Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan tiết lộ bí quyết luyện ngoại ngữ của Bác Hồ

Dân trí Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan tiết lộ, Bác Hồ vẫn luyện ngoại ngữ khi ở tuổi ngoài 70 dù đã thành thạo 9 thứ tiếng.

Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan tiết lộ bí quyết luyện ngoại ngữ của Bác Hồ - 1

Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan tại buổi tọa đàm. (Ảnh: An Bình)

Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan đã chia sẻ những ký ức về Chủ tịch Hồ Chí Minh và những kỷ niệm khi tham gia công việc phiên dịch cho các nhà lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong phiên tọa đàm “Phiên dịch ngoại giao: 75 năm ký ức và con người” do Bộ Ngoại giao tổ chức tại Hà Nội ngày 27/2.

Cuộc tọa đàm là dịp các cán bộ phiên dịch qua các thế hệ - những người có đóng góp thầm lặng nhưng rất quan trọng cho ngành ngoại giao - gặp gỡ và chia sẻ những kinh nghiệm quý báu với các thế hệ phiên dịch trẻ với mong muốn thúc đẩy hơn nữa thành công của ngoại giao Việt Nam.

Thời còn công tác tại Bộ Ngoại giao, ông Vũ Khoan từng làm phiên dịch cho các lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng bí thư Lê Duẩn.

Bác Hồ biết 9 ngoại ngữ vẫn học khi đã ngoài 70 tuổi

Ông Vũ Khoan kể, ai cũng biết Bác Hồ rất giỏi ngoại giữ và biết 9 thứ tiếng. Vào những năm đầu 1960, và khi đó Bác cũng đã cao tuổi nhưng vẫn chăm chỉ học ngoại ngữ. Ông Vũ Khoan nói cả đời ông chưa thấy ai chăm học ngoại ngữ như Bác.

“Có lần tôi đến dịch cho Bác, trong khi chờ khách đến, tôi thấy Bác mở hộp thuốc lá ra, trong hộp có một mảnh giấy, Bác lẩm nhẩm đọc. Khi ấy tôi không dám hỏi, nhưng nghe thì thấy Bác lẩm nhẩm tiếng Nga. Tôi mới hỏi: ‘Bác vẫn học ạ?’ Bác trả lời vì ít dùng tiếng Nga nên Bác quên mất”, ông Vũ Khoan kể.

Nguyên Phó thủ tướng cho hay, Bác thường để một mảnh giấy trong hộp thuốc, mỗi mảnh giấy ghi 10 từ tiếng Nga. Mỗi lần mở hộp lấy thuốc Bác lại lẩm nhẩm học từ. Mỗi ngày 10 từ, cứ cho là rơi rụng đi thì mỗi ngày Bác cũng học được 5-7 từ.

Theo ông Vũ Khoan, Bác Hồ hiểu tiếng Nga rất sâu, nhưng vẫn ôn luyện hàng ngày dù ít dùng. “Bác học hàng ngày… Bây giờ chúng ta cứ nói học theo gương Bác Hồ, nhưng tôi chưa thấy ai học chăm như Bác”, ông nói.

Cũng theo nguyên Phó thủ tướng, Bác Hồ rất giỏi tiếng Anh. “Mới đầu nghe nói Bác biết tiếng Anh, tôi nghĩ chắc Bác cũng biết chứ không thạo lắm. Nhưng lần lên dịch ở Phủ chủ tịch, có nhiều đoàn nước ngoài đến, quay sang đoàn nào Bác nói tiếng nước đó. Khi nghe Bác nói tiếng Anh, tôi mới thấy Bác nói giỏi quá, hay quá”, ông kể.

Sau đó, đọc lại những lá thư Bác Hồ viết cho Quốc tế cộng sản viết bằng tiếng Anh, ông Vũ Khoan thấy đúng là chữ Bác thật, viết rất chuẩn. Hóa ra tiếng Anh của Bác rất giỏi chứ không như người ta nghĩ Bác chỉ giỏi tiếng Pháp.

Nguyên Phó thủ tướng còn cho biết, Bác Hồ nói tiếng Trung Quốc giọng không hay lắm, nhưng Bác lại rất am hiểu ngôn ngữ này do rất thạo tiếng Nho, tiếng Hán. “Bác nói giọng không hay thôi chứ Cụ hiểu lắm, có cần phiên dịch đâu”, ông Khoan kể.

