Tái cấm vận Tehran, Washington quyết “cùng thua”

Động thái cứng rắn này có thể buộc Iran phải “xuống nước”, song Mỹ cũng sẽ phải trả một cái giá không hề nhỏ.
>>Mỹ tính toán sai, quan hệ với Iran chạm đáy?
>>Tổng thống Trump: Ai làm ăn với Iran sẽ không được giao thương với Mỹ
>>Iran rục rịch tập trận quy mô lớn, Mỹ lo nguy cơ đóng eo biển Hormuz

Ba tháng sau khi rút Mỹ khỏi Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA) ký năm 2015 giữa Iran và các nước P5+1 (Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp và Đức), ngày 6/8, Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ tái áp đặt cấm vận kinh tế với Iran, hiệu lực ngay lập tức, từ ngày 7/8.

Giải thích cho bước đi của mình, Tổng thống Donald Trump khẳng định sức ép về kinh tế sẽ buộc Iran phải đồng ý với thỏa thuận mới, công bằng hơn so với một JCPOA “tồi tệ và mang tính áp đặt” và từ bỏ các hành động “gây nguy hại”. Ông cũng cảnh báo rằng bất cứ cá nhân hay tổ chức nào vi phạm lệnh trừng phạt sẽ phải đối mặt với “hậu quả nghiêm trọng”. Tuy nhiên, nhiều khả năng lệnh trừng phạt sẽ chỉ tạo ra tình huống “cùng thua” cho cả Mỹ, Iran và Liên minh Châu Âu (EU), “dọn đường” cho Nga và Trung Quốc đẩy mạnh quan hệ hợp tác với chính quyền Tổng thống Hassan Rouhani, mở rộng ảnh hưởng kinh tế - chính trị tại khu vực Trung Đông.


Tổng thống Mỹ Donald Trump ký quyết định tái áp đặt lệnh cấm vận Iran ngày 6/8 (Nguồn: AFP Getty Images)

Tổng thống Mỹ Donald Trump ký quyết định tái áp đặt lệnh cấm vận Iran ngày 6/8 (Nguồn: AFP Getty Images)

Đòn phủ đầu từ Mỹ

Theo đó, lệnh cấm vận đầu tiên ngày 7/8 sẽ áp đặt cấm vận lên Iran trong việc mua bán sử dụng đồng USD của Mỹ, trao đổi vàng và các kim loại quý hiếm, buôn bán và trao đổi các phụ tùng ô tô, máy bay thương mại cùng các bộ phận liên quan. Lệnh cấm vận thứ hai, dự kiến diễn ra vào ngày 4/11, sẽ giới hạn sản lượng khai thác và các sản phẩm làm từ dầu mỏ của Iran. Động thái này là nhất quán với quan điểm của ông Trump về Iran, từ công khai chỉ trích Tehran trước khi đắc cử tới chính thức rút Mỹ ra khỏi JCPOA và áp đặt lại cấm vận.

Cho đến nay, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã từ chối yêu cầu cho phép các nước và doanh nghiệp có thể tiếp tục giao dịch thương mại với Iran, bất chấp thực tế rằng điều này sẽ gây tổn hại tới lợi ích của công ty xứ sở cờ hoa. Một trong số đó là việc hãng sản xuất máy bay Boeing của Mỹ, cùng với tập đoàn Airbus, có thể đánh mất hợp đồng trị giá tới 39 tỷ USD.

Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Iran Nguyễn Hồng Thạch.
Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Iran Nguyễn Hồng Thạch.

Nhận định về tác động gián tiếp đến hợp tác kinh tế với Iran, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Iran Nguyễn Hồng Thạch cho rằng các biện pháp cấm vận thêm của Mỹ không ảnh hưởng quá nhiều đến hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Iran so với những lần trước.

Hiện nay, một trong những vấn đề khó khăn nhất trong quá trình giao dịch giữa doanh nghiệp hai nước nằm ở khâu thanh toán, khi Việt Nam chủ yếu sử dụng hệ thống thanh toán quốc tế chịu sự ảnh hưởng các ngân hàng Mỹ và đồng USD. Điều này tiếp tục gây khó khăn cho hợp tác kinh tế song phương.

