Philippines, Trung Quốc, Mỹ và vụ kiện Biển Đông

Trước những bình luận gần đây của một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ về vụ kiện Philippines đưa ra trước Tòa Trọng tài Thường thực (PCA) ở La Haye, Hà Lan ngả theo hướng ủng hộ Manila, phản đối Bắc Kinh, Trung Quốc đã đưa ra những phản ứng gay gắt.
>>Cuộc chiến pháp lý ở Biển Đông: Sức lan tỏa của lẽ phải
>>Trung Quốc đơn độc trong vụ kiện của Philippines về Biển Đông

Philippines, Trung Quốc, Mỹ và vụ kiện Biển Đông - 1

Đầu tháng này, Philippines đã trình một vụ kiện ra trước PCA về những tuyên bố chủ quyền trên các vùng tranh chấp ở Biển Đông. Mặc dù vậy, Trung Quốc đã liên tục từ chối tham gia, đồng thời yêu cầu Philippines rút hồ sơ vụ kiện, ngồi vào bàn đàm phán song phương để giải quyết vấn đề.

Trong tuần qua, việc một quan chức Mỹ đã đưa ra những bình luận ủng hộ vụ kiện của  Philippines đã khiến Bắc Kinh nổi giận. Trung Quốc cho rằng Washington đang sử dụng ảnh hưởng của mình đề thúc đẩy vụ kiện đi đến một phán quyết cuối cùng sẽ gây bất lợi cho Trung Quốc.

Những bình luận "chọn phe" của Mỹ

Đó là những bình luận của Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Daniel Russel đầu tuần trước trong bài phát biểu tại hội nghị thường niên lần thứ 5 về Biển Đông của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) diễn ra tại thủ đô Washington D.C. .

Trong bài phát biểu của mình, ông Russel nói: “Chúng tôi không trung lập khi nói về vấn đề tuân thủ luật quốc tế. Chúng tôi sẽ trừng phạt mạnh tay khi nói đến chuyện tuân thủ luật pháp”.

Thêm vào đó, ông Russel còn nói rằng, trong bối cảnh cả Bắc Kinh và Manila đều đã ký kết Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS), cho nên về mặt luật pháp, cả hai cùng phải chịu sự ràng buộc theo phán quyết của tòa. Việc Mỹ không ủng hộ Trung Quốc trong tranh chấp ở Biển Đông là chuyện ai cũng tỏ nhưng những bình luận như trên chưa từng phát ra từ phía các quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ cho đến thời điểm diễn ra bài phát biểu của ông Russel.

Cũng trong đầu tháng này, một nhóm các nghị sĩ bao gồm các chủ tịch và thành viên của cả Hội đồng Quân sự Thượng viện Mỹ và Hội đồng Đối ngoại Thượng viện Mỹ đã đưa ra một tuyên bố ủng hộ Philippines. Tuyên bố cho hay: “…chúng tôi hoan nghênh Tổng thống Philippines Benigno Aquino III và chính phủ của ông trong việc cam kết theo đuổi vụ kiện này. Trong lúc Trung Quốc đang xây dựng và quân sự hóa các đảo nhân tạo ở Biển Đông và tăng cường sử dụng vũ lực để đạt được mục đích của nước này, chúng tôi cảm nhận được sự khích lệ khi thấy Manila tiếp tục nỗ lực giải quyết những tuyên bố này một cách hòa bình, phù hợp với luật quốc tế, và thông qua những cơ chế trọng tài quốc tế. Mỹ phải tiếp tục ủng hộ các đối tác và đồng minh của chúng ta, bao gồm Philippines”.

Phản ứng của Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 24/7 cho hay Mỹ đang cố tác động đến vụ kiện trọng tài về vấn đề Biển Đông để ủng hộ Philippines. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng (Lu Kang) nói: “Nhằm nỗ lực thúc đẩy vụ kiện tòa trọng tài đơn phương của Philippines, phía Mỹ hành động như một ‘thẩm phán bên ngoài phiên tòa’, vạch đường hướng cho tòa trọng tài được thành lập theo yêu cầu của Philippines. Điều này không phù hợp với vị thế nước Mỹ tuyên bố về vấn đề tranh chấp Biển Đông. Vì không phải là một bên liên quan trong vấn đề Biển Đông, Mỹ nên tuân thủ tuyên bố của nước này không chọn phe phái và kiềm chế có hành động đi ngược lại với sự ổn định và hòa bình của khu vực”.

