Vở kịch Những cậu con trai phố Pal - giá trị nghệ thuật còn sống mãi với thời gian

Dân trí Trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ, khi tất cả mọi người đều có thể ngồi nhà mở máy tính ra xem từ ca nhạc đến phim ảnh chắc hẳn ai cũng phán đoán được những nghệ thuật đòi hỏi chi phí cao như sân khấu kịch ngày càng gặp khó khăn trong việc thu hút khán giả. Ở Hungary cũng vậy, sau khi chế độ bao cấp sụp đổ, các nhà hát kịch điêu đứng suốt một thời gian dài bởi lý do tài chính.

Chỉ tính riêng ở Budapest với dân số khoảng 2 triệu người mà có tới gần một trăm nhà hát. Một phần ba được Nhà nước tài trợ kinh phí, còn lại phải tự hạch toán kinh tế.

Chuyện thất thu, vỡ nợ đóng cửa các nhà hát kịch diễn ra thường xuyên như cơm bữa. Nhưng có lẽ chính bởi giai đoạn thử thách đó đã làm cho nền nhạc kịch của Hungary thay đổi rất nhiều: chất lượng ngày càng được nâng cấp với những kỹ thuật dàn dựng sân khấu hiện đại, âm nhạc chuyên nghiệp và tất nhiên sự say mê cao độ của các diễn viên: người bất tài không thể có chân trong bất kỳ một nhà hát nào, thậm trí người có tài cũng phải chấp nhận mức lương rất khiêm tốn để tồn tại.

Đã từ bao thế hệ, tác phẩm “Những cậu con trai phố Pal” được đưa vào chương trình giảng dạy văn học của học sinh phổ thông.
Đã từ bao thế hệ, tác phẩm “Những cậu con trai phố Pal” được đưa vào chương trình giảng dạy văn học của học sinh phổ thông.

Do có con tôi đang học về tác phẩm “Những cậu con trai phố Pal” trong nhà trường, cả gia đình tôi quyết định đi xem vở kịch cùng tên. Ngạc nhiên đầu tiên của tôi khi tra trên mạng từ cách đây 2-3 tháng mà vé bán cho tất cả các buổi diễn đã hết sạch từ lâu! Thật quá như săn vé cho các concert lớn của nước ngoài, tôi phải hỏi han qua “mấy cầu” mới được người quen chiếu cố mua cho 4 chiếc vé vào một buổi tối cuối tuần tại rạp hát cổ kính Vigszinhaz.

Có thể kiến trúc bên ngoài hơi khác, nhưng phần bên trong làm tôi liên tưởng tới Nhà hát lớn Hà nội với những chiếc ghế đệm nhung đỏ và những khoang ngồi trên tầng cao. Nằm ngay tại trung tâm thành phố xây dựng từ cuối thế kỷ 19 với thâm niên hơn 120 năm, đây được coi là một trong những cái nôi của nền sân khấu kịch. Với sức chứa 1700 người, rạp chật kín không còn một ghế thừa mặc dù đã sắp sửa kỷ niệm buổi biểu diễn lần thứ 100 của vở kịch này.

Đây là một vở kịch dựa trên cuốn tiểu thuyết viết về đề tài thiếu niên thành công nhất của nhà văn Hungary đầu thế kỷ trước mang tên Molnar Ferenc (ở Hungary hầu hết các tiểu thuyết nổi tiếng trong và ngoài nước đều được dàn dựng thành kịch ). Đã từ bao thế hệ, tác phẩm “Những cậu con trai phố Pal” được đưa vào chương trình giảng dạy văn học của học sinh phổ thông lớp 5. Không có một học sinh Hungary nào tới tuổi mới lớn bước vào đời mà không đọc qua cuốn tiểu thuyết này.

Do có con tôi đang học về tác phẩm “Những cậu con trai phố Pal” trong nhà trường, cả gia đình tôi quyết định đi xem vở kịch cùng tên.
"Do có con tôi đang học về tác phẩm “Những cậu con trai phố Pal” trong nhà trường, cả gia đình tôi quyết định đi xem vở kịch cùng tên".