Mặt khác, “cái khó ló cái khôn”, doanh nghiệp Việt Nam có thể giao dịch với phía Iran qua phương thức bù trừ, tiến hành mua và bán sản phẩm giữa hai bên mà không thông qua hệ thống thanh toán quốc tế. Đây là một trong những đề xuất được Chính phủ gợi ý, song vẫn chưa được doanh nghiệp triển khai đồng bộ và triệt để.

Iran “vững lòng”?

Đối mặt với “cơn thịnh nộ” từ Mỹ, song Iran dường như tỏ ra không hề nao núng. Trong phỏng vấn trên kênh truyền hình quốc gia IRIB, Tổng thống Hassan Rouhani đã khẳng định Tehran sẽ không đàm phán với chính quyền “thiếu tin cậy” của ông Donald Trump chừng nào cấm vận vẫn bao trùm đất nước.

Đáng chú ý, ông Rouhani đe dọa sẽ đóng cửa Eo biển Hormuz nhằm đối phó với cấm vận xuất khẩu dầu mỏ từ phía Mỹ. Tuần trước, Tehran cho biết Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành tập trận thường niên tại khu vực này “nhằm kiểm soát và đảm bảo an ninh tuyến hàng hải quốc tế tại khu vực Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz, cũng như đáp trả xác đáng với mọi mối đe dọa từ kẻ thù”. Động thái này dường như đã có tác dụng tức thì, khi chỉ một ngày sau, Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ John Bolton đã có tuyên bố đáp trả, cho rằng phong tỏa Eo biển Hormuz sẽ là “sai lầm lớn nhất của Tehran” và kêu gọi nước này sớm quay lại bàn đàm phán với Washington.

Mạnh mẽ trên truyền thông là vậy, song với nền kinh tế “rệu rã” cùng rối ren trong nước, rõ ràng Iran chưa sẵn sàng để đối mặt với những trừng phạt đến từ phía Mỹ. Lạm phát đạt mức 13.7% tính tới giữa 2018 và đồng Rial đã mất giá tới hơn 50% trong quý II. Giá cả các mặt hàng thiết yếu, đặc biệt là thuốc men, liên tục leo thang. Người dân Iran đã tiến hành nhiều cuộc biểu tình kéo dài hàng tháng để phán đối sự trì trệ của nền kinh tế, đi kèm với nạn tham nhũng tràn lan và quản lý yếu kém.

Một khi đi vào triển khai, các cấm vận của Mỹ có thể khiến lượng dầu mỏ xuất khẩu của Iran, trị giá 36 tỷ USD hai năm trước, giảm tới 2/3 chỉ trong năm 2018. Cần nhớ rằng năm 2017, 3/4 khối lượng giao dịch thương mại trị giá 23 tỷ USD giữa EU và Iran nằm ở lĩnh vực năng lượng. Đây cũng là quân bài để Iran níu kéo sự ủng hộ của EU, Nga và Trung Quốc “về phe” bảo toàn JCPOA.

Có lẽ chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đúng khi cho rằng bằng cách triệt tiêu nguồn thu nhập từ dầu mỏ, Mỹ có thể khuất phục Iran. Tuy nhiên, ngay cả khi thành hiện thực, Washington sẽ phải trả một cái giá không hề nhỏ và một trong số đó là quan hệ với EU. Việc tái áp đặt cấm vận bất chấp khuyên can của EU sẽ làm tổn hại nghiêm trọng tới uy tín Mỹ, đặc biệt là trong quan hệ với Brussels, khi nhiều doanh nghiệp của khối là “nạn nhân” của lệnh trừng phạt.

