“Người đưa tin” bí mật giúp Mỹ - Iran hạ nhiệt căng thẳng

Dân trí Vài giờ sau cuộc không kích của Mỹ khiến Tướng Qassem Soleimani của Iran thiệt mạng, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã gửi một thông điệp khẩn cấp thông qua một kênh liên lạc tới Iran: Đừng leo thang.
>>Giây phút sinh tử của lính Mỹ trước “trận bão lửa” từ Iran
>>Mỹ - Iran bên miệng hố chiến tranh trong 7 ngày đốt nóng “chảo lửa” Trung Đông
>>Căng thẳng Mỹ - Iran: Ba “bước hụt” khiến Iran lâm thế khó

“Người đưa tin” bí mật giúp Mỹ - Iran hạ nhiệt căng thẳng - 1

Đại sứ Thụy Sĩ tại Iran Markus Leitner (trái) gặp Tổng thống Iran Hassan Rouhani năm 2017. (Ảnh: Đại sứ quán Thụy Sĩ)

Đoạn fax mã hóa được gửi thông qua Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Iran, một trong số ít các kênh liên lạc trực tiếp, kết nối bí mật giữa Mỹ và Iran.

Trong những ngày sau đó, Nhà Trắng và các nhà lãnh đạo Iran tiếp tục trao đổi các thông điệp với nhau. Theo mô tả của cả quan chức Mỹ và Iran, những thông điệp này nhẹ nhàng hơn rất nhiều so với cuộc khẩu chiến giữa các chính trị gia hai nước.

Một tuần sau đó, sau cuộc tấn công đáp trả bằng tên lửa mà không gây thương vong của Iran nhằm vào hai căn cứ quân sự có lính Mỹ đồn trú ở Iraq, Washington và Tehran dường như đã lùi dần khỏi miệng hố chiến tranh.

“Chúng tôi không liên lạc nhiều với Iran, nhưng nếu chúng tôi muốn liên lạc, Thụy Sĩ sẽ đóng vai trò then chốt trong việc chuyển các thông điệp và tránh tính toán sai lầm”, một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết.

Một phát ngôn viên của phái đoàn Iran tại Liên Hợp Quốc từ chối bình luận về các cuộc trao đổi bí mật giữa nước này với Iran, nhưng cho biết họ “đánh giá cao Thụy Sĩ vì những nỗ lực trong việc mở ra một kênh hiệu quả nhằm trao đổi thông tin khi cần thiết”.

Một quan chức Iran nhận định kênh hậu trường của Thụy Sĩ đã mở ra một cầu nối khi tất cả các kênh khác đều không sử dụng được.

“Trên sa mạc, thậm chí một giọt nước cũng đáng trân trọng”, quan chức Iran cho biết.

Thông qua đại sứ quán, vai trò của Thụy Sĩ như một kênh trung gian ngoại giao đã kéo dài suốt 4 thập niên biến động và 7 đời tổng thống Mỹ, từ cuộc khủng hoảng con tin dưới thời Tổng thống Jimmy Carter tới thỏa thuận hạt nhân dưới thời Tổng thống Donald Trump. Tuy vậy, ít khi nào vai trò đó bị thử thách như hiện nay.

Là một đất nước không giáp biển, chỉ vơ 9 triệu dân và không có quân đội thường trực, Thụy Sĩ đã tận dụng vai trò như một “người đưa tin” để tiếp cận các nước lớn.

Thông báo đầu tiên của Mỹ được gửi ngay sau khi Washington xác nhận cái chết của Tướng Soleimani, nhân vật quan trọng nhất của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

Thông điệp được gửi bằng máy fax mã hóa đặc biệt, đặt bên trong một căn phòng niêm phong của đại sứ quán Thụy Sĩ. Đây là cách để Nhà Trắng gửi thông điệp cho các lãnh đạo cấp cao của Iran và cũng là phương pháp lâu đời nhất kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Máy fax hoạt động theo một mạng lưới bảo mật của chính phủ Thụy Sĩ, chỉ dùng để kết nối đại sứ quán Thụy Sĩ tại Tehran với Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ tại Bern và đại sứ quán Thụy Sĩ ở Washington. Chỉ những quan chức cấp cao nhất mới có thẻ khóa để sử dụng thiết bị này.

Theo các quan chức Mỹ và Thụy Sĩ, đại sứ Thụy Sĩ Markus Leitner, nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm, đã trao tận tay bản fax của Mỹ cho Ngoại trưởng Iran Javad Zarif vào sáng sớm ngày 3/1. Ông Leitner từ chối bình luận về thông tin này, trong khi Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ xác nhận việc có trao đổi thông tin, song không bình luận thêm.

