Toan tính của Trung Quốc trong "nước cờ" Iran

Dân trí Phản ứng dè chừng của Trung Quốc trước vụ Mỹ sát hại tướng cấp cao Iran cho thấy Bắc Kinh vẫn chưa sẵn sàng liên minh với Nga để đóng vai trò trực tiếp trong tình hình xung đột ở Trung Đông.
>>Ông Trump dựa trên luật nào khi hạ lệnh giết tướng Iran?
>>Tổng thống Rouhani cảnh báo Mỹ: “Đừng bao giờ đe dọa Iran”
>>Lệnh ám sát tướng Iran: Ông Trump “châm ngòi” cuộc khủng hoảng ngoại giao

Toan tính của Trung Quốc trong nước cờ Iran - 1

Tổng thống Iran Hassan Rouhani (ngoài cùng bên phải), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (giữa) và Tổng thống Nga Vladimir Putin chụp ảnh chung tại hội nghị của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải ở Kyrgyzstan tháng 6/2019. (Ảnh: Press TV)

Mặc dù Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tuyên bố Bắc Kinh “rất quan ngại” về vụ không kích của Mỹ khiến Tư lệnh Iran Qasem Soleimani thiệt mạng, thậm chí gọi đây là hành động “không thể chấp nhận được”, nhưng ông Vương không sử dụng những từ như “lên án” hay “phản đối kịch liệt” như Ngoại trưởng Nga hay Iran. Thay vào đó, Ngoại trưởng Vương nói rằng Trung Quốc sẽ “đóng vai trò mang tính xây dựng” nhằm giúp đảm bảo an ninh khu vực, đồng thời kêu gọi “tất cả các bên” tôn trọng luật pháp quốc tế.

Những tuyên bố trên của ngoại trưởng Trung Quốc phù hợp với nỗ lực từ trước đến nay của Bắc Kinh, khi tránh đưa ra những cam kết tại một khu vực mà nước này có thể xung đột với Mỹ và các đồng minh của Washington. Trung Quốc cho đến nay vẫn không có nhiều động thái để chống lại nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm gia tăng sức ép lên Iran, ngoài việc bảo vệ thỏa thuận hạt nhân của Iran và chỉ trích các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ.

Ngày 6/1, Mỹ cáo buộc Trung Quốc liên minh với Nga tại Liên Hợp Quốc để ngăn chặn một nghị quyết của Hội đồng Bảo an với nội dung lên án vụ tấn công nhằm vào đại sứ quán Mỹ ở Baghdad - nguồn cơn khiến Tổng thống Trump phát lệnh không kích giết Tướng Soleimani. Phái đoàn Mỹ tại Liên Hợp Quốc cho biết động thái của Trung Quốc và Nga đã “đặt ra nghi vấn về mức độ tín nhiệm của Hội đồng Bảo an”.

Hiện không có nhiều dấu hiệu cho thấy cái chết của Tướng Soleimani sẽ thúc đẩy Trung Quốc đi chệch khỏi lập trường cân bằng như nước này vẫn duy trì từ trước đến nay, đặc biệt trong bối cảnh Chủ tịch Tập Cận Bình đang tìm cách kết thúc các cuộc đàm phán thương mại sơ bộ với Tổng thống Trump trong tháng này.

Chiến lược của Trung Quốc

Toan tính của Trung Quốc trong nước cờ Iran - 2

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị (phải) bắt tay người đồng cấp Iran Javad Zarif tại cuộc gặp ở Bắc Kinh năm 2019. (Ảnh: China Daily)

Mặc dù Trung Quốc tăng cường hợp tác quân sự với Nga và mở rộng mối quan hệ với Iran, nhưng Bắc Kinh vẫn phải trông cậy vào Ả rập Xê út, nước đối thủ của Iran, với vai trò là nhà cung cấp dầu mỏ hàng đầu cho Trung Quốc.

“Trung Quốc đang mắc kẹt trong tình huống khó xử vì vừa không muốn khiêu khích chính quyền Trump, vừa muốn duy trì quan hệ đối tác chiến lược gần gũi với Nga, trong khi vẫn phải đảm bảo lợi ích của Trung Quốc tại Iran”, Shi Yinhong, cố vấn cho chính quyền Trung Quốc và là giáo sư về quan hệ quốc tế tại Đại học Renmin ở Bắc Kinh, nhận định.

