có thể đáp ứng được mong đợi của Kremlin liên quan đến một lực lượng hải quân biển xanh. Năng lực ngành công nghiệp quốc phòng của Nga có thể tiếp tục yếu đi có tình trạng chảy máu chất xám.

Mặc dù tình trạng này bùng nổ trong những năm 1990 và giảm đáng kể trong 2 nhiệm kỳ đầu Tổng thống Vladimir Putin, nhưng hiện tượng chảy máu chất xám đã gia tăng nhanh chóng kể từ nhiệm kỳ thứ ba của ông, với tỷ lệ tương đương năm 1999.

Tuy nhiên, không giống như trong những năm 1990, khi người di cư chủ yếu là lao động phổ thông nghèo khó, hiện nay các chuyên gia và những người được đào tạo tốt đang dẫn đầu cuộc di cư. Một thực tế như vậy đang từng bước tạo ra một vấn đề nghiêm trọng đối với ngành công nghiệp Nga.

Tóm lại, bất chấp những tuyên bố táo bạo trên các phương tiện truyền thông, những kế hoạch của Nga nhằm khôi phục lại vị thế như là một cường quốc toàn cầu đang phải đối mặt với những thách thức và trở ngại lớn trong tất cả các lĩnh vực quan trọng như việc sẵn sàng sử dụng các căn cứ quân sự ở nước ngoài, vấn đề tài chính, hải quân biển xanh, máy bay tiếp dầu và các cơ sở công nghiệp quân sự.

Do đó, kế hoạch nhằm trở thành một cầu thủ toàn cầu của Điện Kremlin khó có khả năng trở thành hiện thực trong tương lai gần. Tuy nhiên, Nga vẫn là một cường quốc quân sự mạnh trên thế giới.

Theo Công Thuận/N.E.E

baotintuc.vn

Liệu Nga thực sự là một cường quốc quân sự toàn cầu? - 4
MỚI NHẤT
Nhà Trắng: Phó chỉ huy của IS đã bị tiêu diệt
Nhà Trắng: Phó chỉ huy của IS đã bị tiêu diệt

(Dân trí) - Nhà Trắng ngày 21/8 khẳng định Phó chỉ huy của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đã bị tiêu diệt trong một cuộc không kích của quân đội Mỹ hôm 18/8 vừa qua.

Thứ bảy, 22/08/2015 - 08:28

Nổ súng trên tàu cao tốc tuyến Amsterdam-Paris, 3 người bị thương
Nổ súng trên tàu cao tốc tuyến Amsterdam-Paris, 3 người bị thương

(Dân trí) - Một vụ nổ súng đã xảy ra chiều 21/8,trên chuyến tàu cao tốc Thalys nối thủ đô Amsterdam (Hà Lan) với thủ đô Paris (Pháp). Vụ nổ súng khiến ít nhất 3 người bị thương, trong đó có 1 binh sĩ thuộc quân đội Mỹ.

Thứ bảy, 22/08/2015 - 07:40

Nổ súng tại tòa nhà liên bang ở New York, 2 người chết
Nổ súng tại tòa nhà liên bang ở New York, 2 người chết

(Dân trí) - Một tay súng đã nổ súng vào một tòa nhà liên bang Mỹ ở trung tâm thành phố New York, khiến một nhân viên an ninh thiệt mạng, trước khi tự sát.

Thứ bảy, 22/08/2015 - 07:32

Mỹ ngừng cuộc tập trận "Người bảo vệ tự do Ulchi" với Hàn Quốc
Mỹ ngừng cuộc tập trận "Người bảo vệ tự do Ulchi" với Hàn Quốc

AP đưa tin, ngày 21/8, các quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết cuộc tập trận thường niên "Người bảo vệ tự do Ulchi" với Hàn Quốc, mở màn hôm 17/8 vừa qua, đã bị hoãn lại do căng thẳng với Triều Tiên leo thang và Bình Nhưỡng dọa tiến hành chiến tranh.

Thứ bảy, 22/08/2015 - 07:00

Bài báo lạ hé lộ Chủ tịch Trung Quốc gặp kháng cự "không thể tưởng tượng"
Bài báo lạ hé lộ Chủ tịch Trung Quốc gặp kháng cự "không thể tưởng tượng"

(Dân trí) - Truyền thông nhà nước Trung Quốc ngày 20/8 đã có bài bình luận với giọng điệu đầy giận dữ, khi cho biết công cuộc cải cách toàn diện do Chủ tịch Tập Cận Bình khởi xướng đang vấp phải sự kháng cự “không thể tưởng tượng”.