EU nổi giận, Nga - Trung “mừng thầm”

Bên cạnh Iran, EU, với tư cách là quốc gia có khối lượng giao dịch thương mại lớn thứ hai với quốc gia Trung Đông, là bên chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ cấm vận của Mỹ. Brussels từng kỳ vọng Tehran sẽ là vùng đất hứa để các doanh nghiệp châu Âu đầu tư, thúc đẩy phát triển. Song, đối mặt với lệnh cấm vận của Mỹ, trong cùng ngày 7/8, EU đã kích hoạt đạo luật nhằm “bảo vệ các doanh nghiệp EU giao dịch thương mại hợp pháp với Iran khỏi ảnh hưởng từ cấm vận”.

Quan trọng hơn, EU mong muốn mở rộng hợp tác trong lĩnh vực năng lượng với Iran, giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung dầu và khí đốt đến từ Nga, tránh rủi ro về xung đột chính sách với Mỹ. Còn nhớ ngày 11/7, Tổng thống Donald Trump từng chỉ trích Berlin vì có “mối quan hệ không phù hợp” khi xây dựng đường ống dẫn dầu và khí đốt với Moscow. Tuy nhiên, hy vọng về Iran của EU đã dần đóng lại kể từ khi Mỹ rút khỏi JCPOA và quyết định cấm vận của Nhà Trắng.

Do đó, không khó để hiểu phản ứng mạnh của Brussels trước động thái của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trong một tuyên bố chung hiếm hoi thời hậu Brexit, Ngoại trưởng Anh, Pháp và Đức khẳng định rằng thỏa thuận hạt nhân đang “có tác dụng” và có vai trò “quan trọng” với an ninh toàn cầu. Tương tự, Cao ủy về các vấn đề đối ngoại của EU Federica Mogherini đã kêu gọi các doanh nghiệp tiếp tục đầu tư, đồng thời tiếp tục mua dầu từ Iran, bất chấp lệnh cấm từ Mỹ, đồng thời cam kết duy trì JCPOA “vì lợi ích an ninh khu vực và trên thế giới”.

Tương tự, cả Nga và Trung Quốc đều chưa có dấu hiệu gì cho thấy sẽ hợp tác với lệnh cấm vận đến từ phía Mỹ, với nhiều tập đoàn lớn của hai nước này, chủ yếu trong lĩnh vực năng lượng, ở lại Iran. Theo The Wall Street Journal, Bắc Kinh tiếp tục mua dầu thô với số lượng lớn của Iran bằng Nhân dân tệ và Euro, thông qua tài khoản Ngân hàng Trung ương Iran mở tại Ngân hàng Kunlun thuộc Tập đoàn Dầu khí Trung Quốc. Đa dạng hóa nguồn cung năng lượng tiếp tục là một trong những ưu tiên hàng đầu của Chính phủ Trung Quốc, nhằm đảm bảo tốc độ phát triển, duy trì vị thế sống còn trong cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung.

Nga cũng không kém khi đầu tư tới 50 tỷ USD vào khai thác dầu và khí đốt của Iran thông qua công ty dầu khí Gazprom. Quan chức ngành năng lượng từ Moscow và Tehran đã có nhiều buổi gặp gỡ nhằm trao đổi chi tiết về hợp tác kinh tế. Có thể nói, bằng việc đóng vai “người bảo hộ Iran”, Moscow đang tiếp tục mở rộng ảnh hưởng tại khu vực Trung Đông, thông qua thắng lợi tại cả chiến trường Syria và mặt trận kinh tế.

Rõ ràng rằng, Tổng thống Donald Trump đang đi ngược lại với cái lẽ “thêm bạn bớt thù” thường thấy trong quan hệ quốc tế, khi dồn ép Iran vào chân tường, khiến mối quan hệ giữa Mỹ và EU tiếp tục căng thẳng, tạo điều kiện cho Nga cùng Trung Quốc mở rộng quan hệ hợp tác – chính trị với Tehran. Có thể nói, triển vọng về giải quyết vấn đề Iran đã xa lại càng xa.