Một câu chuyện tình cảm về một lũ học sinh cấp ba vô tư, nghịch ngợm, đang ở độ tuổi nhậy cảm nhất về các giá trị cuộc sống như tình bạn, lòng dũng cảm, sự trung thành và tinh thần đồng đội. Chuyện xảy ra cách đây đã hàng trăm năm mà sao vẫn đúng với xã hội hiện nay. Công nghệ khoa học có thể thay đổi nhưng những phẩm chất cơ bản đó nếu ai không được học, sẽ chẳng bao giờ “ lớn nổi thành người “ .

Chính bởi những giá trị bất hủ đó mà cuốn tiểu thuyết Những cậu con trai phố Pal đã vượt xa ra ngoài biên giới Hungary, được dịch ra hầu hết các thứ tiếng trên thế giới. Ở Việt Nam, cuốn sách đã được dịch giả kiêm nhà giáo tiếng Hung kỳ cựu Vũ Ngọc Cân chuyển dịch ra mắt lần đầu tiên năm 1984 như một sự báo ơn của ông đối với đất nước nhỏ bé ông từng gắn bó rất nhiều thời sinh viên đi học.

Cuốn sách đã được Nhà xuất bản Thanh niên tái bản năm 2010 trong dịp kỷ niệm 60 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hungary. Chẳng biết bao nhiêu thanh thiếu niên Việt Nam đã đọc cuốn sách này?

Có thể nói thể loại được ưa chuộng ở châu Âu vẫn là Nhạc kịch hay ca vũ kịch (Musical). Sự kết hợp giữa kịch nói với thế loại ca nhạc hiện đại do các nhạc sỹ sáng tác riêng cho vở kịch đã mang lại nguồn cảm hứng mới cho người xem. Các diễn viên không chỉ diễn nói trên sân khấu mà còn có giọng hát tốt với trình độ cao cộng thêm kỹ năng nhẩy múa điêu luyện. Họ diễn nhiệt tình hết mình không ngừng một giây nào trong suốt 2 tiếng đồng hồ. Sân khấu luôn thay đổi dàn dựng cảnh, ánh sáng, các trang thiết bị thậm chí cả bể nước vòi phun nước (vì nước đóng một vai trò quan trọng trong câu chuyện về cậu bé bị ném xuống nước lạnh nhiều lần mà vẫn trung thành với hội bạn phố Pal).

Người xem gồm đủ các tầng lớp từ học sinh cấp một tới cấp ba, bố mẹ tuổi trung niên và cả những người có tuổi. Ai cũng được sức hấp dẫn của vở kịch thu hút lúc cười lúc khóc lúc lo lắng, lúc buồn rầu với các diễn viên trên sân khấu.

Phải công nhận cảm giác của xem “người thật, việc thật” vẫn thích hơn nhiều so với xem “qua mạng” . Cuổi buổi diễn hàng tràng vỗ tay rầm rập không ngớt của khán giả là một bằng chứng sống về giá trị của một nền văn hóa lâu đời ở châu Âu: các tác phẩm nghệ thuật một khi đã đi vào trái tim con người sẽ mãi mãi còn tồn tại với thời gian và ngày càng có giá trị trong cuộc sống. Hy vọng một ngày nào đó, nghệ thuật kịch nói Việt Nam cũng sẽ chinh phục được trái tim khán giả bằng con đường này.

BS. Đặng Phương Lan
Budapest 2015.05.01

MỚI NHẤT
Nghe lời “trần tình” của mỹ nhân “hở bạo” trên thảm đỏ
Nghe lời “trần tình” của mỹ nhân “hở bạo” trên thảm đỏ

(Dân trí) - Nữ ca sĩ khoe trọn vòng một trên thảm đỏ vừa lên tiếng bào chữa cho phong cách ăn vận bị chỉ trích của mình. Cô tâm sự rằng bản thân theo đuổi phong cách sexy, nên đã phải nhận nhiều lời gạ gẫm, vì vậy, cô càng theo đuổi sự sexy như một cách “thách thức”.

