Nhức nhối thất nghiệp

Dù kinh tế có ấm lên trong quý I/2015 và dự báo cả năm nay sẽ tăng trưởng lạc quan nhưng tình trạng thất nghiệp và giải quyết việc làm chưa đồng hành tương ứng, thậm chí sắp tới còn bi quan hơn nhiều
>>Loay hoay với chiến lược nhân sự
>>Tìm hướng đi cho làng nghề: Lực bất tòng tâm, khó khăn trăm bề?
>>Không tiếp nhận công chức, viên chức còn vay vốn ngân hàng

Tình trạng thiếu việc làm nói chung và cử nhân thất nghiệp nhiều nói riêng đã từng khiến dư luận “choáng”. Và hôm 24-4, một lần nữa, dư luận lại giật mình khi nghe Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận thông báo tại phiên giải trình của Chính phủ với Ủy ban Văn hóa - Giáo dục - Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội: “Mặc dù trong giai đoạn 2010-2014, số lao động có trình độ ĐH, CĐ có việc làm tăng nhưng người thất nghiệp cũng tăng cao hơn so với số tốt nghiệp và số có việc làm. Trong khi người có việc làm chỉ tăng 38% thì người thất nghiệp tăng gấp đôi (ở nhóm lao động này - NV)”.

Việc làm tăng không kịp số người cần việc

Đó quả là con số nhức nhối, phản ánh đúng thực tế hiện nay. Theo số liệu của PGS-TS Trần Đình Thiên và các cộng sự (Viện Kinh tế Việt Nam), trong năm 2014, nền kinh tế có những dấu hiệu tích cực hơn so với 2 năm 2012 và 2013 nên đã giải quyết việc làm cho khoảng 1,6 triệu lao động, tăng 3,6% so với thực hiện năm 2013, trong đó tạo việc làm trong nước khoảng 1,494 triệu lao động, đạt 98,8% kế hoạch, tăng 2,7% so với năm 2013. Tuy nhiên, đó chỉ là dấu hiệu tích cực về mặt số lượng, chất lượng việc làm mới vẫn thấp và thiếu bền vững.
Tư vấn tuyển dụng cho người thất nghiệp tại Trung tâm Giới thiệu việc làm TP HCM Ảnh: TẤN THẠNH
Tư vấn tuyển dụng cho người thất nghiệp tại Trung tâm Giới thiệu việc làm TP HCM Ảnh: TẤN THẠNH

Cụ thể hơn về tình trạng này, TS Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, cho biết: Đến thời điểm 31-12-2014, dân số cả nước là 90,7 triệu người, trong đó có 54,4 triệu người thuộc lực lượng lao động.

Cả nước đã có khoảng 1,2 triệu lao động thiếu việc làm (tỉ lệ 2,45%, trong đó khu vực thành thị là 1,18% và nông thôn là 3,01%) và gần 1 triệu lao động thất nghiệp chiếm 2,08%; trong số này khu vực thành thị là 3,43% và nông thôn là 1,47%.

Như vậy, số việc làm tạo ra dù tăng nhưng không theo kịp số người có nhu cầu tìm việc, vì vậy tỉ lệ thất nghiệp vẫn nóng bỏng.

Vì đâu nên nỗi?

TS Bùi Sỹ Lợi đúc kết một số nguyên nhân cơ bản khiến thất nghiệp ở Việt Nam trở thành vấn đề thách thức.

Một là, lực lượng lao động phân bố không đồng đều giữa các vùng địa lý kinh tế, chủ yếu tập trung ở đồng bằng sông Hồng (không bao gồm Hà Nội): 15,2%, đồng bằng sông Cửu Long: 19,1%, trong khi các vùng đất rộng có tỉ trọng lao động thấp như trung du và miền núi phía Bắc chỉ chiếm 13,7%, Tây Nguyên chiếm 6,3% lực lượng lao động. Vì vậy, chưa tạo điều kiện phát huy được lợi thế về đất đai, tạo việc làm cho người lao động và góp phần phân bố lại lực lượng lao động, đây chính là nguyên nhân tạo ra sự mất cân đối cục bộ về lao động và là tác nhân của thất nghiệp, thiếu việc làm.