Thứ bảy, 22/08/2015 - 06:52

Bán đảo Triều Tiên lại tăng nhiệt
Bán đảo Triều Tiên lại tăng nhiệt

Căng thẳng quân sự trên Bán đảo Triều Tiên có chiều hướng leo thang sau khi Triều Tiên và Hàn Quốc tiến hành đấu pháo qua biên giới.

Thứ bảy, 22/08/2015 - 06:35

[ĐỒ HỌA] Hành trình nghi phạm thực hiện vụ đánh bom Bangkok
[ĐỒ HỌA] Hành trình nghi phạm thực hiện vụ đánh bom Bangkok

Ít nhất 10 người liên quan đến vụ nổ bom ở Bangkok khiến 20 người thiệt mạng, hơn 120 người bị thương. Nghi phạm chính được cho là người nước ngoài.

Thứ bảy, 22/08/2015 - 05:00

Hé lộ tên lửa không-đối-không nguy hiểm nhất thế giới của Nga
Hé lộ tên lửa không-đối-không nguy hiểm nhất thế giới của Nga

Tên lửa không chiến mới của Nga không thể bắn trượt mục tiêu. Tên lửa mạng pha chủ động mới của Nga có lẽ là loại vũ khí chính xác nhất từ trước tới nay.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 11:00

Những sự thật đáng ngạc nhiên về Quân đội Mỹ
Những sự thật đáng ngạc nhiên về Quân đội Mỹ

Ra đời trước khi nước Mỹ được thành lập và có tới 31 Tổng thống từng là quân nhân, Quân đội Mỹ có rất nhiều điều đáng để tìm hiểu.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 10:00

Vì sao Mỹ liên tiếp thử tên lửa Minuteman 3?
Vì sao Mỹ liên tiếp thử tên lửa Minuteman 3?

Chỉ tính từ đầu năm 2015, Mỹ đã thực hiện 3 lần phóng thử tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Minuteman 3, một động thái chưa từng có tiền lệ.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 09:00

Thủ tướng Hy Lạp đặt cược sinh mệnh chính trị vào bầu cử Quốc hội sớm
Thủ tướng Hy Lạp đặt cược sinh mệnh chính trị vào bầu cử Quốc hội sớm

Thủ tướng Hy Lạp Alexis Tsipras ngày 20/8 tuyên bố từ chức và kêu gọi tổ chức bầu cử Quốc hội trước thời hạn dự kiến vào ngày 20/9.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 08:00

Vệ sĩ chính của cố Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông qua đời
Vệ sĩ chính của cố Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông qua đời

Truyền thông Trung Quốc hôm 21/8 cho biết, vệ sĩ chính của cố Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông đã qua đời vào cùng ngày, hưởng thọ 99 tuổi.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 07:30

ĐÁNG QUAN TÂM
Nạn nhân sống sót vụ nổ bom Bangkok vẫn khủng hoảng tinh thần
Nạn nhân sống sót vụ nổ bom Bangkok vẫn khủng hoảng tinh thần

(Dân trí) - Nạn nhân sống sót trong vụ nổ bom tại Bangkok, chị Neoh Ee Ling, người đang mang thai tháng thứ 5, vẫn trong cơn hoảng loạn, chưa thể tự đi lại trong lễ đón thi thể chồng và con gái khi quan tài của họ được đưa về quê nhà ở Penang, Malaysia rạng sáng qua 20/8.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 06:06

Trùm mafia Rome gây sốc bằng đám tang theo kiểu phim "Bố già"
Trùm mafia Rome gây sốc bằng đám tang theo kiểu phim "Bố già"

Đó là đám tang của Vittorio Casamonica, 65 tuổi, một trong những kẻ đứng đầu của băng mafia cùng tên hoạt động ở thủ đô Rome, Italy, từ lâu đã bị cáo buộc nhiều tội danh...

Thứ sáu, 21/08/2015 - 06:00

Trung Quốc: Gia đình Lệnh Kế Hoạch tiếp tục bị "trảm"
Trung Quốc: Gia đình Lệnh Kế Hoạch tiếp tục bị "trảm"

(Dân trí) - Lệnh Chính Sách, anh trai của cựu Chánh văn phòng trung ương đảng Cộng Sản Trung Quốc Lệnh Kế Hoạch, ngày 21/8 đã bị khai trừ đảng vì bị nghi ngờ nhận hối lộ, trở thành thành viên mới nhất trong gia đình quyền lực họ Lệnh bị “trảm”.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 04:54