Thứ ba, 15/05/2018 - 06:32

Áo dài Việt toả sáng Festival Áo dài tại Mỹ
Áo dài Việt toả sáng Festival Áo dài tại Mỹ

(Dân trí) - Mới đây, tại Mỹ, bộ áo dài Mẹ Âu Cơ cùng các bộ áo dài Bắc - Trung - Nam của NTK Đỗ Trịnh Hoài Nam đã tỏa sáng qua phần trình diễn ấn tượng của các người mẫu trên đất Mỹ.

Thứ ba, 15/05/2018 - 06:31

Lý Nhã Kỳ nói gì trước việc phim góp vốn bị chê tả tơi ở Cannes?
Lý Nhã Kỳ nói gì trước việc phim góp vốn bị chê tả tơi ở Cannes?

(Dân trí) - Ngày 12/5, sau khi được công chiếu, Angel Face – bộ phim do Lý Nhã kỳ đầu tư và sản xuất đã được nhiều phản hồi không mấy tích cực từ giới phê bình.

Thứ ba, 15/05/2018 - 06:31

Bình hoa “vứt xó nhà” có giá… 2,7 tỷ đồng
Bình hoa “vứt xó nhà” có giá… 2,7 tỷ đồng

(Dân trí) - Một chiếc bình gốm rạn nứt, sứt miệng, vốn đã bị bỏ trong nhà kho từ lâu được chủ nhân lấy ra để chuẩn bị đem đi quyên góp từ thiện, thế rồi chiếc bình bị “hắt hủi” ấy bất ngờ có giá 2,7 tỷ đồng.

Thứ ba, 15/05/2018 - 06:20

Chưa tổ chức nào lên tiếng bảo vệ nạn nhân vụ Phạm Anh Khoa?
Chưa tổ chức nào lên tiếng bảo vệ nạn nhân vụ Phạm Anh Khoa?

(Dân trí) - Cho đến thời điểm này, khi việc Phạm Anh Khoa bị tố có hành vi quấy rối tình dục trở nên ồn ào và căng thẳng thì vẫn chưa có bất kỳ tổ chức nào lên tiếng bảo vệ các nạn nhân. Vì sao vậy?

Thứ ba, 15/05/2018 - 05:02

Sài Gòn đẹp mê hồn với mùa chò nâu xoay tít
Sài Gòn đẹp mê hồn với mùa chò nâu xoay tít

Cứ đến cuối tháng 4 đầu tháng 5, người Sài Gòn khi ra đường lại không khỏi bồi hồi khi ngắm những cánh chò nâu xoay tít trong gió.

Thứ hai, 14/05/2018 - 07:00

Nhà làm phim bị điều tra vì “vỗ mông” cộng sự
Nhà làm phim bị điều tra vì “vỗ mông” cộng sự

(Dân trí) - Mới đây, một nhà làm phim đã bị điều tra vì vô tư… “vỗ mông” cộng sự. Sau khi gặp rắc rối với luật pháp, người đàn ông này đã phải rút ra bài học kinh nghiệm về cách ứng xử văn hóa.

Thứ hai, 14/05/2018 - 01:02

Hải Anh kể chuyện bị gạ tình, “cảnh nóng”, nhờ vợ ghen mà bớt sa ngã
Hải Anh kể chuyện bị gạ tình, “cảnh nóng”, nhờ vợ ghen mà bớt sa ngã

(Dân trí) - Vốn được biết đến là người khá hiền lành trong giới người mẫu thập niên 90 nhưng cựu người mẫu kiêm diễn viên Hải Anh từng phải đối diện với không ít lần bị “gạ tình”. Bản thân anh cũng cho rằng, nhờ vợ ghen tuông mà bản thân bớt sa ngã.

Thứ hai, 14/05/2018 - 11:56

Phạm Anh Khoa có bị “cấm sóng” vĩnh viễn trước ồn ào “gạ tình”?
Phạm Anh Khoa có bị “cấm sóng” vĩnh viễn trước ồn ào “gạ tình”?

(Dân trí) - Trước những ồn ào liên quan đến việc bị tố cáo lạm dụng tình dục, Phạm Anh Khoa vẫn xuất hiện trong một số chương trình. Điều này khiến nhiều người đặt ra câu hỏi, liệu nam rocker này có bị "cấm sóng" vĩnh viễn khi vấp phải sự phản ứng mạnh mẽ từ phía dư luận?

