Cầu ao mùa Tết

Dân trí Từ khoảng hai bảy, hai tám Tết, các gia đình đã rủ nhau ngả chung lợn để ăn Tết, những bếp củi rực lửa được bắc lên ngay sát bờ ao. Tiếng mấy chú lợn ỉn kêu eng éc xé toang màn sương tĩnh lặng của buổi sớm mùa đông yên ả.

Bạn có tưởng tượng được không, quang cảnh cầu ao làng ngày giáp Tết? Vì đã có những năm dài thơ ấu gắn bó với nó nên cầu ao làng ngày Tết khắc sâu trong tôi một bức tranh sống động. Sự sống động đến từ âm thanh, hình ảnh và màu sắc trong không khí làng quê vào thời điểm năm cũ đang qua, năm mới sắp đến.

Tháng Chạp là tháng của gió bấc mưa phùn và những đợt không khí lạnh liên miên nối tiếp. Mỗi buổi sớm bắt đầu những đợt lạnh mới, nhìn trên mặt ao người ta sẽ thấy một lớp khói nước bốc lên gờn gợn giống như có ai đó đang bắc bếp đun dưới đáy ao, còn mặt ao trông như cái chảo nước lớn đang nghi ngút khói. Khi ấy, nước ao còn ấm áp, đi đồng về, xuống cầu ao rửa chân, có cảm giác như mình đang được rửa chân bằng nước ấm đang đun, khi bước chân lên bờ, chân tay vẫn còn tỏa hơi ấm sực. Thế nhưng chỉ một hai ngày sau thì nước ao đã trở nên lạnh buốt vì gió bấc không ngừng thổi đã lấy nốt chút hơi ấm ấp ủ trong lòng đất ấy.

Tuổi ấu thơ của Thái Hương Liên với nhiều kỷ niệm sống động về Tết (ảnh minh họa)
Trẻ con ở quê có nhiều kỷ niệm sống động về Tết (ảnh minh họa)

Mùa đông, cái lạnh thấu xương làm cho nước ao tĩnh lặng và trong vắt nhìn thấu đáy. Trời không có mưa rào nên nước ao trong hơn, còn các giếng khơi đều cạn nước, tiết kiệm lắm cũng chỉ đủ nhu cầu ăn uống của người dân. Những việc giặt giũ, tắm rửa… diễn ra trên những cầu ao xây, hay bắc trên mặt ao làng. Vì thế nó càng trở nên nhộn nhịp hơn vào những ngày giáp Tết, khi mà mọi nhu cầu sinh hoạt đều tăng cao.

Cầu ao được xây nhiều kiểu lắm, có khi nó được xây chắc chắn và rộng rãi bằng những bậc đá ong vuông vắn, những nấc bậc thang giật cấp để phù hợp với mực nước vơi đầy trong ao suốt bốn mùa. Cũng có chỗ nó được bắc tạm bằng tấm ván cũ hoặc vài thân tre ghép lại. Ngày thường, cầu ao là chỗ giặt giũ, tắm rửa… của những người dân sống quanh ao, nhưng khi Tết đến, ra đến bờ ao là có thể biết rõ nhà ai đã sắm Tết đến đâu, chuẩn bị Tết như thế nào rồi.

Trong làng tôi năm xưa còn nhiều ao chưa bị san lấp nên ao to cũng lắm, ao nhỏ cũng nhiều, cái nào cũng ít nhất có xây hoặc bắc một cái cầu. Tuy nhiên những cái ao to và sạch sẽ như ao đình, ao chùa, ao xóm giữa lúc nào cũng tấp nập người xuống kẻ lên. Người thì mang chăn chiếu ra giặt để chuẩn bị đón năm mới, người thì mang quang gánh thùng quảy nước ra rửa sân nhà đón xuân. Cầu ao xóm giữa, nơi có bờ ao được kè bằng đá ong với hàng dừa xanh tỏa bóng ven bờ được nhiều người chọn lựa làm nơi đãi đậu đãi gạo và rửa lá dong gói bánh chưng. Nước giếng mùa này cạn lắm nên mọi người đem ra cả cầu ao vừa làm vừa trò chuyện rôm rả, xong xuôi mới mang lên giếng tráng rửa lại lần cuối. Ao xóm giữa sạch sẽ nhất làng vì có bờ kè đá ong cao ráo, giữa ao lại có thả giống bèo ong làm cho nước ao quanh năm trong veo chẳng khác gì nước giếng. Vì thế rửa lá, đãi đậu ở đây thì yên tâm tuyệt đối, bà con phải “xếp hàng” chờ nhau xong việc để đến lượt mình và có một luật bất thành văn: không ai được đem đồ dơ bẩn đến đây rửa. Mọi người cứ thế mà thi hành, từ năm này qua năm khác.