Theo một quan chức thân cận với cuộc trao đổi, Ngoại trưởng Zarif rất tức giận với bản fax của Mỹ.

“(Ngoại trưởng Mỹ Mike) Pompeo là kẻ bắt nạt. Mỹ là nguyên nhân của mọi vấn đề”, ông Zarif nói.

Vai trò cầu nối

“Người đưa tin” bí mật giúp Mỹ - Iran hạ nhiệt căng thẳng - 2

Tổng thống Donald Trump cùng Phó Tổng thống Mike Pence, Ngoại trưởng Mike Pompeo và các cố vấn cấp cao Nhà Trắng trong Phòng Tình huống tại Nhà Trắng sau khi Iran tấn công căn cứ quân sự tại Iraq ngày 8/1. (Ảnh: EPA)

Đại sứ Thụy Sĩ thường xuyên tới thăm Washington để tham dự các phiên họp kín với Lầu Năm Góc, Bộ Ngoại giao và các quan chức tình báo, những người muốn tiếp nhận thông tin từ ông về tình hình chính trị Iran.

Đại sứ Leitner từng dành nhiều ngày sau khi xảy ra vụ không kích đoạt mạng tướng Iran để di chuyển qua lại như “con thoi” trong một sứ mệnh ngoại giao bí mật nhưng rủi ro, cho phép mỗi bên trao đổi quan điểm thẳng thắn. Điều này ngược lại với những tuyên bố nảy lửa của Tổng thống Trump và Ngoại trưởng Zarif trên Twitter.

Ngày 4/1, một ngày sau khi tướng Iran thiệt mạng, Tổng thống Trump viết trên Twitter rằng ông đã chọn ra 52 mục tiêu, bao gồm các di sản văn hóa của Iran, để trả đũa nếu Mỹ phải hứng chịu thiệt hại.

“Những mục tiêu này, và ngay chính Iran, sẽ bị tấn công rất nhanh và rất mạnh”, ông Trump cảnh báo trên Twitter.

Ngoại trưởng Iran lập tức phản pháo vào ngày hôm sau: "Một lời nhắc nhở gửi tới những kẻ nuôi ảo tưởng lặp lại tội ác chiến tranh của IS khi nhắm mục tiêu vào các di sản văn hóa Iran. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, những kẻ man rợ đã đến và tàn phá các thành phố của chúng tôi, phá hủy các di tích và đốt các thư viện của chúng tôi. Chúng bây giờ đang ở đâu? Còn chúng tôi vẫn đang ở đây và trụ vững".

Cùng ngày, ông Zarif gọi điện cho Đại sứ Thụy Sĩ để gửi một thông điệp tới Mỹ. Theo các quan chức Mỹ, thông điệp này kiềm chế hơn nhiều và những trao đổi từ hai bên đã giúp ngăn chặn nguy cơ tính toán sai lầm.

“Khi căng thẳng với Iran dâng cao, Thụy Sĩ đóng một vai trò hữu ích và đáng tin cậy mà cả hai bên đều rất coi trọng. Nỗ lực của họ giống như ánh sáng không bao giờ tắt”, một quan chức cấp cao trong chính quyền Trump cho biết.

Thụy Sĩ đóng vai trò như "người đưa tin" giữa Mỹ và Iran từ năm 1980, sau vụ 52 nhà ngoại giao bị bắt làm con tin tại đại sứ quán Mỹ ở Tehran. Trong những năm sau cuộc chiến do Mỹ dẫn đầu tại Iraq vào năm 2003, Thụy Sĩ đã kết nối thông tin giữa các bên để tránh xảy ra các cuộc xung đột trực diện. Khi Tổng thống Obama nhậm chức, Thụy Sĩ đã tổ chức các cuộc đàm phán dẫn tới thỏa thuận hạt nhân Iran.

Khi Tổng thống Trump áp đặt trở lại các biện pháp trừng phạt Iran, ông đã đưa cho Thụy Sĩ một số điện thoại để chuyển tới Iran và nhắn: "Tôi muốn họ gọi cho tôi".

Cho đến nay, Tehran vẫn tiếp tục trao đổi với Washington thông qua Thụy Sĩ. Các cựu đại sứ Thụy Sĩ cho biết kênh ngoại giao này hoạt động hiệu quả vì Mỹ và Iran có thể tin tưởng rằng, mọi thông điệp đều được giữ bí mật, chuyển đi nhanh chóng và chỉ tới tay người nhận được chỉ định. Các thông điệp được chuyển qua kênh Thụy Sĩ luôn chính xác, mang tính ngoại giao và không có sự can thiệp của cảm xúc.