“Tôi dự đoán chính quyền Trung Quốc sẽ vẫn giữ giọng điệu ôn hòa, kêu gọi các bên kiềm chế leo thang căng thẳng”, giáo sư Shi cho biết thêm.

Trung Quốc và Nga tăng cường quan hệ quân sự trong những năm gần đây. Hai nước tiến hành các cuộc tập trận hải quân chung và thực thi các chính sách an ninh phối hợp trên toàn khu vực châu Á thông qua Tổ chức Hợp tác Thượng Hải.

Chủ tịch Tập Cận Bình đã gặp Tổng thống Vladimir Putin hơn 30 lần kể từ năm 2013. Nhà lãnh đạo Trung Quốc gọi ông chủ Điện Kremlin là “đồng nghiệp nước ngoài gần gũi nhất”. Ông Putin cũng ca ngợi hợp tác Nga - Trung đạt đến “tầm cao chưa từng có”.

Tuy vậy, Nga và Trung Quốc vẫn không thể liên minh trong một cuộc xung đột ở Trung Đông. Mặc dù giới chức Trung Quốc nhiều lần chỉ trích các hành động của Mỹ nhằm chống lại các lợi ích an ninh và thương mại của Bắc Kinh, nhưng Trung Quốc vẫn lựa chọn phản ứng dè chừng trước những tranh chấp của Mỹ với các đối tác ngoại giao của Bắc Kinh.

Trung Quốc tránh những động thái có thể cản trở nỗ lực của Mỹ trong việc hạ bệ một đối tác ngoại giao của Bắc Kinh là Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Trung Quốc chỉ nói rằng đây là vấn đề nội bộ và nên để người dân Venezuela tự giải quyết.

Ian Bremmer, chủ tịch kiêm người sáng lập Nhóm Á - Âu, ngày 6/1 nhận định, Trung Quốc có mục tiêu khác với Nga tại khu vực Trung Đông.

“Nga muốn sự hỗn loạn. Còn Trung Quốc muốn sự ổn định”, chuyên gia Bremmer cho biết.

Trung Quốc đã cắt giảm đáng kể lượng dầu mua từ Iran kể từ khi Mỹ chấm dứt quy chế miễn trừng phạt đối với những nước mua dầu của Iran hồi năm ngoái. Trung Quốc chỉ nhập khẩu chưa đầy 540.000 tấn dầu thô hồi tháng 11/2019, so với hơn 3 triệu tấn hồi tháng 4. Trung Quốc vẫn là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran, nhưng số dầu Bắc Kinh mua của Ả rập Xê út trong 11 tháng đầu năm 2019 gấp 5 lần so với Iran.

Hiện vẫn chưa rõ Trung Quốc, quốc gia có nền kinh tế và ngân sách quốc phòng lớn thứ hai thế giới, sẽ đóng vai trò tích cực hơn như thế nào tại Trung Đông. Hồi tháng trước, Trung Quốc đã đón tiếp Ngoại trưởng Iran trong chuyến thăm tới Bắc Kinh, đồng thời tham gia cuộc tập trận hải quân chung với Iran và Nga tại Ấn Độ Dương và vịnh Oman.

Tổng thống Trump nhiều lần nói rằng ông muốn Chủ tịch Tập Cận Bình đứng ngoài lề trong các vấn đề ở Trung Đông. Hồi tháng 6, ông chủ Nhà Trắng cảnh báo trên mạng xã hội rằng Trung Quốc nên bắt đầu bảo vệ hoạt động vận chuyển dầu của nước này qua vùng Vịnh. Bộ ngoại giao Trung Quốc hôm qua cũng lảng tránh câu hỏi về việc liệu Bắc Kinh có cân nhắc về vai trò an ninh lớn hơn tại Trung Đông hay không.

Trung Quốc có thể sử dụng vai trò là một nước thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an để chỉ trích các hành động của Mỹ nhằm vào Iran. Tuy nhiên, theo chuyên gia Shi, Bắc Kinh sẽ trì hoãn việc này trong thời gian lâu nhất có thể.

“Trung Quốc sẽ không đứng về phía nào tại Hội đồng Bảo an cho tới khi nước này bắt buộc phải lựa chọn”, chuyên gia Shi cho biết thêm.

