Vì sao 2 đảng lớn "thâu tóm" chính trường Mỹ?

Dân trí Hệ thống bầu cử "được ăn cả, ngã về không" từ cấp địa phương khiến các đảng lớn tại Mỹ luôn tìm mọi cách để giành được đa số phiếu, đồng nghĩa với cơ hội cho các đảng nhỏ hơn hay ứng viên độc lập chạy đua vào Nhà Trắng hầu như bằng không.
>>Biểu tượng của hai đảng Dân chủ và Cộng hòa Mỹ bắt nguồn từ đâu?
>>Vì sao Mỹ ấn định bầu cử tổng thống vào thứ Ba của tháng 11?


Biểu tượng con voi của đảng Cộng hòa (trái) và biểu tượng con lừa của đảng Dân chủ (Ảnh: History)

Biểu tượng con voi của đảng Cộng hòa (trái) và biểu tượng con lừa của đảng Dân chủ (Ảnh: History)

Theo tờ Washington Post, kể từ năm 1852 đến nay, cuộc đua vào Nhà Trắng luôn chứng kiến một ứng viên của đảng Cộng hòa hoặc Dân chủ cán đích ở vị trí thứ nhất hoặc thứ hai. Ngoại lệ duy nhất đó là năm 1912, khi ông Theodore Roosevelt, một cựu tổng thống được yêu mến của đảng Cộng hòa, đã tranh cử với tư cách ứng viên của “đảng thứ ba”. Và ông đã về đích thứ nhì, sau khi thất bại trước ông Woodrow Wilson.

Trước khi đảng Cộng hòa và Dân chủ trở thành hai đảng lớn nhất nước Mỹ, ngôi vị dẫn đầu thuộc về đảng Dân chủ và đảng Uých (tiền thân của đảng Tự do tại Anh). Và trước đó nữa là đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa Quốc gia giữ vai trò chính trên chính trường Mỹ. Trước đó nữa? Đó là đảng Dân chủ - Cộng hòa và những người ủng hộ chế độ liên bang.

Đã một thời gian dài các đảng thứ ba chỉ giữ vai trò mờ nhạt trong các cuộc tranh cử tổng thống Mỹ, và thỉnh thoảng vẫn xuất hiện nhưng hầu như không bao giờ có cơ hội thực sự để làm chủ Nhà Trắng. Họ cũng hiếm khi cạnh tranh được một ghế tại Quốc hội, nơi kể từ Thế chiến II, hầu như không có quá 2 trong tổng số 535 nghị sỹ không phải đảng viên Cộng hòa hoặc Dân chủ.

Trong số những trường hợp ngoại lệ đó có thượng nghị sỹ Bernie Sanders đến từ Vermont, người được bầu vào Quốc hội Mỹ với tư cách ứng viên độc lập và đã tham gia giành quyền đề cử của đảng này.

Vì sao lại có chuyện này? Câu trả lời đó là hệ thống chính trị Mỹ được cấu trúc để cho chỉ có 2 đảng lớn thông qua thể thức “được ăn cả” trong bầu cử Quốc hội lẫn bầu tổng thống.

Các ứng viên chạy đua vào Quốc hội chỉ cần giành được đa số phiếu để chiến thắng. Tại 48/50 bang, một ứng viên tổng thống sẽ được nhận toàn bộ phiếu đại cử tri của bang đó khi giành đa số phiếu phổ thông. Và khi có được quá bán số phiếu đại cử tri trong một kỳ bầu cử, ứng viên đó sẽ trở thành chủ nhân Nhà Trắng.

Nhà xã hội học người Pháp Maurice Duverger trong những năm 1950 từng đưa ra lý thuyết rằng cách thức sắp đặt này trên thực tế đã tạo ra một hệ thống chỉ gồm 2 đảng. “Đạo luật Duverger” khẳng định rằng các đảng thứ ba không thể cạnh tranh bởi thật vô nghĩa khi giành được, ví dụ 15 hay thậm chí 20% số phiếu.

