Những con đập của Trung Quốc và cuộc khủng hoảng trên dòng Mekong

Dân trí Thông thường vào thời điểm này trong năm, nước sông Mekong dâng từ từ khi mùa mưa đến, mang lại cho các ngư dân những mẻ cá to.
>>Báo Anh viết về "cơn đói cát" do các đập thủy điện trên sông Mekong
>>Hệ lụy từ dự án phát triển thủy điện trên sông Mekong
>>Ngư dân Campuchia khốn khó vì đập thủy điện Trung Quốc trên sông Mekong

Những con đập của Trung Quốc và cuộc khủng hoảng trên dòng Mekong - 1

Một ngư dân đánh bắt trên sông Mekong tại tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan (Ảnh: Reuters)

Mực nước xuống thấp chưa từng có

Nhưng thay vào đó, nước sông Mekong tại Thái Lan năm nay xuống tới mức thấp chưa từng có và cá rất bé.

Các nhà khoa học và người dân sống dọc sông Mekong đang lo ngại rằng ảnh hưởng của đợt hạn hán nghiêm trọng nhất trong nhiều năm qua càng trở nên trầm trọng do các con đập ở đầu nguồn, làm gia tăng viễn cảnh về sự thay đổi vĩnh viễn trên dòng sông vốn nuôi sống một trong những vùng trồng lúa quan trọng nhất ở Đông Nam Á.

Một lời hứa của Trung Quốc nhằm xả nước từ đập thủy điện để giảm bớt cuộc khủng hoảng chỉ làm gia tăng những lo ngại về mức độ mà các quy trình tự nhiên - và các cộng đồng vốn sống nhờ vào nó trong nhiều thế hệ qua - đã bị phá vỡ mãi mãi.

“Giờ đây Trung Quốc đã hoàn toàn kiểm soát nguồn nước”, Premrudee Deoruong, từ Nhóm giám sát đầu tư đập, một tổ chức về môi trường, nhận định. “Từ bây giờ, có một lo ngại là những người xây đập sẽ kiểm soát nguồn nước”.

Tại tỉnh Nakhon Phanom ở đông bắc Thái Lan, nơi dòng sông tạo thành biên giới với Lào, mực nước của sông Mekong đã rơi xuống ngưỡng dưới 1,5 mét trong tuần này. Trong khi đó, độ sâu trung bình thông thường trong năm tại cùng khu vực là 8 mét.

Những con đập của Trung Quốc và cuộc khủng hoảng trên dòng Mekong - 2

Mực nước sông Mekong đang xuống mức thấp kỷ lục (Ảnh: Reuters)

“Điều mà tôi nhìn thấy trong năm nay chưa từng xảy ra trước đó”, Sun Prompakdee, 60 tuổi, người đã đánh bắt trên sông Mekong tại làng Ban Nong Chan trong nhiều năm qua, cho hay. “Giờ đây, chúng tôi chỉ đánh bắt được những con cá nhỏ, không còn cá to vì nước rất thấp”.

Mực nước sông thấp một phần là do hạn hán, khi mưa trong 60 ngày qua đá giảm hơn 40% so với mức trung bình của năm.

Những đập thủy điện ở thượng lưu

Nhưng một nguyên nhân nữa là do các đập thủy điện ở đầu nguồn đã chặn nguồn nước vào thời điểm cần nhất. Đập thủy điện Jinghong của Trung Quốc cho biết hồi đầu tháng 7 rằng lượng nước xả từ đập này sẽ giảm một nửa để phục vụ việc bảo trì lưới điện tại khu vực thượng lưu của sông Mê Công (mà Trung Quốc gọi là Lancang).

Sau đó, đập thủy điện mới Xayaburi, đang được công ty Thái Lan xây dựng tại Lào nhằm cung cấp điện cho Thái Lan, bắt đầu chạy thử vào ngày 15/7.