Theo ông Vũ Khoan, tri thức của Bác rất rộng một phần là nhờ vốn ngoại ngữ. Bác biết nhiều ngoại ngữ, đến nước nào là học ngôn ngữ của nước đó: đến Italia học tiếng Italia, đến Đức học tiếng Đức, đến Anh và Mỹ học tiếng Anh.

Ông Vũ Khoan kể, trong một lần gặp các quan chức Liên Xô, thậm chí Bác Hồ còn nhắc nhẹ một người phiên dịch về sử dụng từ chưa phù hợp với hoàn cảnh.

“Bản thân tôi cũng từng rút ra kinh nghiệm là dịch cho Bác không nên chơi chữ, vì chữ Nho Bác rất thông thạo. Cứ nói đơn giản thôi cho dễ”.

“Có lần đến Đại sứ quán Liên Xô, trông thấy Bác, ông phiên dịch phía bạn cứng lưỡi, không dịch được… Cho nên người phiên dịch phải có bản lĩnh, không được sợ và phải bình tĩnh ứng phó”, ông Vũ Khoan chia sẻ.

Ngoài thạo tiếng nước ngoài, nguyên Phó thủ tướng cho biết Bác Hồ cũng biết nhiều tiếng dân tộc thiểu số, như Tày, Nùng. Tất cả Bác đều tự học. “Tôi thấy có 2 nhà lãnh đạo của ta nói tiếng dân tộc rất giỏi là Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Hai Cụ quay sang bà con người Tày thì nói tiếng Tày, quay sang bà con người Nùng thì nói tiếng Nùng”.

Theo ông Vũ Khoan, nghề phiên dịch mang lại cho ông những trải nghiệm đặc biệt, mỗi cuộc tiếp xúc giúp ông học hỏi được rất nhiều điều. “Ở bên cạnh những con người tài giỏi như vậy, mình học được cách suy nghĩ và tư duy”, ông nói.

Bộ trưởng làm phiên dịch "bất đắc dĩ"

Chia sẻ về một kỉ niệm vui về công tác phiên dịch, nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan đã kể về một kỷ niệm đáng nhớ tại hội nghị thượng đỉnh APEC Thượng Hải năm 2001. Ông kể, khi đó ông Vũ Khoan - với tư cách là Bộ trưởng Thương mại - vừa hoàn thành chuyến công tác tại châu Âu, bay thẳng về Thượng Hải để tháp tùng đoàn của Thủ tướng Phan Văn Khải.

Tại Thượng Hải, Thủ tướng Phan Văn Khải có cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin nhưng cả hai bên đều không có phiên dịch viên. Ông Vũ Khoan, người thành thạo tiếng Nga, khi đó đã trở thành phiên dịch viên “bất đắc dĩ”.

Nguyên Phó thủ tướng cho biết Tổng thống Putin tỏ ra ngạc nhiên về khả năng tiếng Nga của ông, và do đó ông đã giới thiệu vắn tắt về quá trình học tập của bản thân với nhà lãnh đạo Nga. Ông Vũ Khoan nói việc phiên dịch khi đó là “bất đắc dĩ” nhưng cũng là một kỷ niệm đáng nhớ.

Cũng trong cuộc tọa đàm, các nhà ngoại giao, các cựu đại sứ từng có thời gian công tác tại Phòng Phiên dịch - nay là Trung tâm Biên Phiên dịch Quốc gia thuộc Bộ Ngoại giao - đã chia sẻ những kinh nghiệm nghề, đồng thời hiến kế cho Bộ những kiến nghị cụ thể để tiếp tục phát triển trung tâm ngày càng hoạt động hiệu quả hơn, đóng góp vào sự nghiệp đối ngoại đáng tự hào của ngành ngoại giao nước nhà.

Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ chia sẻ, ông thấy nghề phiên dịch có lẽ là một trong ít nghề mang lại nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau, đôi khi dồn dập trong thời gian rất ngắn.

Theo ông, đó là cảm xúc vui sướng khi hoàn thành xuất sắc một cuộc thông dịch, đưa người nói và người nghe đến gần với nhau; cảm xúc đau buồn, áy náy, thậm chí trách cứ mình, khi diễn đạt kém, thông dịch thất bại, bí từ, sử dụng từ sai; cảm xúc bừng sáng khi được học, được làm quen với những tri thức mới trong quá trình đọc tài liệu chuẩn bị, hay học hỏi những kiến thức từ những người mình phục vụ; cảm xúc tự hào khi được dịch và được học hỏi, được chứng kiến sự thăng hoa, đĩnh đạc, trí dũng song toàn của các nhà ngoại giao, các nhà chính khách của đất nước ta và trên thế giới.

