Nữ nhà báo đoạt giải Pulitzer và loạt bài chấn động về Việt Nam

Deborah Nelson – nữ nhà báo điều tra người Mỹ, phóng viên của The Los Angeles Times, người đã từng đoạt giải báo chí danh giá Pulitzer, là tác giả của loạt bài viết phơi bày tội ác lính Mỹ gây ra ở Việt Nam trong cuộc thảm sát Mỹ Lai gần 50 năm về trước.


Nhà báo Deborah Nelson

Nhà báo Deborah Nelson

Vượt nửa vòng trái đất, dành thời gian hàng năm trời để gõ cửa từng ngôi nhà những cựu binh tham gia cuộc thảm sát 19 người vô tội ở Việt Nam vào tháng 2/1968, Deborah Nelson thuyết phục họ lên tiếng về vụ việc tưởng như đã được lãng quên. Bà cũng là người nhiều tháng trời lặn lội ở Việt Nam tìm gặp những nhân chứng để tái hiện một câu chuyện kinh hoàng.

Hơn tất cả, nữ nhà báo đã trao cho những người lính Mỹ tham gia cuộc thảm sát mà họ phải thực hiện theo mệnh lệnh một cơ hội, đó là được nói lời xin lỗi những nạn nhân của họ!

Những ngày giữa tháng 5/2017, sau 12 năm loạt bài “Phía sau tội ác” được đăng tải, Deborah Nelson chia sẻ những câu chuyện của một nhà báo đầy lương tâm.

Lật lại lịch sử

Tháng 2/1968, một tháng trước cuộc thảm sát tai tiếng ở Mỹ Lai, một đơn vị lính Mỹ ở miền Trung Việt Nam đi càn qua một ngôi làng nhỏ, bắt được 19 người dân không có vũ trang – bao gồm phụ nữ, trẻ em, thiếu niên và một người đàn ông lớn tuổi.

Hôm đó, toán lính nhận được mệnh lệnh “giết sạch những gì di động”. Họ dồn dân làng vào nơi trống trải rồi nã đạn. Sau vụ việc, thanh tra quân đội lấy lời khai có tuyên thệ của hàng tá binh sĩ, thu thập được nhiều chi tiết ám ảnh miêu tả lại cuộc thảm sát. Tuy nhiên, vụ việc bị chìm xuồng, không ai bị kết tội.

Những lời khai đó – và ghi nhận của hàng trăm cựu chiến binh Mỹ khác từng chứng kiến các vụ thảm sát, giết chóc, cưỡng hiếp, tra tấn – được Ban tham mưu lục quân Mỹ những năm 1970 đưa vào diện hồ sơ đặc biệt cần lưu trữ bí mật và cất kỹ suốt ba mươi năm. Hồ sơ bao gồm cả những vụ việc đã được chứng minh liên can đến hơn 300 lời cáo buộc, liên đới đến thành viên mọi sư đoàn lớn từng tham gia cuộc chiến.

Năm 2005, nữ nhà báo Deborah Nelson và nhà sử học quân sự Nicholas Turse đã cùng nhau bắt tay tìm hiểu sự thật phía sau những chồng hồ sơ mật. Những bài báo sau đó đã được đăng tải, và được in thành cuốn sách “Phía sau cuộc chiến” – câu chuyện đầy đủ nhất về quá trình hai tác giả đi tìm câu trả lời từ những người bị cáo buộc phạm vào tội ác chiến tranh, từ những nhân chứng cáo buộc và cả các quan chức cấp cao đã che giấu sự thật.


 Ảnh: Di Linh

Ảnh: Di Linh

“Phía sau tội ác” lần đầu tiên nhìn thẳng vào những bí mật đen tối nhất về cuộc chiến ở Việt Nam, cũng là lời bào chữa cho những cựu lính Mỹ đã dũng cảm phản đối cuộc chiến tranh phi nghĩa cũng như những nhà hoạt động chính trị phản chiến của thời đại - những người kêu gọi sự cảm thông của cộng đồng với những sai lầm trong quá khứ.