Theo Minh Quân

Thế giới và Việt Nam

MỚI NHẤT
Ông Tập tiết lộ về cuộc gặp giữa ông Kim với Ngoại trưởng Trung Quốc
Ông Tập tiết lộ về cuộc gặp giữa ông Kim với Ngoại trưởng Trung Quốc

Thông tin chi tiết về cuộc gặp giữa Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiết lộ trong cuộc điện đàm với Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in.

Thứ hai, 13/08/2018 - 07:06

Hình ảnh hãi hùng về hạn hán kỷ lục tại Australia trong 100 năm qua
Hình ảnh hãi hùng về hạn hán kỷ lục tại Australia trong 100 năm qua

(Dân trí) - Bức ảnh chụp lại con chuột túi chết khô cho thấy mức độ nghiêm trọng của vụ hạn hán tồi tệ nhất tại Australia trong 100 năm trở lại đây.

Thứ hai, 13/08/2018 - 04:31

5 "công cụ" giúp Nga đáp trả các lệnh trừng phạt cứng rắn của Mỹ
5 "công cụ" giúp Nga đáp trả các lệnh trừng phạt cứng rắn của Mỹ

(Dân trí) - Chính quyền Nga có thể sử dụng một số “công cụ” đặc biệt để đối phó với Mỹ sau khi Washington tuyên bố sẽ áp dụng các lệnh trừng phạt bổ sung với Moscow vào cuối tháng này.

Thứ hai, 13/08/2018 - 04:17

Nhà Trắng bác cáo buộc Tổng thống Trump nuốt tài liệu bí mật
Nhà Trắng bác cáo buộc Tổng thống Trump nuốt tài liệu bí mật

(Dân trí) - Nhà Trắng đã lên tiếng bác bỏ cáo buộc của cựu trợ lý Omarosa Manigault Newman trong cuốn hồi ký nói rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nuốt tờ giấy ghi chép được cho là chứa thông tin nhạy cảm sau một cuộc gặp với luật sư riêng, Washington Post đưa tin ngày 12/8.

Thứ hai, 13/08/2018 - 04:14

Donald Trump đang làm gia tăng vị thế Mỹ
Donald Trump đang làm gia tăng vị thế Mỹ

Các phát ngôn và hành động gây tranh cãi của ông Trump liệu có phải là “chiến lược” của Tổng thống Mỹ để củng cố vị thế nước Mỹ?

Thứ hai, 13/08/2018 - 04:04

Đại lý ở Mỹ bất lực nhìn lũ cuốn trôi hàng loạt xe hơi
Đại lý ở Mỹ bất lực nhìn lũ cuốn trôi hàng loạt xe hơi

(Dân trí) - Khoảng hơn 10 xe hơi của một đại lý ở Little Falls, bang New Jersey (Mỹ) đã bị cuốn trôi theo nước lũ sau khi một đại lý ở đây bị ngập nước.

Thứ hai, 13/08/2018 - 03:13

Trung Quốc âm thầm từng bước gia tăng ảnh hưởng tại châu Âu
Trung Quốc âm thầm từng bước gia tăng ảnh hưởng tại châu Âu

(Dân trí) - Trung Quốc đầu tư nhiều hơn vào các nước châu Âu thông qua những thương vụ hợp tác. Tuy nhiên, điều giới quan sát lo ngại rằng những khoản tiền Trung Quốc bỏ ra dường như vì mục đích chính trị nhiều hơn là vì mục đích kinh tế thuần túy.

Thứ hai, 13/08/2018 - 02:37

Tổng thống Hàn Quốc sẽ tới Bình Nhưỡng gặp nhà lãnh đạo Kim Jong-un
Tổng thống Hàn Quốc sẽ tới Bình Nhưỡng gặp nhà lãnh đạo Kim Jong-un

(Dân trí) - Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in sẽ tới Bình Nhưỡng vào tháng 9 tới để tiến hành hội nghị thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Đây sẽ là chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Hàn Quốc tới Triều Tiên trong hơn 1 thập niên qua.

