Trung Quốc khó bề hiện thực hóa giấc mơ "Con đường tơ lụa mới"

Dân trí Các nỗ lực của Bắc Kinh nhằm hồi sinh các tuyến đường thương mại cổ đại đang xây ra các căng thẳng địa chính trị, khi các quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ ngày càng lo ngại về việc trở nên quá phụ thuộc vào Trung Quốc.
>>Trung Quốc manh nha tham vọng "Con đường tơ lụa" trên không
>>Con đường tơ lụa mới và tham vọng bành trướng của Trung Quốc

 


Máy bay quân sự Thổ Nhĩ Kỳ tại căn cứ ở Adana (Ảnh: Getty)

Máy bay quân sự Thổ Nhĩ Kỳ tại căn cứ ở Adana (Ảnh: Getty)

Khi căng thẳng tại Trung Đông và Ukraine gia tăng trong những năm gần đây, Thổ Nhĩ Kỳ muốn tham gia phát triển một hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến. Kế hoạch trị giá 3,4 tỷ USD có thể giúp tăng cường sức mạnh cho quân đội và đặt nền tảng để xuất khẩu tên lửa.

Nhưng Thổ Nhĩ Kỳ đã đột ngột từ bỏ kế hoạch chỉ vài tuần trước do sự phản đối mạnh mẽ từ các đồng minh trong khối NATO.

Lý do chính là đối tác của Thổ Nhĩ Kỳ là một công ty Trung Quốc. Các quốc gia phương Tây lo ngại về nguy cơ các bí mật quân sự bị đánh cắp nếu công nghệ Trung Quốc tích hợp với các hệ thống phòng không của Thổ Nhĩ Kỳ.

Là một trong những ưu tiên ngoại giao và kinh tế cao nhất, Trung Quốc đã mong muốn phát triển quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ và hàng chục quốc gia, vốn kết nối chặt chẽ với Con đường Tơ lụa hơn 1000 năm trước, bằng thương mại đường bộ và đường biển.

Nhưng các nỗ lực của Bắc Kinh nhằm hồi sinh các tuyến đường thương mại cổ đại, một kế hoạch mà giờ đây Bắc Kinh gọi là “Sáng kiến một vành đai, một con đường”, đang gây ra các căng thẳng địa chính trị, khi các quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ ngày càng lo ngại về việc trở nên quá phụ thuộc vào Trung Quốc.

Với thỏa thuận tên lửa, Thổ Nhĩ Kỳ quay sang Trung Quốc một phần vì muốn giảm sự phụ thuộc vào NATO. “Lợi ích quốc gia của chúng tôi và NATO có thể không giống nhau ở một số điểm”, Thứ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ Ismail Demir cho hay.

Nhưng thỏa thuận đã gây lo ngại tại phương Tây.

Làm ăn trắc trở

Bên cạnh các vấn đề về công nghệ, nhà cung cấp Trung Quốc, Tập đoàn xuất nhập khẩu máy móc chính xác Trung Quốc (CPMIEC), còn nằm trong danh sách cấm vận của phương Tây vì cung cấp công nghệ tên lửa đạn đạo cho Iran, Triều Tiên, Pakistan, Syria. Vì vậy, việc xuất khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ dự trên quan hệ đối tác với CPMIEC có thể vi phạm các lệnh trừng phạt.

Vấn đề càng phức tạp hơn khi Trung Quốc và Nga là các đồng minh thân thiết trong nhiều vấn đề. Trong khi đó, Nga lại bất đồng với Thổ Nhĩ Kỳ do Moscow can thiệp quân sự vào Syria và sáp nhập bán đảo Crimea. Còn Thổ Nhĩ Kỳ là một đồng minh thân thiết của Mỹ.

Dự án tên lửa Trung Quốc “là một trong những điều có thể khiến mọi người nói rằng “Thổ Nhĩ Kỳ đang dịch chuyển”, Mehmet Soylemez, một chuyên gia nghiên cứu châu Á tại Viện nghiên cứu chính trị và Xã hội tại Ankara cho hay. “Trung Quốc muốn thay đổi cấu trúc kinh tế và tài chính toàn cầu”.

Nhưng quan hệ kinh tế giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Trung Quốc không cân xứng. Thổ Nhĩ Kỳ nhập khẩu 25 tỷ USD hàng hóa từ Trung Quốc mỗi năm, nhưng xuất khẩu chỉ 3 tỷ USD hàng hóa sang Trung Quốc.

Tại Thổ Nhĩ Kỳ, các cửa hàng ngập hàng hóa Trung Quốc. Các công ty Trung Quốc cũng mua các mỏ than và đá, cùng 65% cổ phần tại cảng thương mại lớn thứ 3 của Thổ Nhĩ Kỳ. Trung Quốc đang trợ giúp xây dựng hàng chục tuyến đường sắt và là nhà cung cấp quân sự và bán tên lửa công nghệ thấp cho Thổ Nhĩ Kỳ.