Những con đập của Trung Quốc và cuộc khủng hoảng trên dòng Mekong - 3

Cuộc sống của hàng triệu người đang bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi của dòng chảy trên sông Mekong (Ảnh: Reuters)

“Đó là dấu hiệu cho thấy những khó khăn trong việc khởi động và vận hành các dự án lớn trong một hệ thống dễ bị ảnh hưởng bởi những thay đổi theo mùa vụ, cùng thời điểm các tác động của biến đổi khí hậu đang trở nên rõ ràng”, nhà nghiên cứu Brian Eyler, tác giả của cuốn sách “Những ngày cuối cùng của sông Mekong”, nhận định.

Đó là một cơn ác mộng mà những quốc gia ở hạ nguồn - Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam - nơi hàng triệu người đang sống nhờ vào con sông vốn mang lại sự trù phú cho các vương quốc cổ đại trong vùng.

Đối mặt với tình trạng thiếu nước tại các thành phố và cánh đồng, Thái Lan đã đề nghị các nông dân ngừng trồng thêm lúa.

Bộ Ngoại giao Thái Lan cho biết đã mời đại sứ Trung Quốc tới “để thảo luận về các cách thức nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng liên quan tới hạn hán và biến đổi khí hậu”. Đại sứ quán Trung Quốc tại Thái Lan không phản hồi đề nghị bình luận về cuộc gặp, cũng như tình trạng thiếu nước trên sông Mekong.

Chỉ 2 tuần trước cuộc khủng hoảng, đại sứ quán Trung Quốc đã ra một tuyên bố hứa lưu tâm tới con sông mà nước này nói “thể hiện việc gắn kết tự nhiên của sự hỗ trợ lẫn nhau”.

Thái Lan cũng đề nghị Lào xả đập Xayaburi.

Cả Trung Quốc và Lào đều đồng ý xả thêm nước để giải quyết tình trạng thiếu nước hiện nay, Bộ Ngoại giao Thái Lan cho biết. Sau đó, mực nước tại Nakhon Phanom đã bắt đầu tăng lên.

Tương lai đáng báo động của dòng Mekong

Nhưng các nhà môi trường nói rằng tình trạng thiếu nước đột ngột là một dấu hiệu cảnh báo về tương lai của Mekong, hệ động thực vật của nó, trong đó có loài cá khổng lồ có nguy cơ tuyệt chủng.

Tổng cộng 11 con đập của Trung Quốc trên dòng Mekong, với có thể tạo ra trên 21.300 MW điện, đang làm khó cho các nước láng giềng. Kế hoạch xây dựng 8 đập khác ở lực vực sông - sông chính và các nhánh của nó - có thể bổ sung thêm gần 6.000 MW, theo Trung tâm Stimson tại Washington (Mỹ).

Những con đập của Trung Quốc và cuộc khủng hoảng trên dòng Mekong - 4

Mực nước xuống thấp khiến Mekong giờ đây không còn những loài cá lớn (Ảnh: Reuters)

Các đập thủy điện tại Lào nhỏ hơn nhiều và hiện 64 đập tạo ra chưa tới 5.700 MW, nhưng cũng có 63 con đập khác đang được xây dựng và các kế hoạch nhằm xây thêm hơn 300 đập khác có thể đưa sản lượng điện của Lào vượt Trung Quốc.

“Người ta đang sử dụng con sông chỉ vì một mục đích là thủy điện, và những người khác đang bị thiệt thòi”, Pianporn Deetes, từ tổ chức Các con sông thế giới, nói.

Theo bà Deetes, việc Trung Quốc tuyên bố các con đập có thể giúp điều chỉnh mực nước trên sông Mekong - cấp thêm nước vào mùa khô và trữ nước vào mùa mùa - đã gây ra những lo ngại.

Cuộc sống trên sông đã thích với lũ mùa mưa vốn mang phù sa và cho phép cá di cư, và mùa khô là điểm thích hợp để các loài chim sinh sản. Việc cố gắng thay đổi dòng chảy của sông thông qua việc điều chỉnh xả nước từ các con đập có thể dẫn tới những thay đổi không thể dự đoán được, vốn có thể khiến xóa sổ các thuyền bè và các loài động vật.