Kinh nghiệm quý báu của Đại sứ Tôn Nữ Thị Ninh

Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan tiết lộ bí quyết luyện ngoại ngữ của Bác Hồ - 2

Đại sứ Tôn Nữ Thị Ninh phát biểu tại buổi tọa đàm. (Ảnh: Thế giới & Việt Nam)

Đại sứ Tôn Nữ Thị Ninh, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội, người cũng trưởng thành từ Phòng Phiên dịch, đã có những chia sẻ và kiến nghị cho công tác phiên dịch của Bộ Ngoại giao, trong đó bà nhấn mạnh tới kỹ năng viết diễn văn cho lãnh đạo các Bộ.

Theo bà Tôn Nữ Thị Ninh, các Bộ cần có người viết diễn văn giỏi, nhưng hiện ngành này chưa được đào tạo chính thức trong các trường đại học tại Việt Nam. Bà cho rằng có nhiều kiểu viết diễn văn, diễn văn song phương, đa phương, kinh tế, văn hóa, viết để đàm phán, viết để thu phục lòng dân…

“Ở thời đại chúng ta, phải xây dựng bộ mặt và thương hiệu của từng ngành, đặc biệt của ngoại giao, vì ngoại giao là bộ mặt đầu tiên của đất nước, ở đâu đào tạo viết diễn văn? Điều này cực kỳ quan trọng”, bà nói.

Trong những năm tham gia làm phiên dịch, bà Tôn Nữ Thị Ninh nhớ lại, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là con người đi trước thời đại. Đại tướng không phải nhà ngoại giao, không phải nhà truyền thông, nhưng nói rất trúng vấn đề của ngành ngoại giao.

Nhắc lại một kỷ niệm trong nghề, bà nhớ lại một chuyến đi vào năm 1980, khi bà tham gia tháp tùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp thăm 9 nước châu Phi-Trung Đông.

Bà Tôn Nữ Thị Ninh kể lại, tại thủ đô nước bạn đầu tiên, Đại tướng chưa bình luận gì, chỉ bảo bài phát biểu dài thế. Tới thủ đô thứ 2, Đại tướng hỏi rằng vì sao phải chép tất cả quan điểm lập trường của Việt Nam về các vấn đề khu vực và quốc tế như thế.

Bà Tôn Nữ Thị Ninh trích lại câu nói nôm na nhưng lại rất thực tế của Đại tướng khi đó, mà bà coi là một kỷ niệm rất quý báu trong đời: “Tôi từng là một nhà báo, tôi đứng phát biểu thì điều tôi quan tâm là người ta có chú ý không, có tâm đắc không, có hiểu không, có thấm không. Cho nên mỗi thủ đô các anh phải đi tìm 'người ta ngứa ở đâu thì gãi'. Chỗ nào cũng bê tất cả các quan điểm về các vấn đề quốc tế rồi nói đi nói lại. Văn phong như thế sao được”.

An Bình

MỚI NHẤT
Nga điều 2 tàu chiến tên lửa tới Syria giữa lúc Idlib “căng như dây đàn”
Nga điều 2 tàu chiến tên lửa tới Syria giữa lúc Idlib “căng như dây đàn”

(Dân trí) - Nga tuyên bố sẽ điều 2 tàu chiến mang tên lửa hành trình tới Syria trong bối cảnh tình hình tại "chảo lửa" Idlib đang căng thẳng.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 04:43

Tổng thống Mông Cổ bị cách ly sau chuyến thăm Trung Quốc
Tổng thống Mông Cổ bị cách ly sau chuyến thăm Trung Quốc

(Dân trí) - Tổng thống Mông Cổ Battulga Khaltmaa và các quan chức chính phủ khác sẽ bị cách ly trong 14 ngày sau khi trở về từ chuyến công du Trung Quốc nhằm đề phòng nguy cơ nhiễm Covid-19.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 04:23

Số ca nhiễm Covid-19 ở Hàn Quốc tiếp tục tăng mạnh lên gần 2.400
Số ca nhiễm Covid-19 ở Hàn Quốc tiếp tục tăng mạnh lên gần 2.400

(Dân trí) - Tính riêng trong ngày hôm nay, Hàn Quốc ghi nhận thêm 571 ca nhiễm mới, tăng mạnh nhất kể từ khi dịch bùng phát vào cuối tháng 1 ở nước này.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 03:30