Điều này khiến các cử tri sẽ chọn các ứng viên có nhiều khả năng chiến thắng nhất, và kéo theo đó là các đảng sẽ cố gắng lôi kéo một nửa số cử tri, thậm chí nhiều hơn trong trường hợp lý tưởng.

Các đảng có nguy cơ chia rẽ sẽ làm tất cả những gì họ có thể để ngăn cản sự xuất hiện của các ứng viên đảng thứ ba. Khi các cử tri ủng hộ lý tưởng chính trị của một đảng, nhưng lại có sự lựa chọn giữa hai ứng viên đều ủng hộ các quyên tắc đó, đảng đó sẽ thất cử bởi các ứng viên sẽ khiến số lượng phiếu bầu bị chia sẻ, còn đảng khác giành đa số phiếu.

Có một vài trường hợp các thống đốc hoặc thượng nghị sỹ là người từ đảng thứ ba, nhưng thường những đảng đó nhìn chung có ảnh hưởng hạn chế, và sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc trở thành một phong trào chính trị rộng khắp cả nước. Một phần của vấn đề này trước hết đến từ sự khó khăn của đảng đó trong việc giành chiến thắng. Một lí do khác đó là hai đảng chính có thể gây khó khăn cho các ứng viên của đảng thứ ba trong việc hội đủ điều kiện để được nhận phiếu bầu trong một cuộc bầu cử.

Ví dụ tại Mỹ, luật pháp cho phép mỗi bang quyết định cách thức một ứng viên tổng thống sẽ xuất hiện trên lá phiếu bầu. Điều đó có nghĩa là các ứng viên đảng thứ ba nhìn chung phải là người giàu có, đủ khả năng tài trợ cho chiến dịch tranh cử của mình và đáp ứng những đòi hỏi đắt đỏ để được xuất hiện trên phiếu bầu tại toàn bộ 50 bang.

Trong khi nhiều ứng viên đảng thứ ba và độc lập trước đây có thể chạy đua trong kỳ bầu cử, ít người nhận được đủ sự ghi nhận của công chúng và còn ít người hơn trong số đó giành được phiếu đại cử tri của bang. Ross Perot, người từng chạy đua với tư cách ứng viên độc lập, đã nhận được 19% tổng số phiếu phổ thông năm 1992 nhưng lại không giành được một lá phiếu đại cử tri nào.

Và khi những ứng viên như vậy giành được phiếu đại cử tri nó thường gắn với những căng thẳng về sắc tộc. George Wallace người giành 46 phiếu đại cử tri năm 1968 và Strom Thurmond, người giành 39 phiếu đại cử tri năm 1948, đều là người đến từ miền Nam. Họ vận động tranh cử với tư tưởng hoàn toàn đối lập với quan điểm hòa hợp người Mỹ da màu và da trắng. Nhưng đến nay đây cũng là những ứng viên cuối cùng không thuộc đảng Dân chủ hay Cộng hòa giành được phiếu đại cử tri.

Ngoại trừ những trường hợp này, ứng viên duy nhất không tranh cử cho một trong hai đảng lớn nhưng có cơ hội thực sử để vào Nhà Trắng đó là ông Roosevelt. Đây là ứng viên có một không hai.

Dù vậy ngay cả khi đó, vị cựu tổng thống vẫn có kết cục xấu khi chia sẻ phiếu bầu với đảng cũ của mình, những người Cộng hòa. Ông và người Cộng hòa kế nhiệm William Howard Taft tổng cộng đã giành được đa số phiếu phổ thông trong cuộc bầu cử năm 1912. Dù vậy ứng viên Woodrow Wilson của đảng Dân chủ cuối cùng lại chiến thắng và giành ghế Tổng thống do có nhiều phiếu hơn.

Ví dụ này càng củng cố cho lí do vì sao các đảng lớn tại Mỹ luôn muốn duy trì một hệ thống chỉ gồm 2 đảng.

