Nghệ An:

Lễ Xăng Khan là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Dân trí Ngày 12/12/2017, Sở Văn hóa, Thể thao tỉnh Nghệ An tổ chức cuộc họp với các địa phương: Quỳ Hợp, Quỳ Châu, Nghĩa Đàn, Quế Phong và TX Thái Hòa để triển khai tổ chức “Đêm hội sắc Xuân miền Tây Nghệ An năm 2018” và công bố Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia lễ Xăng Khan.


Ngày 12/12/2017, Sở Văn hóa, Thể thao tỉnh Nghệ An tổ chức cuộc họp với các địa phương triển khai tổ chức “Đêm hội sắc Xuân miền Tây Nghệ An năm 2018” và công bố Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia lễ Xăng Khan (Ảnh: Phan Bích Hậu).

Ngày 12/12/2017, Sở Văn hóa, Thể thao tỉnh Nghệ An tổ chức cuộc họp với các địa phương triển khai tổ chức “Đêm hội sắc Xuân miền Tây Nghệ An năm 2018” và công bố Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia lễ Xăng Khan (Ảnh: Phan Bích Hậu).

Lễ hội Xăng Khan được công nhận di sản văn hóa phi vật thể

Theo đó, sự kiện này sẽ được tổ chức vào ngày 3/2/2018 (tức ngày 19/12 Âm lịch) tại huyện biên giới Quế Phong, tỉnh Nghệ An. Chương trình với những nội dung chính: công bố lễ Xăng Khan là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trong đó có trích đoạn lễ Xăng Khan.

Tổ chức trình diễn dân ca, dân nhạc, dân vũ, trình diễn trang phục, giao lưu trống hội cồng chiêng, khắc luống, múa sạp, tổ chức các trò chơi dân gian dân tộc thiểu số tỉnh Nghệ An mừng hội Xuân 2018.

Đây là hoạt động thường niên hàng năm luân phiên giữa 11 huyện, thành, thị miền núi của tỉnh Nghệ An nhằm bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc miền Tây trong dịp Tết cổ truyền của dân tộc.

Đặc biệt, đêm hội sắc Xuân miền Tây năm nay gắn với công bố tôn vinh lễ Xăng Khan của đồng bào dân tộc Thái (tỉnh Nghệ An) - là 1 trong 7 di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận vào ngày 11/9/2017 vừa qua. (tại Quyết định số 3421/QĐ-BVHTTDL).

Đồng thời, thông qua hoạt động nhằm quảng bá, giới thiệu tiềm năng du lịch của miền Tây Nghệ An, điểm đến thân thiện và hấp dẫn của du khách trong và ngoài tỉnh.

Xăng Khan - Một lễ hội mang đậm nét văn hóa ở Miền tây xứ Nghệ

Từ xa xưa tất cả các bản làng của người Thái đều tổ chức lễ hội Xăng Khan - có thể nói đây là ngày hội có nhiều ý nghĩa cộng đồng rất lớn của đồng bào Thái ở miền tây Nghệ An.

Lễ hội Xăng Khan - là ngày vui của bản Mường nói chung và họ hàng nhà các ông mo nói riêng. Lễ hội Xăng Khan là ngày lễ để người dân khắp bản làng trả ơn thầy mo đã chữa khỏi bệnh cho gia đình. Đây còn là ngày để các đôi trai gái có dịp gặp gỡ, có người đã nên duyên vợ chồng qua lễ hội này. Đây không phải là lễ hội cho riêng gia đình, làng bản, mà cho cả du khách thập phương cùng nhau về dự hội.

Trước lúc khai lễ, thầy mo cúng.
Trước lúc khai lễ, thầy mo cúng.

Sau lễ cúng, các thầy mo cùng dân bản nhảy múa xung quang cây hoa (có Boọc mạy). Hội càng về khuya càng nhộn nhịp với những trò diễn đầy thú vị của các thầy mo cũng như tất cả mọi người dự hội Xăng Khan.
Sau lễ cúng, các thầy mo cùng dân bản nhảy múa xung quang cây hoa (có Boọc mạy). Hội càng về khuya càng nhộn nhịp với những trò diễn đầy thú vị của các thầy mo cũng như tất cả mọi người dự hội Xăng Khan.