Hong Kong phát hiện virus corona trên chó cưng
Hong Kong phát hiện virus corona trên chó cưng

(Dân trí) - Hong Kong phát hiện ra một trường hợp chó cưng dương tính với virus corona chủng mới (Covid-19), song tuyên bố chưa có bằng chứng cho thấy chó có thể lây mầm bệnh cho người hay động vật khác.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 03:12

Ông Trump: "Chúng tôi đang làm điều phi thường để ngăn dịch Covid-19"
Ông Trump: "Chúng tôi đang làm điều phi thường để ngăn dịch Covid-19"

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng chính quyền của ông đã và đang làm"điều phi thường" để ngăn dịch viêm phổi cấp do virus corona mới (Covid-19) gây ra, giúp Mỹ tránh một cuộc khủng hoảng.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 02:34

Mỹ phạt tù nhà khoa học Trung Quốc vì đánh cắp công nghệ trị giá 1 tỷ USD
Mỹ phạt tù nhà khoa học Trung Quốc vì đánh cắp công nghệ trị giá 1 tỷ USD

(Dân trí) - Một nhà khoa học Trung Quốc đã bị Mỹ phạt tù vì tội danh đánh cắp công nghệ từ công ty dầu khí nơi người này từng làm việc. Công nghệ này là bí mật thương mại được định giá hơn 1 tỷ USD.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 02:02

Hàng loạt quan chức Iran nhiễm virus corona
Hàng loạt quan chức Iran nhiễm virus corona

(Dân trí) - Phó Tổng thống Masoumeh Ebtekar là một trong 7 quan chức và nghị sĩ Iran có kết quả xét nghiệm dương tính với virus corona chủng mới.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 12:06

Mỹ kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ từ bỏ "rồng lửa" S-400 vì căng thẳng với Nga
Mỹ kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ từ bỏ "rồng lửa" S-400 vì căng thẳng với Nga

(Dân trí) - Mỹ đã kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ từ bỏ hệ thống phòng không S-400 mua của Nga, trong bối cảnh Ankara và Moscow đang bất đồng quan điểm vì diễn biến căng thẳng ở "chảo lửa" Idlib, Syria.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 12:01

Hơn 50 quốc gia, vùng lãnh thổ hạn chế nhập cảnh với người đến từ Hàn Quốc
Hơn 50 quốc gia, vùng lãnh thổ hạn chế nhập cảnh với người đến từ Hàn Quốc

(Dân trí) - Các quốc gia và vùng lãnh thổ hoặc cấm nhập cảnh hoặc siết quy định nhập cảnh với những người đến từ Hàn Quốc trong bối cảnh dịch virus corona mới (Covid-19) bùng phát mạnh ở nước này.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 11:32

California xác nhận 33 ca nhiễm virus corona, theo dõi 8.400 người
California xác nhận 33 ca nhiễm virus corona, theo dõi 8.400 người

(Dân trí) - Thống đốc California xác nhận 33 người nhiễm virus corona tại bang này và ít nhất 8.400 người khác đang nằm trong diện theo dõi.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 10:35

Mỹ cáo buộc tàu chiến Trung Quốc chiếu laser vào máy bay quân sự
Mỹ cáo buộc tàu chiến Trung Quốc chiếu laser vào máy bay quân sự

(Dân trí) - Hải quân Mỹ cáo buộc một tàu khu trục của Trung Quốc dường như đã chiếu laser vào máy bay do thám P-8A Poseidon của Mỹ khi nó đang bay ở vùng biển quốc tế.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 09:48

Mỹ yêu cầu toàn bộ tàu chiến từng thăm các nước Thái Bình Dương tự cách ly
Mỹ yêu cầu toàn bộ tàu chiến từng thăm các nước Thái Bình Dương tự cách ly

(Dân trí) - Mỹ đã yêu cầu mọi tàu chiến từng thăm các nước ở khu vực Thái Bình Dương tự cách ly trên biển trong 14 ngày để theo dõi các thủy thủ có triệu chứng nhiễm virus Covid-19 hay không.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 09:18

ĐÁNG QUAN TÂM
Thêm 256 ca, số người nhiễm corona ở Hàn Quốc vượt 2.000
Thêm 256 ca, số người nhiễm corona ở Hàn Quốc vượt 2.000

(Dân trí) - Tính đến sáng nay 28/2, Hàn Quốc có tổng cộng 2.022 người nhiễm và 13 người tử vong vì virus corona chủng mới (Covid-19).