Thăm dò ý kiến Bạn dự đoán ứng viên nào sẽ thắng cử Tổng thống Mỹ?
Donald Trump Hillary Clinton

Thanh Tùng

Theo Washington Post

MỚI NHẤT
Mỹ - Hàn Quốc diễn tập đối phó làn sóng tị nạn từ Triều Tiên
Mỹ - Hàn Quốc diễn tập đối phó làn sóng tị nạn từ Triều Tiên

(Dân trí) - Trang tin Chosun Ilbo của Hàn Quốc ngày 7/11 đưa tin lính thuỷ đánh bộ của nước này và Mỹ lần đầu tiên tiến hành tập trận với nội dung đối phó với khả năng xảy ra một làn sóng người tị nạn từ Triều Tiên.

Thứ hai, 07/11/2016 - 03:09

Ứng viên tổng thống Mỹ chạy đua vận động tại các bang chiến địa
Ứng viên tổng thống Mỹ chạy đua vận động tại các bang chiến địa

(Dân trí) - Vào thời điểm chỉ còn một ngày nữa là tới cuộc tổng tuyển cử trên toàn nước Mỹ, hai ứng viên tổng thống Donald Trump của đảng Cộng hòa và Hillary Clinton của đảng Dân chủ đang tích cực vận động tranh cử tại các bang chiến địa, với hy vọng giành được sự ủng hộ cuối cùng của những cử tri còn do dự trước giờ chót.

Thứ hai, 07/11/2016 - 01:53

3 con đường giúp Donald Trump có thể đắc cử tổng thống Mỹ
3 con đường giúp Donald Trump có thể đắc cử tổng thống Mỹ

(Dân trí) - Giới quan sát cho rằng ứng cử viên của đảng Cộng hòa Donald Trump muốn đánh bại đối thủ Dân chủ Hillary Clinton trong cuộc bầu cử sắp tới cần phải chuẩn bị kỹ lưỡng bởi những con đường giúp ông có thể trở thành tổng thống không nhiều.

Thứ hai, 07/11/2016 - 01:45

Mỹ cần thắng gấp ở Mosul làm quà cho bà Hillary?
Mỹ cần thắng gấp ở Mosul làm quà cho bà Hillary?

Mỹ sẽ tăng cường thêm 500 binh sỹ Thuỷ quân lục chiến đến Mosul để giải quyết IS, giành được thắng lợi đầu trước ngày bầu cử.

Thứ hai, 07/11/2016 - 01:00

Mỹ bắt đầu can thiệp vào Raqqa, đón đường IS
Mỹ bắt đầu can thiệp vào Raqqa, đón đường IS

Khi chiến dịch Mosul vẫn chưa vào được trung tâm, Mỹ và nhóm nổi dậy ở Syria đã bàn cách phối hợp đón đầu ở biên giới Raqqa.

Thứ hai, 07/11/2016 - 12:00

Người Việt tại Mỹ: Ứng viên tổng thống Donald Trump quá nhiều tai tiếng
Người Việt tại Mỹ: Ứng viên tổng thống Donald Trump quá nhiều tai tiếng

(Dân trí) - Một số người Việt tại Mỹ cho rằng cuộc bầu cử tổng thống 2016 rất đặc biệt bởi sự xuất hiện của một ứng viên lạ lùng - Donald Trump. Họ mong bà Hillary Clinton đắc cử, dù đồng tình rằng cuộc bầu cử năm nay rất khó dự đoán và không loại trừ bất ngờ vào phút chót.

Thứ hai, 07/11/2016 - 11:58

Bà Clinton nới rộng khoảng cách với ông Trump sau khi được FBI "giải oan"
Bà Clinton nới rộng khoảng cách với ông Trump sau khi được FBI "giải oan"

(Dân trí) - Các thăm dò dư luận mới nhất cho thấy, tỷ lệ ủng hộ ứng viên tổng thống Dân chủ Hillary Clinton đang cao hơn 4-5 điểm so với đối thủ Cộng hòa Donald Trump, so với chênh lệch sít sao 1 điểm trước đó.

Thứ hai, 07/11/2016 - 11:35

Clip cận cảnh 28 giờ chiến đấu ác liệt trong thành trì Mosul
Clip cận cảnh 28 giờ chiến đấu ác liệt trong thành trì Mosul

Nhóm phóng viên CNN theo chân lực lượng đặc nhiệm Iraq trong đợt tấn công các phần tử của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Mosul.