Sau lễ cúng, các thầy mo cùng dân bản nhảy múa xung quang cây hoa (có Boọc mạy). Hội càng về khuya càng nhộn nhịp với những trò diễn đầy thú vị của các thầy mo cũng như tất cả mọi người dự hội Xăng Khan.

Từ xa xưa tất cả các bản làng của người Thái đều tổ chức lễ hội Xăng Khan - có thể nói đây là ngày hội có nhiều ý nghĩa cộng đồng rất lớn của đồng bào Thái ở miền tây Nghệ An. Mục đích và ý nghĩa của lễ hội Xăng Khan là tạ ơn các thầy mo đối với tổ tiên của mình và các bậc tiền nhân đã dạy cách bốc thuốc chữa bệnh cứu người.

Nghi thức chính của lễ hội Xăng Khan không cầu kỳ tốn kém. Nếu như trước đây lễ hội Xăng Khan thường diễn ra từ 2 đến 3 ngày. Nay chỉ được tổ chức gọn trong một ngày một đêm. Lễ vật trong lễ hội gồm: khoảng 7 - 10 vò rượu cần, 2 con lợn, 2 con gà cùng cá nướng, trầu cau… Và vật không thể thiếu trong lễ hội là cây Boọc mạy được dựng ngay giữa nhà là nơi để hành lễ.

Lễ vật trong lễ hội gồm: khoảng 7 - 10 vò rượu cần, 2 con lợn, 2 con gà cùng cá nướng, trầu cau…
Lễ vật trong lễ hội gồm: khoảng 7 - 10 vò rượu cần, 2 con lợn, 2 con gà cùng cá nướng, trầu cau…

Và vật không thể thiếu trong lễ hội là cây Boọc mạy được dựng ngay giữa nhà là nơi để hành lễ.
Và vật không thể thiếu trong lễ hội là cây Boọc mạy được dựng ngay giữa nhà là nơi để hành lễ.

Cây Boọc mạy được làm từ cây tre hoặc cây nứa già, có chiều cao 4 mét, được khoét nhiều lỗ chia thành nhiều tầng khác nhau. Mỗi lỗ được bố trí treo những vật tượng trung như chim, cá, ve sầu, rắn… Những vật này làm từ ruột cây sắn, cây tang trong rừng, được nhuộm màu xanh, đỏ, tím, vàng… Trên đỉnh cây Boọc mạy được cắm một cây ô hình vuông được các thiếu nữ dùng khi các ông mo nhảy Xăng Khan.

Bên cây Boọc mạy là một giàn chiêng, trống, cây Bong Bu (làm từ các ống nứa, dài khoảng 50cm) gõ xuống tấm ván theo nhịp chiêng, trống nếu không có những vật dụng này thì không phải là hội Xăng Khan. Khi hành lễ ông mo dẫn đầu tiếp theo là những phụ nữ đi sau. Và mỗi ông mo có một phụ nữ cầm ô theo sau cất điệu hát và múa bên cây Boọc mạy.

Đây chính là lúc thể hiện hình thức sôi nổi, náo nhiệt nhất của hội Xăng Khan. Bằng những động tác nhảy múa rất đặc trưng, xoay lắc người theo nhịp chiêng trống nhịp nhàng. Những người trong cuộc, cũng như người xem lúc này càng hưng phấn hơn. Thời gian hành lễ được kéo dài theo thời gian nhất định, xen giữa là những lúc nghỉ ngơi mọi người ăn uống vui vẻ bên chum rượu cần.

Bên cây Boọc mạy là một giàn chiêng, trống, cây Bong Bu (làm từ các ống nứa, dài khoảng 50cm) gõ xuống tấm ván theo nhịp chiêng, trống nếu không có những vật dụng này thì không phải là hội Xăng Khan.
Bên cây Boọc mạy là một giàn chiêng, trống, cây Bong Bu (làm từ các ống nứa, dài khoảng 50cm) gõ xuống tấm ván theo nhịp chiêng, trống nếu không có những vật dụng này thì không phải là hội Xăng Khan.