Philippines, Trung Quốc, Mỹ và vụ kiện Biển Đông - 2

Vụ kiện Tòa trọng tài Quốc tế

Ngày 7/7, năm thẩm phán tại PCA đã lắng nghe phiên khai mạc của vụ kiện Philippines - Trung Quốc về những tuyên bố chủ quyền trên vùng tranh chấp ở Biển Đông. Trong thời hạn một tuần, với việc viện dẫn UNCLOS, Philippines hy vọng tuyết phục được tòa trọng tài rằng tòa có thẩm quyền trong việc xử lý những tranh chấp ở Biển Đông và nên có phán quyết can thiệp. Trong trường hợp PCA đưa ra phán quyết tòa có thẩm quyền, quyết định có thể được đưa ra trong khoảng thời gian 3 tháng tới.

Trong lúc này, Trung Quốc vẫn liên tục từ chối tham gia vụ kiện, đồng thời tranh luận rằng tòa không có thẩm quyền để can thiệp trong những tranh chấp ở Biển Đông. Mặt khác, nước này tiếp tục tìm kiếm giải pháp cho những xung đột trên Biển Đông thông qua các cuộc đàm phán song phương.

Theo Điều 298, nếu một quốc gia thành viên Công ước Luật biển 1982 tuyên bố vào bất cứ thời điểm nào rằng họ không chấp thuận một trong các thủ tục giải quyết tranh chấp mang tính chất bắt buộc liên quan đến một số loại tranh chấp nhất định, các bên tranh chấp khác không thể sử dụng thủ tục mang tính chất bắt buộc để chống lại quốc gia thành viên này khi có phát sinh các tranh chấp này.

Khi được tòa yêu cầu cung cấp phản luận cứ, Trung Quốc chỉ đưa ra một “văn bản bày tỏ quan điểm” tuyên bố tòa không có thẩm quyền xử lý những tranh chấp ở Biển Đông. Trung Quốc tranh luận rằng nước này được quyền phản đối tòa trọng tài trong tranh chấp về đường ranh giới, yêu sách lịch sử hoặc hoạt động quân sự bởi năm 2006 Trung Quốc đã đưa ra một tuyên bố chính thức viện dẫn điều 298 của UNCLOS.

Đồng thời, Trung Quốc cũng tranh luận rằng với việc lập hồ sơ vụ kiện, Philippines đã vi phạm Tuyên bố về cách ứng xử của các bên trên Biển Đông  (DOC), văn kiện được kí kết vào năm 2002 giữa Trung Quốc và các quốc gia thành viên ASEAN. DOC là một tuyên bố không mang tính ràng buộc, không khuyến khích các quốc gia tuyên bố chủ quyền có những hành động làm gia tăng căng thẳng ở khu vực tranh chấp.

Dù Trung Quốc đã từ chối tham gia vụ kiện, PCA đã cho Trung Quốc thời hạn đến ngày 17/8 để đưa ra bình luận về phiên tòa. Trung Quốc cũng được yêu cầu cung cấp lập trường của nước này về các vấn đề thẩm quyền trong vụ kiện. Dựa trên những phản ứng của Trung Quốc từ trước đến nay, khó có thể nói được nước này sẽ đưa ra bất cứ điều gì ngoại trừ tuyên bố bác bỏ phiên tòa, như Trung Quốc đã tuyên bố sẽ không công nhận bất kì sự phân xử nào của một tòa quốc tế.

Kết quả

Về vị trí chính thức trong vấn đề tranh chấp Biển Đông, Mỹ là một nước trung lập. Nhưng cần thấy rằng, Philippines là một đồng minh quan trọng của Mỹ trong khu vực và cả hai quốc gia này đã ký kết hiệp ước quốc phòng. Dù quan điểm chính thức của Mỹ là trung lập, song từ quan điểm của các quan chức chính phủ nước này, khó có thể nói Mỹ đóng vai trò trung lập trong tranh chấp ở Biển Đông. Nhìn tổng quan, những quan điểm rõ ràng của cộng đồng thế giới về vấn đề tranh chấp ở Biển Đông là cần thiết nhằm gây sức ép trước những hành vi bất chấp luật pháp quốc tế của Trung Quốc.