Thứ sáu, 28/02/2020 - 08:39

CDC đưa Việt Nam khỏi danh sách điểm đến có khả năng lây lan Covid-19
CDC đưa Việt Nam khỏi danh sách điểm đến có khả năng lây lan Covid-19

Trên cơ sở đánh giá tình hình thực tế, CDC đã quyết định đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các điểm đến có khả năng lây lan Covid-19 ra cộng đồng.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 08:23

Số ca nhiễm mới Covid-19 ở Trung Quốc thấp nhất hơn 1 tháng qua
Số ca nhiễm mới Covid-19 ở Trung Quốc thấp nhất hơn 1 tháng qua

(Dân trí) - Số ca nhiễm mới và số ca tử vong vì virus corona chủng mới (Covid-19) ở Trung Quốc đang tăng chậm lại. Các chuyên gia tin rằng, dịch bệnh ở Trung Quốc có thể được kiểm soát vào tháng 4 tới.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 08:02

Italia ghi nhận 17 ca tử vong, 650 người nhiễm virus corona
Italia ghi nhận 17 ca tử vong, 650 người nhiễm virus corona

(Dân trí) - Số người mang virus corona chủng mới (Covid-19) tại Italia đã tăng lên 650 ca, trong khi hiện có 17 người chết vì mầm bệnh.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 07:56

Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc Syria không kích làm 29 quân nhân thiệt mạng
Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc Syria không kích làm 29 quân nhân thiệt mạng

(Dân trí) - Thổ Nhĩ Kỳ đã cáo buộc Syria đứng sau cuộc không kích tại điểm nóng Idlib, làm 29 quân nhân thiệt mạng. Ankara cũng tuyên bố tấn công đáp trả nhằm vào các vị trí của chính phủ Syria.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 07:36

Ông Putin từ chối dùng người đóng thế
Ông Putin từ chối dùng người đóng thế

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin thừa nhận, ông từng được đề nghị dùng người đóng thế vì lý do an ninh, song ông đã từ chối.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 07:03

WHO: Dịch Covid-19 đang ở thời điểm quyết định
WHO: Dịch Covid-19 đang ở thời điểm quyết định

(Dân trí) - Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho rằng, hiện tại là thời điểm quyết định nên các nước cần hành động nhanh chóng để dập dịch viêm phổi cấp do virus corona mới (Covid-19) gây ra.

Thứ sáu, 28/02/2020 - 06:31

Giáo hoàng Francis hủy lịch trình vì mắc “bệnh nhẹ”
Giáo hoàng Francis hủy lịch trình vì mắc “bệnh nhẹ”

(Dân trí) - Giáo hoàng Francis đã hủy lịch trình tại Rome vì bị mắc “bệnh nhẹ”, tòa thánh Vatican ngày 27/2 thông báo.

Thứ năm, 27/02/2020 - 11:23

Phó Tổng thống Iran nhiễm virus corona
Phó Tổng thống Iran nhiễm virus corona

(Dân trí) - Truyền thông nhà nước Iran đưa tin, Phó Tổng thống Iran Masoumeh Ebtekar dương tính với virus corona chủng mới (Covid-19).

Thứ năm, 27/02/2020 - 09:42

Video đặc nhiệm Nga “tả xung hữu đột” như phim hành động
Video đặc nhiệm Nga “tả xung hữu đột” như phim hành động

(Dân trí) - Nga đã đăng tải đoạn video giới thiệu về lực lượng đặc nhiệm SSO tinh nhuệ hàng đầu của nước này, với những pha xử lý thể hiện kỹ năng chuyên nghiệp và ấn tượng như phim hành động.

Thứ năm, 27/02/2020 - 09:19

26 người chết vì virus Covid-19 ở Iran, 245 người nhiễm bệnh
26 người chết vì virus Covid-19 ở Iran, 245 người nhiễm bệnh

(Dân trí) - Iran xác nhận nước này có 26 người chết vì virus corona chủng mới (Covid-19). Số người mang mầm bệnh tại quốc gia này là 245, trong đó bao gồm 3 quan chức và chính trị gia cấp cao.

Thứ năm, 27/02/2020 - 08:11

Thủ tướng Nhật Bản đề nghị đóng cửa toàn bộ trường học do dịch corona
Thủ tướng Nhật Bản đề nghị đóng cửa toàn bộ trường học do dịch corona

(Dân trí) - Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đề nghị tất cả trường học trên cả nước sẽ tạm thời đóng cửa do lo ngại dịch corona bùng phát.

Thứ năm, 27/02/2020 - 06:22