Dịp này, cầu ao nào cũng nhộn nhịp nhưng mỗi ao lại có một dáng vẻ riêng. Ao chùa tọa lạc trước cửa ngôi chùa làng lại thông ra với cánh đồng rộng lớn ngoài kia nên mặt ao cũng có phần thoáng đãng hơn. Nước ao quanh năm đầy ắp được dẫn vào từ con kênh đào lớn nên rất trong và sạch sẽ. Từ khoảng hai bảy, hai tám Tết, các gia đình đã rủ nhau ngả chung lợn để ăn Tết, những bếp củi rực lửa được bắc lên ngay sát bờ ao. Tiếng mấy chú lợn ỉn kêu eng éc xé toang màn sương tĩnh lặng của buổi sớm mùa đông yên ả. Bờ ao nơi đây khá là rộng rãi nên việc mổ lợn, làm lòng chia thịt không làm ảnh hưởng đến mọi người xung quanh. Người ta luộc lòng trên những bếp củi đỏ rực nghi ngút khói ven đường để rồi khi chín người nếm kẻ chia trông thật đầm ấm vui vẻ. Tiếng nói cười râm ran của cánh đàn ông khi bàn chuyện gói bánh giã giò, làm cỗ Tết khiến không khí ngày cuối năm thêm rạo rực. Bọn trẻ con có vẻ khoái chí vô cùng sau khi xin được quả bóng lợn đem bơm căng lên mang vào sân chùa thi nhau sút bóng, tiếng reo hò của lũ trẻ vang trong không gian, lan tỏa xuống mặt ao gờn gợn khói nước ngày cuối đông.

Còn ở cầu ao khác như ao đình thì lại đang diễn ra cuộc bắt cá vui vẻ, mấy tay sát cá đang ráo riết truy tìm nhũng chú cá lớn đang trở thành tay trốn tìm siêu hạng. Ao đình được tát cạn để bắt cá chia cho dân làng ăn Tết. Ao này thả cá nuôi quanh năm nên chỉ tát cá vào dịp tết mà thôi. Cầu ao hôm nay là nơi tập kết cá rồi đem về sân kho hợp tác xã chia cho các đội sản xuất về đến từng nhà dân. Cuối năm ao đình bao giờ cũng tát cá còn vì một lí do khác nữa là làm công việc vét bỏ bùn đất để ra Giêng, nơi đây sẽ trở thành địa điểm biểu diễn của phường rối nước xã nhà. Nó được dọn dẹp sạch sẽ rồi tháo nước vào cho đầy ắp khiến những ngày lễ hội mùa xuân diễn ra trước cửa đình luôn rôm rả trước sự chứng kiến của hàng nghìn người dân.

Có sống ở làng quê những tháng năm ấy mới thấy giá trị của những cầu ao nơi mặt nước ao làng phẳng lặng, nó gắn bó với cuộc sống vật chất và tinh thần của mỗi người dân quê, với những buồn vui trăn trở từ bao đời truyền lại. Cầu ao, nơi hội tụ chuyện trò, nơi hẹn hò lứa đôi, không gian sinh hoạt chung của thôn xóm và làng mạc đã trở thành thứ không thể thiếu trong đời sống người dân quê. Để rồi giờ đây, mỗi lần ngang qua những chiếc cầu ao hiếm hoi còn sót lại, tôi thấy mình đang đứng giữa bức tranh sống động ngày nào với những màu xanh của lá dong, sắc vàng của đậu đang đãi vỏ và những thanh âm của một miền Tết xa xăm đang trở lại. Tiếc rằng những cầu ao như thế ngày nay đã chẳng còn nhiều khi đất đai đang ngày một chật hẹp và môi trường ngày càng ô nhiễm, mặt ao trong xanh đang bị mất dần và lùi xa vào kí ức.