Các công ty Thổ Nhĩ Kỳ cũng ngày càng chuyển hướng sang Trung Quốc vì lý do giá cả, nhập khẩu thiết bị và hàng hóa hoàn thiện từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, các công ty Trung Quốc đã làm tổn hại quan hệ song phương.

Tập đoàn thiết kế máy móc Trung Quốc thuộc sở hữu nhà nước đã đột ngột rút khỏi một thỏa thuận trị giá 384,6 triệu USD nhằm mua 75% cổ phần trong mạng lưới điện Eskisehir và các tỉnh lân cận tại Thổ Nhĩ Kỳ. Vụ việc xảy ra chỉ ít ngày sau khi cuộc tổng tuyển cử hồi tháng 6 đã gây ra những lo ngại về các quy định trong lĩnh vực điện trong tương lai.

Phía Trung Quốc không đưa ra lý do chính thức và cũng không bình luận. Tập đoàn phân phối điện Thổ Nhĩ Kỳ đang kiện công ty Trung Quốc nhằm đòi chi phí hủy hợp đồng.

Mukremin Cepni, giám đốc điều hành của Tập đoàn phân phối điện Thổ Nhĩ Kỳ, cho biết ông đã mất 18 tháng cho hợp đồng với Trung Quốc.

“Tôi không thể nghĩ tốt về họ, vì cá nhân tôi đã cố gắng rất nhiều còn họ thì rút lui mà không giải thích gì khiến chúng tôi kiệt sức”, ông Cepni nói.

Căng thẳng chủng tộc

Các vấn đề về chủng tộc cũng gây căng thẳng trong quan hệ giữa các nước với Trung Quốc. Nhiều quốc gia trong khu vực có đa số dân là người Hồi giáo, và tiếng Thổ Nhĩ Kỳ được sử dụng tại hơn 12 quốc gia.

Chính sách cứng rắn của Bắc Kinh đối với người Duy Ngô Nhĩ, người Hồi giáo sống tại khu vực Tân Cương nói tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, đã gây căng thẳng trong khu vực. Bắc Kinh đã cáo buộc các phần tử cực đoan Duy Ngô Nhĩ gây ra hàng loạt vụ tấn công.

Khi Trung Quốc trấn áp các cuộc biểu tình của người Duy Ngô Nhĩ vào năm 2009, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ khi đó là Recep Tayyip Erdogan đã lên án các hành động đó là “một dạng của tội diệt chủng”. Hồi tháng 7, người Thổ và người Duy Ngô Nhĩ đã tiến hành 2 cuộc biểu tình tại Istanbul và Ankara. Nhưng giờ đây trên cương vị tổng thống, ông Erdogan lại ủng hộ tăng cường quan hệ với Trung Quốc.

Các quốc gia khác trong khu vực cũng tỏ ra đề phòng Trung Quốc. Kazakhstan đã hạn chế đầu tư và người di cư từ Trung Quốc do lo ngại khó kiểm soát. Trong khi đó, Kyrgyzstan đã tăng cường quan hệ với Nga để đối trọng với Bắc Kinh.

An Bình

Theo NYT

MỚI NHẤT
Tàu Trung Quốc mang 4 khẩu pháo lại gần đảo tranh chấp với Nhật
Tàu Trung Quốc mang 4 khẩu pháo lại gần đảo tranh chấp với Nhật

(Dân trí) - Nhật Bản ngày 26/12 cáo buộc 3 tàu tuần duyên của Trung Quốc, trong đó có một tàu dường như mang 4 khẩu pháo, đã vào vùng biển gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư ở Hoa Đông và lảng vảng ở đó trong khoảng 1 giờ.

Chủ nhật, 27/12/2015 - 10:33

Tổng thống Obama tới thăm các binh sĩ đúng ngày Giáng sinh
Tổng thống Obama tới thăm các binh sĩ đúng ngày Giáng sinh

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Barack Obama và đệ nhất phu nhân Michelle Obama ngày 25/12 đã tới thăm các binh sĩ Mỹ tại căn cứ thủy quân lục chiến ở Hawaii để chúc mừng Giáng sinh các binh sĩ và gia đình họ, đồng thời cảm ơn họ vì sự đóng góp cho đất nước.

Chủ nhật, 27/12/2015 - 10:06

Cảnh báo nguy cơ tấn công khủng bố tại các thủ đô ở châu Âu
Cảnh báo nguy cơ tấn công khủng bố tại các thủ đô ở châu Âu

(Dân trí) - Cảnh sát Áo ngày 26/12 cho biết một cơ quan tình báo “thân thiết” đã cảnh báo các thủ đô tại châu Âu về nguy cơ một vụ đánh bom hoặc nổ súng trước dịp năm mới, khiến cảnh sát trên khắp châu lục phải gia tăng các biện pháp an ninh.