Lễ hội Xăng Khan điểm nhấn nhất là lúc ông mo với những lời cầu khấn cho bản làng yên vui, ao nhiều cá, ruộng nhiều lúa, nhà nhà giàu có, mọi người đều khỏe mạnh, con cái thành đạt, ai cũng ăn nên làm ra…
Lễ hội Xăng Khan điểm nhấn nhất là lúc ông mo với những lời cầu khấn cho bản làng yên vui, ao nhiều cá, ruộng nhiều lúa, nhà nhà giàu có, mọi người đều khỏe mạnh, con cái thành đạt, ai cũng ăn nên làm ra…

Lễ hội Xăng Khan điểm nhấn nhất là lúc ông mo với những lời cầu khấn cho bản làng yên vui, ao nhiều cá, ruộng nhiều lúa, nhà nhà giàu có, mọi người đều khỏe mạnh, con cái thành đạt, ai cũng ăn nên làm ra…

Ba năm mới tổ chức một lần, hội Xăng Khan là cho mọi người cảm thấy vui hơn, từ lễ hội này mối quan hệ xóm bản càng thêm bền chặt. Và ngày nay lễ hội Xăng Khan đã thực sự trở thành một sinh hoạt không thể thiếu trong đời sống văn hóa của đồng bào Thái ở miền tây xứ Nghệ.

Kếp boóc (hái hoa) là phần kết của lễ hội Xăng Khan. Lúc này chủ nhà là người hái hoa tặng cho tất cả mọi người có mặt trong lễ hội. Mỗi bông hoa là một phần thưởng tưởng trưng cho sự may mắn trong cuộc sống. Chỉ diễn ra trong một ngày một đêm, với những lời hát chia tay đầy thân thiết hẹn ngày hội sau gặp lại, lúc này trời đã sáng mọi người lại trở về với công việc hàng ngày.

Nguyễn Duy - Bích Hậu

MỚI NHẤT
NSƯT Quốc Khánh sẽ không đóng Ngọc Hoàng trong Táo Quân 2018?
NSƯT Quốc Khánh sẽ không đóng Ngọc Hoàng trong Táo Quân 2018?

(Dân trí) - NSƯT Quốc Khánh khẳng định rằng, nếu năm nay anh không được đạo diễn mời đóng Ngọc Hoàng thì anh vẫn sẵn sàng đóng Táo hoặc một vai nào đó. Anh không quá quan trọng vai diễn gì mà quan trọng mình đóng vai đó như thế nào.

Thứ năm, 14/12/2017 - 12:01

Thực khách thích thú “chạm tay” vào lịch sử của sợi phở
Thực khách thích thú “chạm tay” vào lịch sử của sợi phở

(Dân trí) - Rất đông người dân đã “rồng rắn” xếp hàng từ sáng sớm trong không gian “Ngày của phở Việt Nam” tại quận Phú Nhuận để được thưởng thức những sợi phở tươi làm tại chỗ cũng như tìm hiểu và nhìn lại chặng đường phát triển của phở Việt.

Thứ năm, 14/12/2017 - 08:05

Dịch vụ “hẹn hò ngẫu hứng” với sách đang gây sốt tại Trung Quốc
Dịch vụ “hẹn hò ngẫu hứng” với sách đang gây sốt tại Trung Quốc

(Dân trí) - Bạn quá bận rộn để đi mua sách? Bạn không có đủ thời gian để tìm hiểu đầu sách nào hay và phù hợp với mình? Tất cả sẽ được giải quyết nhờ dịch vụ “hẹn hò ngẫu hứng với sách”.

