Cổng làng - miền ký ức của những đứa con xa quê

Dân trí Không phải làng quê nào cũng có cổng làng đối với những người con đi xa, nhưng hình bóng quê nhà vẫn in đậm trong tâm trí. Quê đối với họ là hình bóng đa, giếng nước đầu làng, là cây gạo đỏ rực mỗi tháng Ba sang...

Cổng đình làng Phù Xá đứng trơ trọi bên đường.
Cổng đình làng Phù Xá đứng trơ trọi bên đường.

Ai đi trên đường 12/9, qua địa phận xã Hưng Xá (Hưng Nguyên, Nghệ An) cũng thấy một chiếc cổng cổ kính nằm đối diện với trụ sở UBND xã. Theo các cụ cao niên ở đây thì đây là cổng đình Phù Xá, cũng chính là cổng làng Phù Xá xưa. Đây cũng là nơi thành lập chi bộ Đảng đầu tiên của phủ Hưng Nguyên.

Trải qua nhiều biến thiên lịch sử và sự khắc nghiệt của thời gian, mưa nắng dấu tích còn sót lại của cổng đình làng Phù Xá là một chiếc cột nanh và chiếc cổng phủ đầy rêu phong. Giữa cột nanh và cổng đình Phù Xá trở thành lối vào của một quán cà phê. Cổng làng xưa giờ chỉ còn là phế tích với những mảng tường lở lói, nham nhở, rêu mốc, cỏ dại che lấp chân tường cũng với những bát hương vương vãi nền đất.

Thảng hoặc những người già nhớ về làng cũ vẫn dừng lại bên đường ngắm chiếc cổng rêu mốc, buông tiếng thở dài tiếc nuối hồn cốt ngày xưa rồi lầm lũi bước đi. Có lẽ bởi đứng trơ trọi bên đường nên nó không phải chịu chung số phận của nhiều cổng làng cũ khi bị “xóa sổ” để xây những cổng làng hiện đại, đồ sộ và hoành tráng.

Một cụ già tiếc nuối ngắm chiếc cổng làng xưa...
Một cụ già tiếc nuối ngắm chiếc cổng làng xưa...

Quỳnh Đôi (huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An) nơi có cổng làng bạc tỷ vào loại hoành tráng nhất Nghệ An xưa vốn dĩ chẳng có cổng làng. Trong ký ức của những người làng Quỳnh xưa cũ ấy vẫn hằn nguyên bóng cây đa, cây gạo sừng sững nơi mảnh đất đầu làng ấy.

Cây đa, cây gạo ấy trồng từ bao giờ chẳng ai biết, có lẽ nó có từ thửa khai cơ lập làng. 4 mùa mưa nắng, cây đa, cây gạo trở thành chứng tích, chứng kiến sự phát triển của làng, trở thành một phần cuộc sống tinh thần, trở thành điểm tựa của người con xa quê. Các cụ cao niên ở đây vẫn nằm lòng câu nói “bóng cây đa, hoa cây gạo” là khi nói về làng xưa xóm cũ. Người đi xa về, chỉ nhìn thấy cây đa xum xuê tỏa bóng hay những bông hoa gạo đỏ rực tháng Ba là biết rằng mình đã về đến nơi “chôn nhau cắt rốn”.

Sau nhiều năm bôn ba khắp chốn để thực hiện lý tưởng giải phóng dân nghèo, giành độc lập dân tộc, năm 1946, nhà cách mạng Hồ Tùng Mậu - người con làng Quỳnh trở về thăm quê. Bước chân về đến đầu làng, ông ngơ ngác khi cây gạo đã biến mất. Hỏi thì được biết trong quá trình làm trường học, do thiếu gỗ để đóng bàn ghế nên lãnh đạo địa phương quyết định đốn hạ cây gạo để lấy gỗ.

Bóng cây đa, hoa cây gạo - khi đi xa về, nhìn thấy bóng cây đa sum suê hay hoa gạo đỏ rực tháng ba, những người con xa quê biết rằng mình đã về đến quê cha đất tổ (ảnh Cảnh Yên)
"Bóng cây đa, hoa cây gạo" - khi đi xa về, nhìn thấy bóng cây đa sum suê hay hoa gạo đỏ rực tháng ba, những người con xa quê biết rằng mình đã về đến quê cha đất tổ (ảnh Cảnh Yên)