Chủ nhật, 27/12/2015 - 09:50

Nga lập các trung tâm chống khủng bố tại các vùng ven biển
Nga lập các trung tâm chống khủng bố tại các vùng ven biển

(Dân trí) - Nga sẽ tiếp tập các trung tâm chống khủng bố tại vài khu vực ven biển quan trọng, trong đó có bán đảo Crimea, Viễn Đông và Bắc Cực.

Chủ nhật, 27/12/2015 - 09:18

Nga công bố video hệ thống tên lửa vừa chạy vừa bắn
Nga công bố video hệ thống tên lửa vừa chạy vừa bắn

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Nga đã công bố một video hiếm thấy quay cảnh hệ thống tên lửa Tor-M2U vừa chạy vừa khai hỏa vào mục tiêu, điều mà chưa một nước nào trên thế giới làm được.

Chủ nhật, 27/12/2015 - 08:51

50 bức ảnh khó quên về năm 2015 (Kỳ 2)
50 bức ảnh khó quên về năm 2015 (Kỳ 2)

(Dân trí) - Thi thể em bé Syria Aylan Kurdi nằm trên bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ, màn nâng ly lạnh lùng của Tổng thống Mỹ - Nga, sự cố trao nhầm vương miện Hoa hậu Hoàn vũ, tay không “đả” cá mập thoát hiểm… là những khoảnh khắc khó quên năm qua.

Chủ nhật, 27/12/2015 - 08:03

Lại sạt lở mỏ ngọc bích Myanmar, 50 người nghi đã chết
Lại sạt lở mỏ ngọc bích Myanmar, 50 người nghi đã chết

Khoảng 50 người được cho làđã thiệt mạng trong một vụ sạt lở đất đá tại mỏ khai thác ngọc bích hôm 25-12 ở miền bắc Myanmar.

Chủ nhật, 27/12/2015 - 08:00

Trật tự thế giới thay đổi sau một năm bất ổn
Trật tự thế giới thay đổi sau một năm bất ổn

Thế giới năm 2015 tiếp tục chứng kiến những bất trắc, bất ổn và biến động khôn lường, từ sự trồi sụt về kinh tế - tài chính, đến bạo lực khủng bố, các đối đầu ngoại giao, quân sự hay dịch bệnh… ở quy mô và cấp độ chưa từng thấy kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay.

Chủ nhật, 27/12/2015 - 07:00

Ông Tập Cận Bình lên Weibo, gây sốt mạng xã hội Trung Quốc
Ông Tập Cận Bình lên Weibo, gây sốt mạng xã hội Trung Quốc

Trong những năm qua, Trung Quốc đã liên tục tăng ngân sách quốc phòng, gây quan ngại cho các nước láng giềng, nhất là khi nước này leo thang trong việc quân sự hóa tại Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Chủ nhật, 27/12/2015 - 05:00

Vụ giải cứu Chuẩn tướng Dozier: Cuộc đột kích 90 giây (bài cuối)
Vụ giải cứu Chuẩn tướng Dozier: Cuộc đột kích 90 giây (bài cuối)

1982, Cảnh sát Italia ngụy trang dưới nhiều hình thức, tiếp cận mọi lối ra vào khu chung cư nằm trên đường Bindemen. 10 giờ, 20 thành viên NOCS vào siêu thị Diya, đi quanh mấy gian hàng nhưng mắt vẫn để ý đến 4 cầu thang dẫn lên tầng 1. Tất cả đều có ảnh của tướng Dozier trong túi áo.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 11:00

Các ông chủ Nhà trắng: Những điều ít được biết tới
Các ông chủ Nhà trắng: Những điều ít được biết tới

Mặc dù ông Obama đang được coi là vị Tổng thống thứ 44, nhưng trên thực tế mới chỉ có 43 người làm Tổng thống Mỹ.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 09:00

Bất chấp lệnh trừng phạt, Đức không thể rời bỏ Nga
Bất chấp lệnh trừng phạt, Đức không thể rời bỏ Nga

Đức đề xuất xây dựng dự án đường sắt cao tốc ở Nga dù nước này vừa cùng với các thành viên EU khác kéo dài trừng phạt đối với Moscow.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 08:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Quân đội Iraq tiến sâu vào thành trì cuối cùng của IS ở Ramadi
Quân đội Iraq tiến sâu vào thành trì cuối cùng của IS ở Ramadi

Việc giành lại Ramadi, vốn bị rơi vào tay IS hồi tháng 5/2015, sẽ trở thành một trong những chiến thắng quan trọng nhất của các lực lượng vũ trang Iraq kể từ khi nhóm phiến quân này chiếm 1/3 lãnh thổ Iraq trong năm 2014.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 07:07

