Chiến tranh biên giới 1979 trong ký ức của nhạc sĩ Phạm Tuyên

Là tác giả của 6 ca khúc viết về cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới, nhạc sĩ Phạm Tuyên vẫn còn xúc động khi nhớ về những tháng ngày khốc liệt đó.

 

Tháng 2/1979 khi dân tộc Việt Nam vừa được sống trong hoà bình, tự do mới chỉ gần 4 năm thì tiếng súng của quân xâm lược nổ ra ở biên giới phía Bắc gây bao đau thương, mất mát khiến cho bầu trời hoà bình như "phủ đầy mây xám". Dân tộc Việt Nam lại tiếp tục bước vào một cuộc chiến đấu mới, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, gìn giữ nền độc lập, tự do. 

Âm nhạc lại phát huy sức mạnh lớn lao của mình bằng những giai điệu hào sảng, tha thiết, thúc giục người người cầm súng chiến đấu. Là một trong những tác giả của những ca khúc mang tính thời sự, gắn với nhiều dấu mốc lịch sử của dân tộc, trong ký ức của nhạc sĩ Phạm Tuyên vẫn còn vẹn nguyên những cảm xúc khi ông bắt tay vào viết ca khúc "Chiến đấu vì độc lập, tự do" từng được hát vang trên mọi trận tuyến của cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới. 

Chiến tranh biên giới 1979 trong ký ức của nhạc sĩ Phạm Tuyên - 1

PV: Thưa nhạc sĩ, là một trong những nhạc sĩ có sáng tác sớm nhất về cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, những ngày tháng là thời khắc không thể nào quên phải không ạ?

Nhạc sĩ Phạm Tuyên: Sau năm 1975, đất nước chúng ta vừa hoàn toàn thống nhất, nhân dân ta được sống trong hoà bình. Chúng ta đang trong công cuộc khắc phục thiệt hại nặng nề do chiến tranh gây ra và dựng xây đất nước. Là thế hệ trải qua hai cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, sau khi sáng tác bài hát “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng”, tôi nghĩ rằng mình sẽ chỉ viết những bài ca về lao động sản xuất, hăng say xây dựng đất nước của dân tộc. 

Thế nhưng, chưa được bao lâu thì đến cuối năm 1977 - 1978, quan hệ của nước ta và láng giềng Trung Quốc trở nên căng thẳng. Lúc đó tôi được Bộ Tư lệnh Biên phòng mời đi khắp các tỉnh biên giới và tôi có ghi lại một số ca khúc về người chiến sĩ nơi đây nhưng tôi không thể ngờ rằng tình hình biên giới sẽ diễn biến phức tạp như thế. 

Vào đêm 17/2/1979, khi nghe tin Trung Quốc phát động cuộc chiến tranh ở 6 tỉnh biên giới phía Bắc, tôi nhận thấy đây là cuộc chiến tranh rõ ràng, không còn chỉ là những xung đột nhỏ lẻ. Khi nghĩ về đất nước vừa trải qua bao nhiêu vết thương, lại phải gồng mình trước cuộc chiến tranh mới, lòng tôi trào dâng những cảm xúc khó tả, thôi thúc tôi đặt bút viết bài hát “Chiến đấu vì độc lập, tự do” với tinh thần khái quát mục đích của cuộc chiến tranh cùng mong muốn như là tiếng chuông cảnh tỉnh, báo cho mọi người biết về cuộc chiến tranh và hãy đứng lên bảo vệ biên cương Tổ quốc: “Việt Nam! Ôi nước Việt yêu thương! Lịch sử đã trao cho người một sứ mạng thiêng liêng. Mang trên mình còn lắm vết thương. Người vẫn hiên ngang ra chiến trường. Vì một lẽ sống cao đẹp cho mọi người. Độc lập - Tự do!”. Cho đến bây giờ, đã 40 năm trôi qua, đó vẫn là những năm tháng chẳng thể nào quên trong lòng tôi. 