Thứ hai, 07/11/2016 - 11:00

Các ứng viên tổng thống trong cuộc đua vào Nhà Trắng 2016
Các ứng viên tổng thống trong cuộc đua vào Nhà Trắng 2016

(Dân trí) - Đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa là hai đảng chính trị lớn nhất tại Mỹ hiện nay. Ngoài ra, Mỹ còn có nhiều đảng khác, được gọi chung là các đảng thứ ba, trong đó 2 đảng đáng chú ý nhất là đảng Tự do và đảng Xanh.

Thứ hai, 07/11/2016 - 10:54

Bí ẩn "đội quân vàng" khiến IS khiếp vía
Bí ẩn "đội quân vàng" khiến IS khiếp vía

Đội quân vàng (Golden Division) là lữ đoàn gồm các lính đặc nhiệm do Mỹ đào tạo, đang chiến đấu chống IS ở mặt trận Mosul, Iraq.

Thứ hai, 07/11/2016 - 10:30

Cựu Chủ tịch Hạ viện: Mỹ sẽ rơi vào “thập niên rắc rối” cho dù ai đắc cử tổng thống
Cựu Chủ tịch Hạ viện: Mỹ sẽ rơi vào “thập niên rắc rối” cho dù ai đắc cử tổng thống

(Dân trí) - Trả lời phỏng vấn đài NBC hôm qua 6/11, cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Newt Gingrich cảnh báo, nước Mỹ có thể đối mặt với khó khăn trong một thời gian dài cho dù ai đắc cử trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng năm nay.

Thứ hai, 07/11/2016 - 10:03

Nhiều người Việt tại Mỹ bầu cho bà Hillary
Nhiều người Việt tại Mỹ bầu cho bà Hillary

“Tôi đã phỏng vấn nhiều người, có người bầu cho đảng Cộng hòa, có người bầu cho đảng Dân chủ. Có vẻ như nhiều người Việt thích bà Hillary hơn, tuy nhiên nếu người nào mong chờ thay đổi mạnh mẽ về mặt kinh tế, họ bầu cho ông Trump”, ông Vũ Hoàng Lân, đài truyền hình Phố Bolsa TV cho biết.

Thứ hai, 07/11/2016 - 10:01

ĐÁNG QUAN TÂM
Trung Quốc rót 11 tỷ USD đầu tư vào châu Âu
Trung Quốc rót 11 tỷ USD đầu tư vào châu Âu

(Dân trí) - Trung Quốc đã thành lập một quỹ đầu tư trị giá 10 tỷ euro (khoảng 11,15 tỷ USD) chuyên rót vốn vào các dự án ở Trung và Đông Âu, thông báo của Ngân hàng Công nghiệp và Thương mại Trung Quốc cho biết hôm qua 6/11.

Thứ hai, 07/11/2016 - 08:03

Ông Trump bị nhân viên “tịch thu” tài khoản Twitter để tránh tai tiếng ở phút chót
Ông Trump bị nhân viên “tịch thu” tài khoản Twitter để tránh tai tiếng ở phút chót

(Dân trí) - Tài khoản Twitter của ứng viên tổng thống đảng Cộng hòa Mỹ Donald Trump đã bị chính các nhân viên của ông “tịch thu”, New York Times cho biết hôm qua 6/11. Đây là động thái được cho là nhằm giúp ông tránh mất điểm vì những phát ngôn trên mạng xã hội ở thời điểm cuối cùng của cuộc chạy đua vào Nhà Trắng.

Thứ hai, 07/11/2016 - 07:46

Tổng thống Assad nói phương Tây ngày càng suy yếu ở Syria
Tổng thống Assad nói phương Tây ngày càng suy yếu ở Syria

(Dân trí) - Tổng thống Syria Bashar al-Assad ngày 6/11 khẳng định vai trò của Nga trong cuộc chiến ở Syria, trong khi đó cho rằng các cường quốc phương Tây “đang ngày càng suy yếu hơn” tại đây.

