Năm 2019 - Châu Âu chật vật trong các ván cờ địa chính trị

So với cách đây 5 năm, sự hài lòng của người dân châu Âu, đặc biệt tại các nước Tây Âu, giảm đi rõ rệt.
>>10 điểm nhấn trong bức tranh biến động của thế giới 2019
>>Thế giới năm 2019 qua những bức ảnh nổi bật

Hội đồng châu Âu về quan hệ quốc tế (ECFR), một trong những think-tank hàng đầu châu Âu có trụ sở tại Berlin (Đức), trong năm 2019 tiến hành một loạt các cuộc điều tra thăm dò dư luận tại 14 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU). Bảng câu hỏi bao gồm các vấn đề gai góc nhất của châu Âu hiện tại: từ mô hình phát triển kinh tế, sự khẩn cấp của vấn đề môi trường, cạnh tranh kinh tế với Trung Quốc, việc can dự vào các điểm nóng ở Trung Đông, cho đến các giá trị cốt lõi của châu Âu về tự do ngôn luận hay nhà nước pháp quyền.

Năm 2019 - Châu Âu chật vật trong các ván cờ địa chính trị - 1

Trụ sở Ủy ban Châu Âu tại Brussels, Bỉ. Ảnh: Getty.

So với cách đây 5 năm, sự hài lòng của người dân châu Âu, đặc biệt tại các nước Tây Âu, giảm đi rõ rệt. Phần lớn nguyên nhân do khủng hoảng kinh tế, làn sóng tị nạn, Brexit và sự gia tăng của chủ nghĩa dân tuý và dân tộc cực hữu.

Nhưng nếu có một điều có thể khiến các lãnh đạo châu Âu hài lòng nhất, thì đó là việc bất chấp những khó khăn vài năm qua, trên 75% người dân châu Âu vẫn cho rằng một trong những tài sản lớn nhất của EU là việc khối này vẫn có thể hành động như một siêu cường địa chính trị trên thế giới.

Chi tiết này phản ánh điều mà giới học giả châu Âu vẫn nhận định lâu nay, đó là càng ngày người dân châu Âu càng ý thức được rằng vai trò và vị thế của châu Âu như một cực quyền lực của chính trị thế giới đang suy giảm và nếu không đoàn kết thành một khối, họ sẽ biến mất trong một trật tự thế giới mới.

2019 là năm mà nỗi lo này trở nên bức bối, bùng nổ thành những mâu thuẫn công khai vào giai đoạn cuối năm, đặc biệt sau phát biểu của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron rằng “NATO đang chết não” và nếu châu Âu không thay đổi thì sẽ bị biến thành nạn nhân trong cuộc cạnh tranh quyền lực địa chính trị giữa Mỹ và Trung Quốc.

NATO và câu chuyện của hai châu Âu

Khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đưa ra nhận xét rằng “NATO chết não” cùng hàng loạt các từ ngữ nặng nề nhằm vào Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ, phản ứng đầu tiên của các nước châu Âu là một sự giật mình. Ngay lập tức, Thủ tướng Đức Angela Merkel chỉ trích ông Macron là đã dùng những lời lẽ quá cực đoan. Nhưng rồi bà Merkel cũng đã dịu giọng ngay sau đó, rằng “kể cả khi nội bộ NATO có vấn đề đó thì nói thẳng ra như thế cũng không phải là cách tốt để giải quyết vấn đề”.

Cách các nước châu Âu phản ứng với tuyên bố của ông Macron nói lên nhiều điều. Đại đa số các nước châu Âu, đặc biệt là các nước Đông-Bắc Âu và Baltic, e ngại sự lớn mạnh trở lại của Nga nên luôn xem NATO là một sự đảm bảo tối thượng về mặt an ninh. Ưu tiên lớn nhất của các nước này là NATO giữ nguyên hiện trạng (statu-quo) như trong và sau chiến tranh Lạnh, tức là Mỹ đứng đầu gánh vác mọi việc. Vì thế, với các nước này, phát biểu của ông Macron mang đến sự hoang mang bởi nó đe doạ phá vỡ sự ổn định dù mong manh trong NATO và làm người Mỹ tức giận.

