Cách mạng 4.0 và “những nhà máy không ánh đèn”

Rồi đây sẽ là những nhà máy không ánh đèn, không toilet, không công nhân đòi hỏi lương bổng, hưu trí,… Ở đó, chỉ có những con robot...
>>Cách mạng công nghiệp 4.0: Ứng viên có nhiều sáng kiến vẫn "cao giá”
>>Cách mạng công nghiệp 4.0 thay đổi cách thức làm việc
>>Thách thức đổi mới cơ cấu nguồn nhân lực cho cách mạng công nghiệp 4.0

Hình ảnh trên được ông Hoàng Nam Tiến, Chủ tịch FPT Software, ví von trong một bài viết về cuộc cách mạng 4.0 trên trang cá nhân mới đây. Theo ông, đó là những nhà máy mà công nhân đã bị robot “cướp mất” việc làm và điều nghe có vẻ xa vời này, tại Việt Nam, dự đoán chỉ không quá 10 năm nữa, cũng sẽ có hàng triệu công nhân mất việc vì robot.

Cách mạng 4.0 và “những nhà máy không ánh đèn” - 1

Trong câu chuyện với PV về nhà máy không ánh đèn (Dark Factory), ngày 21/8, ông Tiến nói:

- Thế giới đã trải qua ba cuộc cách mạng lớn và cuộc cách mạng công nghiệp thứ tư đang tiếp nối với sự tham gia của công nghệ vật lý, kỹ thuật số, sinh học. Ở thế hệ công nghiệp 4.0 này, vạn vật sẽ được kết nối (Internet of Things) và giao thoa thực ảo.

Phần lớn công việc sẽ được tự động hóa, nguồn lực lao động sẽ phải chuyển dịch sang xu hướng kỹ thuật cao. Đây chính là thách thức lớn đối với các doanh nghiệp, việc không thay đổi và bắt kịp công nghệ có thể khiến doanh nghiệp bị đào thải, mất năng lực cạnh tranh.

“Nhà máy không ánh đèn” khi nào đến Việt Nam?

Nhưng đâu là cơ sở mà ông đưa ra nhận định sẽ có hàng triệu công nhân Việt Nam sẽ thất nghiệp trong không quá 10 năm nữa?

Những ngành như dệt may, da giày, lắp ráp… với công việc mang tính lặp đi lặp lại thì nguy cơ công nhân thất nghiệp sẽ là hiển nhiên, bởi vì người máy làm việc sẽ tốt hơn, 24x7 (24 giờ và 7 ngày), lại không có kiện cáo, không có đòi hòi, không đấu tranh, biểu tình…

Hiện robot chuẩn để lắp ráp là 250 nghàn USD. Không phải dự báo gì cả, theo tôi, giá robot chắc chắn sẽ xuống rất nhanh còn khoảng 20-30 nghìn USD khi sản xuất theo quy mô công nghiệp, thậm chí robot tác nghiệp đơn giản chỉ 5-7 nghìn USD.

Robot với giá như trên thì không có một công nhân giá rẻ nào cạnh tranh nổi.

Tôi nghĩ cùng với robot, thì công nghệ in 3D sẽ là ngày kết thúc cho hàng triệu công nhân làm giày, dệt may ở các nước châu Á như Việt Nam, Campuchia, Bangladesh...

Điều đó có nghĩa hàng triệu công nhân – nguồn lao động vẫn được gọi là giá rẻ và được xem là lợi thế của Việt Nam - sẽ là “gánh nặng” trong cuộc cách mạng 4.0 tới đây?

Lao động giá rẻ luôn luôn là ưu thế ở bất kỳ đâu, bất kỳ thời điểm nào. Máy móc, hệ thống máy tính nào chăng nữa thì lao động giá rẻ vẫn có lợi thế. Ở mỗi thời điểm, lao động giá rẻ sẽ được sử dụng vào mục tiêu khác nhau.

Chúng ta đã nhìn thấy sự phổ biến khi các nước lợi dụng lao động giá rẻ của Việt Nam để chuyển nhà máy sản xuất, nhà máy lắp ráp sang Việt Nam. Tới đây, chúng ta có một nguồn lực trẻ, giá rẻ hơn, cạnh tranh hơn thì vẫn luôn là ưu thế.

Tuy nhiên, trong cuộc cách mạng lần thứ tư này, thêm một điều kiện nữa với những bạn trẻ đó là cần thêm một tri thức mới nhất, tức là phải đào tạo với những kỹ năng và ngành nghề theo xu hướng mới, với thời gian rút xuống chỉ một hai năm.

Vậy có thể hiểu, những ngành đang thâm dụng công nhân với những công việc có tính chất lặp đi lặp lại như dệt may, da giày, điện tử… có đang là “cái bẫy” trong cuộc cách mạng 4.0 của Việt Nam?