Khi căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, kênh ngoại giao của Thụy  Sĩ vẫn hoạt động tích cực. Tháng 12/2019, hai nước cùng trao trả tù nhân tại một nhà chứa máy bay ở sân bay Zurich.

"Kênh Thụy Sĩ đóng vai trò vô cùng quan trọng vì những gì họ có thể làm trong thời gian ngắn để hạ nhiệt căng thẳng. Đó là kênh khả thi duy nhất vào lúc này", cựu thống đốc bang New Mexico Bill Richardson nhận định.

Iran không phải điểm nóng địa chính trị duy nhất nơi đại sứ quán Thụy Sĩ đại diện cho lợi ích của Mỹ hay các quốc gia khác, sau khi quan hệ ngoại giao chính thức bị đổ vỡ. Thụy Sĩ hiện đại diện ngoại giao cho Iran ở Ả rập Xê út, Gruzia ở Nga và Thổ Nhĩ Kỳ ở Libya. Tháng 4/2019, chính quyền Trump nhờ Thụy Sĩ đại diện cho Mỹ ở Venezuela, song chính quyền Tổng thống Nicolas Maduro chưa đồng ý.

Thành Đạt

Theo Wall Street Journal

MỚI NHẤT
Iran nghi ngờ Mỹ gây nhiễu radar khiến bắn nhầm máy bay Ukraine
Iran nghi ngờ Mỹ gây nhiễu radar khiến bắn nhầm máy bay Ukraine

(Dân trí) - Một quan chức quân đội của Iran đưa ra giả thuyết nghi ngờ Mỹ đã gây nhiễu hệ thống radar của Iran khiến Tehran nhầm lẫn máy bay chở khách Ukraine là một tên lửa hành trình của đối phương, dẫn đến sự cố bắn nhầm khiến 176 người thiệt mạng hôm 8/1.

Thứ năm, 16/01/2020 - 10:45

Nữ quân nhân Triều Tiên bật khóc khi trình diễn trước ông Kim Jong-un
Nữ quân nhân Triều Tiên bật khóc khi trình diễn trước ông Kim Jong-un

(Dân trí) - Một đoạn video mới được công bố cho thấy nhà lãnh đạo Kim Jong-un chăm chú theo dõi màn trình diễn văn nghệ của các nữ quân nhân Triều Tiên. Một vài quân nhân dường như đã không thể kìm được nước mắt khi được biểu diễn trước ông Kim.

Thứ năm, 16/01/2020 - 09:57

Chủ tịch Hạ viện Mỹ dùng 32 cây bút ký luận tội ông Trump
Chủ tịch Hạ viện Mỹ dùng 32 cây bút ký luận tội ông Trump

(Dân trí) - Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi ngày 15/1 đã dùng 32 cây bút khác nhau để ký vào các văn kiện luận tội Tổng thống Donald Trump đồng thời chỉ định 7 Hạ nghị sĩ sẽ đóng vai trò là công tố viên trong phiên xét xử người đứng đầu chính phủ tại Thượng viện dự kiến vào tuần tới.

Thứ năm, 16/01/2020 - 09:23

Lo vi-rút lạ từ Trung Quốc lây lan, Indonesia siết chặt cảnh giác
Lo vi-rút lạ từ Trung Quốc lây lan, Indonesia siết chặt cảnh giác

(Dân trí) - Indonesia đã lắp đặt thêm các thiết bị quét thân nhiệt để kiểm tra các du khách nhập cảnh vào sân bay và cảng biển ở nước này do lo ngại vi-rút lạ gây viêm phổi ở Trung Quốc có thể lây lan sang quốc gia Đông Nam Á.

Thứ năm, 16/01/2020 - 08:46

Lý do Iran sớm thừa nhận bắn nhầm máy bay của Ukraine
Lý do Iran sớm thừa nhận bắn nhầm máy bay của Ukraine

(Dân trí) - Iran được cho là có những lý do đặc biệt khi nhanh chóng thừa nhận tên lửa của nước này bắn rơi máy bay chở khách của Ukraine khiến 176 người chết.

Thứ năm, 16/01/2020 - 08:02

Chân dung người được ông Putin “chọn mặt gửi vàng” cho chức tân thủ tướng Nga
Chân dung người được ông Putin “chọn mặt gửi vàng” cho chức tân thủ tướng Nga

(Dân trí) - Mikhail Mishustin - người đã chấp thuận lời đề xuất của Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc trở thành thủ tướng mới, là người có năng lực và đã đạt được nhiều thành tựu sau hơn 20 năm giữ các trọng trách trong chính phủ Nga.