“Không còn cách chi nữa à? Cây gạo quý lắm, từ khi khai cơ lập làng đến nay là mấy trăm năm rồi, thế mà bây giờ các anh chặt đi, các anh làm được cái gì mà các anh chặt cây của ông cha?”. Nói đến đấy, ông Hồ Tùng Mậu bật khóc…

Năm 1952, kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn ác liệt, ông Phan Hữu Thịnh khi đó là Thường vụ Đảng ủy xã Quỳnh Anh (gồm xã Quỳnh Đôi, Quỳnh Thanh và Quỳnh Yên ngày nay) đã đề ra chủ trương chặt tỉa bớt cành đa để làm hầm trú ẩn, vừa tránh việc cây đa trở thành mục tiêu ném bom của địch. Nhưng ông không thể ngờ được rằng, chính những vết chặt đó đã giết chết cây đa làng Quỳnh. Mưa xuống, nước ngấm vào vết chặt, dần thối cả cành, thối vào tận thân cây. 3 năm sau thì cây đa làng Quỳnh - chứng tích duy nhất còn sót lại từ thủa lập làng cũng không còn.

Cây đa tỏa bóng, ôm ấy lấy cổng phủ Tương (xã Xá Lượng, Tương Dương, Nghệ An)
Cây đa tỏa bóng, ôm ấy lấy cổng phủ Tương (xã Xá Lượng, Tương Dương, Nghệ An)

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, bôn ba khắp chốn để rồi ở cái tuổi xưa nay hiếm, khi trở về làng sinh sống ông Phan Hữu Thịnh vẫn day dứt khi những vết tích của làng xưa không còn giữ được. Quê hương phát triển thịnh vượng, là một người dân ông mừng chứ, nhưng bóng cây đa, cây gạo vẫn in hằn trong ký ức của ông.

Để rồi, không một ai trách cứ nhưng ông đã đứng lên trong một cuộc họp ở Quỳnh Đôi, đau đớn thốt lên rằng: “Đó là sai lầm của tôi. Tôi xin chịu trách nhiệm trước lịch sử về số phận của cây đa làng Quỳnh”!

Lịch sử sẽ không phán xét ông, con cháu làng Quỳnh cũng không vì thế mà trách cứ ông nhưng trong lòng ông, sai lầm ấy thật khó mà tự mình tha thứ dẫu rằng cái quyết định của hơn 50 năm về trước cũng vì an toàn của làng, của hàng trăm người dân làng Quỳnh trước bom đạn kẻ thù.

Tuổi thơ lớn lên bằng nhưng trò chơi bên cổng làng, dưới bóng cây đa, cây gạo...
Tuổi thơ lớn lên bằng nhưng trò chơi bên cổng làng, dưới bóng cây đa, cây gạo...

Tôi nhờ đến cái lắc đầu của cụ Phạm Mai Khôi – một người con làng Quỳnh khi nói về chiếc cổng làng của mình: “To thật đấy, đẹp thật đấy nhưng người đi xa về, nhìn thấy chiếc cổng làng không có được cái cảm giác là về quê. Người xa quê về làng, người ta mong được nhìn thấy chiếc cổng làng cổ kính, mộc mạc hay gốc đa, giếng nước, mái đình. Nơi ấy ngày còn nhỏ chúng tôi vẫn cùng nhau nô đùa, nơi mẹ tôi ngả nón những trưa hè làm đồng về qua, nơi cha tôi vác cày đi làm đồng vẫn cố nán lại nói dăm ba câu chuyện phiếm, nơi mẹ già tiễn con ra trận rồi mòn mỏi đợi con trở về…”.

Hoàng Lam

(Còn nữa)

MỚI NHẤT
Ba tỉnh cùng tham gia tổ chức lễ Giỗ Tổ Hùng Vương
Ba tỉnh cùng tham gia tổ chức lễ Giỗ Tổ Hùng Vương

(Dân trí) - Năm nay, Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng được tổ chức trong 5 ngày từ ngày 12 đến ngày 16/4 (tức ngày 6 đến ngày 10/3 năm Bính Thân). Giỗ Tổ Hùng Vương năm nay do tỉnh Phú Thọ chủ trì và có sự tham gia của 3 tỉnh là Hưng Yên, Bình Thuận và Cà Mau.

Thứ năm, 10/03/2016 - 07:44

Hoa hậu Kỳ Duyên có thể khởi kiện website đăng ảnh nhạy cảm như thế nào?
Hoa hậu Kỳ Duyên có thể khởi kiện website đăng ảnh nhạy cảm như thế nào?

