Nguy cơ Mỹ - Trung đối đầu trong cuộc Chiến tranh Lạnh lần hai

Dân trí Gần 3 thập niên sau khi Chiến tranh Lạnh giữa Mỹ và Liên Xô kết thúc, một cuộc tranh cãi mới đã nổ ra xung quanh câu hỏi: Liệu Mỹ có đang bước vào cuộc Chiến tranh Lạnh mới, lần này với Trung Quốc, hay không?
>>Mỹ nói đàm phán với Trung Quốc như Chiến tranh Lạnh, có thể kéo dài 10 năm
>>Nhóm chuyên gia Mỹ tái khởi động ủy ban thời Chiến tranh Lạnh đối phó Trung Quốc
>>Cựu Tổng thống Mỹ Jimmy Carter cảnh báo "chiến tranh lạnh kiểu mới" với Trung Quốc

Nguy cơ Mỹ - Trung đối đầu trong cuộc Chiến tranh Lạnh lần hai - 1

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Ảnh: AP)

“Quân đội Trung Quốc đã trải qua một chương trình hiện đại hóa đáng kể tới mức họ đã trở thành lực lượng quân đội gần ngang hàng (với Mỹ) trong một số lĩnh vực quân sự”, Neil Wiley, giám đốc phân tích của Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA) Mỹ, nhận định trong cuộc phỏng vấn với NPR.

Năm nay, lần đầu tiên DIA công bố báo cáo về quân đội Trung Quốc, tương tự báo cáo về Liên Xô từng được công bố trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh.

Nội dung bản báo cáo đã cho thấy sự trỗi dậy của Trung Quốc như: ngân sách quốc phòng chỉ xếp thứ hai sau Mỹ, tiếp cận hung hăng đối với các đảo tranh chấp trên Biển Đông, tập trận quân sự chung với Nga và lập căn cứ quân sự nước ngoài đầu tiên ở Djibouti.

“Giới lãnh đạo Trung Quốc coi chương trình hiện đại hóa quân sự dài hạn của nước này là điều cần thiết để đạt được vị thế sức mạnh vĩ đại. Trung Quốc sắp chế tạo được một số hệ thống vũ khí hiện đại nhất thế giới. Trong một số lĩnh vực, họ đã dẫn đầu thế giới”, Trung tướng Robert P. Ashley Jr, giám đốc DIA, viết trong báo cáo.

Báo cáo của DIA không sử dụng cụm từ “Chiến tranh Lạnh” để nói về mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Các quan chức và các cơ quan của chính phủ Mỹ cũng tránh sử dụng cụm từ này. Tuy nhiên, bên ngoài phạm vi của chính quyền Mỹ, đây lại là chủ đề “nóng” nhận được nhiều sự quan tâm.

Từ các cuốn sách, các tập san về chính sách đối ngoại cho tới các hội thảo về an ninh quốc gia, luôn có sự thảo luận sôi nổi về sự tương đồng và khác biệt giữa cuộc đối đầu giữa Mỹ và Liên Xô với mối quan hệ ngày càng căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc.

Nhà sử học Walter Russell Mead, một cây bút viết về chính sách đối ngoại Mỹ, gần đây đã đăng một bài bình luận trên Thời báo phố Wall với tiêu đề “Người Mỹ vẫn chưa sẵn sàng cho Chiến tranh Lạnh lần hai”. Theo ông Mead, Mỹ hiện vẫn chưa đạt được sự đồng thuận về việc đối phó với Trung Quốc và điều này ngược lại hoàn toàn với một mặt trận nước Mỹ thống nhất trong cuộc chiến chống lại Liên Xô cách đây hàng chục năm.

Nguy cơ Chiến tranh Lạnh mới

Trước đây, Mỹ và Liên Xô ở trong một mối quan hệ gần như hoàn toàn đối đầu nhau cả về chính trị và quân sự. Trong khi đó, mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc hiện nay phức tạp hơn nhiều.

Kim ngạch thương mại Mỹ - Trung đạt hơn 700 tỷ USD năm 2018. Khoảng 350.000 sinh viên Trung Quốc đang theo học tại các trường đại học của Mỹ. Rất nhiều chuyến bay chở khách du lịch di chuyển qua lại giữa hai nước hàng ngày.