Thái Hương Liên

(Trích: "Mùa ấu thơ", NXB Kim Đồng, 2015)

MỚI NHẤT
Hoa hậu Ngọc Anh xúc động trao quà cho bệnh nhân ung thư
Hoa hậu Ngọc Anh xúc động trao quà cho bệnh nhân ung thư

(Dân trí) - Hoa hậu các dân tộc Việt Nam 2013 xúc động nghẹn ngào khi trao quà cho các bệnh nhi, bệnh nhân nặng của Viện Huyết học và truyền máu Trung ương…

Thứ ba, 17/02/2015 - 11:40

Chí Trung cùng vợ con đón Tết ở Bali
Chí Trung cùng vợ con đón Tết ở Bali

(Dân trí) - Chí Trung chia sẻ, 5 ngày đầu tiên của năm mới Ất Mùi anh sẽ đưa vợ con sang Bali (Indonesia) nghỉ ngơi, đón năm mới.

Thứ ba, 17/02/2015 - 11:19

Đi tìm vẻ đẹp Thổ cẩm Zèng
Đi tìm vẻ đẹp Thổ cẩm Zèng

(Dân trí) - Chúng tôi gồm các nhà thiết kế từ Hà Nội, TPHCM, đến Huế để cùng đồng hành trong chuyến hành trình tìm hiểu loại chất liệu mới - thổ cẩm dệt Zèng...

Thứ ba, 17/02/2015 - 10:22

Vở kịch “Miss Saigon” giành “cơn mưa giải” tại London
Vở kịch “Miss Saigon” giành “cơn mưa giải” tại London

(Dân trí) - Giải thưởng do khán giả bình chọn dành cho các tác phẩm sân khấu xuất sắc nhất của Anh - WhatsOnStage - vừa chứng kiến “cơn mưa giải” của vở “Miss Saigon” khi vở diễn này giành về 9 giải từ 12 đề cử. Thành công lớn này đã “gây choáng” với cả báo giới Anh.

Thứ ba, 17/02/2015 - 09:08

Liveshow Chế Linh không bị đình chỉ tại Quy Nhơn
Liveshow Chế Linh không bị đình chỉ tại Quy Nhơn

(Dân trí) - Trước thông tin cho rằng “chương trình Chế Linh tại Quy Nhơn, Bình Định bị đình chỉ biểu diễn” khiến nam danh ca Chế Linh cũng như đơn vị tổ chức bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, danh dự.

Thứ ba, 17/02/2015 - 08:50

Lễ hội hóa trang lớn nhất thế giới vẫn rầm rộ bất chấp mưa bão
Lễ hội hóa trang lớn nhất thế giới vẫn rầm rộ bất chấp mưa bão

(Dân trí) - Thời tiết mưa lớn kèm sấm chớp đã không thể ngăn cản bữa tiệc rực rỡ sắc màu của lễ hội hóa trang Carnival Brazil, mở màn tối 15/2 theo giờ địa phương, với những màn diễu hành vô cùng ấn tượng của các trường dạy samba nổi tiếng nhất.

Thứ ba, 17/02/2015 - 08:40

Nghệ sỹ hài Quang Thắng: “Thánh nhân đãi kẻ khù khờ"
Nghệ sỹ hài Quang Thắng: “Thánh nhân đãi kẻ khù khờ"

Nói về mình, nghệ sỹ hài Quang Thắng chia sẻ: “Con người tôi quê mùa, chỉ có cái nhiệt thành, tuyệt đối không làm hàng được. Dù không phải ‘ông hoàng’ chiếu hài đất Bắc, nhưng nếu ngã xuống sẽ có rất nhiều người đưa tay ra đỡ lấy Thắng ‘vẹo’ này …”

Thứ ba, 17/02/2015 - 06:18

Câu đố của người Bahnar Tây Nguyên
Câu đố của người Bahnar Tây Nguyên

Người Bahnar Tây Nguyên chủ yếu cư trú tại hai tỉnh Gia Lai và Kon Tum. Trong kho tàng văn hóa dân gian phong phú của tộc người này, sinh hoạt đố giữ một vị trí quan trọng, cùng với sử thi, truyện cổ, ca dao, dân ca...