Trong khi đó, việc Trung Quốc từ chối tham gia vào một tòa trọng tài khiến dư luận quốc tế đặt ra câu hỏi: Liệu Trung Quốc có thật sự là một thành viên có trách nhiệm của cộng đồng toàn cầu, hay sự tích cực tham gia của quốc gia này chỉ diễn ra khi Trung Quốc là nước nắm ở đằng chuôi?

Theo Anh Minh/ValueWalk

Philippines, Trung Quốc, Mỹ và vụ kiện Biển Đông - 3

MỚI NHẤT
Thoát cấm vận, Iran nhắm mua hàng trăm tiêm kích cơ từ Trung Quốc, Nga
Thoát cấm vận, Iran nhắm mua hàng trăm tiêm kích cơ từ Trung Quốc, Nga

(Dân trí) - Một nguồn tin của trang Debka tiết lộ Tehran sắp sửa hoàn tất thương vụ mua 150 máy bay chiến đấu đa năng Chengdu J-10 của Trung Quốc, sau khi đặt mua 100 máy bay của Nga.

Thứ sáu, 31/07/2015 - 09:58

ASEAN-Trung Quốc nhất trí thương thảo quy tắc ứng xử trên Biển Đông
ASEAN-Trung Quốc nhất trí thương thảo quy tắc ứng xử trên Biển Đông

ASEAN và Trung Quốc nhất trí tiếp tục thực hiện hiệu quả toàn diện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), phù hợp với lợi ích chung, có lợi cho thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược Trung Quốc-ASEAN phát triển lành mạnh.

Thứ sáu, 31/07/2015 - 09:35

Người Trung Quốc sợ đi thang cuốn
Người Trung Quốc sợ đi thang cuốn

Sau vụ một phụ nữ Trung Quốc bị thang cuốn nuốt chửng hôm 26/7, người dân Trung Quốc tỏ ra lo sợ và vô cùng cẩn trọng khi bước chân lên các bậc thang máy này.

Thứ sáu, 31/07/2015 - 09:30

Philippines tố cáo Trung Quốc phá hoại 17 bãi đá thuộc Trường Sa
Philippines tố cáo Trung Quốc phá hoại 17 bãi đá thuộc Trường Sa

(Dân trí) - Thẩm phán Tòa án Tối cao Philippines Antonio Carpio tuần này cáo buộc Trung Quốc đã phá hủy các rạn san hô tại 17 bãi đá ở quần đảo Trường Sa, sau khi rầm rộ tiến hành các hoạt động cải tạo đất trái phép quy mô lớn tại Biển Đông.

Thứ sáu, 31/07/2015 - 08:12

Trung Quốc khai trừ đảng Thượng tướng Quách Bá Hùng
Trung Quốc khai trừ đảng Thượng tướng Quách Bá Hùng

(Dân trí) - Bộ Chính trị đảng Cộng sản Trung Quốc ngày 30/7 đã quyết định khai trừ đảng đối với Thượng tướng Quách Bá Hùng, nguyên Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trung Quốc (CMC), do tham nhũng và nhận hối lộ.

Thứ sáu, 31/07/2015 - 08:10

Nữ quản giáo nhận tiếp tay cho tù nhân - người tình, vượt ngục
Nữ quản giáo nhận tiếp tay cho tù nhân - người tình, vượt ngục

Cựu nhân viên nhà tù Clinton ở New York, Mỹ hôm 28-7 đã nhận tội tuồn lưỡi cưa và mũi khoan nhét trong thịt hamburger đông lạnh cho Richard W. Matt và David Sweat, hai tù nhân bị kết án vì tội giết người, giúp chúng thực hiện vụ vượt ngục táo tợn thoát khỏi một nhà tù được canh phòng cẩn mật hồi tháng trước.

Thứ sáu, 31/07/2015 - 08:00

Sống sót thần kỳ sau cú ngã từ tầng 17
Sống sót thần kỳ sau cú ngã từ tầng 17

(Dân trí) - Khoảnh khắc một người đàn ông Chile mất thăng bằng rồi rơi từ ban công tầng 17 trúng một chiếc ô tô đậu bên dưới đã được camera giám sát ghi lại.