Theo Susan Thornton, cựu quan chức cấp cao phụ trách các vấn đề châu Á tại Bộ Ngoại giao Mỹ, tất cả những yếu tố trên đã góp phần làm giảm nguy cơ xảy ra xung đột toàn diện giữa Mỹ và Trung Quốc. Susan Thornton cho rằng nhận định về Chiến tranh Lạnh mới đang bị thổi phồng, song bà vẫn tỏ ra quan ngại về vấn đề này.

“Tôi lo sợ rằng chúng ta đang bước vào kỷ nguyên của sự đối đầu liên tục, nơi Mỹ tìm cách thách thức Trung Quốc trên mọi mặt trận, từ quân sự cho tới kinh tế, kỹ thuật, hệ tư tưởng hay sức mạnh mềm”, bà Thornton, người đang giảng dạy tại Trường luật Yale, nhận định.

Theo bà Thornton, cách tiếp cận hiện tại của Mỹ, trong đó điển hình là cuộc chiến thương mại của chính quyền Trump, đang khiến cho cuộc đối đầu với Trung Quốc trở nên căng thẳng hơn.

Roy Kamphausen, cựu sĩ quan Lục quân Mỹ và là lãnh đạo Cơ quan quốc gia về Nghiên cứu châu Á tại Washington, cho rằng Trung Quốc đang có góc nhìn ngày càng tiêu cực đối với Mỹ.

Chính quyền Trung Quốc gần đây đã công bố báo cáo đánh giá quân sự của nước này, trong đó nói rằng Mỹ đã “khiêu khích và gia tăng sự cạnh tranh giữa các nước lớn”. Báo cáo của Trung Quốc nhận định “Mỹ đang tăng cường các liên minh quân sự tại châu Á - Thái Bình Dương, củng cố việc triển khai quân sự và hành vi can thiệp, khiến an ninh khu vực thêm phức tạp”.

Mỹ và Trung Quốc cũng phô diễn sức mạnh quân sự theo nhiều cách khác nhau. Các lực lượng quân sự của Mỹ trải khắp thế giới với hàng trăm căn cứ ở nước ngoài. Mỹ cũng liên tục tham gia vào các cuộc chiến từ năm 2001 đến nay, đưa quân tới 3 vùng chiến sự gồm Afghanistan, Syria và Iraq, cũng như nhiều “điểm nóng” khác.

Trong khi đó, quân đội Trung Quốc cũng ngày càng lớn mạnh. Tuy nhiên, mối quan tâm hàng đầu của Trung Quốc thường là các vấn đề trong nước và dọc biên giới của nước này. Căn cứ quân sự duy nhất của Trung Quốc ở nước ngoài cũng mới được thiết lập cách đây 2 năm tại Djibouti.

Các chuyên gia đã chỉ ra 3 lĩnh vực chính trong mối quan hệ cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc.

Theo Neil Wiley, giám đốc phân tích của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ, vấn đề đầu tiên là Đài Loan.

“Động lực chính cho hai thập niên hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc là mong muốn rõ ràng và nhất quán từ phía Trung Quốc về việc có một phương án quân sự cho vấn đề thống nhất Đài Loan”, ông Wiley cho biết.

Theo cựu sĩ quan Roy Kamphausen, Trung Quốc muốn “hăm dọa, cưỡng ép và gây ảnh hưởng tới Đài Loan theo hướng hỗ trợ cho mục tiêu của họ, đó là dưới ngưỡng để Mỹ can dự về quân sự”.

Nhà sử học Mead nhận định vấn đề lớn thứ hai là sự yếu thế của Trung Quốc ở trên biển, trong trường hợp xảy ra xung đột lớn.

“Công cụ mạnh nhất mà Mỹ có trong tay là khả năng của họ trong việc ngăn chặn hoạt động thương mại trên biển để đi ra và đi vào Trung Quốc”, ông Mead nói, đồng thời nhấn mạnh sự phụ thuộc rất lớn của Trung Quốc vào dòng chảy thương mại toàn cầu, vốn hoạt động thông qua hệ thống cảng nằm dọc bờ biển phía đông của Trung Quốc.