Thành Đạt

Tổng hợp

MỚI NHẤT
Iran tung video “lên nòng” tên lửa tấn công căn cứ quân sự Mỹ
Iran tung video “lên nòng” tên lửa tấn công căn cứ quân sự Mỹ

(Dân trí) - Truyền hình nhà nước Iran đã công bố đoạn video ghi lại quá trình chuẩn bị phóng tên lửa vào căn cứ có lính Mỹ đồn trú tại Iraq hôm 8/1.

Thứ sáu, 10/01/2020 - 10:00

Iraq đàm phán mua S-300 của Nga sau các đòn tấn công tên lửa giữa Mỹ và Iran
Iraq đàm phán mua S-300 của Nga sau các đòn tấn công tên lửa giữa Mỹ và Iran

(Dân trí) - Giới chức Iraq đã nối lại đàm phán với Nga để thảo luận thương vụ mua hệ thống phòng thủ S-300 sau các vụ tấn công qua lại giữa Iran và Mỹ ngay trên lãnh thổ của nước này.

Thứ sáu, 10/01/2020 - 09:24

Tổng thống Putin lên tàu tuần dương thị sát tập trận gần Crimea
Tổng thống Putin lên tàu tuần dương thị sát tập trận gần Crimea

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin đã lên tàu tuần dương thị sát cuộc tập trận của Hạm đội Phương Bắc và Biển Đen ở ngoài khơi bán đảo Crimea.

Thứ sáu, 10/01/2020 - 08:44

Chuyên gia nêu nghi vấn Iran nhầm máy bay Ukraine với máy bay quân sự Mỹ
Chuyên gia nêu nghi vấn Iran nhầm máy bay Ukraine với máy bay quân sự Mỹ

(Dân trí) - Một chuyên gia quốc phòng Mỹ đã nêu nghi vấn rằng Iran có thể đã bắn nhầm máy bay chở khách của Ukraine hôm 8/1 vì hệ thống radar nhận diện nhầm là máy bay quân sự cỡ lớn của Mỹ, Reuters đưa tin.

Thứ sáu, 10/01/2020 - 08:41

Hạ viện Mỹ thông qua nghị quyết ngăn ông Trump phát động chiến tranh với Iran
Hạ viện Mỹ thông qua nghị quyết ngăn ông Trump phát động chiến tranh với Iran

(Dân trí) - Hạ viện Mỹ đã thông qua nghị quyết về thẩm quyền phát động chiến tranh của tổng thống để giới hạn các hành động quân sự của Tổng thống Donald Trump với Iran trong tương lai.

Thứ sáu, 10/01/2020 - 07:41

Ông Trump: Tướng Iran bị giết vì lên kế hoạch “nổ tung” đại sứ quán Mỹ
Ông Trump: Tướng Iran bị giết vì lên kế hoạch “nổ tung” đại sứ quán Mỹ

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump cho biết ông quyết định giết chết tướng cấp cao Iran vì quan chức quân đội này đã lên kế hoạch cho “nổ tung” đại sứ quán Mỹ ở Iraq.

Thứ sáu, 10/01/2020 - 07:28

Tướng Iran: "Tấn công căn cứ Mỹ chỉ là khởi đầu của chiến dịch toàn Trung Đông"
Tướng Iran: "Tấn công căn cứ Mỹ chỉ là khởi đầu của chiến dịch toàn Trung Đông"

(Dân trí) - Một tướng cấp cao của Iran nói rằng vụ tấn công vào căn cứ có quân Mỹ hiện diện ở Iraq mới chỉ là khởi đầu của chuỗi các vụ tấn công sẽ diễn ra trên toàn bộ khu vực.

Thứ sáu, 10/01/2020 - 06:45

Video khoảnh khắc máy bay Ukraine nghi bị trúng tên lửa ở Iran
Video khoảnh khắc máy bay Ukraine nghi bị trúng tên lửa ở Iran

(Dân trí) - Giữa lúc nhiều nước phương Tây nghi ngờ rằng Iran đã bắn nhầm máy bay của hãng hàng không Ukraine, một đoạn video mới xuất hiện dường như cho thấy khoảnh khắc máy bay chở 176 người này bị trúng tên lửa, New York Times đưa tin.