Thứ hai, 14/05/2018 - 11:51

Phản ứng của đạo diễn "Tình khúc bạch dương" khi phim bị chê
Phản ứng của đạo diễn "Tình khúc bạch dương" khi phim bị chê

Đạo diễn Vũ Trường Khoa bày tỏ suy nghĩ lạc quan trước hiệu ứng trái chiều của ‘Tình khúc bạch dương’, bởi điều đó cho thấy phim được khán giả quan tâm.

Thứ hai, 14/05/2018 - 11:20

Vở cải lương “Thầy Ba Đợi” sẽ được công diễn tại Hà Nội
Vở cải lương “Thầy Ba Đợi” sẽ được công diễn tại Hà Nội

(Dân trí) - Vở cải lương “Thầy Ba Đợi” với sự tham gia của 60 nghệ sĩ cải lương Nam – Bắc sẽ có 2 đêm diễn vào ngày 27 – 28/5 tại Nhà hát Lớn Hà Nội.

Thứ hai, 14/05/2018 - 07:00

Nhóm nhạc chuyển giới gây sửng sốt bởi diện mạo và giọng hát quá đối lập
Nhóm nhạc chuyển giới gây sửng sốt bởi diện mạo và giọng hát quá đối lập

(Dân trí) - Nhóm nhạc Miss Tres gồm ba người phụ nữ chuyển giới. Khi họ cất giọng hát, tất cả đều phải sửng sốt bởi diện mạo và giọng hát quá đối lập.

Thứ hai, 14/05/2018 - 06:40

ĐÁNG QUAN TÂM
Lời xin lỗi của Phạm Anh Khoa, tuyên bố “ở giá” của Việt Trinh, và nỗi sợ “mất chỗ” của Mỹ Linh
Lời xin lỗi của Phạm Anh Khoa, tuyên bố “ở giá” của Việt Trinh, và nỗi sợ “mất chỗ” của Mỹ Linh

(Dân trí) - Tuần qua, có nhiều phát ngôn ấn tượng của các nghệ sĩ trong giới showbiz Việt, như lời xin lỗi của Phạm Anh Khoa sau loạt vụ lùm xùm vì bị tố quấy rối, như tuyên bố “ở giá” từ đây của nữ diễn viên Việt Trinh, hay chia sẻ về nỗi sợ bị “giành chỗ” của ca sĩ Mỹ Linh.

Thứ hai, 14/05/2018 - 06:18

Loạt sao Việt phẫn nộ trước lời xin lỗi đầy biện minh của Phạm Anh Khoa
Loạt sao Việt phẫn nộ trước lời xin lỗi đầy biện minh của Phạm Anh Khoa

(Dân trí) - Việc ca sĩ Phạm Anh Khoa đưa ra lời biện minh “sờ mông là cách chào hỏi bình thường” trong clip phát hôm 12/5 đã làm nhiều sao Việt phẫn nộ. MC Phan Anh cho rằng “Tôi thất vọng về cách CSAGA đưa ra bản thông cáo báo chí này cùng với Phạm Anh Khoa”.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 03:09

Đà Nẵng: Phát lộ một phần móng tường hào bị vùi lấp của thành Điện Hải
Đà Nẵng: Phát lộ một phần móng tường hào bị vùi lấp của thành Điện Hải

(Dân trí) - Trong quá trình thi công dự án “Tu bổ, phục hồi và tôn tạo di tích thành Điện Hải” tại Đà Nẵng, đơn vị tư vấn thi công cho biết, đã đào xuất lộ một phần gạch móng được cho là móng của tường hào bị vùi lấp, xâm lấn theo thời gian của di tích quốc gia đặc biệt này.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 02:03

Ca sĩ bị “cướp mic” khi đang thi hát
Ca sĩ bị “cướp mic” khi đang thi hát

(Dân trí) - Tại đêm chung kết cuộc thi hát toàn Châu Âu - Eurovision - vừa mới diễn ra, phần thi của ca sĩ SuRie, đại diện của Vương quốc Anh, đã bị xen ngang khi một người đàn ông bất ngờ xuất hiện trên sân khấu và giật mic của cô.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 02:01

Khai quật khảo cổ tại di tích Hải Vân Quan
Khai quật khảo cổ tại di tích Hải Vân Quan

(Dân trí) - Ngày 9/5, Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch đã cho phép Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp với Bảo tàng Lịch sử quốc gia tiến hành khai quật khảo cổ tại di tích Hải Vân Quan (ở vùng giáp ranh Đà Nẵng và Thừa Thiên Huế).