Thứ năm, 14/12/2017 - 08:00

Nhạc sĩ Bảo Chấn: Nghe nhạc của nhạc sĩ trẻ ngày nay hoảng lắm
Nhạc sĩ Bảo Chấn: Nghe nhạc của nhạc sĩ trẻ ngày nay hoảng lắm

Sau khá nhiều năm lặng im, gần như không xuất hiện ở bất kỳ đâu sau sự vụ “Tình thôi xót xa”, nhạc sĩ Bảo Chấn bất ngờ trở lại chia sẻ những hồi ức về Sài Gòn xưa, một hình ảnh đối lập hoàn toàn với showbiz ngày nay mà ông bảo “nghe hoảng hốt lắm”.

Thứ năm, 14/12/2017 - 07:17

Jimmi Nguyễn tự hào được biểu diễn trong Vang mãi giai điệu Tổ quốc 2018
Jimmi Nguyễn tự hào được biểu diễn trong Vang mãi giai điệu Tổ quốc 2018

(Dân trí) - Chương trình “Vang mãi giai điệu Tổ quốc 2018” có sự tham gia của đông đảo nghệ sĩ tên tuổi trong và ngoài nước. Đặc biệt, chương trình có sự tham gia của ca sĩ Jimmi Nguyễn - một nghệ sĩ Việt kiều có nhiều đóng góp cho quê hương.

Thứ năm, 14/12/2017 - 07:09

Xử lý các hoa hậu "có vấn đề" khó đến mức nào?
Xử lý các hoa hậu "có vấn đề" khó đến mức nào?

Dù một năm chỉ cấp phép 4 cuộc thi hoa hậu, tuy nhiên tình trạng nhiều nghệ sĩ tự đi thi, tự công bố giải thưởng cho thấy, công tác quản lý của ngành biểu diễn nghệ thuật đang có nhiều vấn đề.

Thứ tư, 13/12/2017 - 09:29

Đua nhau làm hài tết giá rẻ để quảng cáo khiến tiếng cười bị “dung tục hoá”?
Đua nhau làm hài tết giá rẻ để quảng cáo khiến tiếng cười bị “dung tục hoá”?

(Dân trí) - Nhiều năm trở lại đây, thị trường hài tết xuất hiện nhiều “tân binh” là doanh nghiệp tự bỏ tiền sản xuất hài tết nhằm mục đích quảng cáo. Hiện tượng này khiến cho thị trường hài tết “vàng thau lẫn lộn” và tiếng cười cũng bị “dung tục hoá”.

Thứ tư, 13/12/2017 - 04:50

PGS,TS. Nguyễn Thị Nhung sẽ kể chuyện trong đêm nhạc Huy Du
PGS,TS. Nguyễn Thị Nhung sẽ kể chuyện trong đêm nhạc Huy Du

Trong đêm nhạc tưởng nhớ cố nhạc sĩ Huy Du sắp tới tại Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam, vợ của ông - PGS,TS. Nguyễn Thị Nhung sẽ trực tiếp giao lưu và kể những câu chuyện về người chồng, người nhạc sĩ tài hoa Huy Du.

Thứ tư, 13/12/2017 - 04:05

Đời sống nhạc Việt sôi động bề mặt nhưng thực ra đã mất chuẩn?
Đời sống nhạc Việt sôi động bề mặt nhưng thực ra đã mất chuẩn?

(Dân trí) - Đó là những chia sẻ rất thẳng thắn và đầy tâm huyết của nhạc sĩ Đỗ Bảo trong bản tham luận tại hội thảo “Hội Nhạc sĩ Việt Nam - 60 năm đồng hành cùng dân tộc” diễn ra mới đây tại Hà Nội.

Thứ tư, 13/12/2017 - 04:00

Nữ diễn viên gốc Việt được đề cử Quả Cầu Vàng: Cổ tích là có thật!
Nữ diễn viên gốc Việt được đề cử Quả Cầu Vàng: Cổ tích là có thật!

(Dân trí) - Ở Hollywood hiện tại, có quá nhiều câu chuyện tiêu cực được đề cập đến mức… “bội thực”, đó là bê bối quấy rối tình dục, là sự bất bình đẳng giữa diễn viên da trắng và da màu, giữa diễn viên nam và nữ, nhưng Hồng Châu thì khác, cô là câu chuyện cổ tích đẹp đẽ lạ thường.