PV: “Chiến đấu vì độc lập, tự do” có lẽ là bài hát được nhiều người nhắc đến nhất khi nói tới chiến tranh biên giới phía Bắc. Bài hát gần như gói gém, chứa đứng tất cả suy nghĩ, cảm xúc của cả dân tộc Việt Nam khi ấy có phải không, thưa ông?

Nhạc sĩ Phạm Tuyên: Lúc bài hát lần đầu được phát đi đêm ngày 20/2/1979 trên làn sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam, tôi nhận được điện từ các chiến sĩ Quân khu 5 và Tây Nguyên nói rằng: “Nghe xong ca khúc, chúng tôi chỉ muốn đi lên biên giới góp máu xương của mình để bảo vệ mảnh đất biên cương của Tổ quốc”. Mấy ngày hôm sau, ca khúc này cũng được báo Nhân Dân in và phát hành rộng rãi, sau đó, các cơ quan truyền thông báo chí đều đưa tin và phát sóng ca khúc này.

Hơn ai hết, tôi rất xúc động và hạnh phúc khi cảm nhận được sức mạnh của âm nhạc. Phải sống trong những giây phút như thế mới hiểu được sức mạnh của âm nhạc, thấy đó là sợi dây kết nối mọi người, tạo nên sức mạnh lớn lao.

Chiến tranh biên giới 1979 trong ký ức của nhạc sĩ Phạm Tuyên - 2

PV: Ngay tại thời điểm đó, bên cạnh ca khúc “Chiến đấu vì độc lập, tự do”, nhạc sĩ đã có những sáng tác song hành với dòng chảy lịch sử, bám sát kịp thời hơi thở thời đại, kêu gọi toàn dân tộc tiếp tục cuộc trường chinh vệ quốc. Nhạc sĩ có thể chia sẻ về những ca khúc đó?

Nhạc sĩ Phạm Tuyên: Nghĩ lại cả cuộc đời mình, chưa có một cuộc chiến tranh nào mà tôi viết nhiều bài hát như cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía bắc năm 1979. Lúc đó, nghĩ đến biết bao chiến sĩ, người dân đã ngã xuống, hy sinh, lòng tôi không thể nào yên. Toàn bộ tâm trí và trái tim tôi lúc nào cũng như muốn vang lên hành khúc gấp gáp, động viên, cổ vũ tinh thần cho chiến sĩ, đồng bào của tôi nơi tiền tuyến. Thời điểm năm 1979, đang công tác tại Đài Tiếng nói Việt Nam, tôi được cử đi thực tế chiến trường, sáng tác cổ vũ động viên chiến sĩ. 

Trước khi viết bài “Chiến đấu vì độc lập, tự do”, tôi có viết bài “Chúng tôi là đồng đội của Lê Đình Chinh". Sau đó, tôi có viết thêm 4 ca khúc nữa là “Quyết đánh tan quân xâm lược”, “Tiếng đàn bên bờ sông biên giới”, “Có một đóa Hồng Chiêm “và “Tiễn thầy giáo đi bộ đội”. 

Mỗi ca khúc đều gắn liền với những ký ức in sâu trong tâm trí tôi. “Có một đoá Hồng Chiêm” được tôi sáng tác trong chuyến đi Quảng Ninh, khi nghe tin liệt sĩ Hoàng Thị Hồng Chiêm đã anh dũng hy sinh vào ngày 17/2/1979. Hay như ca khúc “Tiễn thầy giáo đi bộ đội” là tôi viết khi được chứng kiến tình cảm rất hồn nhiên nhưng cũng thương xót khi tiễn người thầy lên đường của con gái tôi, thầy Việt: “Ngày mai thầy lên đường. Đi làm anh bộ đội. Tạm biệt mái trường xinh để lên miền biên giới…”.

Rồi “Tiếng đàn bên bờ sông biên giới” được tôi viết ở mảnh đất Lào Cai, trong không khí sục sôi của chiến tranh, dưới làn mưa bom bão đạn khốc liệt của kẻ thù khi chiến tranh, những người chiến sĩ vẫn lạc quan ngồi gảy đàn lúc đêm khuya, cất tiếng hát thiết tha với niềm tin chiến thắng kẻ thù, giữ vững chủ quyền dân tộc.  