Số người có việc làm năm 2014 dù tăng so với năm 2013 nhưng chưa thể giải quyết được nạn thất nghiệp (Nguồn: Tổng cục Thống kê; Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội)

Tư vấn tuyển dụng cho người thất nghiệp tại Trung tâm Giới thiệu việc làm TP HCM Ảnh: TẤN THẠNH

Số người có việc làm năm 2014 dù tăng so với năm 2013 nhưng chưa thể giải quyết được nạn thất nghiệp (Nguồn: Tổng cục Thống kê; Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội)

Hai là, lực lượng lao động có chất lượng thấp. Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới, chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam đạt mức 3,79 điểm (trong thang điểm 10), xếp hạng thứ 11 trong số 12 quốc gia được khảo sát tại châu Á. Nguồn nhân lực nước ta yếu về chất lượng, thiếu năng động và sáng tạo, tác phong lao động công nghiệp...

Trong tổng số hơn 53,4 triệu lao động từ 15 tuổi trở lên đang làm việc trong nền kinh tế, chỉ có khoảng 49% qua đào tạo, trong đó qua đào tạo nghề từ 3 tháng trở lên chỉ chiếm khoảng 19%. Khoảng cách khác biệt về tỉ lệ này giữa khu vực thành thị và nông thôn là khá cao (20,4% và 8,6%).

Ngoài ra, thể lực của lao động Việt Nam ở mức trung bình kém, chưa đáp ứng được cường độ làm việc và những yêu cầu trong sử dụng máy móc thiết bị theo tiêu chuẩn quốc tế. Công tác chăm sóc sức khỏe và an toàn nghề nghiệp chưa tốt; bên cạnh đó, kỷ luật lao động còn kém so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Một bộ phận lớn người lao động hiện nay chưa được tập huấn về kỷ luật lao động công nghiệp, tùy tiện về giờ giấc và hành vi. Người lao động chưa được trang bị các kiến thức và kỹ năng làm việc theo nhóm, thiếu khả năng hợp tác và gánh chịu rủi ro, ngại phát huy sáng kiến và chia sẻ kinh nghiệm làm việc.

Ba là, năng suất, hiệu quả lao động trong các ngành kinh tế thấp và có sự khác biệt đáng kể giữa khu vực nông nghiệp với khu vực công nghiệp và khu vực dịch vụ.

Bốn là, tình trạng mất cân đối cung - cầu lao động cục bộ vẫn thường xuyên xảy ra. Thị trường lao động nước ta chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn, các vùng kinh tế trọng điểm, nơi có nhiều KCX-KCN, như: Long An, TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai… Ngược lại một số tỉnh như Bạc Liêu, Ninh Thuận, Thanh Hóa, Nghệ An lại có tình trạng dư cung, đang phải đối mặt với tỉ lệ thất nghiệp cao.

Năm là, mặc dù đã tiến hành 2 đợt cải cách tiền lương (năm 1993 và 2004), bước đầu tách bạch tiền lương khu vực sản xuất kinh doanh và khu vực hành chính sự nghiệp, tạo điều kiện đổi mới chính sách tiền lương khu vực sản xuất kinh doanh theo định hướng thị trường nhưng mức tiền lương tối thiểu thấp chưa được tính đúng, tính đủ cho mức sống tối thiểu và chỉ đáp ứng được 70% nhu cầu cơ bản của người lao động, thấp hơn mức lương tối thiểu thực tế trên thị trường khoảng 20% và hiện nay mới đạt khoảng 45% mức tiền lương tối thiểu trung bình của khu vực ASEAN.

Sáu là, công tác quản lý nhà nước về lao động - việc làm còn nhiều hạn chế, các chính sách, pháp luật đang từng bước hoàn thiện, hệ thống thông tin thị trường lao động còn sơ khai thiếu đồng bộ. Chính sách bảo hiểm thất nghiệp hết sức tiến bộ nhưng chưa đạt được mục tiêu như mong muốn nhằm không chỉ hỗ trợ cuộc sống người lao động khi mất việc làm mà còn phải đào tạo nghề, tư vấn, hỗ trợ để giúp quay lại thị trường lao động.

Chưa thể lạc quan

Cũng theo ông Bùi Sỹ Lợi, kết thúc năm 2014, tình hình lao động - việc làm và thất nghiệp của thị trường lao động đã có xu hướng cải thiện hơn, cụ thể: Cả năm có gần 68.000 doanh nghiệp giải thể hoặc ngừng hoạt động, trong khi đã có thêm 75.000 doanh nghiệp thành lập mới, giảm 2,7% so với năm 2013, tăng 10,3% so với số giảm.

Ngay từ quý I/2015, kinh tế đã có tín hiệu khởi sắc với tăng trưởng GDP đạt 6,03%, điều này sẽ tác động nhanh đến doanh nghiệp trong việc thu hút lao động, bởi Việt Nam đang ngày càng thu hút các doanh nghiệp mới, nhất là trong lĩnh vực sản xuất, điều này làm tăng tính cạnh tranh trong thu hút nhân tài, từ một thị trường lao động có nguồn cung giới hạn.