Sự đồng cảm nhỏ nhoi với Tổng thống Pháp lại đến từ người Đức, khi Ngoại trưởng Đức Heiko Maas sau đó đề xuất một cách thận trọng rằng NATO cần lập một Uỷ ban gồm các chuyên gia để bàn về tương lai thực sự của NATO. Nói cách khác, là Đức cũng cho rằng đến lúc NATO phải nhìn lại toàn thể cấu trúc quân sự-chính trị của mình và xem đâu là con đường chiến lược mà nó tiến lên. Thực tế thì người Đức đã không còn tin tuyệt đối vào NATO hay Mỹ và từ nhiều năm qua đã âm thầm cùng Pháp triển khai các dự án phát triển vũ khí tham vọng cho một châu Âu tự chủ hơn về mặt quốc phòng.

Câu chuyện NATO, thực ra là câu chuyện của hai châu Âu. Một châu Âu kẹt lại trong quá khứ, muốn duy trì NATO như một cái ô an ninh cấp cao như hơn 7 thập kỷ qua và nhắm mắt làm ngơ trước các bất cập trong nội bộ. Một châu Âu còn lại, hiện tại đã có Pháp, một phần Đức và một phần rất nhỏ Tây Ban Nha, nhìn thấy rõ rằng NATO đang có những vấn đề trầm trọng. Vấn đề đó là khi hai thành viên có quân đội lớn nhất NATO là Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ đơn phương hành động ở miền Bắc Syria, bỏ mặc không chỉ lợi ích mà còn cả tính mạng của các đồng minh châu Âu khác. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thực ra chỉ nói to ra điều mà rất nhiều nước châu Âu khác phải thì thầm.

Nhưng bản thân NATO cũng không phải là cốt lõi của những bất an châu Âu. NATO ra đời, tồn tại và phát triển dựa trên xương sống là chính sách an ninh của Mỹ coi châu Âu là trọng tâm để bảo vệ lợi ích của mình. Vì thế, nó suy yếu khi Mỹ không còn coi châu Âu là trọng tâm. Nước Mỹ từ thời Barack Obama đã chuyển các ưu tiên chiến lược sang phía Đông, coi không gian Ấn Độ-Thái Bình Dương là nơi có lợi ích sống còn. Đến thời Donald Trump và qua những gì đã diễn ra ở Iran, Syria hay các đe doạ về thương mại, châu Âu giờ giống như một đối tác hạng 2 với Washington hơn là một đồng minh chiến lược.

Tìm lại nước Nga?

Cốt lõi của vấn đề, đó là châu Âu đã không chỉ mất đi vai trò là sân khấu chính của nền chính trị thế giới mà còn đang mất phương hướng trong việc tìm ra một hướng đi trong một thế giới cạnh tranh địa chính trị gay gắt giữa Mỹ-Trung Quốc và Nga.

Câu hỏi đặt ra với châu Âu, là liệu nhận thức mới đó đã đủ mạnh để vượt qua các não trạng chiến tranh Lạnh hay chưa, bắt đầu bằng việc ứng xử ra sao với một nước Nga láng giềng hùng mạnh  vốn bị phương Tây gây ra không ít tổn thương trong 2 thập kỷ qua.          

Đây tiếp tục là câu hỏi chia đôi châu Âu, giữa một bên là các nước Đông Âu, Baltic ám ảnh bởi quá khứ chiến tranh Lạnh và có nhu cầu duy trì một sự thù địch nhất định với Nga để tập hợp lực lượng trong nước, với bên kia là nhiều nước Tây Âu muốn nhìn nhận lại toàn diện mối quan hệ với Nga.

Pháp, một lần nữa, lại là nước đang đi đầu để tìm kiếm các đột phá dù bị chỉ trích và hoài nghi. Gần 1 năm qua chính quyền của ông Macron đang “reset” lại mối quan hệ chiến lược với Nga. Quan điểm của Paris rất rõ ràng: cấu trúc an ninh tại châu Âu không thể thiếu sự tham gia của cường quốc quân sự hàng đầu thế giới như Nga, dù muốn hay không. Khủng hoảng Ukraine là một bài học nhãn tiền, khi sự khinh thường những lợi ích then chốt của nước Nga phải trả giá bằng một quả bom xung đột nổ chậm đặt ngay cửa ngõ châu Âu.