(Dân trí) - Theo đại diện Bộ Văn hoá, Thể thao & Du lịch thì Hoa hậu Kỳ Duyên nên gửi đơn đến Bộ Thông tin & Truyền thông để nhờ giúp đỡ trong việc bị đăng tải hình ảnh trên web “đen”. Còn theo Luật sư Nguyễn Hồng Bách thì Kỳ Duyên phải thông qua các cơ quan ngoại giao để nhờ phía Nhật Bản can thiệp.

Thứ năm, 10/03/2016 - 12:27

Tổ chức Lễ hội Hoa Anh Đào - Mai vàng Yên Tử
Tổ chức Lễ hội Hoa Anh Đào - Mai vàng Yên Tử

(Dân trí) - Sáng nay 10/3, TP Hạ Long, (Quảng Ninh), tổ họp báo công bố về việc tổ chức Lễ hội Hoa Anh Đào - Mai Vàng Yên Tử sẽ diễn ra tại TP Hạ Long từ ngày 18 - 21/3/2016, tại TP Hạ Long.

Thứ năm, 10/03/2016 - 11:20

Chú chim cánh cụt vượt 8.000km đường biển trở về thăm ân nhân
Chú chim cánh cụt vượt 8.000km đường biển trở về thăm ân nhân

(Dân trí) - Mỗi năm, chú chim cánh cụt này đều vượt 8.000km đường biển để trở về thăm ân nhân của nó - một ông lão đánh cá đã cứu sống chú ta giữa cảnh thoi thóp hấp hối bên bờ biển. Câu chuyện cảm động của ông lão và chú chim khiến các nhà khoa học không thể lý giải.

Thứ năm, 10/03/2016 - 10:54

Bài 2: Loay hoay giữ cổng làng
Bài 2: Loay hoay giữ cổng làng

(Dân trí) - Những chiếc cổng làng xưa cũ vẫn đứng vững với thời gian nhưng không còn phù hợp với xu thế phát triển của người dân. Những chiếc ô tô lớn nhỏ đủ kích cỡ không thể đi qua những chiếc cổng để vào làng. Giữ cổng làng nhưng vẫn đáp ứng được nhu cầu đi lại của nhân dân là một bài toán khó.

Thứ năm, 10/03/2016 - 10:53

Khánh Linh tái xuất với “Mùa hoa trở lại”
Khánh Linh tái xuất với “Mùa hoa trở lại”

(Dân trí) - Cùng với ca sĩ Lan Anh, Tùng Dương, sao mai Ngọc Anh- “họa mi” Khánh Linh hứa hẹn phần trình diễn say mê và đầy cá tính trong chương trình “Mùa yêu thương còn mãi”.

Thứ năm, 10/03/2016 - 08:00

Đền Đức Hoàng - nét đẹp văn hóa lịch sử, trường tồn theo thời gian
Đền Đức Hoàng - nét đẹp văn hóa lịch sử, trường tồn theo thời gian

(Dân trí) - Đền Đức Hoàng thuộc xã Phúc Thành, huyện Yên Thành, Nghệ An, cách thành phố Vinh chừng 60km về phía Bắc. Đền Đức Hoàng tọa lạc trên một vùng đất rộng, cao hướng ra “Linh đàm Diệu ốc” hương sen tỏa sắc bốn mùa.

Thứ năm, 10/03/2016 - 08:00

Phóng viên “chết hụt” vì đưa tin bên… vệ đường
Phóng viên “chết hụt” vì đưa tin bên… vệ đường

(Dân trí) - Một phóng viên truyền hình đã thoát chết trong gang tấc khi đang đưa tin trực tiếp ngoài hiện trường. Khi người phóng viên này đang đứng bên vệ đường đưa tin thì có một chiếc xe hơi bị mất lái, lao thẳng về phía anh này…

Thứ năm, 10/03/2016 - 07:08

Công Vinh đóng vai gì trong bộ phim đầu tay Thuỷ Tiên sản xuất?
Công Vinh đóng vai gì trong bộ phim đầu tay Thuỷ Tiên sản xuất?

(Dân trí) - Cầu thủ hàng đầu của làng bóng đá Việt ủng hộ sự nghiệp của vợ khi tham gia bộ phim điện ảnh đầu tay do chính Thủy Tiên sản xuất mang tên “Vợ ơi... Em ở đâu?” được công chiếu toàn quốc vào ngày 25/3 sắp tới.