Không lạc quan như vậy, PGS-TS Trần Đình Thiên lo ngại: Trong năm 2014, số lượng lao động bị mất việc làm do doanh nghiệp bị giải thể vẫn rất lớn. Số doanh nghiệp mới thành lập lớn hơn số doanh nghiệp giải thể nhưng số lượng việc làm mới tạo ra thấp hơn số việc làm mất đi. Các doanh nghiệp mới thành lập thường tạo ra chỗ làm mới bấp bênh hơn những doanh nghiệp cũ có thời gian dài hoạt động ổn định.

PGS-TS Nguyễn Thị Lan Hương (Viện Khoa học Lao động và Xã hội), dẫn dự báo của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO): Việt Nam sẽ có khả năng tạo thêm được 6 triệu việc làm (1/10 số việc làm tăng thêm đến năm 2025 của toàn bộ khối ASEAN), do tác động của xây dựng cộng đồng ASEAN.

Tuy nhiên, 60% trong số việc làm này là việc làm yếu thế!
Nỗi buồn năng suất lao động
Năng suất lao động của Việt Nam liên tục tăng trong thời gian qua, bình quân đạt 3,7%/năm trong giai đoạn 2005-2014, góp phần thu hẹp dần khoảng cách so với năng suất lao động của các nước trong khu vực. Tuy nhiên, hiện nay năng suất lao động Việt Nam chỉ bằng 1/18 năng suất lao động của Singapore; bằng 1/6 của Malaysia; bằng 1/3 của Thái Lan và Trung Quốc.

Một số nguyên nhân chủ yếu ảnh hưởng tới năng suất lao động của nước ta đạt thấp so với các nước trong khu vực, theo TS Bùi Sỹ Lợi (tại Diễn đàn Kinh tế mùa xuân, vừa tổ chức tuần này ở TP Vinh, tỉnh Nghệ An):

(1) Cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động chuyển dịch tích cực nhưng tỉ trọng lao động trong khu vực nông, lâm nghiệp, thủy sản vẫn ở mức cao. (2) Chất lượng nguồn lao động thấp, cơ cấu đào tạo thiếu hợp lý, hiệu quả sử dụng qua đào tạo chưa cao. (3) Máy móc, thiết bị và quy trình công nghệ còn lạc hậu với tỉ lệ doanh nghiệp công nghệ thấp và trung bình trong toàn ngành chế biến, chế tạo. (4) Trình độ tổ chức quản lý, quản trị doanh nghiệp còn yếu cùng với hiệu quả sử dụng nguồn lực thấp.

Ngoài ra, tăng trưởng năng suất lao động của Việt Nam trong các ngành sản xuất và dịch vụ vẫn còn ở mức thấp hơn nhiều so với các nước khác trong khu vực. Điều này cho thấy thị trường lao động Việt Nam thiếu ổn định, việc làm chưa đầy đủ và bền vững, với năng suất lao động thấp.



Theo Báo Người lao động
MỚI NHẤT
Tháng 5, TP HCM cần 20.000 lao động
Tháng 5, TP HCM cần 20.000 lao động

Theo báo cáo của Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động TP HCM, dự kiến trong tháng 5-2015, TP HCM cần khoảng 20.000 lao động.

Thứ hai, 04/05/2015 - 08:05

Thanh tra các doanh nghiệp cho thuê lại lao động có dấu hiệu sai phạm
Thanh tra các doanh nghiệp cho thuê lại lao động có dấu hiệu sai phạm

Ông Phạm Khải Trung, Chánh Thanh tra tỉnh Trà Vinh cho biết: Thanh tra tỉnh Trà Vinh chủ trì phối hợp với Sở LĐ-TB&XH, LĐLĐ và các ngành có liên quan sẽ tiến hành thanh tra các DN cho thuê lại lao động cho các nhà thầu đang thi công các công trình trọng điểm cấp quốc gia tại huyện Duyên Hải, có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Chủ nhật, 03/05/2015 - 07:28

Lao động trong hội nhập: Thừa số lượng, thiếu chất lượng
Lao động trong hội nhập: Thừa số lượng, thiếu chất lượng

Mặc dù được xem là nước có "dân số vàng,” song không ít chuyên gia thẳng thắn cho rằng, lao động Việt Nam sẽ bị thua trên sân nhà khi Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) ra đời.

Thứ bảy, 02/05/2015 - 08:09

Điều ước 1-5
Điều ước 1-5

Hôm nay là 1-5, ngày của những người lao động trên toàn thế giới. Cách đây 129 năm, ngày 1-5-1886, do yêu sách “ngày làm việc 8 giờ” không được đáp ứng đầy đủ, giới công nhân (CN) trên toàn nước Mỹ đã bãi công.