Các ngư dân của tỉnh Nakhon Phanom đã bắt đầu sử dụng những loại lưới nhỏ hơn để đánh bắt các loài cá nhỏ hơn. Họ đi đánh bắt ít hơn và cũng kiếm tiền cũng ít hơn.

“Tôi ước gì hình thái theo mùa có thể trở lại để cá đẻ trứng như trước kia”, ngư dân Chai Haikamsri, 47 tuổi, nói. “Tôi ước các con đập không làm cản trở điều này nữa”.

An Bình

Theo Reuters

MỚI NHẤT
Iran bị nghi thử tên lửa đạn đạo bay xa 1.000 km
Iran bị nghi thử tên lửa đạn đạo bay xa 1.000 km

(Dân trí) - Iran bị nghi đã thử một tên lửa đạn đạo tầm trung hồi đầu tuần này giữa lúc căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, truyền thông Mỹ đưa tin.

Thứ sáu, 26/07/2019 - 11:58

Ông Kim Jong-un tươi cười khi thị sát phóng tên lửa
Ông Kim Jong-un tươi cười khi thị sát phóng tên lửa

(Dân trí) - Những hình ảnh do truyền thông nhà nước Triều Tiên công bố cho thấy nhà lãnh đạo Kim Jong-un tươi cười vui vẻ khi thị sát vụ phóng tên lửa hôm 25/7.

Thứ sáu, 26/07/2019 - 11:41

“Cơn khát” gỗ của Trung Quốc càn quét những cánh rừng ở Nga
“Cơn khát” gỗ của Trung Quốc càn quét những cánh rừng ở Nga

(Dân trí) - Làn sóng đổ bộ của người Trung Quốc vào khu vực Siberia để khai thác gỗ đã dẫn đến những tác động tiêu cực và phản ứng bất mãn của người dân Nga.

Thứ sáu, 26/07/2019 - 11:00

Học giả quốc tế khẳng định Trung Quốc vi phạm chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông
Học giả quốc tế khẳng định Trung Quốc vi phạm chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông

Các hoạt động khảo sát địa chất của Trung Quốc rõ ràng đã vi phạm vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam ở bãi Tư Chính.

Thứ sáu, 26/07/2019 - 09:52

Trung Quốc: Mải chụp ảnh, bác sĩ phớt lờ điều trị khiến bệnh nhân nguy kịch qua đời
Trung Quốc: Mải chụp ảnh, bác sĩ phớt lờ điều trị khiến bệnh nhân nguy kịch qua đời

(Dân trí) - Giới chức Trung Quốc đang mở cuộc điều tra vụ việc một bệnh nhân nguy kịch đã qua đời sau khi bị các bác sĩ và y tá điều trị phớt lờ do họ đang bận chụp ảnh.

Thứ sáu, 26/07/2019 - 09:48

Hãi hùng khoảnh khắc cầu sập khiến nước lũ cuốn 2 quân nhân Campuchia
Hãi hùng khoảnh khắc cầu sập khiến nước lũ cuốn 2 quân nhân Campuchia

(Dân trí) - Hai quân nhân Campuchia đã mất tích sau khi rơi xuống nước lũ chảy xiết do cây cầu 2 người đi qua bị sập trong điều kiện thời tiết nguy hiểm.

Thứ sáu, 26/07/2019 - 08:38

Hạ cánh bất thành, máy bay không quân Pháp lao xuống đường cao tốc
Hạ cánh bất thành, máy bay không quân Pháp lao xuống đường cao tốc

(Dân trí) - Một máy bay thuộc đội bay nhào lộn của Không quân Pháp đã rơi xuống đường cao tốc ở khu vực phía nam trong lúc đang tìm cách hạ cánh.