“Tất cả các nguyên liệu thô, bao gồm dầu và khí đốt, mà Trung Quốc nhập khẩu từ nước ngoài, sẽ bị chặn lại. Khi đó nền kinh tế Trung Quốc sẽ bị tê liệt trên quy mô lớn”, ông Mead dự đoán.

Các chuyên gia cũng chỉ ra mối quan ngại thứ 3 là cuộc chiến an ninh mạng, Mỹ từng cáo buộc quân đội Trung Quốc tiến hành các cuộc tấn công mạng liên tục nhằm vào các mục tiêu chính phủ và quân đội Mỹ, cũng như các công ty công nghệ cao và các trường đại học tại Mỹ.

“Chúng ta không biết năng lực an ninh mạng của Trung Quốc như thế nào. Họ cũng không biết năng lực của chúng ta ra sao. Trong mọi tình huống, năng lực của cả hai nước và mức độ can thiệp sẽ thay đổi đáng kể theo từng năm”, chuyên gia Mead nhận định.

Thành Đạt

Theo NPR

MỚI NHẤT
Trung Quốc lập mạng lưới máy bay không người lái giám sát Biển Đông
Trung Quốc lập mạng lưới máy bay không người lái giám sát Biển Đông

(Dân trí) - Một mạng lưới máy bay không người lái đã được Trung Quốc triển khai để giám sát các đảo và đá trên Biển Đông.

Thứ tư, 11/09/2019 - 07:58

Tổng thống Trump sa thải cố vấn an ninh "diều hâu"
Tổng thống Trump sa thải cố vấn an ninh "diều hâu"

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump thông báo đã sa thải Cố vấn an ninh quốc gia John Bolton, một trong những quan chức có tiếng nói cứng rắn trong chính quyền Mỹ.

Thứ tư, 11/09/2019 - 06:59

Lý giải nguyên nhân ông Trump phản đối đưa nội gián vào chính phủ nước ngoài
Lý giải nguyên nhân ông Trump phản đối đưa nội gián vào chính phủ nước ngoài

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là phản đối kịch liệt việc sử dụng tin tình báo từ các nguồn bí mật, bao gồm cả việc cài nội gián nhằm thu thập các thông tin quan trọng về các quốc gia bất đồng quan điểm, truyền thông Mỹ đưa tin.

Thứ ba, 10/09/2019 - 09:18

Thương chiến quyết liệt Mỹ - Trung đã buộc Bắc Kinh phải thay đổi thế nào?
Thương chiến quyết liệt Mỹ - Trung đã buộc Bắc Kinh phải thay đổi thế nào?

(Dân trí) - Cuộc chiến tranh thương mại nhằm vào Trung Quốc do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động đã buộc Bắc Kinh phải có những điều chỉnh, khi 40% các công ty châu Âu nói Trung Quốc đã cải thiện việc tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, các công ty Mỹ nói các thay đổi của Trung Quốc ở một số lĩnh vực còn quá nhỏ giọt.

Thứ ba, 10/09/2019 - 09:16

Giáo sư gốc Việt được bổ nhiệm thành giám đốc y tế đại học Harvard
Giáo sư gốc Việt được bổ nhiệm thành giám đốc y tế đại học Harvard

(Dân trí) - Giáo sư, bác sĩ gốc Việt Giang T. Nguyen đã được bổ nhiệm trở thành giám đốc trung tâm y tế thuộc đại học Harvard, Mỹ.

Thứ ba, 10/09/2019 - 08:16

Nga lên tiếng về nghi vấn Mỹ “cài cắm” gián điệp vào chính phủ Nga
Nga lên tiếng về nghi vấn Mỹ “cài cắm” gián điệp vào chính phủ Nga

(Dân trí) - Nga đã lên tiếng trước thông tin rằng Washington từng có nội gián là quan chức cấp cao trong chính phủ Nga mà truyền thông Mỹ đưa tin ngày hôm nay.

Thứ ba, 10/09/2019 - 07:08

Bức tường biên giới của ông Trump và nỗi lo năng lực quân sự Mỹ bị suy yếu
Bức tường biên giới của ông Trump và nỗi lo năng lực quân sự Mỹ bị suy yếu

(Dân trí) - Giới quan sát quan ngại rằng việc Lầu Năm Góc chuyển ngân sách quốc phòng sang xây tường biên giới để đáp ứng tham vọng kiểm soát nhập cư trái phép của Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể làm suy yếu năng lực quân sự của Washington so với các đối thủ chiến lược.