Thứ sáu, 01/05/2015 - 07:16

“Nếu đi làm ngày lễ, em được trả lương bao nhiêu?”
“Nếu đi làm ngày lễ, em được trả lương bao nhiêu?”

Tuần trước, chị chuyền trưởng mang một xấp “đơn xin đăng ký đi làm ngày lễ” xuống, yêu cầu công nhân ký vào. Trong chuyền của tôi có 40 người, đa số không xem kỹ bản đăng ký mà chỉ lướt qua cái tiêu đề, sau đó đặt bút luôn.

Thứ năm, 30/04/2015 - 09:35

Trốn đóng bảo hiểm xã hội: Xử hình sự?
Trốn đóng bảo hiểm xã hội: Xử hình sự?

Nhiều chuyên gia ủng hộ việc dự thảo (BLHS) sửa đổi quy định thêm một số tội liên quan đến lĩnh vực bảo hiểm như trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động hay trục lợi trong kinh doanh bảo hiểm...

Thứ năm, 30/04/2015 - 09:28

Khởi tố pháp nhân, người lao động thiệt?
Khởi tố pháp nhân, người lao động thiệt?

Tại hội thảo về BLHS (sửa đổi) do Ủy ban Tư pháp, Bộ Tư pháp và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam vừa tổ chức, nhiều đại biểu đồng tình với việc truy cứu hình sự pháp nhân kinh tế nhưng băn khoăn: Liệu người lao động có lãnh hậu quả?

Thứ tư, 29/04/2015 - 07:03

Thị trường lao động: Tận dụng cơ hội khi tham gia AEC
Thị trường lao động: Tận dụng cơ hội khi tham gia AEC

Chỉ còn một thời gian ngắn nữa Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) sẽ hình thành và Việt Nam sẽ là một trong những nước hưởng lợi khi tham gia.

Thứ tư, 29/04/2015 - 06:37

Sinh viên làm "offer" - hãy cẩn trọng!
Sinh viên làm "offer" - hãy cẩn trọng!

Nhiều sinh viên đang hứng thú tham gia công việc "offer” - việc làm bán thời gian qua mạng. Tuy nhiên, theo chuyên gia công nghệ, cần thận trọng với công việc này.

Thứ ba, 28/04/2015 - 02:17

Thiệt thòi vì bất cẩn
Thiệt thòi vì bất cẩn

Thiếu hiểu biết và bất cẩn khi ký hợp đồng lao động khiến người lao động gánh thiệt thòi về sau

Thứ ba, 28/04/2015 - 07:16

Điều chỉnh lương có cần ký phụ lục hợp đồng?
Điều chỉnh lương có cần ký phụ lục hợp đồng?

Khi Nhà nước điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng, Công ty tôi tiến hành điều chỉnh thang lương đối với người lao động. Luật sư cho tôi hỏi có cần thiết ký phụ lục hợp đồng trong trường hợp này không?

Thứ hai, 27/04/2015 - 09:53

Nhân tài Việt "chảy máu" Singapore, Thái Lan
Nhân tài Việt "chảy máu" Singapore, Thái Lan

Không chỉ đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt về hàng hóa, dịch vụ khi gia nhập Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), các DN Việt Nam sắp tới còn vất vả trong việc lôi kéo và giữ chân người tài và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Chủ nhật, 26/04/2015 - 08:41

ĐÁNG QUAN TÂM
Số lao động trình độ ĐH, CĐ thất nghiệp ngày càng tăng
Số lao động trình độ ĐH, CĐ thất nghiệp ngày càng tăng

Đó là do công tác dự báo phát triển nguồn nhân lực cũng như hệ thống thông tin về thị trường lao động, dự báo nhu cầu việc làm còn bất cập

Thứ bảy, 25/04/2015 - 06:14

Loại bỏ công chức “sáng cắp ô đi, chiều cắp ô về”
Loại bỏ công chức “sáng cắp ô đi, chiều cắp ô về”

Sau 3 lần tinh giản biên chế, số cán bộ, công chức lại tăng lên 20%. Làm thế nào để biên chế không phình lên sau mỗi lần tinh giản? Liệu có xóa được tình trạng công chức làm việc không hiệu quả?... Mời bạn đọc hiến kế, đóng góp ý kiến cho diễn đàn: Loại bỏ công chức “sáng cắp ô đi, chiều cắp ô về”

Thứ năm, 23/04/2015 - 02:10

Vì sao nhiều lao động chấp nhận kiếm tiền bằng mọi giá?
Vì sao nhiều lao động chấp nhận kiếm tiền bằng mọi giá?