Đã hơn 10 năm trôi qua, thế nhưng, Deborah Nelson vẫn không quên một chi tiết dù là nhỏ nhất về thời gian bà cùng cộng sự thực hiện điều tra vụ việc này. Bà nói, theo quy định của luật pháp tại Mỹ, sau 30 năm, tất cả các hồ sơ mật – những thứ được cất giữ không được phép tiết lộ, sẽ không còn là mật nữa.

Thế nhưng, để biến những tài liệu khô cứng thu thập được, “giải mật” nó bằng những câu chuyện, những nhân chứng, những lời thú tội của tất cả các nhân vật có liên quan, gồm cả nạn nhân, nhân chứng và những lính Mỹ…, thì đó lại là một công việc khổng lồ, và cần rất nhiều kỹ năng, nghiệp vụ nghề nghiệp mới làm được.

“Tôi nhớ đó là năm 2005, tôi bắt đầu tiếp cận núi hồ sơ khổng lồ này, bao gồm 9.000 tập tài liệu. Tất cả, nó được lưu trữ tại một căn phòng khổng lồ như một cái thư viện lớn. Thời gian đã khiến bụi phủ lên chúng những dấu tích. Tôi phải bắc ghế, thậm chí bắc thang để với được nó” – Deborah Nelson nói.

Chạm tay vào những tài liệu trước đó là mật, Deborah nói, giống như chạm tới một khối băng khổng lồ, và hơn hết, nó liên quan tới danh dự, lương tâm của những người trong cuộc.

Bằng một phương pháp rất khoa học, Deborah phân nhóm chúng ra, tất cả thể hiện trên một bảng exel, theo nhiều khung cột, cái mà bà gọi là phương pháp phân loại dữ liệu.

“Thông tin nó rất khổng lồ. Có cả những con số. Tôi phải làm như vậy để mình không bị quên, không bỏ sót thông tin, lựa chọn và sử dụng các thông tin cần thiết, đặt những câu hỏi về những thông tin mà cảm thấy băn khoăn, cần được những người trong cuộc giải thích”.

Từ bảng dữ liệu này, Deborah Nelson nói rằng, bà lên kế hoạch trong đầu, là cần phải trực tiếp gặp những cựu binh tham gia cuộc thảm sát đó – những người có tội đối với những nạn nhân. Một nhóm đối tượng khác, đó là những nhân chứng, người nhà của các nạn nhân – những người mà bà chưa từng gặp, chưa từng đặt chân tới Việt Nam, nhưng không thể không đến, nếu như muốn điều tra sự việc một cách đầy đủ, toàn diện nhất.

Một khó khăn khác, đó là 30 năm đã trôi qua, những cựu binh bây giờ đã già, người còn, người mất. Và, làm thế nào để có thể thuyết phục được họ nói về câu chuyện mà chắc chắn, ai cũng sẽ lảng tránh?

Lại dựa trên phân tích dữ liệu. Deborah Nelson đã lên trang web quản lý nhân thân của các công dân Mỹ. Trang web này được công bố công khai. Bà sử dụng thông tin từ đây, để tìm địa chỉ nhà của các cựu binh mà bà sẽ gặp.

Thoáng trong ánh mắt xa xăm màu xanh, cặp kính cận nhòe hơi nước… Không thể đoán tuổi của nữ nhà báo dày dặn kinh nghiệm đã từng thực hiện điều tra nhiều vụ việc đình đám này. Tất cả từ bà, toát lên sức sống, sự trẻ trung của một trái tim đầy nhiệt huyết, đam mê.

Tôi, một đồng nghiệp thế hệ sau của bà, dù không cùng ngôn ngữ, nhưng cùng chung một đam mê, sự dấn thân, lòng yêu nghề, yêu những thông tin quý giá mà mình phải vất vả mới có được.

Trong một thoáng gần như bất chợt, tôi như cảm nhận được những cảm hứng bất tận đối với nghề báo mà Deborah Nelson truyền sang tôi, ngay lúc này…

Theo Di Linh

TuanVietNam

MỚI NHẤT
Ô tô chở đầy vũ khí lao vào cảnh sát gần dinh tổng thống Pháp
Ô tô chở đầy vũ khí lao vào cảnh sát gần dinh tổng thống Pháp

(Dân trí) - Một người đàn ông đã lao chiếc xe chở đầy vũ khí về phía cảnh sát trên đại lộ Champs-Elysee gần dinh tổng thống ở thủ đô Paris, Pháp vào hôm qua 19/6. Chiếc xe sau đó đã phát nổ và tài xế thiệt mạng.