 

Chiến tranh biên giới 1979 trong ký ức của nhạc sĩ Phạm Tuyên - 3
 

PV: Có thể nói rằng âm nhạc có sức mạnh lớn lao đồng hành với quần chúng đi qua đạn bom khốc liệt của chiến tranh, thưa nhạc sĩ?

Nhạc sĩ Phạm Tuyên: Sức mạnh của âm nhạc nhiều khi không lường được hết. Tôi nhớ mãi câu nói của anh Lưu Hữu Phước: “Phạm Tuyên ơi, âm nhạc là vũ khí đấy. Nếu biết sử dụng thì nó mang sức mạnh cụ thể”. Chức năng của âm nhạc không chỉ là để giải trí mà còn để cổ vũ, động viên, hướng con người đến những lý tưởng cao đẹp trong cuộc sống. Đặc biệt trong lịch sử âm nhạc Việt Nam, nhiều nhạc sĩ đã viết được những bài hát có sức chiến đấu cao, trở thành nguồn động viên, cổ vũ tinh thần kịp thời cho quân dân ta vững vàng chiến đấu. 

PV: Dòng “nhạc biên giới” có thể xem như một cách ghi lại lịch sử giữ gìn biên cương Tổ quốc bằng âm nhạcNăm tháng chiến tranh đã qua đi, nhạc sĩ có nghĩ rằng những ca khúc hào hùng đó sẽ mất đi giá trị khi không được phổ biến rộng rãi?

Nhạc sĩ Phạm Tuyên: 40 năm qua, mỗi khi những ca khúc của thời kỳ chiến tranh biên giới được vang lên, tôi rất vui mừng không phải vì người ta nhắc lại bài hát của mình mà nhắc lại một sự kiện lịch sử đau thương nhưng hào hùng của dân tộc. Sức sống lâu bền của một tác phẩm âm nhạc không phụ thuộc vào việc có được phát hành rộng rãi hay không mà nằm ở giá trị của những trang sử giữ nước đầy hào hùng.

Nhiều người ưu ái nói rằng tôi là người viết biên niên sử bằng âm nhạc, nhưng thực chất, tôi may mắn được sống và làm việc trong môi trường báo chí của Đài Tiếng nói Việt Nam cho nên nắm bắt được thông tin và cùng với cảm xúc của mình viết nên những ca khúc đó. Những sáng tác của tôi còn chạm được đến trái tim của các thế hệ người dân Việt Nam có lẽ bởi tiếng lòng tôi hoà chung với tiếng lòng của cả dân tộc. 

PV: Xin cảm ơn nhạc sĩ Phạm Tuyên./.

Nhạc sĩ Phạm Tuyên sinh năm 1930, quê ở huyện Bình Giang, Hải Dương. Từ năm 1958, ông  công tác tại Đài tiếng nói Việt Nam, đảm nhiệm nhiều chức vụ chỉ đạo về biên tập âm nhạc. Từ đó cho đến năm 1975, ông đã sáng tác nhiều bài hát được nhiều người biết như Bài ca người thợ rừng, Bài ca người thợ mỏ, hợp xướng Miền Nam anh dũng và bất khuất, Bám biển quê hương, Yêu biết mấy những con đường, Chiếc gậy Trường Sơn, Gảy đàn lên hỡi người bạn Mỹ, Từ làng Sen, Đêm trên Cha Lo, Từ một ngã tư đường phố. Bài Như có Bác trong ngày đại thắng được ông sáng tác đêm ngày 28 tháng 4 năm 1975, tập và thu âm ngay trong chiều ngày 30 tháng 4 để phát sóng trong bản tin thời sự đặc biệt 17 giờ cùng ngày của Đài tiếng nói Việt Nam chính thức công bố tin giải phóng hoàn toàn miền Nam Việt Nam.