Không. Đừng bàn chuyện bẫy gì ở đây. Xu thế cả thế giới là như vậy.

Nhưng“nhà máy không ánh đèn” theo chủ quan của ông, khi nào sẽ lan đến Việt Nam?

Tôi nghĩ “nhà máy không ánh đèn” sẽ đến sớm Việt Nam thôi.

Tôi xin không nói tên cụ thể nhưng tôi biết rất nhiều công ty lắp ráp đã có kế hoạch này. Điều đó là hiển nhiên vì nó sẽ rẻ hơn rất nhiều so với thuê nhân công là con người.

Thực tế, có một nguy cơ rất lớn là sự xuất hiện của robot, của trí tuệ nhân tạo (AI – Artificial Intelligence), dẫn đến hàng loạt các quốc gia phát triển như Mỹ, Đức,… họ thay vì mang nhà máy sang những nước nghèo, nước đang phát triển thì làm luôn nhà máy tại Mỹ hay tại Đức.

Như vậy nghĩa là người ta không cần đến nguồn lao động ở những nước nghèo, nước đang phát triển nữa, lúc đấy thì nguy cơ thực sự.

Một ví dụ điển hình là hãng thời trang thể thao Nike, họ đang lặng lẽ đưa vào sản xuất nhà máy giày tại Mỹ, nơi 30 năm trước đã phải rời bỏ vì giá nhân công quá cao, các điều kiện về luật lao động quá ngặt nghèo... Nhưng giờ họ quay lại, vì lẽ đơn giản là nhà máy với con robot không bị đòi hỏi với các điều kiện như trên.

Tôi dẫn chứng Nike vì hiện có hơn 300 nghìn công nhân Việt Nam làm việc cho các nhà máy sản xuất giày cho Nike và đây có thể sẽ là một nguy cơ.

Phân tích trên để thấy rằng, cách mạng 4.0 sẽ đến ngay những nước nghèo, nước đang phát triển, đến rất nhanh. Điều này rất “ngược đời” với 3 cách mạng trước.

Vậy theo ông, ta có nên có giải pháp nào đó để làm chậm hay “đẩy lùi” “nhà máy không ánh đèn” để không đến Việt Nam sớm hơn được không?

Nó đã là xu hướng rồi, không có cách nào cả. Còn mình cố nghĩ ra giải pháp kiểu “bế quan tỏa cảng” thì họ (nhà đầu tư) sẽ chuyển sang nước khác thôi.

Dù muốn hay không thì cuộc cách mạng 4.0 là tất yếu, những người nắm bắt được sự thay đổi trước sẽ giành được lợi thế. Tôi vẫn thích cách nhìn tích cực với cuộc cách mạng này, đó là số lượng việc làm mới, ngành nghề mới sẽ nhiều hơn số bị mất đi.

Chẳng hạn tại các công ty dịch vụ phần mềm, cách mạng 4.0 sẽ mang đến hàng triệu cơ hội việc làm cho người lao động. Đây là cơ hội lớn và không giới hạn.

“Đừng nghĩ cạnh tranh với robot”

Anh có nhắc đến về sự “ngược đời” của cuộc cách mạng 4.0, rằng sẽ đến ngay với các nước nghèo, nước đang phát triển rất nhanh, cụ thể ở đây là như thế nào?

Ba cuộc cách mạng trước, mọi người đều biết nó hình thành từ các nước tiên tiến và rất lâu sau mới lan sang các nước nghèo, các nước không phát triển hoặc đang phát triển. Nhưng lần này thì rất khác, nó lan sang tất cả các nước gần như ngay lập tức.

Khái niệm 4.0 mặc dù được đề cập từ tháng 1/2015, khi Chủ tịch Diễn đàn Kinh tế Thế giới (Davos), ông Klaus Schwab, trình bày về cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhưng thực ra cuộc cách mạng này đã diễn ra ở một số nước rồi.

Điều bất ngờ với tất cả mọi người là việc đấy diễn ra trên thế giới rất nhanh, ngay cả những nước nghèo, nước chưa phát triển hoặc đang phát triển.

Đặc điểm cuộc cách mạng thứ 4 khác với ba cuộc cách mạng trước – là những nước nghèo, nước đang phát triển – sẽ chịu thiệt hại nhiều nhất. Vì 4.0 là kết nối, là thông minh hơn, đặc biệt là trên nền tảng Internet và thế giới phẳng nên nó đến đồng thời và nhanh hơn và ở trên tất cả các nước.

Cuộc cách mạng thứ tư này, nguy cơ thì hiển nhiên rồi, nhưng nếu chúng ta thực sự nghĩ đây là cơ hội thì cơ hội đó là vô cùng to lớn.