Thứ sáu, 10/01/2020 - 06:43

Canada tuyên bố có bằng chứng Iran bắn rơi máy bay Ukraine
Canada tuyên bố có bằng chứng Iran bắn rơi máy bay Ukraine

(Dân trí) - Thủ tướng Canada Justin Trudeau nói rằng, các nguồn tin tình báo cho thấy máy bay chở 176 người của hãng hàng không Ukraine đã bị tên lửa Iran bắn rơi hôm 8/1. Trong khi Anh, Mỹ ủng hộ cáo buộc này, Iran bác bỏ và gọi đó là đồn đoán vô lý.

Thứ sáu, 10/01/2020 - 05:28

Ukraine xem xét giả thuyết máy bay rơi ở Iran bị trúng tên lửa
Ukraine xem xét giả thuyết máy bay rơi ở Iran bị trúng tên lửa

(Dân trí) - Ukraine đang điều tra vụ rơi máy bay của hãng Ukraine International Airlines (UIA) ở Tehran, Iran khiến 176 người chết, với 4 kịch bản, trong đó có giả thuyết chiếc Boeing 737 bị trúng tên lửa phòng không.

Thứ năm, 09/01/2020 - 09:50

Hoàng gia Anh “bị sốc, tổn thương” vì vợ chồng Hoàng tử Harry đột ngột rút lui
Hoàng gia Anh “bị sốc, tổn thương” vì vợ chồng Hoàng tử Harry đột ngột rút lui

(Dân trí) - Gia đình hoàng gia Anh rất thất vọng và bị tổn thương khi Hoàng tử Harry và Công nương Meghan đột ngột tuyên bố rút khỏi các vai trò hoàng gia, muốn độc lập về tài chính và dành thêm thời gian sống ở Bắc Mỹ, một nguồn tin hoàng gia hôm nay tiết lộ.

Thứ năm, 09/01/2020 - 09:37

Video máy bay chở 176 người cháy ngùn ngụt trên không trước khi rơi ở Iran
Video máy bay chở 176 người cháy ngùn ngụt trên không trước khi rơi ở Iran

(Dân trí) - Một đoạn video mới được đăng tải được cho đã ghi lại cảnh máy bay của hãng Ukraine International Airlines (UIA) cháy lớn trên trời trước khi lao xuống đất ở Iran và vỡ thành từng mảnh, làm 176 người thiệt mạng.

Thứ năm, 09/01/2020 - 08:44

ĐÁNG QUAN TÂM
Việt Nam là trụ cột quan trọng trong Chính sách Hành động Hướng Đông của Ấn Độ
Việt Nam là trụ cột quan trọng trong Chính sách Hành động Hướng Đông của Ấn Độ

(Dân trí) - Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam đánh giá cao quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước và kêu gọi thúc đẩy hơn nữa hợp tác song phương trong các lĩnh vực có thế mạnh.

Thứ năm, 09/01/2020 - 08:14

Chưa kịp hạ nhiệt, Iran dọa trả thù Mỹ khốc liệt hơn
Chưa kịp hạ nhiệt, Iran dọa trả thù Mỹ khốc liệt hơn

(Dân trí) - Một chỉ huy Vệ binh Cách mạng Iran cảnh báo, nước này sẽ sớm “trả thù khốc liệt hơn” sau khi thực hiện 2 đợt tấn công nhằm vào lực lượng của Mỹ ở Iraq đầu tuần này.

Thứ năm, 09/01/2020 - 08:02

Hành khách trên máy bay rơi tại Iran đã linh cảm chuyện chẳng lành
Hành khách trên máy bay rơi tại Iran đã linh cảm chuyện chẳng lành

(Dân trí) - Hai mươi phút trước khi máy bay cất cánh từ thủ đô của Iran, một nữ hành khách đã gọi điện cho chồng từ trên máy bay và tỏ ra lo lắng về nguy cơ xảy ra một cuộc chiến tranh ở Trung Đông.

Thứ năm, 09/01/2020 - 04:39

Vì sao Mỹ không đánh chặn “mưa” tên lửa của Iran?
Vì sao Mỹ không đánh chặn “mưa” tên lửa của Iran?