Thứ ba, 10/09/2019 - 05:16

Nga cáo buộc Mỹ dùng “chiến tranh thị thực” với các thành viên Liên Hợp Quốc
Nga cáo buộc Mỹ dùng “chiến tranh thị thực” với các thành viên Liên Hợp Quốc

(Dân trí) - Nga cho biết họ có thể đề xuất Liên Hợp Quốc chuyển địa điểm tổ chức các các cuộc đàm phán quốc tế quan trọng ra khỏi nước Mỹ vì quan ngại Washington đang mở rộng “chiến tranh thị thực” với các nước khác.

Thứ ba, 10/09/2019 - 02:53

Báo Nhật vạch "gót chân Asin" của Trung Quốc
Báo Nhật vạch "gót chân Asin" của Trung Quốc

Các nhà nghiên cứu cho rằng, một điểm yếu cơ bản và dài hạn của Trung Quốc là tài nguyên nước.

Thứ ba, 10/09/2019 - 02:48

Thủ tướng Anh thất bại tại Hạ viện, Quốc hội đình chỉ hoạt động đến ngày 14/10
Thủ tướng Anh thất bại tại Hạ viện, Quốc hội đình chỉ hoạt động đến ngày 14/10

Đêm 9/9, Hạ viện Anh đã bỏ phiếu bác đề xuất tiến hành bầu cử sớm của Thủ tướng Boris Johnson.

Thứ ba, 10/09/2019 - 02:21

Trung Quốc lớn tiếng cảnh báo Anh đưa tàu sân bay tới Biển Đông
Trung Quốc lớn tiếng cảnh báo Anh đưa tàu sân bay tới Biển Đông

(Dân trí) - Trung Quốc đã lớn tiếng cảnh báo Anh về việc triển khai tàu sân bay mới nhằm đảm bảo tự do hàng hải trên Biển Đông.

Thứ ba, 10/09/2019 - 10:50

Tham vọng biến tàu chiến thành pháo đài “bất khả xâm phạm” của Mỹ
Tham vọng biến tàu chiến thành pháo đài “bất khả xâm phạm” của Mỹ

(Dân trí) - Hải quân Mỹ đã có một kế hoạch quy mô lớn và đầy tham vọng nhằm ngăn chặn bất cứ vụ tấn công nào nhằm vào tàu mặt nước của lực lượng này khi chúng hoạt động trên các đại dương.

Thứ ba, 10/09/2019 - 10:47

ĐÁNG QUAN TÂM
Những ý tưởng xe tăng độc đáo của Liên Xô chưa từng được sản xuất
Những ý tưởng xe tăng độc đáo của Liên Xô chưa từng được sản xuất

Những cỗ máy chiến đấu này được cho là nhằm thay đổi bộ mặt chiến tranh, nhưng lại chưa bao giờ được đưa vào sản xuất hàng loạt vì Thế chiến 2.

Thứ ba, 10/09/2019 - 09:33

Ủy ban Hạ viện Mỹ cân nhắc luận tội Tổng thống Trump
Ủy ban Hạ viện Mỹ cân nhắc luận tội Tổng thống Trump

(Dân trí) - Ủy ban Tư pháp thuộc Hạ viện Mỹ, cơ quan lập pháp do đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát, đang cân nhắc các bước để chính thức hóa một cuộc điều tra có thể dẫn tới việc đưa Tổng thống Mỹ Donald Trump ra luận tội.

Thứ ba, 10/09/2019 - 08:58

Mỹ rút "gián điệp cấp cao" trong chính phủ Nga vì lo ông Trump làm lộ mật?
Mỹ rút "gián điệp cấp cao" trong chính phủ Nga vì lo ông Trump làm lộ mật?

(Dân trí) - Mỹ được cho đã rút một gián điệp cấp cao trong nội bộ chính phủ Nga vào thời điểm sau khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức vì quan ngại ông chủ Nhà Trắng có thể làm lộ mật, truyền thông Mỹ đưa tin.

Thứ ba, 10/09/2019 - 08:02

Khoảnh khắc sét đánh gần chuyên cơ của Tổng thống Trump
Khoảnh khắc sét đánh gần chuyên cơ của Tổng thống Trump

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump đã chia sẻ bức ảnh ghi lại khoảnh khắc tia sét xuất hiện gần chuyên cơ Không Lực Một của ông.