Mỹ: Trung Quốc tăng gần 50% diện tích đất cải tạo ở Biển Đông
Mỹ: Trung Quốc tăng gần 50% diện tích đất cải tạo ở Biển Đông

(Dân trí) - Một báo cáo mới của Bộ Quốc phòng Mỹ cho hay hoạt động cải tạo đất của Trung Quốc tại các đảo nhân tạo ở Biển Đông đã tăng mạnh trong những tháng gần đây, và Bắc Kinh đang gia tăng việc tuần tra tại vùng biển này để thúc đẩy các đòi hỏi chủ quyền.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 04:47

Campuchia sẽ xử lý người cáo buộc chính phủ dùng bản đồ giả
Campuchia sẽ xử lý người cáo buộc chính phủ dùng bản đồ giả

Theo THX, ngày 21/8, Thủ tướng Campuchia Hun Sen đã ra lệnh cho nhà chức trách nước này lập tức có hành động pháp lý đối với bất cứ người nào tiếp tục nói chính phủ sử dụng các bản đồ giả.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 04:00

Hai máy bay Slovakia vỡ tan sau vụ đâm nhau trên không
Hai máy bay Slovakia vỡ tan sau vụ đâm nhau trên không

(Dân trí) - Hai chiếc máy bay đã bốc cháy và vỡ tan tại hiện trường sau khi đâm phải nhau giữa trời ở miền tây Slovakia ngày 20/8. Bảy người đã thiệt mạng trong vụ tai nạn, trong khi 33 người khác kịp thời nhảy dù và tiếp đất an toàn.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 03:46

Yonhap đưa tin Triều Tiên chuẩn bị phóng tên lửa
Yonhap đưa tin Triều Tiên chuẩn bị phóng tên lửa

Hãng thông tấn Yonhap ngày 21/8 dẫn lời một quan chức Chính phủ Hàn Quốc cho biết CHDCND Triều Tiên đang chuẩn bị cho việc phóng các loại tên lửa tầm ngắn, tầm trung và tên lửa đạn đạo.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 03:15

Lại xảy ra các đám cháy mới tại hiện trường vụ nổ Thiên Tân
Lại xảy ra các đám cháy mới tại hiện trường vụ nổ Thiên Tân

(Dân trí) - Tân Hoa Xã ngày 21/6 đưa tin lực lượng ứng phó khẩn cấp của Trung Quốc đã phải chạy đua với thời gian để kiểm soát 4 ngọn lửa mới bùng phát ở gần hiện trường hai vụ nổ tại nhà kho ở thành phố Thiên Tân.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 03:13

Vụ nổ Thiên Tân và bài học về cách xử lý khủng hoảng
Vụ nổ Thiên Tân và bài học về cách xử lý khủng hoảng

Nhiều câu hỏi được đặt ra sau vụ nổ tại kho hóa chất ở cảng Thiên Tân, khi mà dư luận không hài lòng với cách thức xử lý khủng hoảng, kể cả ở cấp lãnh đạo cao nhất.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 03:00

Thái Lan tăng gấp 3 tiền thưởng để bắt nghi phạm vụ đánh bom Bangkok
Thái Lan tăng gấp 3 tiền thưởng để bắt nghi phạm vụ đánh bom Bangkok

(Dân trí) - Cảnh sát Thái Lan cho biết giới chức nước này đã tăng gấp 3 lần tiền thưởng cho người cung cấp thông tin dẫn tới việc bắt giữ nghi phạm chính trong vụ đánh bom rung chuyển Bangkok hôm 17/8.

Thứ sáu, 21/08/2015 - 02:07

Gặp gỡ hai nữ biệt kích đầu tiên của quân đội Mỹ
Gặp gỡ hai nữ biệt kích đầu tiên của quân đội Mỹ

Sau khi kết thúc khóa huấn luyện thể chất khắc nghiệt, Đại úy Kristen Griest và Trung úy Shaye Haver là hai nữ quân nhân tại Mỹ nhận bằng tốt nghiệp của trường đào tạo biệt kích (Ranger School) vào ngày hôm nay (21/8).

Thứ sáu, 21/08/2015 - 02:00

Boeing chở 117 người bị sét đánh trúng đuôi khi chờ cất cánh
Boeing chở 117 người bị sét đánh trúng đuôi khi chờ cất cánh

Một chiếc máy bay của hãng hàng không Mỹ Delta Airlines đã bị sét đánh trúng phần đuôi khi đang trên đường băng chờ cất cánh tại thành phố Atlanta, tiểu bang Georgia (Mỹ).

Thứ sáu, 21/08/2015 - 12:00