Thứ sáu, 31/07/2015 - 07:54

5 lý do để tin mảnh vỡ là của MH370
5 lý do để tin mảnh vỡ là của MH370

(Dân trí) - Các thông tin như hình dạng của bộ phận cánh, số serial, địa điểm và thậm chí là sự xuất hiện của những con hàu đều có thể giúp chứng minh mảnh vỡ được tìm thấy trên đảo Reunion ở Ấn Độ Dương là của chiếc máy bay mất tích MH370.

Thứ sáu, 31/07/2015 - 07:19

Hy vọng mới trong cuộc tìm kiếm máy bay mất tích MH370
Hy vọng mới trong cuộc tìm kiếm máy bay mất tích MH370

Hy vọng giải mã vụ mất tích bí ẩn của chiếc máy bay Boeing 777 mang số hiệu MH370 của Hãng hàng không Malaysia Airlines đã nhen nhóm sau khi Không quân Pháp phát hiện một mảnh vỡ nghi là của chiếc máy bay xấu số này.

Thứ sáu, 31/07/2015 - 06:30

3.500 người trốn sang Anh qua đường hầm xuyên biển
3.500 người trốn sang Anh qua đường hầm xuyên biển

(Dân trí) - Chỉ trong vòng hai ngày qua, 3.500 người đã cố gắng di cư vào Anh từ đường hầm qua eo biển Manche nối liền Pháp và Anh, khiến hệ thống giao thông gián đoạn. Hiện ít nhất1 người di cư đã thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.

Thứ sáu, 31/07/2015 - 06:16

Putin đưa ra học thuyết mới nhằm thoát bao vây, cô lập?
Putin đưa ra học thuyết mới nhằm thoát bao vây, cô lập?

Với “Học thuyết biển” mới này, nước Nga muốn thoát ra khỏi tình thế bị bao vây, cô lập, hướng tới lấy lại một sức mạnh có tính toàn cầu và một định hướng chiến lược lâu dài?

Thứ sáu, 31/07/2015 - 04:00

Thoát vỡ nợ, Hy Lạp đối mặt ngay khủng hoảng khác
Thoát vỡ nợ, Hy Lạp đối mặt ngay khủng hoảng khác

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng mới vẫn tiềm ẩn ở Hy Lạp, nước này không chỉ cần một gói cứu trợ thứ 3, mà còn cần được tái cơ cấu nợ.

Thứ sáu, 31/07/2015 - 02:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Trung Quốc nói Mỹ quân sự hóa Biển Đông
Trung Quốc nói Mỹ quân sự hóa Biển Đông

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngày 30/7 cáo buộc Mỹ "quân sự hóa" Biển Đông bằng việc tiến hành các cuộc tuần tra và diễn tập quân sự chung tại đây, gia tăng giọng điệu chỉ trích trước một hội nghị an ninh khu vực quan trọng ở Malaysia vào tuần tới.f

Thứ năm, 30/07/2015 - 10:27

Tiệc kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ
Tiệc kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ

Tối 30/7, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam phối hợp cùng Bộ Ngoại giao tổ chức ​tiệc chiêu đãi kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao Việt Nam-Hoa Kỳ.

Thứ năm, 30/07/2015 - 10:04

Trung Quốc: Thăng giáng minh bạch, quyết đấu tham nhũng
Trung Quốc: Thăng giáng minh bạch, quyết đấu tham nhũng

Văn phòng Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (CPC) ngày 28/7 thông báo CPC đã ban hành quy định mới về đề bạt và giáng cấp cán bộ, đồng thời tăng cường quản lý nhằm xây dựng môi trường chính trị lành mạnh, minh bạch đặc biệt trong việc quản lý và sử dụng cán bộ, hỗ trợ cho cuộc chiến chống tham nhũng…

Thứ năm, 30/07/2015 - 10:00

Tìm thấy vali gần nơi phát hiện mảnh vỡ máy bay nghi của MH370
Tìm thấy vali gần nơi phát hiện mảnh vỡ máy bay nghi của MH370

(Dân trí) - Những phần còn lại của một chiếc vali rách nát đã được tìm thấy gần vị trí phát hiện mảnh vỡ nghi của máy bay MH370, trong khi cơ quan chức năng đã đưa phần cánh tà tới Pháp để tiến hành khám nghiệm.