Thứ ba, 10/09/2019 - 07:31

Triều Tiên phóng hai tên lửa sau đề xuất đàm phán với Mỹ
Triều Tiên phóng hai tên lửa sau đề xuất đàm phán với Mỹ

(Dân trí) - Triều Tiên đã phóng hai vật thể bay không xác định về phía biển Nhật Bản chỉ vài giờ sau khi nước này đề xuất nối lại đàm phán hạt nhân với Mỹ.

Thứ ba, 10/09/2019 - 07:01

Chuyên gia lo tên lửa Triều Tiên có bước tiến mới, đủ sức đe dọa Mỹ
Chuyên gia lo tên lửa Triều Tiên có bước tiến mới, đủ sức đe dọa Mỹ

Các chuyên gia quân sự cho rằng độ phóng của các tên lửa mà Triều Tiên thử gần đây là nhằm vào điểm yếu trong hệ thống phòng thủ của Mỹ và đồng minh.

Thứ hai, 09/09/2019 - 10:45

Đài Loan chạy đua “giữ chân” quốc đảo Thái Bình Dương trước sức ép từ Trung Quốc
Đài Loan chạy đua “giữ chân” quốc đảo Thái Bình Dương trước sức ép từ Trung Quốc

(Dân trí) - Nhà lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn đã sử dụng tới những nỗ lực cuối cùng để níu giữ đồng minh Solomon và ngăn quốc đảo này chuyển quan hệ ngoại giao sang Trung Quốc đại lục.

Thứ hai, 09/09/2019 - 09:45

Cảnh sát Đan Mạch “méo mặt” vì ông Trump hủy chuyến thăm
Cảnh sát Đan Mạch “méo mặt” vì ông Trump hủy chuyến thăm

(Dân trí) - Cảnh sát Đan Mạch đã chi tới 600.000 USD để chuẩn bị cho chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump, song sự kiện này rốt cuộc đã bị hủy.

Thứ hai, 09/09/2019 - 08:52

Truyền cảm hứng “sáng tạo như người Thụy Điển” cho thế hệ trẻ Việt Nam
Truyền cảm hứng “sáng tạo như người Thụy Điển” cho thế hệ trẻ Việt Nam

(Dân trí) - Đại sứ quán Thụy Điển đã phát động cuộc thi khuyến khích thế hệ trẻ Việt Nam không ngừng sáng tạo để xây dựng đất nước và đóng góp vào các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc.

Thứ hai, 09/09/2019 - 05:22

Mỹ truy tố giáo sư Trung Quốc trong "phát súng" mới nhất nhằm vào Huawei
Mỹ truy tố giáo sư Trung Quốc trong "phát súng" mới nhất nhằm vào Huawei

(Dân trí) - Các công tố viên Mỹ đã truy tố một giáo sư Trung Quốc về tội gian lận với cáo buộc đánh cắp công nghệ từ một công ty của California để làm lợi cho tập đoàn viễn thông Huawei của Trung Quốc, một “phát súng” nữa nhằm vào hãng chế tạo thiết bị viễn thông lớn nhất thế giới.

Thứ hai, 09/09/2019 - 05:10

Nhật Bản bắt thanh niên Việt Nam bị cáo buộc đâm chết người
Nhật Bản bắt thanh niên Việt Nam bị cáo buộc đâm chết người

(Dân trí) - Cảnh sát tỉnh Ibaraki, Nhật Bản đã bắt giữ một thanh niên Việt Nam với cáo buộc đâm chết người đàn ông 76 tuổi và khiến vợ ông này bị thương hồi tháng trước.

Thứ hai, 09/09/2019 - 05:00

Tiết lộ sốc về căn phòng chứa cả núi tiền trong Phủ Tổng thống Sudan
Tiết lộ sốc về căn phòng chứa cả núi tiền trong Phủ Tổng thống Sudan

Cựu Tổng thống Sudan - ông Omar al-Bashir được cho là người duy nhất có chìa khoá mở căn phòng chứa đầy tiền trong Phủ Tổng thống.

Thứ hai, 09/09/2019 - 04:37