Thứ sáu, 26/07/2019 - 07:55

Ukraine thả các thủy thủ tàu dầu Nga
Ukraine thả các thủy thủ tàu dầu Nga

(Dân trí) - Một quan chức Nga cho biết thủy thủ đoàn trên tàu dầu Nga bị Ukraine bắt đang trên đường trở về nhà, tuy nhiên con tàu vẫn bị phía Kiev bắt giữ.

Thứ sáu, 26/07/2019 - 07:47

Triều Tiên tuyên bố thử vũ khí mới để “cảnh cáo” Hàn Quốc
Triều Tiên tuyên bố thử vũ khí mới để “cảnh cáo” Hàn Quốc

(Dân trí) - Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã thị sát vụ phóng tên lửa mới để “cảnh cáo” việc Hàn Quốc tiến hành tập trận chung.

Thứ sáu, 26/07/2019 - 07:14

“Người bay” Pháp rơi xuống biển trong hành trình bay sang Anh
“Người bay” Pháp rơi xuống biển trong hành trình bay sang Anh

(Dân trí) - "Người bay" Pháp Franky Zapata đã rơi xuống biển khi tìm cách hạ cánh giữa đường để tiếp liệu trong hành trình bay sang Anh.

Thứ năm, 25/07/2019 - 10:32

Ukraine bắt tàu Nga, Moscow cảnh báo hậu quả
Ukraine bắt tàu Nga, Moscow cảnh báo hậu quả

(Dân trí) - Ukraine hôm nay thông báo đã bắt một tàu chở dầu Nga, sự việc khiến Moscow giận dữ và cảnh báo Kiev sẽ phải gánh hậu quả.

Thứ năm, 25/07/2019 - 09:14

Thót tim cảnh bé trai bị cuốn vào băng chuyền hành lý tại sân bay Mỹ
Thót tim cảnh bé trai bị cuốn vào băng chuyền hành lý tại sân bay Mỹ

(Dân trí) - Một bé trai do sơ ý đã ngã vào băng chuyền hành lý tại sân bay Atlanta, Mỹ và bị cuốn đi suốt một “hành trình” dài.

Thứ năm, 25/07/2019 - 08:09

ĐÁNG QUAN TÂM
Nga vẫn bàn giao S-400 cho Trung Quốc dù bị Mỹ trừng phạt
Nga vẫn bàn giao S-400 cho Trung Quốc dù bị Mỹ trừng phạt

(Dân trí) - Nga vẫn bàn giao hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 cho Trung Quốc dù thỏa thuận vũ khí giữa hai nước vấp phải các lệnh trừng phạt của Mỹ, truyền thông Nga đưa tin.

Thứ năm, 25/07/2019 - 06:13

Tiêm kích Su-35 - “Vua” tác chiến trên không
Tiêm kích Su-35 - “Vua” tác chiến trên không

Tiêm kích Su-35 là đỉnh cao về thiết kế và là máy bay chiến đấu phản lực mạnh nhất từng được Nga chế tạo.

Thứ năm, 25/07/2019 - 05:46

Lập trường cứng rắn với Trung Quốc của tân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ
Lập trường cứng rắn với Trung Quốc của tân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ

(Dân trí) - Tân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper đã đưa ra nhiều tuyên bố cứng rắn nhằm vào Trung Quốc, quốc gia được xem là đối thủ cạnh tranh hàng đầu của Washington.

Thứ năm, 25/07/2019 - 04:45

Bạn gái kém 24 tuổi của tân Thủ tướng Anh gây chú ý
Bạn gái kém 24 tuổi của tân Thủ tướng Anh gây chú ý

(Dân trí) - Khi ông Boris Johnson, 55 tuổi, chính thức trở thành Thủ tướng Anh, người bạn gái kém 24 tuổi Carrie Symonds của ông cũng trở thành tâm điểm chú ý của giới truyền thông nước này.

Thứ năm, 25/07/2019 - 03:34

Nguy cơ chiến tranh trên biển Hoa Đông
Nguy cơ chiến tranh trên biển Hoa Đông

Lần đầu tiên, vòng xoáy mâu thuẫn Nga-Trung-Nhật-Hàn rơi vào tình trạng khó kiểm soát sau một loạt diễn biến căng thẳng thời gian gần đây.