Thứ ba, 20/06/2017 - 06:37

Trung Quốc phát hiện khu ổ chuột 400 dân ở tầng hầm chung cư cao cấp
Trung Quốc phát hiện khu ổ chuột 400 dân ở tầng hầm chung cư cao cấp

(Dân trí) - Các cư dân sống tại khu căn hộ cao cấp ở thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc đã rất bất ngờ khi biết họ đang sống phía trên một khu ổ chuột dưới lòng đất.

Thứ ba, 20/06/2017 - 12:04

Quân đội Philippines tìm thấy lượng ma túy đá giá 2 triệu USD bị phiến quân bỏ lại
Quân đội Philippines tìm thấy lượng ma túy đá giá 2 triệu USD bị phiến quân bỏ lại

(Dân trí) - Trong nỗ lực càn quét nhóm phiến quân ra khỏi thành phố bị chiếm đóng Marawi, quân đội Philippines ngày 19/6 đã tìm thấy lượng ma túy đá trị giá khoảng 2 triệu USD, củng cố nghi ngờ rằng các phiến quân kiếm tiền bẩn thông qua hoạt động buôn lậu ma túy.

Thứ hai, 19/06/2017 - 11:57

Cô gái gốc Việt thiệt mạng trong vụ đánh bom ở Colombia
Cô gái gốc Việt thiệt mạng trong vụ đánh bom ở Colombia

(Dân trí) - Cô gái Pháp gốc Việt Julie Huynh đang tham gia một công việc tình nguyện tại Colombia thì thiệt mạng trong vụ đánh bom tại một trung tâm mua sắm đông đúc ở thủ đô Bogota cuối tuần qua.

Thứ hai, 19/06/2017 - 11:03

Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long xin lỗi dân vì anh em lục đục
Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long xin lỗi dân vì anh em lục đục

(Dân trí) - Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long hôm nay 19/6 đã lên tiếng xin lỗi người dân vì chuyện anh em bất hòa và tuyên bố sẽ dập tắt cáo buộc nói rằng ông đang lạm quyền, báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng cho biết.

Thứ hai, 19/06/2017 - 09:56

Chi tiết đáng ngờ trong vụ va chạm giữa tàu chiến Mỹ với tàu hàng Philippines
Chi tiết đáng ngờ trong vụ va chạm giữa tàu chiến Mỹ với tàu hàng Philippines

(Dân trí) - Nhật Bản đang tiến hành một cuộc điều tra về lý do phía tàu hàng Philippines chậm báo cáo vụ va chạm với tàu khu trục Mỹ gần 1 tiếng đồng hồ, hãng tin AP cho biết.

Thứ hai, 19/06/2017 - 09:19

Nga dọa trả đũa sau vụ Mỹ bắn rơi máy bay quân sự Syria
Nga dọa trả đũa sau vụ Mỹ bắn rơi máy bay quân sự Syria

(Dân trí) - Moscow hôm nay 19/6 cảnh báo, bất cứ máy bay nào của liên quân quốc tế do Mỹ đứng đầu bị phát hiện ở vùng phía tây sông Euraphates (Syria) sẽ trở thành mục tiêu của hệ thống phòng không Nga.

Thứ hai, 19/06/2017 - 08:25

Con út cố Thủ tướng Lý Quang Diệu: Tranh cãi gia đình là tổn thất cá nhân rất lớn
Con út cố Thủ tướng Lý Quang Diệu: Tranh cãi gia đình là tổn thất cá nhân rất lớn

(Dân trí) - Người em út Lý Hiển Dương của Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đã lên tiếng trong bối cảnh giới chức Singapore cho rằng các con của cố Thủ tướng Lý Quang Diệu nên “đóng cửa bảo nhau” sau những tranh cãi liên quan đến số phận ngôi nhà cổ của cha,

Thứ hai, 19/06/2017 - 05:23

Tàu chiến Nhật Bản đưa các sĩ quan Đông Nam Á thị sát Biển Đông
Tàu chiến Nhật Bản đưa các sĩ quan Đông Nam Á thị sát Biển Đông

(Dân trí) - Các sĩ quan quân sự của các nước Đông Nam Á hôm nay 19/6 đã bắt đầu chuyến thị sát kéo dài 4 ngày tại khu vực Biển Đông trên tàu sân bay trực thăng Izumo của Hải quân Nhật Bản. Đây là động thái mới nhất của Tokyo trong việc thách thức tầm ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực.