Thứ hai, 13/08/2018 - 02:28

Sợi dây gắn kết hai thế hệ từ di vật Triều Tiên trao trả cho Mỹ
Sợi dây gắn kết hai thế hệ từ di vật Triều Tiên trao trả cho Mỹ

(Dân trí) - Ở độ tuổi 70, hai anh em nhà McDaniel mới được cầm trên tay thẻ tên của cha mình - binh sĩ thiệt mạng trong chiến tranh Triều Tiên, song vẫn chưa rõ liệu bộ hài cốt được Bình Nhưỡng trao trả cho Mỹ gần đây có phải của ông hay không.

Thứ hai, 13/08/2018 - 02:18

Báo động tình trạng gần một nửa nhà sư Thái Lan mắc bệnh béo phì
Báo động tình trạng gần một nửa nhà sư Thái Lan mắc bệnh béo phì

(Dân trí) - Tình trạng thừa cân trong giới tu hành đã trở nên đáng báo động tại Thái Lan, với gần 50% nhà sư tại quốc gia Phật giáo này bị mắc hội chứng béo phì.

Thứ hai, 13/08/2018 - 11:46

Trung Quốc: Bị bắt vì in tiền giả để thanh toán viện phí
Trung Quốc: Bị bắt vì in tiền giả để thanh toán viện phí

(Dân trí) - Hai cha con ở Trung Quốc bị bắt sau khi bị cáo buộc in và buôn bán tiền giả để có tiền trang trải viện phí cho con gái.

Thứ hai, 13/08/2018 - 11:20

Uy lực dàn khí tài hùng hậu của không quân Nga
Uy lực dàn khí tài hùng hậu của không quân Nga

(Dân trí) - Không quân Nga với dàn khí tài và lực lượng binh sĩ hùng hậu đã góp phần bảo vệ vững chắc an ninh vùng trời của Nga và tham gia các sứ mệnh quốc tế trong nhiều năm qua.

Thứ hai, 13/08/2018 - 11:15

ĐÁNG QUAN TÂM
Trung Quốc lớn tiếng cảnh báo máy bay quân sự Philippines bay qua Biển Đông
Trung Quốc lớn tiếng cảnh báo máy bay quân sự Philippines bay qua Biển Đông

(Dân trí) - Trung Quốc đã cảnh báo máy bay quân sự Philippines rời khỏi không phận khu vực đảo nhân tạo do Bắc Kinh bồi đắp phi pháp trên Biển Đông, hoặc sẽ phải chịu toàn bộ trách nhiệm về hậu quả.

Thứ hai, 13/08/2018 - 10:16

Báo Trung Quốc: Đã ngăn được "thảm kịch lớn" ở Tân Cương
Báo Trung Quốc: Đã ngăn được "thảm kịch lớn" ở Tân Cương

(Dân trí) - Nhờ tăng cường an ninh ở khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc đã ngăn chặn được một "thảm kịch lớn", Thời báo Hoàn Cầu của Trung Quốc cho biết hôm nay 13/8.

Thứ hai, 13/08/2018 - 09:40

Tai tiếng Monsanto
Tai tiếng Monsanto

Luật sư của các nguyên đơn quả quyết đến nay họ mới đưa ra ánh sáng một phần chứng cứ thu thập từ các tài liệu nội bộ của Monsanto,

Thứ hai, 13/08/2018 - 09:30

Hiểm họa an ninh sau vụ cướp máy bay để tự sát tại Mỹ
Hiểm họa an ninh sau vụ cướp máy bay để tự sát tại Mỹ

(Dân trí) - Việc một nhân viên có thể dễ dàng đánh cắp máy bay khỏi sân bay ở Mỹ trước khi đâm xuống một hòn đảo để tự sát đã đặt ra nhiều câu hỏi về mức độ an toàn cho các chuyến bay chở khách trong tương lai.

Thứ hai, 13/08/2018 - 09:17

Bốn quân nhân Liên Xô trôi dạt trên biển 49 ngày giữa vòng vây cá mập
Bốn quân nhân Liên Xô trôi dạt trên biển 49 ngày giữa vòng vây cá mập

Tàu của các quân nhân Liên Xô này hết nhiên liệu và trôi dạt trên Thái Bình Dương trong 49 ngày. Họ đã sống sót thần kỳ dù không còn lương thực.