Thứ năm, 25/07/2019 - 02:59

Triều Tiên có thể đã phóng tên lửa “chưa từng thấy trước đây”
Triều Tiên có thể đã phóng tên lửa “chưa từng thấy trước đây”

(Dân trí) - Quân đội Hàn Quốc nhận định một trong hai tên lửa do Triều Tiên phóng đi vào sáng nay 25/7 là “loại tên lửa mới” chưa từng thấy trước đây.

Thứ năm, 25/07/2019 - 02:48

Iran lên tiếng về nghi vấn Mỹ bắn rơi 2 máy bay không người lái của Tehran
Iran lên tiếng về nghi vấn Mỹ bắn rơi 2 máy bay không người lái của Tehran

(Dân trí) - Iran đã bác bỏ tuyên bố trước đó của một tướng cấp cao Mỹ rằng Washington có thể đã bắn rơi 2 máy bay không người lái (UAV) của Tehran trên eo biển Hormuz.

Thứ năm, 25/07/2019 - 12:07

Tân Thủ tướng Boris Johnson có phải “Donald Trump của nước Anh”?
Tân Thủ tướng Boris Johnson có phải “Donald Trump của nước Anh”?

Giống Tổng thống Trump, tân Thủ tướng Anh đề cao việc kiểm soát nhập cư và khôi phục vị thế của đất nước trong các vấn đề quan trọng trên thế giới.

Thứ năm, 25/07/2019 - 11:36

Cựu hoa hậu Nga sẵn sàng cho con trai thử ADN với cựu vương Malaysia
Cựu hoa hậu Nga sẵn sàng cho con trai thử ADN với cựu vương Malaysia

(Dân trí) - Cựu hoa hậu Moscow 2015 Oksana Voevodina dường như sẵn sàng để con trai thử ADN với cựu vương Malaysia Muhammad V nhằm làm rõ nghi vấn cậu bé không mang dòng máu hoàng tộc là sai sự thật.

Thứ năm, 25/07/2019 - 11:30

Mỹ trang bị tên lửa có thể “làm mù” phòng không đối phương cho tiêm kích F-35
Mỹ trang bị tên lửa có thể “làm mù” phòng không đối phương cho tiêm kích F-35

(Dân trí) - Trong bối cảnh các đối thủ đang phát triển các hệ thống phòng thủ ngày càng uy lực, Mỹ đang bắt tay vào trang bị tên lửa mới cho máy bay chiến đấu F-35 có khả năng tiêu diệt, “làm mù” các tổ hợp phòng không từ khoảng cách xa.

Thứ năm, 25/07/2019 - 10:22

Chuyên gia Mỹ chỉ ra chiến lược ngăn cản của Trung Quốc dựa "đường lưỡi bò" đơn phương
Chuyên gia Mỹ chỉ ra chiến lược ngăn cản của Trung Quốc dựa "đường lưỡi bò" đơn phương

(Dân trí) - Chuyên gia Mỹ Gregory Poling cho rằng Trung Quốc dường như quyết ngăn cản các hoạt động khai thác dầu khí của các nước láng giềng ở bất cứ đâu bên trong trong "đường lưỡi bò" đơn phương ở Biển Đông, đồng thời sử dụng sự hăm dọa và đe dọa để áp đặt các đòi hỏi chủ quyền đơn phương.

Thứ năm, 25/07/2019 - 10:19

Video phi công Mỹ diễn tập "ghế nóng" trên máy bay chiến đấu F-22
Video phi công Mỹ diễn tập "ghế nóng" trên máy bay chiến đấu F-22

(Dân trí) - Quân đội Mỹ đăng tải đoạn video ghi lại cảnh các phi công của máy bay chiến đấu mang biệt danh "chim ăn thịt" F-22 thực hiện bài diễn tập “ghế nóng”.

Thứ năm, 25/07/2019 - 08:43