 

Theo Hạnh Lê

Vov.vn

MỚI NHẤT
Báo Anh giới thiệu chùm ảnh tuyệt đẹp về Việt Nam
Báo Anh giới thiệu chùm ảnh tuyệt đẹp về Việt Nam

(Dân trí) - Mới đây, tờ tin tức Daily Mail (Anh) đã đăng tải chùm ảnh đẹp giới thiệu cảnh quan đất nước Việt Nam. Bài đăng của Daily Mail đã thu hút hàng trăm lượt chia sẻ và nhiều bình luận thể hiện sự sửng sốt của độc giả trước phong cảnh thiên nhiên quá đỗi tươi đẹp ở Việt Nam.

Chủ nhật, 17/02/2019 - 06:57

Tái diễn cảnh tranh cướp bạo lực, Hội Phết Hiền Quan 2019 bị dừng tổ chức
Tái diễn cảnh tranh cướp bạo lực, Hội Phết Hiền Quan 2019 bị dừng tổ chức

(Dân trí) - Được biết, ngay trong ngày tổ chức đầu tiên, 12 tháng Giêng, cảnh tượng hỗn loạn, tranh cướp phết tại Hội Phết Hiền Quan (huyện Tam Nông, Phú Thọ) tiếp tục xảy ra.

Thứ bảy, 16/02/2019 - 10:28

“Chiến binh Báo Đen” có xứng đáng là Phim hay nhất?
“Chiến binh Báo Đen” có xứng đáng là Phim hay nhất?

(Dân trí) - Lần đầu tiên trong lịch sử điện ảnh có một phim siêu anh hùng được đề cử ở hạng mục Phim hay nhất tại giải Oscar. Liệu ưu ái này có thực sự xứng đáng?

Thứ bảy, 16/02/2019 - 08:08

Thí sinh Người đẹp Kinh Bắc trình diễn bốc lửa với bikini
Thí sinh Người đẹp Kinh Bắc trình diễn bốc lửa với bikini

(Dân trí) - 26 thí sinh lọt vòng chung kết cuộc thi Người đẹp Kinh Bắc vừa “khoe” số đo 3 vòng nóng bỏng khi trình diễn bikini trước ống kính.

Thứ bảy, 16/02/2019 - 03:09

Dòng người tấp nập đổ về lễ Hội vùng Lim
Dòng người tấp nập đổ về lễ Hội vùng Lim

(Dân trí) - Ngày 16/2 (tức 12/1 Kỷ Hợi), rất đông du khách từ khắp mọi miền đổ về trẩy hội vùng Lim, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Hàng loạt trò chơi dân gian độc đáo đã diễn ra như thi dệt vải, đu tiên, vật, đập niêu, bịt mắt bắt dê, cờ người..., các chòi hát quan họ, cửa đình, cửa chùa vang lên những câu ca của các liền anh, liền chị.

Thứ bảy, 16/02/2019 - 11:41

Huyền thoại saxophone Kenny G biểu diễn phục vụ riêng Kim Kardashian
Huyền thoại saxophone Kenny G biểu diễn phục vụ riêng Kim Kardashian

(Dân trí) - Trong ngày lễ Tình yêu Valentine vừa qua, ngôi sao truyền hình thực tế Kim Kardashian đã được chồng - rapper Kanye West - tặng một món quà tinh thần... khá xa xỉ.

Thứ bảy, 16/02/2019 - 10:14

Đến “chợ tình” Tân Sơn nghe điệu hát Sloong hao say đắm lòng người
Đến “chợ tình” Tân Sơn nghe điệu hát Sloong hao say đắm lòng người

(Dân trí) - Hội hát Sloong hao và phiên chợ Xuân vùng cao được UBND xã Tân Sơn, huyện Lục Ngạn (Bắc Giang) tổ chức với nhiều hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian từ chiều ngày 15/2 (tức ngày 11 tháng Giêng năm kỷ Hợi). Đây được coi là phiên “chợ tình” độc đáo nơi trai gái giao duyên, hò hẹn.

Thứ bảy, 16/02/2019 - 07:18

Nhìn lại cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc qua một số tác phẩm điện ảnh
Nhìn lại cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc qua một số tác phẩm điện ảnh

(Dân trí) - Sau cuộc chiến chống Trung Quốc tấn công biên giới phía Bắc, hàng loạt bộ phim ra đời đã phản ánh một cách chân thực sự tàn khốc của cuộc chiến này. Những thước phim đó đã gieo vào lòng người những xúc cảm khó gọi tên.