Hòa bình cho Syria: Hy vọng le lói
Hòa bình cho Syria: Hy vọng le lói

Gần 5 năm kể từ khi nội chiến ở Syria bùng nổ, lần đầu tiên các nước thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc thông qua một bản nghị quyết về lộ trình hòa bình cho Syria.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 07:00

Tổng thống Putin tặng Thủ tướng Ấn Độ bảo kiếm hơn 300 tuổi
Tổng thống Putin tặng Thủ tướng Ấn Độ bảo kiếm hơn 300 tuổi

Ngày 24-12, truyền thông Ấn Độ đưa tin, tại bữa tiệc chiêu đãi Thủ tướng Ấn Độ Narenda Modi trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Nga, Tổng thống nước chủ nhà V.Putin đã tặng ông Modi nhiều món quà ý nghĩa, trong đó đặc biệt có thanh bảo kiếm hơn 300 năm.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 06:30

Tổng thống Nga công bố sự kiện quan trọng nhất năm 2015
Tổng thống Nga công bố sự kiện quan trọng nhất năm 2015

Hôm 25-12, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có bài phát biểu nhân dịp năm mới tại Điện Kremlin, trong đó ông đã chỉ ra sự kiện quan trọng nhất năm 2015 của nước này.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 06:00

Bước cùng thách thức
Bước cùng thách thức

Nước Mỹ trải qua năm 2015 với kỷ niệm khó quên về những thành tích đối ngoại ấn tượng sau những năm dài nhạt nhòa vì hậu khủng hoảng và bội chi cho các cuộc viễn chinh xa xôi.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 05:00

Nga: Xe chở dầu của IS vẫn vượt biên giới Syria sang Thổ Nhĩ Kỳ
Nga: Xe chở dầu của IS vẫn vượt biên giới Syria sang Thổ Nhĩ Kỳ

Ngày 25/12, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố các xe bồn chở dầu của lực lượng phiến quân Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tại Syria vẫn tiếp tục chở dầu đến Thổ Nhĩ Kỳ nhưng số lượng ít hơn do chiến dịch không kích của Không quân Nga.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 04:00

Nước hoa lấy cảm hứng từ Tổng thống Putin được bán ở Nga
Nước hoa lấy cảm hứng từ Tổng thống Putin được bán ở Nga

(Dân trí) - “Nhẹ nhàng mà mạnh mẽ” là những cụm từ dùng để mô tả loại nước hoa mới ra đời nhờ lấy cảm hứng từ Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 03:21

50 bức ảnh khó quên về năm 2015 (Kỳ 1)
50 bức ảnh khó quên về năm 2015 (Kỳ 1)

(Dân trí) - Năm 2015 sắp qua đi với những khoảnh khắc khó quên, từ cái bắt tay lịch của của Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Cuba, tòa án tối cao Mỹ cho phép kết hôn đồng giới, tới cuộc xung đột tại Syria, vụ tấn công khủng bố tại Pháp.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 03:09

Hồ sơ tước quốc tịch lại chia rẽ chính trường Pháp
Hồ sơ tước quốc tịch lại chia rẽ chính trường Pháp

(Dân trí) - Ngày 23/12, Tổng thống Pháp François Hollande vẫn giữ nguyên quyết định trong Dự thảo cải cách Hiến pháp về việc tước quốc tịch những người song tịch, kể cả những người sinh ra tại Pháp mà bị kết án vì tội khủng bố.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 03:00

Úc: Cháy rừng thiêu rụi hơn 100 căn nhà đúng ngày Giáng sinh
Úc: Cháy rừng thiêu rụi hơn 100 căn nhà đúng ngày Giáng sinh

(Dân trí) - Các đám cháy rừng xảy ra đúng ngày Giáng sinh đã phá hủy hơn 100 căn nhà tại một địa điểm du lịch nổi tiếng ở bang Victoria, miền nam nước Úc.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 02:49

Mỹ kiếm bộn tiền nhờ xuất khẩu vũ khí
Mỹ kiếm bộn tiền nhờ xuất khẩu vũ khí

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới được công bố cho thấy doanh thu xuất khẩu vũ khí của Mỹ đã tăng 35% trong năm 2014, thu về khoảng 10 tỷ USD.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 02:22

Thủ lĩnh phe nổi dậy Syria thiệt mạng do không kích
Thủ lĩnh phe nổi dậy Syria thiệt mạng do không kích

(Dân trí) - Truyền thông Nga ngày 26/12 dẫn lời các nguồn tin quân đội chính phủ Syria cho hay Zahran Alloush, thủ lĩnh lực lượng nổi dậy Jaysh al-Islam mạnh nhất tại Syria, đã chết trong các đợt không kích gần đây.

Thứ bảy, 26/12/2015 - 01:19