Thứ hai, 07/11/2016 - 07:32

FBI chính thức không truy tố bà Clinton
FBI chính thức không truy tố bà Clinton

(Dân trí) - Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) hôm qua 6/11 tuyên bố đã kết thúc điều tra các email của ứng viên tổng thống Dân chủ Hillary Clinton và giữ nguyên kết luận không có dấu hiệu sai phạm hình sự nào. Tuyên bố được đưa ra 2 ngày trước khi diễn ra cuộc bầu cử tổng thống.

Thứ hai, 07/11/2016 - 06:08

Nga không thể phá băng dù Mỹ có tổng thống mới
Nga không thể phá băng dù Mỹ có tổng thống mới

Thủ tướng Nga Medvedev hy vọng quan hệ Nga-Mỹ tan băng sau khi Nhà Trắng có chủ mới, song khó có khả năng Hillary hay Trump làm điều này.

Chủ nhật, 06/11/2016 - 10:00

Syria: 6 năm binh đao - vì sao nên nỗi?
Syria: 6 năm binh đao - vì sao nên nỗi?

Cuộc “binh đao” ở Syria đã bước sang năm thứ 6 với những hậu quả nặng nề mà hầu như ngày nào báo chí toàn cầu cũng nhắc tới.

Chủ nhật, 06/11/2016 - 09:00

Mỹ hoang mang gợi ý đàm phán với Nga
Mỹ hoang mang gợi ý đàm phán với Nga

Mỹ hoang mang trước sự kiên quyết của Nga ở Syria và ngỏ ý đàm phán nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng.

Chủ nhật, 06/11/2016 - 08:00

Đức bán vũ khí cực nguy hiểm cho đặc nhiệm Nga
Đức bán vũ khí cực nguy hiểm cho đặc nhiệm Nga

Một công ty Đức vừa tiết lộ hợp đồng bán cho Nga một loại trang bị rất nguy hiểm, khi được lực lượng đặc nhiệm hải quân Nga sử dụng.

Chủ nhật, 06/11/2016 - 07:00

Chiến sự Mosul: Iraq và IS cùng khoe tên lửa Kornet
Chiến sự Mosul: Iraq và IS cùng khoe tên lửa Kornet

Trong chiến dịch giải phóng Mosul, tên lửa chống tăng Kornet đã hủy diệt mục tiêu đối phương khi chúng được sử dụng trong cả quân đội Iraq và khủng bố IS.

Chủ nhật, 06/11/2016 - 06:00

Các phiến quân đối lập đánh nhau lẫn lộn tại đông Aleppo
Các phiến quân đối lập đánh nhau lẫn lộn tại đông Aleppo

Sau nỗ lực phá vòng vây thất bại ở miền đông Aleppo, nhiều nhóm phiến quân từng hợp tác chống lại quân đội chính phủ Syria giờ lại quay sang đánh lẫn nhau do gặp nhiều khó khăn về nguồn lực.

Chủ nhật, 06/11/2016 - 05:00

“Người của FBI âm thầm tiếp sức cho ông Donald Trump”
“Người của FBI âm thầm tiếp sức cho ông Donald Trump”

(Dân trí) - Ông Tim Kaine, ứng viên phó tổng thống liên danh tranh cử cùng bà Hillary Clinton, cho rằng người của Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) đang ngầm “hỗ trợ tích cực” cho chiến dịch của ứng viên Cộng hòa Donald Trump khi cuộc chạy đua vào Nhà Trắng vào giai đoạn nước rút.

Chủ nhật, 06/11/2016 - 04:53

Donald Trump và những khoảnh khắc tranh cử không giống ai
Donald Trump và những khoảnh khắc tranh cử không giống ai

(Dân trí) - Từ một doanh nhân chưa từng tham gia chính trường, Donald Trump đang đứng trước ngưỡng cửa Nhà Trắng với cơ hội chiến thắng không nhỏ, sau một chiến dịch tranh cử lạ lùng hiếm thấy.

Chủ nhật, 06/11/2016 - 04:51