Thứ tư, 13/12/2017 - 03:43

Những ngôi sao từng "không nhà" trước khi bước lên đỉnh vinh quang
Những ngôi sao từng "không nhà" trước khi bước lên đỉnh vinh quang

(Dân trí) - Ít ai ngờ rằng, trước khi bước lên đỉnh cao danh vọng, ông vua hài kịch Charlie Chaplin, điệp viên 007- Daniel Craig hay chàng vệ binh giải ngân hà Chris Pratt, đã từng trải qua những năm tháng không có một ngôi nhà đúng nghĩa để ở.

Thứ tư, 13/12/2017 - 03:06

Voi phục vụ lễ hội bất ngờ nổi giận khiến quản tượng tử thương
Voi phục vụ lễ hội bất ngờ nổi giận khiến quản tượng tử thương

(Dân trí) - Những con voi phục vụ tại một lễ hội bất ngờ nổi giận, quay ra tấn công những người dự lễ, khiến đám đông bỏ chạy tán loạn. Sự việc đã khiến một người quản tượng thiệt mạng vì bị chính con voi do mình huấn luyện tấn công, gây ra vết thương chí tử.

Thứ tư, 13/12/2017 - 01:52

ĐÁNG QUAN TÂM
Lần đầu tiên có triển lãm vẻ đẹp của Văn Miếu - Quốc Tử Giám về đêm
Lần đầu tiên có triển lãm vẻ đẹp của Văn Miếu - Quốc Tử Giám về đêm

(Dân trí) - Triển lãm “Lung linh sao Khuê” diễn ra vào ngày 15/12/2017 tại nhà Thái học di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám giới thiệu 47 bức ảnh thể hiện vẻ đẹp của di sản này về đêm.

Thứ tư, 13/12/2017 - 02:00

Cảnh sát Ấn Độ vào cuộc vụ nữ diễn viên 17 tuổi bị sàm sỡ
Cảnh sát Ấn Độ vào cuộc vụ nữ diễn viên 17 tuổi bị sàm sỡ

(Dân trí) - Trong chuyến bay kéo dài 2 tiếng đồng hồ, nữ diễn viên 17 tuổi người Ấn Độ - Zaira Wasim - đã bị một người đàn ông trung niên liên tục sàm sỡ.

Thứ ba, 12/12/2017 - 09:24

Con trai trưởng GS.TS Trần Văn Khê quyết duy trì trưng bày tượng sáp của cha
Con trai trưởng GS.TS Trần Văn Khê quyết duy trì trưng bày tượng sáp của cha

(Dân trí) - “Với tư cách con trai trưởng của cố GS Trần Văn Khê, tôi lấy quyết định duy trì tượng sáp cha tôi trong phòng triển lãm như cũ trong giai đoạn hiện tại. Dù rằng tượng sáp có những khuyết điểm trong khi chờ đợi ban quản trị hội đủ điều kiện để làm một tượng sáp cha tôi giống hơn”, GS Trần Quang Hải chia sẻ.

Thứ ba, 12/12/2017 - 03:29

“Tôi không kiện Lê Giang mà kiện chương trình vì gây tổn hại cho tôi”
“Tôi không kiện Lê Giang mà kiện chương trình vì gây tổn hại cho tôi”

(Dân trí) - Duy Phương cho biết, anh khởi kiện “Sau ánh hào quang” và đơn vị phát sóng chương trình vì một chương trình phát sóng trên truyền hình có hàng triệu người theo dõi mà thông tin không có sự kiểm chứng. Anh cũng đã có ý kiến trước những phát biểu của vợ đầu.

Thứ ba, 12/12/2017 - 12:38

Nam diễn viên tử vong khi ngã từ tầng thứ 62
Nam diễn viên tử vong khi ngã từ tầng thứ 62

(Dân trí) - Dưới đây là khoảnh khắc kinh hoàng khi một nam diễn viên trẻ rơi ngã từ nóc mái của một tòa nhà cao 62 tầng.