Thứ hai, 13/08/2018 - 08:34

Lính bắn tỉa của Anh tiêu diệt thủ lĩnh IS ở khoảng cách 2,4km
Lính bắn tỉa của Anh tiêu diệt thủ lĩnh IS ở khoảng cách 2,4km

(Dân trí) - Một lính bắn tỉa thuộc lực lượng đặc nhiệm của Anh mới đây tiếp tục lập kỷ lục với phát súng tiêu diệt một thủ lĩnh của Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) ở khoảng cách 2,4km.

Thứ hai, 13/08/2018 - 07:34

Lãnh đạo Đài Loan tới Mỹ bất chấp cảnh báo từ Trung Quốc
Lãnh đạo Đài Loan tới Mỹ bất chấp cảnh báo từ Trung Quốc

(Dân trí) - Lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn ngày 12/8 đã lên đường tới Mỹ bất chấp những cảnh báo từ phía chính quyền Bắc Kinh về việc tôn trọng chính sách Một Trung Quốc.

Thứ hai, 13/08/2018 - 06:51

Nổ kho vũ khí ở Syria, 39 người thiệt mạng
Nổ kho vũ khí ở Syria, 39 người thiệt mạng

(Dân trí) - Ít nhất 39 người, trong đó có 12 trẻ em, đã thiệt mạng trong một vụ nổ kho vũ khí hôm qua 12/8 ở tỉnh Idlib (Syria) chủ yếu do lực lượng nổi dậy kiểm soát.

Thứ hai, 13/08/2018 - 06:38

Công dân Hàn Quốc mới được Bình Nhưỡng phóng thích lại vượt biên trái phép sang Triều Tiên
Công dân Hàn Quốc mới được Bình Nhưỡng phóng thích lại vượt biên trái phép sang Triều Tiên

(Dân trí) - Một công dân Hàn Quốc, người mới được chính quyền Bình Nhưỡng cho hồi hương hồi tuần trước vì vượt biên trái phép qua Triều Tiên, hôm nay lại tiếp tục bị bắt lại sau khi cố gắng trốn sang Triều Tiên thêm lần nữa.

Chủ nhật, 12/08/2018 - 05:03

“Nữ hoàng vắc-xin” Trung Quốc: Từ đỉnh cao quyền lực tới tội phạm quốc gia
“Nữ hoàng vắc-xin” Trung Quốc: Từ đỉnh cao quyền lực tới tội phạm quốc gia

(Dân trí) - Từ một cô gái nông thôn, Gao Junfang, chủ tịch công ty dược phẩm Trường Sinh, đã trở thành một trong những nữ doanh nhân quyền lực và siêu giàu có để rồi “ngã ngựa” khi công ty do bà quản lý bị phanh phui vụ cung cấp hàng trăm nghìn mũi vắc-xin giả cho trẻ sơ sinh.

Chủ nhật, 12/08/2018 - 04:57

Cận cảnh siêu xe mới của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình
Cận cảnh siêu xe mới của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình

(Dân trí) - Trong chuyến công du châu Phi hồi cuối tháng 7, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã mang theo siêu xe limousine mới do Trung Quốc sản xuất mang tên Hồng Kỳ N501.

Chủ nhật, 12/08/2018 - 03:56

Nga muốn mời NATO tham gia giải đấu quân sự quốc tế
Nga muốn mời NATO tham gia giải đấu quân sự quốc tế

(Dân trí) - Sau màn trình diễn xuất sắc với những chiến thắng “như chẻ tre” tại các hạng mục thi đấu trong Giải đấu Quân sự Quốc tế lần thứ 4, Nga cho biết họ sẽ cân nhắc mời NATO tham gia vào giải đấu này trong tương lai, nhằm so kè khả năng tác chiến trong môi trường thực tế.

Chủ nhật, 12/08/2018 - 02:03