Thứ ba, 17/02/2015 - 06:14

Nghệ sĩ Chí Tài một mình “chạy đua” với Tết
Nghệ sĩ Chí Tài một mình “chạy đua” với Tết

(Dân trí) - Hai vợ chồng ở cách xa nhau, Tết này một mình, nghệ sĩ hài Chí Tài mải mê chạy “sô”.

Thứ ba, 17/02/2015 - 03:04

Nhìn lại một năm qua những bức ảnh đoạt giải Ảnh Báo chí Thế giới
Nhìn lại một năm qua những bức ảnh đoạt giải Ảnh Báo chí Thế giới

(Dân trí) - Giải Ảnh Báo chí Thế giới luôn đồng hành cùng với những biến động trong mọi mặt đời sống của người dân trên khắp thế giới. Trong một ngày cuối năm, hãy cùng nhìn lại những buồn vui đã diễn ra trong năm qua những bức ảnh đoạt giải.

Thứ ba, 17/02/2015 - 02:58

Ca nương Phạm Thị Huệ chúc Tết các “báu vật” nghệ thuật dân gian
Ca nương Phạm Thị Huệ chúc Tết các “báu vật” nghệ thuật dân gian

(Dân trí) - Ca nương Phạm Thị Huệ cùng với Á hậu Trà Ngọc Hằng đã có chuyến đi ý nghĩa đến chúc Tết từng gia đình những “báu vật” của nghệ thuật dân gian miền Bắc.

Thứ ba, 17/02/2015 - 02:10

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang chúc Tết các nhân sỹ, nghệ sỹ TPHCM
Chủ tịch nước Trương Tấn Sang chúc Tết các nhân sỹ, nghệ sỹ TPHCM

Thăm và chúc Tết NSND Kim Cương, Chủ tịch nước đã lắng nghe những tâm tư, nguyện vọng và đề xuất của anh chị em nghệ sỹ.

Thứ hai, 16/02/2015 - 06:38

ĐÁNG QUAN TÂM
Cảnh quay trong nghĩa trang của Điệp viên 007 bị thất bại
Cảnh quay trong nghĩa trang của Điệp viên 007 bị thất bại

(Dân trí) - Trong tập phim mới nhất của Điệp viên 007 - “Spectre” (2015), kịch bản có một cảnh James Bond xuất hiện bên trong nghĩa địa 2000 năm tuổi ở thành phố Rome, Ý, nhưng khi đoàn làm phim “rồng rắn” đến nghĩa địa, họ đã buộc phải bỏ về “không công”.

Thứ hai, 16/02/2015 - 02:16

Xuân Hinh: "Ở đời sợ nhất... người tử tế"
Xuân Hinh: "Ở đời sợ nhất... người tử tế"

(Dân trí) - Ở tuổi ngũ thập tri thiên mệnh, Xuân Hinh đã có gần như tất cả những điều mà một nghệ sĩ mơ ước: gia đình hạnh phúc, vợ đẹp, con khôn. Anh có sự nghiệp lẫy lừng, anh có đủ tiền tài, đủ sự trọng vọng trong xã hội...

Thứ hai, 16/02/2015 - 02:15

Ngắm chợ hoa Tết của người Việt ở Texas cùng hoa hậu Quý bà
Ngắm chợ hoa Tết của người Việt ở Texas cùng hoa hậu Quý bà

(Dân trí) - Diện áo dài ren đỏ thắm biểu trưng cho sự may mắn của năm mới đến, Hoa hậu quý bà Sonya Sương Đặng rạng rỡ, đằm thắm giữa chợ hoa Tết đầy màu sắc của người Việt tại Texas (Mỹ).

Thứ hai, 16/02/2015 - 02:02

Lễ hội phải hướng tới văn minh, giá trị của văn hóa
Lễ hội phải hướng tới văn minh, giá trị của văn hóa

Trong khi lễ hội là một phần biểu tượng văn hóa của một quốc gia thì du lịch chính là phương tiện hữu hiệu nhất để quảng bá văn hóa đó. Thế nhưng mỗi dịp tết đến xuân về thì vấn đề lễ hội và du lịch luôn là chủ đề nóng trong cộng đồng. PV Báo Lao Động đã có cuộc phỏng vấn Bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh về những vấn đề trên.