Thứ bảy, 16/02/2019 - 06:26

“Tuyệt đỉnh Kungfu 2” đang được Châu Tinh Trì triển khai
“Tuyệt đỉnh Kungfu 2” đang được Châu Tinh Trì triển khai

(Dân trí) - “Tuyệt đỉnh Kungfu 2” đang được phát triển kịch bản, đó chính là chia sẻ của Châu Tinh Trì sau 15 năm bộ phim ra mắt.

Thứ bảy, 16/02/2019 - 06:18

Điều ít biết về bài hát viết trong đêm nổ ra cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc
Điều ít biết về bài hát viết trong đêm nổ ra cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc

(Dân trí) - Ngay trong đêm nổ ra cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc, nhạc sĩ Phạm Tuyên đã bắt tay vào sáng tác bài hát “Chiến đấu vì độc lập, tự do”.

Thứ bảy, 16/02/2019 - 06:11

Ngân Anh “xui xẻo” khi dự thi hoa hậu quốc tế không đúng thời điểm?
Ngân Anh “xui xẻo” khi dự thi hoa hậu quốc tế không đúng thời điểm?

(Dân trí) - Nếu Nghị định mới- sửa đổi và thay thế một số điều ở Nghị định 79 và 15 về hoạt động nghệ thuật biểu diễn được áp dụng thì Lê Âu Ngân Anh có thể dự thi cuộc thi Hoa hậu Liên lục địa mà không phải xin phép và bị nhiều chỉ trích từ dư luận…

Thứ sáu, 15/02/2019 - 04:09

“Thần bài” Shin Lim không bao giờ gây thất vọng
“Thần bài” Shin Lim không bao giờ gây thất vọng

(Dân trí) - Shin Lim - ảo thuật gia “phù thủy” của những lá bài - luôn khiến người xem phải sửng sốt trước những ngón tay biến hóa thần sầu của mình.

Thứ sáu, 15/02/2019 - 01:33

ĐÁNG QUAN TÂM
Vụ Thần đồng đất Việt vẫn chưa có hồi kết
Vụ Thần đồng đất Việt vẫn chưa có hồi kết

(Dân trí) - Sau khi nghị án, HĐXX bất ngờ quyết định quay lại xét hỏi nhằm làm rõ một số vấn đề của vụ án và tiếp tục nghị án kéo dài.

Thứ sáu, 15/02/2019 - 09:32

Thưởng thức những giọng ca tài năng nhất thế giới
Thưởng thức những giọng ca tài năng nhất thế giới

(Dân trí) - Họ là những giọng ca ấn tượng nhất bước ra từ những cuộc thi Tìm kiếm Tài năng “Got Talent” được tổ chức ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Thứ sáu, 15/02/2019 - 09:29

Loạt cây bonsai đắt giá bị đánh cắp, nghệ nhân xin kẻ trộm hãy chăm sóc cây tốt
Loạt cây bonsai đắt giá bị đánh cắp, nghệ nhân xin kẻ trộm hãy chăm sóc cây tốt

(Dân trí) - Mới đây, một cặp vợ chồng nghệ nhân người Nhật chuyên trồng cây bonsai đã bị kẻ trộm đánh cắp nhiều cây bonsai gia truyền có tuổi đời lên tới hàng trăm năm, có cây cá biệt lên tới 400 năm tuổi với trị giá tương đương hơn 2 tỷ đồng.

Thứ sáu, 15/02/2019 - 07:33

Nghẹt thở xem tiết mục “đùa giỡn với tử thần”
Nghẹt thở xem tiết mục “đùa giỡn với tử thần”

(Dân trí) - Tiết mục của nhóm Deadly Games khiến người xem “hoảng hồn” bởi mức độ nguy hiểm được tăng lên tới cực điểm.