Thứ năm, 10/03/2016 - 07:06

Triển lãm 21 cuốn “Kinh sách triều Nguyễn” bằng vàng ròng
Triển lãm 21 cuốn “Kinh sách triều Nguyễn” bằng vàng ròng

(Dân trí) - Từ 31/3 đến đầu tháng 8/2016, Bảo tàng Lịch sử quốc gia sẽ mở cửa đón khách tham quan 21 quyển “Kim sách triều Nguyễn” (1802 - 1945) làm bằng vàng và bạc mạ vàng.

Thứ năm, 10/03/2016 - 07:03

Chùa Vĩnh Nghiêm đón nhận bằng Di tích Quốc gia đặc biệt
Chùa Vĩnh Nghiêm đón nhận bằng Di tích Quốc gia đặc biệt

(Dân trí) - Ngày 9/3, UBND tỉnh Bắc Giang đã tổ chức họp báo về lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt chùa Vĩnh Nghiêm (xã Trí Yên, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang).

Thứ năm, 10/03/2016 - 01:45

Ca sỹ Nguyễn Phi Hùng, Vân Khánh, Đoan Trang gây ấn tượng với áo dài rực rỡ
Ca sỹ Nguyễn Phi Hùng, Vân Khánh, Đoan Trang gây ấn tượng với áo dài rực rỡ

(Dân trí) - Hôm qua (8/3), Lễ hội Áo dài tại TP.HCM với chủ đề “Thành phố Hồ Chí Minh - Thành phố áo dài” đã diễn ra với nhiều hoạt động từ 8h sáng đến tận khuya tại nhiều điểm trong thành phố với rất nhiều hoạt động. Các nghệ sỹ như: NSƯT Vân Khánh, Phi Hùng, Đông Quân, Đoan Trang, nhóm Mắt Ngọc... cũng diện những chiếc áo dài vô cùng đẹp mắt.

Thứ tư, 09/03/2016 - 04:13

ĐÁNG QUAN TÂM
Hoa hậu Bản sắc Việt toàn cầu nhận giải thưởng 2 tỷ đồng
Hoa hậu Bản sắc Việt toàn cầu nhận giải thưởng 2 tỷ đồng

(Dân trí) - Theo ban tổ chức cuộc thi Hoa hậu Bản sắc Việt toàn cầu 2016, người đẹp đăng quang Hoa hậu sẽ được nhận giải thưởng trị giá 2 tỷ đồng, trong đó có 500 triệu đồng tiền mặt, vương miện và nhiều ưu đãi khác.

Thứ tư, 09/03/2016 - 11:37

Hoa hậu Giáng My: “Con tôi không phải là đứa trẻ vô cảm của thời đại”
Hoa hậu Giáng My: “Con tôi không phải là đứa trẻ vô cảm của thời đại”

(Dân trí) - “Tôi còn nhớ một kỷ niệm đó là khi tôi đi trao quà cho một em bé mất cha ở Quảng Ngãi và có cho Bê đi theo. Khi lên trao tiền cho em bé đó, Bê đã khóc ngay trên sân khấu. Tôi đã cảm thấy rất hạnh phúc vì con không phải là một đứa trẻ vô cảm ở thời đại này mà con biết đau với nỗi đau của người khác, biết chảy nước mắt khi xót thương cho một phận đời”, Hoa hậu Giáng My chia sẻ về con gái.

Thứ tư, 09/03/2016 - 09:54

Khi cảnh sát làm ấm lòng chị em trong ngày 8/3…
Khi cảnh sát làm ấm lòng chị em trong ngày 8/3…

(Dân trí) - Ngày 8/3 đã trôi qua nhưng hành động đẹp của những người cảnh sát thân thiện này hẳn sẽ khiến nhiều chị em vẫn cảm nhận được dư vị ấm áp của một ngày đặc biệt.

Thứ tư, 09/03/2016 - 09:47

Dân làng Thiều cùng nhau góp lễ ăn Tết lại
Dân làng Thiều cùng nhau góp lễ ăn Tết lại

(Dân trí) - Đến ngày 1/2 âm lịch hàng năm, người dân làng Thiều dù giàu hay nghèo đều cùng nhau góp lễ, mang ra đình làng ăn Tết lại. Ngày ăn Tết lại, người dân tổ chức to hơn Tết nguyên đán với nhiều nghi lễ, trò chơi dân gian đặc sắc, đặc biệt không thể thiếu món bánh giầy làm lễ tế Thành hoàng làng.