(Dân trí) - Iran đã nã hàng chục tên lửa vào hai căn cứ có binh sĩ Mỹ đồn trú ở Iraq ngày 8/1. Washington dường như đã được “mật báo” trước, song không có dấu hiệu nào cho thấy các lực lượng Mỹ triển khai hệ thống đánh chặn tên lửa để ngăn cuộc tấn công của Tehran.

Thứ năm, 09/01/2020 - 04:00

Ba giờ đồng hồ “căng như dây đàn” ở Nhà Trắng trước khi Iran nã tên lửa
Ba giờ đồng hồ “căng như dây đàn” ở Nhà Trắng trước khi Iran nã tên lửa

(Dân trí) - Nhà Trắng đã trải qua 3 giờ đồng hồ căng thẳng sau khi nhận được thông tin mật về việc Iran sắp phát động tấn công trả đũa vào căn cứ có quân nhân Mỹ đồn trú ở Iraq.

Thứ năm, 09/01/2020 - 03:39

Thế khó của ông Trump sau vụ tấn công tên lửa của Iran
Thế khó của ông Trump sau vụ tấn công tên lửa của Iran

(Dân trí) - Các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Iran nhằm vào hai căn cứ quân sự tại Iraq, nơi có lính Mỹ đồn trú, vào rạng sáng 8/1 đã đặt ra cho Tổng thống Donald Trump lựa chọn khó khăn.

Thứ năm, 09/01/2020 - 02:42

Nhóm lao động Việt bị Đài Loan phạt 33.000 USD vì giết và ăn thịt chó
Nhóm lao động Việt bị Đài Loan phạt 33.000 USD vì giết và ăn thịt chó

(Dân trí) - Hơn 10 lao động Việt Nam đã bị cơ quan chức năng một thành phố Đài Loan phạt tổng cộng 1 triệu Đài tệ (33.000 USD) vì hành vi giết rồi nấu thịt một con chó.

Thứ năm, 09/01/2020 - 01:19

Ông Trump gây tranh cãi vì đổ lỗi cho ông Obama về vụ tấn công của Iran
Ông Trump gây tranh cãi vì đổ lỗi cho ông Obama về vụ tấn công của Iran

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây tranh cãi khi quy trách nhiệm vụ Iran tấn công 2 căn cứ quân sự có quân nhân của Washington đồn trú ở Iraq cho người tiền nhiệm Barack Obama.

Thứ năm, 09/01/2020 - 01:04

Hoàng tử Anh Harry bất ngờ rút khỏi vai trò thành viên Hoàng gia cấp cao
Hoàng tử Anh Harry bất ngờ rút khỏi vai trò thành viên Hoàng gia cấp cao

(Dân trí) - Hoàng tử Anh Harry cùng vợ là Nữ công tước Meghan bất ngờ tuyên bố sẽ rút khỏi vai trò thành viên cấp cao của Hoàng gia.

Thứ năm, 09/01/2020 - 12:47

Tướng Mỹ tiết lộ chủ đích của Iran trong vụ tấn công căn cứ quân sự
Tướng Mỹ tiết lộ chủ đích của Iran trong vụ tấn công căn cứ quân sự

(Dân trí) - Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ cho rằng cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran vào rạng sáng 8/1 nhằm mục đích sát hại binh sĩ Mỹ tại căn cứ quân sự ở Iraq.

Thứ năm, 09/01/2020 - 11:14

Mỹ vào cuộc điều tra vụ rơi máy bay Ukraine, Iran từ chối giao hộp đen
Mỹ vào cuộc điều tra vụ rơi máy bay Ukraine, Iran từ chối giao hộp đen

(Dân trí) - Mỹ và các nước phương Tây trong đó có Canada, kêu gọi tiến hành một cuộc điều tra toàn diện về vụ rơi máy bay của hãng hàng không Ukraine ở Tehran sáng 8/1 khiến 176 người thiệt mạng. Tuy nhiên, Iran từ chối chia sẻ dữ liệu hộp đen của chiếc máy bay xấu số.

Thứ năm, 09/01/2020 - 10:34

Iran công bố video phóng tên lửa tới căn cứ Mỹ
Iran công bố video phóng tên lửa tới căn cứ Mỹ

(Dân trí) - Truyền hình nhà nước Iran đã công bố đoạn video ghi lại vụ phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào các căn cứ quân sự có lính Mỹ đồn trú ở Iraq sáng 8/1.

Thứ năm, 09/01/2020 - 09:47