Thứ hai, 19/06/2017 - 05:20

Triển lãm hàng không lớn nhất thế giới khai mạc tại Paris
Triển lãm hàng không lớn nhất thế giới khai mạc tại Paris

(Dân trí) - Triển lãm Hàng không Paris (Paris Air Show) lần thứ 52 đã khai mạc tại Paris, Pháp ngày 19/6, hứa hẹn nhiều điểm mới đáng chú ý như sự xuất hiện lần đầu của các loại máy bay chiến đấu, cuộc chạy đua giữa hai “ông lớn” trong ngành hàng không là Airbus và Boeing hay sức ép đến từ những tên tuổi mới nổi trong ngành công nghiệp này.

Thứ hai, 19/06/2017 - 05:15

Ba nước Đông Nam Á tuần tra chung trên biển
Ba nước Đông Nam Á tuần tra chung trên biển

(Dân trí) - Các tàu và máy bay trực thăng của Indonesia, Philippines và Malaysia ngày 19/6 đã thực hiện diễn tập tuần tra biển tại gần căn cứ hải quân gần đảo Borneo, phía bắc Indonesia, trong nỗ lực kiểm soát tình hình an ninh tại vùng biển nơi phiến quân và cướp biển đang hoành hành.

Thứ hai, 19/06/2017 - 04:46

Mỹ sẽ kín đáo tuần tra Biển Đông
Mỹ sẽ kín đáo tuần tra Biển Đông

(Dân trí) - Các chiến dịch tuần tra của Mỹ nhằm đảm bảo tự do hàng hải tại khu vực Biển Đông sẽ không thay đổi dưới thời Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, kế hoạch này được cho là sẽ diễn ra “lặng thầm” hơn so với trước đây.

Thứ hai, 19/06/2017 - 04:12

ĐÁNG QUAN TÂM
Ông Obama sắp trở lại thăm Đông Nam Á
Ông Obama sắp trở lại thăm Đông Nam Á

(Dân trí) - Vào cuối tháng 6, cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ quay trở lại Đông Nam Á trong một chuyến thăm 2 ngày để tham gia một đại hội của người Indonesia tại thủ đô Jakarta, báo Straits Times cho biết ngày 19/6.

Thứ hai, 19/06/2017 - 03:34

19 người chết khi sơ tán khỏi thành phố bị phiến quân chiếm tại Philippines
19 người chết khi sơ tán khỏi thành phố bị phiến quân chiếm tại Philippines

(Dân trí) - Ít nhất 19 người đã thiệt mạng trong các trại tập trung đông đúc và mất vệ sinh sau khi tìm cách sơ tán khỏi thành phố Marawi, phía nam Philippines - nơi bị các phiến quân thân IS tấn công từ cách đây 4 tuần.

Thứ hai, 19/06/2017 - 03:12

Công bố chi tiết vụ tàu chiến Mỹ bị tàu hàng Philippines đâm móp
Công bố chi tiết vụ tàu chiến Mỹ bị tàu hàng Philippines đâm móp

(Dân trí) - Hải quân Mỹ ngày 18/6 đã công bố chi tiết về vụ tàu khu trục USS Fitzgerald va chạm với tàu hàng Philipines ở ngoài khơi Nhật Bản cuối tuần trước khiến 7 thủy thủ Mỹ thiệt mạng.

Thứ hai, 19/06/2017 - 03:00

Mỹ bắn hạ Su-22 và toan tính của các bên trên chiến trường Syria
Mỹ bắn hạ Su-22 và toan tính của các bên trên chiến trường Syria

Liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu ở Syria đã lần đầu bắn hạ máy bay chiến đấu của Lực lượng không quân Syria trên khu vực gần thành phố Raqqah.