2019 là năm kỷ niệm 30 năm ngày bức tường Berlin sụp đổ, sự kiện mang tính biểu tượng cho sự kết thúc chiến tranh Lạnh. Ba thập kỷ nhìn lại, châu Âu đã rút ra nhiều điều và một trong những điều đó là phương Tây đã “đánh mất” nước Nga. Sự ngạo nghễ trên vinh quang trong thập kỷ 90 đã khiến phương Tây phớt lờ các lợi ích cốt lõi về an ninh cũng như nhu cầu duy trì một niềm kiêu hãnh của nước Nga. Hiện tại, khi giới tinh hoa chính trị Nga đã hoàn toàn gạt bỏ các ảo tưởng về mô hình phương Tây để theo đuổi hướng đi riêng, châu Âu sẽ phải tự giải quyết những thách thức của chính mình trong bối cảnh người Mỹ đã rục rịch bỏ đi.

Cựu Ngoại trưởng Pháp Hubert Védrine có một nhận định đầy lo lắng cho châu Âu, rằng với những hỗn loạn và chia rẽ như hiện nay, châu Âu đang trở thành một “động vật ăn cỏ” trong một thế giới địa chính trị toàn những “động vật ăn thịt”.

Rồi đến lúc châu Âu sẽ ăn chay.

Và cuối cùng, trở thành con mồi.

Theo Quang Dũng

VOV-Paris

MỚI NHẤT
Các nước Đông Nam Á cứng rắn với Trung Quốc trước hạn chót COC
Các nước Đông Nam Á cứng rắn với Trung Quốc trước hạn chót COC

(Dân trí) - Các nước Đông Nam Á đang tăng cường cảnh giác và có thể sẽ tìm cách phối hợp chặt chẽ hơn khi hạn chót cho tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) với Trung Quốc đang tới gần, SCMP đưa tin.

Thứ hai, 30/12/2019 - 12:19

Tranh cãi về pháo hoa đêm giao thừa tại Australia
Tranh cãi về pháo hoa đêm giao thừa tại Australia

(Dân trí) - Màn bắn pháo hoa biểu tượng vào đêm giao thừa của thành phố Sydney, Australia sẽ vẫn diễn ra, bất chấp sự phản đối của hàng nghìn người vì muốn dành kinh phí để đối phó với nạn cháy rừng.

Thứ hai, 30/12/2019 - 12:10

Trung Quốc xôn xao vụ người nhà bệnh nhân đâm chết bác sĩ
Trung Quốc xôn xao vụ người nhà bệnh nhân đâm chết bác sĩ

(Dân trí) - Một bác sĩ Trung Quốc đã bị một người nhà một bệnh nhân đâm chết vì cho rằng bác sĩ tắc trách khi không chữa trị cẩn thận cho mẹ của người này.

Thứ hai, 30/12/2019 - 11:58

Mỹ không kích cơ sở quân sự nghi liên quan tới Iran ở Trung Đông
Mỹ không kích cơ sở quân sự nghi liên quan tới Iran ở Trung Đông

(Dân trí) - Các lực lượng của Mỹ đã tiến hành các vụ không kích ở Iraq và Syria nhằm vào 5 cơ sở quân sự mà Lầu Năm Góc cáo buộc có liên quan tới một lực lượng dân quân nghi được Iran hậu thuẫn.

Thứ hai, 30/12/2019 - 10:14

Cuộc sống trong nhiệt độ -40 độ C tại thành phố lạnh nhất thế giới
Cuộc sống trong nhiệt độ -40 độ C tại thành phố lạnh nhất thế giới

(Dân trí) - Yakutsk, thành phố nằm ở trung tâm Siberia, Nga, thường được gọi với cái tên là thành phố lạnh nhất trên thế giới khi nhiệt độ tại đây vào mùa đông luôn dao động quanh ngưỡng -40 độ C.