Chủ nhật, 13/05/2018 - 12:34

Nể phục cụ bà 80 tuổi vẫn thi hát kiếm tiền giúp người phụ nữ bất hạnh
Nể phục cụ bà 80 tuổi vẫn thi hát kiếm tiền giúp người phụ nữ bất hạnh

(Dân trí) - Mặc dù đã 80 tuổi nhưng cụ bà Nguyễn Thị Trung Tuyết vẫn làm cho tất cả mọi người phải nể phục bởi lối sống lạc quan – yêu đời lẫn tấm lòng thiện nguyện khi tham gia “Hát mãi ước mơ” để giúp đỡ người phụ nữ bất hạnh nghèo khổ.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 10:53

Tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt được đưa vào 108 tập phim
Tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt được đưa vào 108 tập phim

(Dân trí) - Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt là 1 trong 12 di sản văn hóa phi vật thể và hơn 20 di sản văn hóa và di sản thiên nhiên của nhân loại được UNESCO công nhận ở Việt Nam. Tuy nhiên, tín ngưỡng này đang gặp nhiều thách thức, bị biến tướng, thương mại hóa.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 07:00

Tai nạn bi kịch giúp người chơi “Ai là triệu phú?” thắng giải thưởng lớn
Tai nạn bi kịch giúp người chơi “Ai là triệu phú?” thắng giải thưởng lớn

(Dân trí) - Câu hỏi đặt ra là phế tích của lâu đài Urquhart nằm bên bờ hồ nào, đáp lại câu hỏi, anh Gareth cho hay: “Tôi biết đáp áp câu này, bởi tôi đã bị mất cái chân của mình ở đó”.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 06:43

Vũ trụ điện ảnh siêu anh hùng đã đi đến cạn kiệt ý tưởng?
Vũ trụ điện ảnh siêu anh hùng đã đi đến cạn kiệt ý tưởng?

(Dân trí) - Sau thăng hoa đỉnh cao là thách thức khó vượt, khi “Avengers: Cuộc chiến vô cực” cán mốc doanh số “tỷ đô” nhanh chóng, giới chuyên môn bắt đầu dự báo rằng sau đây, vũ trụ điện ảnh siêu anh hùng sẽ đi đến cạn kiệt ý tưởng mới ăn khách. Liệu có thật vậy?

Chủ nhật, 13/05/2018 - 06:02

Hé lộ hàng rào an ninh nghiêm ngặt bảo vệ bộ sưu tập triệu đô tại Cannes
Hé lộ hàng rào an ninh nghiêm ngặt bảo vệ bộ sưu tập triệu đô tại Cannes

(Dân trí) - An ninh được thắt chặt nghiêm ngặt nhằm đảm bảo an toàn và quy chuẩn của một liên hoan phim được đánh giá là quy mô lớn nhất thế giới.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 05:52

Diva Mỹ Linh: “Tôi từng rất sợ bị giành mất vị trí của mình”
Diva Mỹ Linh: “Tôi từng rất sợ bị giành mất vị trí của mình”

(Dân trí) - “Nhiều năm trước, tôi luôn luôn nghĩ rằng mình phải là một ngôi sao, mình phải đứng chỗ này, mình phải được yêu thích. Nhưng từ thời điểm đó đến giờ, tôi đã trưởng thành rất nhiều…”, diva Mỹ Linh chia sẻ.

Thứ bảy, 12/05/2018 - 05:26

Du khách hoảng hốt vì rồng robot bốc cháy
Du khách hoảng hốt vì rồng robot bốc cháy

(Dân trí) - Tại công viên, bất ngờ, phần đầu rồng bùng cháy dữ dội. Robot hình rồng này là một phần của trưng bày theo chủ đề “Magic Kingdom” (Vương quốc phép thuật).

Thứ bảy, 12/05/2018 - 10:52