Thứ hai, 16/02/2015 - 01:28

Màu sắc Việt đậm nét trong Lễ hội đa văn hóa tại Canberra 2015
Màu sắc Việt đậm nét trong Lễ hội đa văn hóa tại Canberra 2015

(Dân trí) - Lễ hội đa văn hóa là một sự kiện thường niên được tổ chức tại Canberra để tôn vinh đa dạng sắc tộc và chung sống hài hòa giữa các nền văn hóa ở nước Úc. Năm nay, màu sắc và các giá trị văn hóa Việt được đánh giá là thể hiện rõ hơn, đặc sắc hơn ở Lễ hội.

Thứ hai, 16/02/2015 - 12:38

Độc đáo phong tục thêu váy đón Tết của thiếu nữ Mông
Độc đáo phong tục thêu váy đón Tết của thiếu nữ Mông

Thượng sơn vào những ngày cuối năm, đi đến bất cứ bản làng người Mông nào ta cũng có thể bắt gặp hình ảnh thiếu nữ Mông tỉ mẩn đan khăn, thêu váy cho mình để đi chơi xuân.

Thứ hai, 16/02/2015 - 11:28

Nữ diễn viên Iran gây phẫn nộ vì chụp ảnh khỏa thân
Nữ diễn viên Iran gây phẫn nộ vì chụp ảnh khỏa thân

(Dân trí) - Nữ diễn viên người Iran - Golshifteh Farahani - đã phải rời bỏ quê hương từ năm 2012 vì một bức ảnh bán khỏa thân xuất hiện trên báo Pháp. Giờ đây, dù đã sống ở nước ngoài, việc cô tiếp tục thực hiện ảnh khỏa thân đăng báo vẫn không khỏi làm dư luận Iran dậy sóng.

Thứ hai, 16/02/2015 - 08:30

Khi kiến trúc kết hợp với yếu tố tâm linh
Khi kiến trúc kết hợp với yếu tố tâm linh

(Dân trí) - Trên khắp thế giới, ở các nền văn hóa khác nhau sẽ có những cách khác nhau để áp dụng niềm tin tâm linh vào các công trình kiến trúc. Dưới đây là những công trình kiến trúc tiêu biểu.

Thứ hai, 16/02/2015 - 02:38

Tấm lòng nghệ sỹ trẻ Đà Nẵng với ông Nguyễn Bá Thanh
Tấm lòng nghệ sỹ trẻ Đà Nẵng với ông Nguyễn Bá Thanh

(Dân trí) - “Thiệt tội! Ổng quan tâm anh em văn nghệ sỹ bọn tui lắm, quan tâm tới anh em từng cái nhỏ mà phải hiểu thì mới quan tâm được như rứa” - một nghệ sỹ ở Đà Nẵng tiếc thương nói về ông Nguyễn Bá Thanh.

Chủ nhật, 15/02/2015 - 06:05

LHP Berlin không gọi tên Phan Đăng Di
LHP Berlin không gọi tên Phan Đăng Di

(Dân trí) - Trong một ngày cuối năm, dù trở về “trắng tay” từ Berlin, Đức, nhưng đoàn làm phim “Cha và con và…” của đạo diễn Phan Đăng Di vẫn có quyền tự hào bởi họ đã giúp điện ảnh Việt được nhắc đến tại một trong những LHP uy tín nhất thế giới.

Chủ nhật, 15/02/2015 - 05:40

Trang phục truyền thống và giấc mơ hạnh phúc của người Philippines
Trang phục truyền thống và giấc mơ hạnh phúc của người Philippines

Trang phục truyền thống là cầu nối, là biểu trưng cho sự sống, sự hòa hợp trong tình yêu của các dân tộc thiểu số ở Philippines.

Chủ nhật, 15/02/2015 - 03:37

Ngắm dê năm Ất Mùi qua tranh họa sĩ Huế
Ngắm dê năm Ất Mùi qua tranh họa sĩ Huế

(Dân trí) - Nhân dịp Xuân Ất Mùi, Liên hiệp Hội VHNT tỉnh Thừa Thiên Huế đã tổ chức triển lãm “Mùa xuân và con giáp” với chủ đề dê.

Chủ nhật, 15/02/2015 - 02:02