Thứ hai, 19/06/2017 - 02:50

Chào đời ở độ cao hơn 10.000m, bé trai được miễn phí bay trọn đời
Chào đời ở độ cao hơn 10.000m, bé trai được miễn phí bay trọn đời

(Dân trí) - Hãng hàng không tư nhân Ấn Độ Jet Airways đã tặng vé bay miễn phí trọn đời cho một bé trai chào đời ngay trên chuyến bay của hãng từ Ả rập Xê út tới Ấn Độ hôm qua 18/6, BBC đưa tin.

Thứ hai, 19/06/2017 - 02:31

Tổng thống Costa Rica nuốt phải ong khi đang phát biểu
Tổng thống Costa Rica nuốt phải ong khi đang phát biểu

(Dân trí) - Tổng thống Costa Rica Luis Guillermo Solis Rivera đã vô tình nuốt phải một con ong bắp cày khi con vật này bay vo ve trước mặt nhà lãnh đạo trong lúc ông đang phát biểu.

Thứ hai, 19/06/2017 - 01:48

Nga sắp thử nghiệm nguyên mẫu "radar bay" thế hệ mới
Nga sắp thử nghiệm nguyên mẫu "radar bay" thế hệ mới

(Dân trí) - Máy bay cảnh báo sớm thế hệ mới của Nga, tên gọi "radar bay" Beriyev A-100 Premier, đang ở giai đoạn phát triển cuối cùng và hứa hẹn sẽ sớm bước vào giai đoạn thử nghiệm và sản xuất hàng loạt.

Thứ hai, 19/06/2017 - 12:26

Thủy thủ gốc Việt thiệt mạng trong vụ tàu chiến Mỹ va chạm tàu hàng Philippines
Thủy thủ gốc Việt thiệt mạng trong vụ tàu chiến Mỹ va chạm tàu hàng Philippines

(Dân trí) - Ngoc T Truong Huynh, 25 tuổi, thủy thủ gốc Việt, được xác định là một trong 7 thủy thủ trên tàu khu trục USS Fitzgerald của Hải quân Mỹ thiệt mạng sau vụ va chạm với tàu hàng Philippines hôm 17/6 ngoài khơi Nhật Bản, hãng tin AP cho biết.

Thứ hai, 19/06/2017 - 11:57

CIA và những thắng - bại trong cuộc chiến gián điệp chống Trung Quốc
CIA và những thắng - bại trong cuộc chiến gián điệp chống Trung Quốc

Ngày 20/5 vừa qua, tờ Thời báo New York đăng bài cho biết: “Từ năm 2010 đến nay, Trung Quốc đã phá tan mạng lưới gián điệp của CIA, khiến cơ quan này gánh chịu một trong những tổn thất lớn nhất trong mấy chục năm qua”.

Thứ hai, 19/06/2017 - 11:42

Máy bay chiến đấu Nga phô diễn sức mạnh tại giải đấu quốc tế
Máy bay chiến đấu Nga phô diễn sức mạnh tại giải đấu quốc tế

(Dân trí) - Các máy bay chiến đấu và tên lửa hiện đại của Nga đã cùng nhau thực hiện những màn trình diễn đẹp mắt và phô diễn kỹ năng tác chiến thiện nghệ trong khuôn khổ giải đấu không quân quốc tế thường niên Aviadarts đang diễn ra tại vùng Voronezh.

Thứ hai, 19/06/2017 - 11:12

Thủy thủ Mỹ tưởng tàu chiến bị tấn công khi va chạm tàu hàng Philippines
Thủy thủ Mỹ tưởng tàu chiến bị tấn công khi va chạm tàu hàng Philippines

(Dân trí) - Thời điểm tàu khu trục USS Fitzgerald va chạm với tàu hàng Philippines ở ngoài khơi Nhật Bản, nhiều thủy thủ trên tàu Mỹ đã nghĩ đó là một vụ tấn công và lập tức trang bị súng.

Thứ hai, 19/06/2017 - 11:08

Trận quyết chiến ở thành cổ Mosul với 150.000 con tin
Trận quyết chiến ở thành cổ Mosul với 150.000 con tin

Thành cổ Mosul - thành trì cuối cùng của IS ở Iraq chìm trong trận quyết chiến với 150.000 dân thường bị lấy làm lá chắn sống.

Thứ hai, 19/06/2017 - 10:33