Thứ hai, 30/12/2019 - 08:59

Ông Kim Jong-un triệu họp về an ninh quốc phòng giữa lúc căng thẳng với Mỹ
Ông Kim Jong-un triệu họp về an ninh quốc phòng giữa lúc căng thẳng với Mỹ

(Dân trí) - Nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã chủ trì phiên họp toàn thể của đảng Lao động Triều Tiên, nhấn mạnh những biện pháp phòng vệ để bảo đảm chủ quyền và an ninh quốc gia.

Thứ hai, 30/12/2019 - 07:21

Ông Putin cảm ơn ông Trump giúp Nga phá âm mưu khủng bố
Ông Putin cảm ơn ông Trump giúp Nga phá âm mưu khủng bố

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin đã cảm ơn người đồng cấp Mỹ Donald Trump vì đã cung cấp thông tin hữu ích giúp Nga phá các âm mưu khủng bố.

Thứ hai, 30/12/2019 - 06:48

Iran dọa bắn máy bay do thám cuộc tập trận với Nga và Trung Quốc
Iran dọa bắn máy bay do thám cuộc tập trận với Nga và Trung Quốc

(Dân trí) - Iran, Nga và Trung Quốc đang có cuộc tập trận chung đầu tiên tại vịnh Oman và bắc Ấn Độ Dương nhằm chống khủng bố và cướp biển. Tehran cảnh báo sẽ bắn hạ bất cứ máy bay quân sự nào do thám cuộc tập trận này.

Thứ hai, 30/12/2019 - 06:06

Mỹ thành lập “Hạm đội ma” đối phó Trung Quốc
Mỹ thành lập “Hạm đội ma” đối phó Trung Quốc

Quốc hội Mỹ mới đây thông qua dự luật ngân sách quốc phòng cho năm tài khóa 2020, trong đó có 209,2 triệu USD để đóng 2 tàu nổi không người lái cỡ lớn (LUSV) cho Hải quân.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 05:22

Trung Quốc thả tự do cho toàn bộ gái mại dâm trên cả nước
Trung Quốc thả tự do cho toàn bộ gái mại dâm trên cả nước

(Dân trí) - Sau khi xóa bỏ các trung tâm giam giữ và phục hồi nhân phẩm cho gái mại dâm theo quy định mới, Trung Quốc đã trả tự do cho những đối tượng nói trên trên phạm vi toàn quốc.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 05:18

Những dấu ấn trong 20 năm ông Putin chèo lái nước Nga
Những dấu ấn trong 20 năm ông Putin chèo lái nước Nga

(Dân trí) - Cách đây gần 20 năm, ông Vladimir Putin đã trở thành quyền tổng thống Nga sau khi người tiền nhiệm Boris Yeltsin từ chức. Kể từ đó đến nay, ông đã thể hiện vai trò trong việc lãnh đạo nước Nga cũng như có sức ảnh hưởng tới các vấn đề trên thế giới.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 05:12

Video nghị sĩ Serbia lao vào ẩu đả dữ dội tại quốc hội
Video nghị sĩ Serbia lao vào ẩu đả dữ dội tại quốc hội

(Dân trí) - Do tranh cãi vì bất đồng quan điểm, các nhà lập pháp ở Serbia đã ẩu đả dữ dội ngay giữa tòa nhà quốc hội.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 10:20

ĐÁNG QUAN TÂM
Ái nữ nhà Trump phân trần lý do có thể nghỉ việc ở Nhà Trắng
Ái nữ nhà Trump phân trần lý do có thể nghỉ việc ở Nhà Trắng

(Dân trí) - Cô Ivanka Trump nêu lý do khiến cô có thể sẽ nghỉ việc ở Nhà Trắng nếu cha cô, Tổng thống Mỹ Donald Trump, trúng cử thêm một nhiệm kỳ vào năm sau.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 09:21

"Tàu ma" chở 7 thi thể dạt vào bờ biển Nhật Bản
"Tàu ma" chở 7 thi thể dạt vào bờ biển Nhật Bản

(Dân trí) - Một con tàu gỗ chở 7 thi thể được cho là từ Triều Tiên đã dạt vào bờ biển ở đảo Sado của Nhật Bản, hãng tin NHK cho biết.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 09:13

Nga tiết lộ thời điểm đưa "rồng lửa" S-500 vào trực chiến
Nga tiết lộ thời điểm đưa "rồng lửa" S-500 vào trực chiến