Thứ năm, 16/01/2020 - 07:50

Mỹ, Trung Quốc chính thức ký thỏa thuận thương mại giai đoạn 1
Mỹ, Trung Quốc chính thức ký thỏa thuận thương mại giai đoạn 1

(Dân trí) - Theo thỏa thuận thương mại giai đoạn 1, Trung Quốc đồng ý tăng gấp đôi hàng hóa mua của Mỹ, đổi lại Washington giảm thuế đối với nhiều hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc.

Thứ năm, 16/01/2020 - 06:57

Ông Putin chỉ định thủ tướng mới thay ông Medvedev
Ông Putin chỉ định thủ tướng mới thay ông Medvedev

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chỉ định ông Mikhail Mishustin, người đứng đầu Cơ quan thuế liên bang, vào chức vụ thủ tướng ngay sau khi chính phủ của Thủ tướng Dmitry Medvedev từ chức ngày 15/1.

Thứ năm, 16/01/2020 - 06:07

Câu chuyện Mỹ - Iran: Lối rẽ bất ngờ
Câu chuyện Mỹ - Iran: Lối rẽ bất ngờ

Cuộc đối địch giữa Mỹ - Iran có lối rẽ bất ngờ mới, tác động mạnh đến Iran, cục diện Mỹ - Iran cũng như chiến lược và sách lược của Iran và Mỹ hiện tại và trong tương lai gần.

Thứ năm, 16/01/2020 - 05:55

Thỏa thuận giai đoạn 1: Bước ngoặt của cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung
Thỏa thuận giai đoạn 1: Bước ngoặt của cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung

Đêm nay (15/1) (theo giờ Việt Nam), Mỹ và Trung Quốc sẽ ký thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 được chờ đợi từ lâu.

Thứ tư, 15/01/2020 - 10:10

Thủ tướng Nga Medvedev từ chức
Thủ tướng Nga Medvedev từ chức

(Dân trí) - Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev hôm nay thông báo chính phủ do ông lãnh đạo sẽ “từ chức” để tạo điều kiện cho Tổng thống Vladimir Putin tiến hành thay đổi hiến pháp.

Thứ tư, 15/01/2020 - 09:09

Ông Putin nói Nga dẫn đầu thế giới về vũ khí tối tân
Ông Putin nói Nga dẫn đầu thế giới về vũ khí tối tân

(Dân trí) - Tổng thống Vladimir Putin cho biết Nga đang dẫn đầu thế giới về vũ khí tối tân, song Moscow không phải một mối đe dọa.

Thứ tư, 15/01/2020 - 08:56

ĐÁNG QUAN TÂM
Ngoại giao kinh tế góp phần đưa kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu vượt 500 tỷ USD
Ngoại giao kinh tế góp phần đưa kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu vượt 500 tỷ USD

(Dân trí) - Theo Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh, các đại sứ quán, các nhà ngoại giao Việt Nam đã tham gia tích cực vào việc quảng bá các thương hiệu, sản phẩm, đặc biệt là các mặt hàng nông nghiệp, ra thế giới.

Thứ tư, 15/01/2020 - 05:10

Vợ Hoàng tử Harry lần đầu xuất hiện sau “sóng gió” ở Hoàng gia Anh
Vợ Hoàng tử Harry lần đầu xuất hiện sau “sóng gió” ở Hoàng gia Anh

(Dân trí) - Nữ Công tước Anh Meghan Markle đã lần đầu xuất hiện trước công chúng sau khi cô cùng chồng - Hoàng tử Harry, đột ngột tuyên bố rời Hoàng gia Anh.

Thứ tư, 15/01/2020 - 05:06

Máy bay Qatar thoát nạn trong thảm kịch “bắn nhầm” của tên lửa Iran
Máy bay Qatar thoát nạn trong thảm kịch “bắn nhầm” của tên lửa Iran

(Dân trí) - Một máy bay chở khách của Qatar đã may mắn “sống sót” khi bay qua không phận Iran vào thời điểm Tehran phóng tên lửa trúng máy bay của Ukraine khiến 176 người chết.

Thứ tư, 15/01/2020 - 03:42

“Nóng” cuộc đua của đảng Dân chủ tìm đại diện đấu với Tổng thống Trump
“Nóng” cuộc đua của đảng Dân chủ tìm đại diện đấu với Tổng thống Trump

(Dân trí) - Cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ Mỹ tìm ra ứng viên đối đầu với đương kim Tổng thống Donald Trump trong cuộc bầu cử năm nay đã bắt đầu nóng lên và các ứng viên đều đồng loạt đưa ra các chiến lược nhằm thu hút sự ủng hộ từ cử tri.