Thứ tư, 09/03/2016 - 08:00

Nữ nhiếp ảnh gia xinh đẹp mạo hiểm thân mình vì nghề
Nữ nhiếp ảnh gia xinh đẹp mạo hiểm thân mình vì nghề

(Dân trí) - Câu “sinh nghề tử nghiệp” quả đúng với “người đẹp cầm máy” này. Cô đã từng bị voi rượt đuổi, bị báo tấn công, bị rắn cắn, trên thân mình có vô số vết sẹo, nhưng tất cả những điều đó không thể khiến cô từ bỏ tình yêu dành cho nhiếp ảnh và đề tài thiên nhiên hoang dã.

Thứ tư, 09/03/2016 - 07:15

“Mỹ nhân ngư má phính” của Việt Nam gây sốt trên báo nước ngoài
“Mỹ nhân ngư má phính” của Việt Nam gây sốt trên báo nước ngoài

(Dân trí) - Trở thành nàng tiên cá là ước mơ của biết bao bé gái khi bắt đầu được biết tới những câu chuyện cổ tích, với cô bé má phính này, giấc mơ ấy đã trở thành sự thật… Đó là cách mở đầu của bài báo trên tờ Daily Mail (Anh) về cô bé Lê Phạm Khả Di 6 tháng tuổi.

Thứ tư, 09/03/2016 - 03:08

Tâm sự của nữ nghệ sĩ "đơn độc" nuôi con
Tâm sự của nữ nghệ sĩ "đơn độc" nuôi con

Họ cũng mong muốn một mái ấm gia đình trọn vẹn bên chồng, con nhưng số phận không cho họ được hạnh phúc như thế. Dẫu vậy, vượt qua mọi khó khăn, những nữ nghệ sĩ này vẫn dốc sức chăm sóc, nuôi dưỡng các con của mình trưởng thành.

Thứ tư, 09/03/2016 - 02:00

“Nghệ thuật sơn mài” sẽ được trình UNESCO vinh danh di sản
“Nghệ thuật sơn mài” sẽ được trình UNESCO vinh danh di sản

(Dân trí) - Ngày 16/9/2015, Tổng cục Di sản văn hóa Hàn Quốc có thư gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị cùng Hàn Quốc xây dựng hồ sơ đa quốc gia đệ trình UNESCO ghi danh “Nghệ thuật sơn mài” vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Thứ tư, 09/03/2016 - 02:00

Festival Huế 2016 sẽ có ngày hội Khinh khí cầu Quốc tế
Festival Huế 2016 sẽ có ngày hội Khinh khí cầu Quốc tế

(Dân trí) - Ngày 9/3, ông Chế Công Chung, Giám đốc Trung tâm Festival Huế cho biết sẽ tổ chức Ngày hội Khinh khí cầu quốc tế tại Festival Huế 2016.

Thứ tư, 09/03/2016 - 01:00

Phạm Việt Thanh: “Có người đợi ngoài cửa chỉ để chạm vào tay Lê Khanh”
Phạm Việt Thanh: “Có người đợi ngoài cửa chỉ để chạm vào tay Lê Khanh”

(Dân trí) - Nổi tiếng trong công việc là người khó tính, thậm chí hơi...cục cằn nhưng đối với người bạn đời đầu gối tay ấp, NSND Lê Khanh thì đạo diễn- NSƯT Phạm Việt Thanh lại quá đỗi lãng mạn và dịu dàng...

Thứ ba, 08/03/2016 - 08:38

Nhiều hoạt động đặc sắc tại Hội Báo Xuân toàn quốc 2016
Nhiều hoạt động đặc sắc tại Hội Báo Xuân toàn quốc 2016

(Dân trí) - Từ ngày 10 đến ngày 13/3, tại trụ sở Hội Nhà báo Việt Nam, lô E2, KĐT mới Cầu Giấy, đường Dương Đình Nghệ sẽ diễn ra Hội Báo toàn quốc 2016 với chủ đề “Mừng Xuân mới, Mừng thành công của Đại hội Đảng lần thứ XII, Mừng đất nước 30 năm đổi mới”.

Thứ ba, 08/03/2016 - 05:34

Hơn hai mươi họa sĩ nổi tiếng “múa cọ” trên nền báo cũ
Hơn hai mươi họa sĩ nổi tiếng “múa cọ” trên nền báo cũ

(Dân trí) - Kỷ niệm 65 năm ngày Báo Nhân Dân ra số đầu tiên, một triển lãm tranh "Nhân Dân - tranh trên báo cũ" đã được khai mạc ngày 8.3 vừa qua.

Thứ ba, 08/03/2016 - 04:56