(Dân trí) - Một quan chức cấp cao Nga đã tiết lộ thời điểm hệ thống phòng không S-500 của nước này sẽ được đưa vào thử nghiệm và thời gian mà tổ hợp uy lực dự kiến vào biên chế quân đội Nga.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 08:45

Tử vong vì điện thoại phát nổ khi sạc qua đêm ở Thái Lan
Tử vong vì điện thoại phát nổ khi sạc qua đêm ở Thái Lan

(Dân trí) - Một phụ nữ Thái Lan đã tử vong sau khi điện thoại cắm sạc qua đêm phát nổ và thiêu rụi căn nhà gỗ của cô.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 07:21

Ông Trump tiết lộ danh tính người tố giác khiến ông bị luận tội
Ông Trump tiết lộ danh tính người tố giác khiến ông bị luận tội

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ công khai danh tính người mà ông cho là đã tố giác nội dung cuộc điện đàm giữa ông và người đồng cấp Ukraine và khiến chủ nhân Nhà Trắng bị luận tội.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 06:30

Thủ đoạn mới của chủ nghĩa khủng bố trong năm 2019
Thủ đoạn mới của chủ nghĩa khủng bố trong năm 2019

Dù tần suất và mức độ nghiêm trọng của các vụ khủng bố trong năm 2019 đã giảm đáng kể so với những năm trước, các vụ tấn công lại xuất hiện ở những địa điểm mới cùng thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 06:18

Nga phát hiện viên kim cương “khủng”
Nga phát hiện viên kim cương “khủng”

(Dân trí) - Một viên kim cương “khủng” nặng 190,77 carat đã được phát hiện tại Cộng hòa Siberia thuộc Nga, chỉ vài ngày trước Năm mới, hãng sản xuất kim cương hàng đầu thế giới Alrosa công bố.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 06:01

Lộ ảnh 18 chiến hạm Iran bám sát nhóm tàu sân bay Mỹ
Lộ ảnh 18 chiến hạm Iran bám sát nhóm tàu sân bay Mỹ

(Dân trí) - Ít nhất 18 chiến hạm cỡ nhỏ của Iran được nhìn thấy đã bám sát nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ ở eo biển Hormuz.

Thứ bảy, 28/12/2019 - 03:58

Trung Quốc và Ấn Độ ‘vật lộn” trong thế giằng co giữa Mỹ và Iran
Trung Quốc và Ấn Độ ‘vật lộn” trong thế giằng co giữa Mỹ và Iran

Khi xem xét sự năng động trong mối quan hệ của Tehran với Bắc Kinh và New Delhi, có thể thấy rõ những cách hợp tác khác nhau trong bối cảnh phải đối mặt với các chính sách chống Iran của Mỹ.

Thứ bảy, 28/12/2019 - 03:04

Nhà hàng Canada từ chối phục vụ vợ chồng Hoàng tử Anh Harry
Nhà hàng Canada từ chối phục vụ vợ chồng Hoàng tử Anh Harry

(Dân trí) - Chủ nhà hàng Deep Cove Chalet cho biết, họ từ chối phục vụ vợ chồng Hoàng tử Harry vì các biện pháp an ninh nghiêm ngặt.

Thứ bảy, 28/12/2019 - 02:01

Kinh hoàng khoảnh khắc xe tải mất lái lật nhào trên cao tốc Mỹ
Kinh hoàng khoảnh khắc xe tải mất lái lật nhào trên cao tốc Mỹ

(Dân trí) - Một xe tải mất lái trên cao tốc ở Texas, Mỹ đã lao sang làn đường khác trước khi lật nhào, kéo theo tai nạn liên hoàn và khiến ít nhất 2 người bị thương.

Thứ bảy, 28/12/2019 - 01:05

Cục diện Syria sau hơn 8 năm xung đột: Không chiến tranh và không có hòa bình
Cục diện Syria sau hơn 8 năm xung đột: Không chiến tranh và không có hòa bình

Theo giới phân tích, sau hơn 8 năm chìm trong khủng hoảng, Syria dường như bị mắc kẹt trong tình trạng “không chiến tranh và không có hòa bình”.

Thứ bảy, 28/12/2019 - 10:58