Người lao động không có nhiều lựa chọn mà chấp nhận làm bất cứ loại công việc gì...

Thứ năm, 23/04/2015 - 08:12

Hành trình của những phóng viên “chân đất”
Hành trình của những phóng viên “chân đất”

Chuyện đi quay bất thường ở khắp các làng quê vùng nông thôn, lội ruộng, vào chuồng bò, lợn, dê đối với những phóng viên “chân đất” ở kênh Truyền hình Nông nghiệp Nông thôn (VTC16 - 3N) đã trở nên bình thường.

Thứ năm, 23/04/2015 - 12:40

Websosanh.vn tuyển Code backend dev, R&D, System administrator lương hấp dẫn
Websosanh.vn tuyển Code backend dev, R&D, System administrator lương hấp dẫn

Websosanh.vn là trang so sánh giá hàng đầu tại Việt Nam, có tiềm năng lớn trong mảng thương mại điện tử. Để phát triển sản phẩm chúng tôi đang cần tìm nhiều vị trí chủ chốt.

Thứ tư, 22/04/2015 - 07:38

Một số thay đổi về lương hưu, tuổi nghỉ hưu từ 1/1/2016
Một số thay đổi về lương hưu, tuổi nghỉ hưu từ 1/1/2016

Cử tri các tỉnh An Giang, Quảng Nam, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Lâm Đồng, Thái Nguyên, TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh đề nghị xem xét, điều chỉnh phù hợp cách tính mức lương hưu, tuổi nghỉ hưu, chế độ tử tuất, mức đóng, phương thức đóng BHXH; hỗ trợ người tham gia BHXH tự nguyện.

Thứ tư, 22/04/2015 - 08:18

TP.HCM có nhu cầu tuyển dụng 20.000 lao động trong tháng 5
TP.HCM có nhu cầu tuyển dụng 20.000 lao động trong tháng 5

Ngày 21/4, Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, qua khảo sát nhu thị trường lao động thành phố, các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố sẽ có nhu cầu tuyển khoảng 20.000 lao động cho các vị trí việc làm trong tháng 5/2015.

Thứ tư, 22/04/2015 - 08:05

Admicro tiếp tục tuyển nhiều vị trí hấp dẫn
Admicro tiếp tục tuyển nhiều vị trí hấp dẫn

Admicro (http://admicro.vn/), trực thuộc công ty CP truyền thông Việt Nam - VCCorp, hiện là một trong những đơn vị hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực khai thác quảng cáo trên Internet. Công ty đang cần tuyển dụng nhiều vị trí nhân sự hấp dẫn.

Thứ tư, 22/04/2015 - 06:15

Chính thức thông báo lịch nghỉ lễ dài 6 ngày
Chính thức thông báo lịch nghỉ lễ dài 6 ngày

(Dân trí) - Thông báo chính thức của Bộ LĐ-TB&XH về dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4 và 1/5 gồm 6 ngày liên tục, từ 28/4 - 3/5. Tuy nhiên, việc quy định nghỉ này chỉ giới hạn trong một số nhóm đối tượng.

Thứ ba, 21/04/2015 - 02:19

Loay hoay với chiến lược nhân sự
Loay hoay với chiến lược nhân sự

70 - 80% số doanh nghiệp (DN) tái cấu trúc thất bại đều do sắp xếp nhân sự sai lầm. Điều này khiến các CEO rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan khi thực hiện chiến lược nhân sự cho giai đoạn phát triển mới của DN.

Thứ ba, 21/04/2015 - 06:37

Tìm hướng đi cho làng nghề: Lực bất tòng tâm, khó khăn trăm bề?
Tìm hướng đi cho làng nghề: Lực bất tòng tâm, khó khăn trăm bề?

Ông Lưu Duy Dần, Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Việt Nam: Hiệp hội cũng đã có nhiều giải pháp trợ giúp làng nghề, nhưng “lực bất tòng tâm”.

Thứ ba, 21/04/2015 - 06:21

Không tiếp nhận công chức, viên chức còn vay vốn ngân hàng
Không tiếp nhận công chức, viên chức còn vay vốn ngân hàng

Sở không tiếp nhận hồ sơ đối với công chức, viên chức trong các trường hợp: đang thi hành kỷ luật, đang xem xét để xử lý kỷ luật, đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đã có đơn cam kết phục vụ lâu dài trong các huyện ngoại thành của thành phố, còn vay vốn ngân hàng.

Thứ ba, 21/04/2015 - 06:05