Thứ ba, 12/12/2017 - 09:51

Nghệ sĩ Duy Phương gửi đơn kiện chương trình "Sau ánh hào quang"
Nghệ sĩ Duy Phương gửi đơn kiện chương trình "Sau ánh hào quang"

(Dân trí) - Nghệ sĩ Duy Phương cho rằng chương trình “Sau ánh hào quang” được phát sóng đã có những nội dung sai sự thật ảnh hưởng đến danh dự và cuộc sống của ông nên đã gửi đơn khởi kiện đến Tòa án Nhân dân quận 1, TPHCM.

Thứ ba, 12/12/2017 - 07:57

Những gò má gợi cảm nhất của mỹ nhân showbiz
Những gò má gợi cảm nhất của mỹ nhân showbiz

(Dân trí) - Trong chuẩn Đẹp phương Tây, đôi gò má cao được xem là nét đẹp hấp dẫn của phụ nữ, giúp tạo nên gương mặt có đường nét sắc sảo, tạo khối tự nhiên, nâng lên vẻ đẹp cá tính và khả năng biểu cảm của gương mặt. Đây là điều được đề cao trong cả diễn xuất và catwalk.

Thứ ba, 12/12/2017 - 07:40

Những cách "đối phó" với thợ săn ảnh của các ngôi sao thế giới
Những cách "đối phó" với thợ săn ảnh của các ngôi sao thế giới

(Dân trí) - Việc bị các tay săn ảnh rình rập để chụp lén 24/24, có lẽ là một trong những điều phiền toái nhất mà sự nổi tiếng mang lại. Tuy nhiên, cũng không ít các ngôi sao đã tìm ra cho mình cho đối phó hết sức độc đáo và không kém phần hiệu quả với các paparazzi (thợ săn ảnh) này.

Thứ ba, 12/12/2017 - 06:00

Hội đồng Di sản văn hoá quốc gia đề nghị Thành Điện Hải là di tích đặc biệt
Hội đồng Di sản văn hoá quốc gia đề nghị Thành Điện Hải là di tích đặc biệt

(Dân trí) - Ông Huỳnh Văn Hùng - Giám đốc Sở Văn hoá - Thể thao Đà Nẵng cho biết: 25/25 thành viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia đã bỏ phiếu thống nhất đề nghị Thủ tướng ra Quyết định công nhận Thành Điện Hải (Đà Nẵng) là Di tích văn hóa lịch sử cấp quốc gia đặc biệt.

Thứ ba, 12/12/2017 - 01:00

Táo Quân 2018 có gì mới?
Táo Quân 2018 có gì mới?

(Dân trí) - Đó là điều mà rất nhiều người muốn biết khi năm 2017 được xem là năm của nhiều biến động với hàng loạt các vấn đề “nóng” được dư luận quan tâm trong suốt 12 tháng.

Thứ hai, 11/12/2017 - 02:31

Nữ vũ công nâng đỡ cả thân người bạn nhảy trên… giày cao gót
Nữ vũ công nâng đỡ cả thân người bạn nhảy trên… giày cao gót

(Dân trí) - Trong chương trình “Khiêu vũ với ngôi sao”, cặp đôi ăn ý này đã gây choáng ngợp bởi một điệu nhảy nóng bỏng và cú thăng bằng ngoạn mục trên giày cao gót.

Thứ hai, 11/12/2017 - 02:18

Tượng sáp GS.TS Trần Văn Khê rút khỏi bảo tàng, vì sao?
Tượng sáp GS.TS Trần Văn Khê rút khỏi bảo tàng, vì sao?

(Dân trí) - Chị Nguyễn Thị Diện, giám đốc Công ty Cổ phần Tượng Sáp Việt cho biết tôn trọng ý kiến của 3 người con Giáo sư - Tiến sĩ (GS.TS) Trần Văn Khê, vào ngày 9/12/2017 phía Bảo tàng tượng sáp Việt đã cho rút tượng sáp của GS.TS Trần Văn Khê sau 10 tháng trưng bày tại đây.

Thứ hai, 11/12/2017 - 01:48