Thứ tư, 15/01/2020 - 03:22

Tỷ phú Bloomberg coi đánh bại ông Trump là “khoản đầu tư”
Tỷ phú Bloomberg coi đánh bại ông Trump là “khoản đầu tư”

(Dân trí) - Tỷ phú Michael Bloomberg nói rằng hàng trăm triệu USD mà ông đã bỏ ra cho chiến dịch chạy đua vào Nhà Trắng có thể coi là một khoản đầu tư để ngăn Tổng thống Mỹ Donald Trump tái đắc cử vào cuối năm nay.

Thứ tư, 15/01/2020 - 03:16

Phi công Mỹ tiết lộ chuyện vội vã tìm "mắt thần" khi Iran nã tên lửa
Phi công Mỹ tiết lộ chuyện vội vã tìm "mắt thần" khi Iran nã tên lửa

(Dân trí) - Ít phút sau khi loạt tên lửa của Iran bắt đầu tấn công căn cứ không quân Ain al-Asad tại Iraq, các binh sĩ Mỹ tại cơ sở giữa sa mạc này đã mất liên lạc với các “mắt thần” uy lực và đắt đỏ trên bầu trời.

Thứ tư, 15/01/2020 - 03:00

Iran bắt người quay khoảnh khắc máy bay Ukraine trúng tên lửa
Iran bắt người quay khoảnh khắc máy bay Ukraine trúng tên lửa

(Dân trí) - Giới chức Iran cho biết họ đã bắt giữ người quay khoảnh khắc tên lửa của nước này bắn nhầm vào máy bay chở khách của Ukraine hôm 8/1 khiến 176 người thiệt mạng. Người này có thể đối mặt với cáo buộc liên quan đến an ninh quốc gia, BBC đưa tin.

Thứ tư, 15/01/2020 - 02:15

Cơ hội vàng cho Nga khi “chảo lửa” Trung Đông sôi sục
Cơ hội vàng cho Nga khi “chảo lửa” Trung Đông sôi sục

(Dân trí) - Vụ Mỹ ám sát tướng cấp cao Iran đã tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc chơi của Nga tại Syria, trong khi căng thẳng Washington - Baghdad cũng mở ra cho Điện Kremlin những cơ hội tại Iraq.

Thứ tư, 15/01/2020 - 11:54

Mỹ cảnh báo trừng phạt Iraq nếu mua “rồng lửa” S-400 của Nga
Mỹ cảnh báo trừng phạt Iraq nếu mua “rồng lửa” S-400 của Nga

(Dân trí) - Một quan chức Mỹ cảnh báo nếu Iraq mua hệ thống phòng không S-400 của Nga, Baghdad có thể sẽ bị Washington trừng phạt.

Thứ tư, 15/01/2020 - 10:35

Đoàn tàu bọc thép từng góp phần giúp các tổng thống Mỹ tái đắc cử
Đoàn tàu bọc thép từng góp phần giúp các tổng thống Mỹ tái đắc cử

(Dân trí) - Tàu hỏa từng được xem là phương tiện di chuyển tốt nhất để đi vòng quanh nước Mỹ và Washington đã làm riêng một đoàn tàu bọc thép để phục vụ nhu cầu đi lại của các đời “ông chủ” Nhà Trắng. Con tàu cũng được xem là phương tiện hiệu quả giúp các tổng thống vận động tranh cử và tái đắc cử.

Thứ tư, 15/01/2020 - 10:24

Việt Nam sẽ thúc đẩy vai trò trung tâm của LHQ, đề cao chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế
Việt Nam sẽ thúc đẩy vai trò trung tâm của LHQ, đề cao chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh, trong phát biểu tại buổi gặp mặt Ngoại giao đoàn nhân dịp năm mới Canh Tý 2020 tối ngày 14/1, nhấn mạnh đây là 1 trong 4 ưu tiên của Việt Nam trong năm 2020 - năm Việt Nam đảm nhiệm các trọng trách Chủ tịch ASEAN, Chủ tịch AIPA 41 và Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an LHQ.

Thứ tư, 15/01/2020 - 10:08

Anh, Pháp, Đức "giáng đòn" lên Iran giữa lúc căng thẳng
Anh, Pháp, Đức "giáng đòn" lên Iran giữa lúc căng thẳng

(Dân trí) - Anh, Pháp và Đức ngày 14/1 đã kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp trong thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015, cáo buộc Tehran không tuân thủ thỏa thuận. Động thái diễn ra giữa lúc Iran “thiệt đơn, thiệt kép” do căng thẳng với Mỹ.

Thứ tư, 15/01/2020 - 09:19