Thứ sáu, 15/02/2019 - 07:31

200 đại biểu quốc tế tham dự Ngày thơ Việt Nam 2019
200 đại biểu quốc tế tham dự Ngày thơ Việt Nam 2019

(Dân trí) - Ban tổ chức Ngày thơ Việt Nam 2019 cho biết, sẽ có hơn 200 đại biểu nước ngoài đến từ 50 nước trên thế giới tham dự, gồm những nhà thơ, nhà văn, nhà xuất bản, nhà nghiên cứu tiêu biểu cho nền văn học đương đại của các nước.

Thứ năm, 14/02/2019 - 05:54

Vương quốc của “Nữ hoàng băng giá 2” bỗng hóa thành mùa thu
Vương quốc của “Nữ hoàng băng giá 2” bỗng hóa thành mùa thu

(Dân trí) - Đoạn trailer vừa tiết lộ của “Frozen 2” khiến những fan hâm mộ vô cùng tò mò khi nữ hoàng băng giá chạm trán với kẻ thù mới mang tên... mùa thu.

Thứ năm, 14/02/2019 - 02:06

MV Triệu đóa hồng - Câu chuyện tình lãng mạn vượt biên giới
MV Triệu đóa hồng - Câu chuyện tình lãng mạn vượt biên giới

Trong tình yêu, sự lãng mạn vừa đủ làm duyên đôi lứa thêm nồng, tình thêm xanh thắm, ngọt ngào. Từ lâu, hoa hồng được ví là sứ giả của tình yêu, được nhiều dân tộc coi làm quốc hoa.

Thứ năm, 14/02/2019 - 02:04

Tháng Giêng và lễ hội bơi chải Thuyền rồng không thể bỏ qua
Tháng Giêng và lễ hội bơi chải Thuyền rồng không thể bỏ qua

(Dân trí) - Những lễ hội trải dài khắp 3 miền, trong đó có lễ hội bơi chải Thuyền rồng diễn ra tại Hà Nội diễn ra trong tháng Giêng giúp cho người Việt được trải nghiệm hương vị Tết truyền thống theo các phong tục khác nhau, khiến kỳ nghỉ Tết và lễ hội Xuân trở nên ý nghĩa và khó quên hơn.

Thứ năm, 14/02/2019 - 01:48

NSND Minh Châu: “Con gái tôi toàn giục mẹ qua Mỹ lấy chồng”
NSND Minh Châu: “Con gái tôi toàn giục mẹ qua Mỹ lấy chồng”

(Dân trí) - “Cũng có lúc con gái lo lắng cho mẹ khi thấy mẹ ở một mình vì thế đã ra sức tìm bạn trai cho mẹ. Tất nhiên là tìm bạn trai ở bên kia vì cũng muốn mẹ qua Mỹ lấy chồng để mẹ con gần nhau”, NSND Minh Châu tâm tình.

Thứ năm, 14/02/2019 - 01:46

Lệ Quyên: “Ông xã đã hi sinh rất nhiều vì sự nghiệp của tôi”
Lệ Quyên: “Ông xã đã hi sinh rất nhiều vì sự nghiệp của tôi”

(Dân trí) - “Đã rất nhiều năm, anh ấy hi sinh cho sự nghiệp của Quyên rồi, thì bây giờ mọi thứ đã đi vào ổn định, anh ấy cũng cần có thế giới của mình, có những công việc của mình. Đó cũng là cách rất tích cực để thay đổi cuộc sống...”, nữ ca sĩ Lệ Quyên chia sẻ về cuộc sống gia đình.

Thứ năm, 14/02/2019 - 11:07

“Điểm danh” những phim kinh điển của thể loại tình cảm lãng mạn
“Điểm danh” những phim kinh điển của thể loại tình cảm lãng mạn

(Dân trí) - Hình vẽ dưới đây khắc họa những cảnh phim trứ danh trong 20 bộ phim tình cảm lãng mạn nổi tiếng nhất màn bạc qua năm tháng.

Thứ năm, 14/02/2019 - 07:35

Tìm bánh quy giữa gấu bông, hoa và sôcôla
Tìm bánh quy giữa gấu bông, hoa và sôcôla

(Dân trí) - Bạn có thể tìm thấy chiếc bánh quy ẩn giấu giữa rất nhiều gấu bông, hoa và sôcôla?

Thứ năm, 14/02/2019 - 07:34