Thứ năm, 30/07/2015 - 09:57

Ông Kim Jong-un thị sát diễn tập chiến tranh chống Mỹ, Hàn
Ông Kim Jong-un thị sát diễn tập chiến tranh chống Mỹ, Hàn

(Dân trí) - Truyền thông Triều Tiên hôm nay đưa tin nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã thị sát cuộc diễn tập chiến đấu của một đơn vị không quân nổi danh ở Triều Tiên và gọi hoạt động này là “các bước chuẩn bị chiến tranh chống Mỹ và Hàn Quốc”.

Thứ năm, 30/07/2015 - 09:06

Trò chơi hai mặt của Trung Quốc tại Ukraina
Trò chơi hai mặt của Trung Quốc tại Ukraina

Chính sách Ukraina của Trung Quốc xem ra đầy mâu thuẫn khi Bắc Kinh vừa “sát cánh” bên Moskva trong cuộc đối đầu với phương Tây, vừa âm thầm “giang tay cứu vớt” nền kinh tế của Kiev.

Thứ năm, 30/07/2015 - 08:00

Trung Quốc chống tham nhũng: Trước “đả hổ”, nay “đập muỗi”
Trung Quốc chống tham nhũng: Trước “đả hổ”, nay “đập muỗi”

Nỗ lực chống tham nhũng ở nông thôn cho thấy sự chuyển hướng chính sách của Bắc Kinh...

Thứ năm, 30/07/2015 - 07:00

Góc tối của những tay nội gián
Góc tối của những tay nội gián

Vùng biển châu Á vài năm gần đây đã trở thành địa bàn hoạt động chính của các băng nhóm cướp biển nhằm vào những tàu chở dầu có trị giá đơn hàng lên tới nghìn tỉ USD.

Thứ năm, 30/07/2015 - 06:00

Truyền thông Mỹ: IS chuẩn bị tấn công Ấn Độ
Truyền thông Mỹ: IS chuẩn bị tấn công Ấn Độ

Hãng thông tấn PTI ngày 29/7 dẫn nguồn tin từ truyền thông Mỹ cho biết nhóm khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đang lên kế hoạch tiến hành các vụ tấn công khủng bố tại Ấn Độ...

Thứ năm, 30/07/2015 - 05:30

B61-12: Bom hạt nhân nguy hiểm nhất trong kho vũ khí Mỹ
B61-12: Bom hạt nhân nguy hiểm nhất trong kho vũ khí Mỹ

Mỹ có một kho vũ khí hạt nhân khổng lồ. Theo Liên đoàn Các nhà khoa học nguyên tử (FAS), trong tháng 4/2015, Mỹ duy trì một kho vũ khí với hơn 7.200 quả bom hạt nhân; hơn 2.000 quả trong số này đã được triển khai (1.900 vũ khí hạt nhân chiến lược và 180 vũ khí phi chiến lược).

Thứ năm, 30/07/2015 - 05:00

Trung Quốc điều tra tham nhũng cựu Thứ trưởng môi trường
Trung Quốc điều tra tham nhũng cựu Thứ trưởng môi trường

(Dân trí) - Ủy ban kiểm tra giám sát kỷ luật Trung ương Trung Quốc (CCDI) ngày 30/7 chính thức lập án điều tra đối với ông Trương Lực Quân, cựu Thứ trưởng Bộ bảo vệ môi trường Trung Quốc do bị tình nghi “vi phạm kỷ luật, pháp luật nghiêm trọng” - cụm từ thường chỉ tội tham nhũng.

Thứ năm, 30/07/2015 - 03:08

Mảnh vỡ nghi của MH370 có thể sáng tỏ sau 24 giờ nhờ mã số
Mảnh vỡ nghi của MH370 có thể sáng tỏ sau 24 giờ nhờ mã số

(Dân trí) - Trên phần cánh tà của máy bay vừa được tìm thấy có một dãy mã số BB670 còn thấy rõ. Các chuyên gia tin rằng, đây chính là chìa khóa có thể khẳng định chắc chắn cánh tà có phải của MH370 hay không trong vòng 24 giờ tới.

Thứ năm, 30/07/2015 - 03:03