4.0 lan nhanh, mạnh như vậy mà ở Việt Nam, đâu đó, rất nhiều người, cả những trí thức vẫn hiểu 4.0 một cách rất mông lung, thậm chí không biết gì, thưa ông?

Khi khái niệm 4.0 được nói ở Việt Nam từ tháng 4/2016, tôi nhớ chính xác mốc đấy vì chúng tôi là những người đầu tiên cung cấp tài liệu bằng tiếng Việt về cách mạng công nghiệp lần thứ 4 cho nhiều cấp, nhưng mọi người đều nói xa vời, thậm chí cả những thí thức.

Nhưng chúng ta phải công nhận tốc độ lan truyền của nó quá nhanh. Ngay những người như chúng tôi làm trực tiếp cũng phải ngạc nhiên.

Sự phát triển của robot trong thời gian gần đây, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, về Big Data (dữ liệu lớn) là quá nhanh. Ở Việt Nam có rất nhiều kiểu biểu hiện như vậy. Nhiều công việc diễn ra nhưng chúng ta không ý thức và coi 4.0 là cái gì đó xa lạ.

Vậy theo ông, nên nhìn nhận sự phát triển quá nhanh của robot, của trí tuệ nhân tạo và Big Data sẽ tạo ra thách thức, áp lực gì cho các nước đang phát triển như Việt Nam và chúng ta cần phải có “ứng biến” như thế nào?

Là người trong ngành, tôi nhìn thấy ngay trước mắt là việc mất việc làm của hàng triệu người và rõ ràng khi hàng triệu thanh niên trẻ không có việc làm thì nguy cơ mất ổn định xã hội, nguy cơ về các tệ nạn xã hội là rất lớn.

Ở cấp độ Chính phủ, theo tôi, phải suy nghĩ ngay là trong vòng 5 - 10 năm tới phải đào tạo lại số công nhân trên như thế nào, bởi nhóm công nhân này có tuổi trung bình từ 18-25 và 10 năm nữa họ còn rất trẻ.

Những việc mà robot làm rất tốt thì đừng nghĩ có cơ hội cạnh tranh với nó.

Theo Mạnh Chung/VNeconomy.vn

MỚI NHẤT
Sáng 23/8: Hơn 5.700 chỉ tiêu tại Phiên GDVL online 6 tỉnh, thành phía bắc
Sáng 23/8: Hơn 5.700 chỉ tiêu tại Phiên GDVL online 6 tỉnh, thành phía bắc

(Dân trí) - Theo Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở LĐ-TB&XH), sáng 23/8, Phiên Giao dịch việc làm online sẽ được tổ chức đồng loạt tại 6 tỉnh, thành phố phía Bắc. Chương trình thu hút 94 doanh nghiệp với hơn 5.700 chỉ tiêu tuyển dụng và tuyển sinh.

Thứ sáu, 25/08/2017 - 08:31

Người thanh niên xuất hiện trong đêm khiến nữ lao công rơi nước mắt
Người thanh niên xuất hiện trong đêm khiến nữ lao công rơi nước mắt

Xe chở rác đi qua nhà, nhiều người không kịp mang rác ra cửa, họ xách rác đuổi theo xe rồi gọi giật giọng: “Rác ơi”. Sau đó, vèo một cái, họ ném túi rác bay thẳng về phía lao công …

Thứ sáu, 25/08/2017 - 07:47

TP HCM: Đề nghị trả lương cho công chức gấp 2 lần lương bình quân
TP HCM: Đề nghị trả lương cho công chức gấp 2 lần lương bình quân

UBND TP HCM đang đề nghị được trả lương cán bộ, công chức của thành phố gấp 2 lần mức lương bình quân của công chức, viên chức cả nước.

Thứ sáu, 25/08/2017 - 07:25

Kiếm hàng trăm triệu đồng mỗi tháng từ “công nghệ điện toán đám mây” trồng rau
Kiếm hàng trăm triệu đồng mỗi tháng từ “công nghệ điện toán đám mây” trồng rau

(Dân trí) - Sau một thời gian tự nghiên cứu và thử nghiệm, Nguyễn Đức Huy (Đà Lạt) đã trở thành chủ của một khu vườn rau thủy canh với kỹ thuật dựa trên ứng dụng “công nghệ điện toán đám mây”. Nhờ áp dụng tốt công nghệ làm vườn này cho Huy thu nhập khủng mỗi tháng.

Thứ sáu, 25/08/2017 - 07:10

Vụ “siết chi” kinh phí khám BHYT: Bảo hiểm xã hội lên tiếng
Vụ “siết chi” kinh phí khám BHYT: Bảo hiểm xã hội lên tiếng

(Dân trí) - “Ngoài lý do khách quan, việc gia tăng chi phí khám chữa bệnh BHYT còn có nguyên nhân chủ quan từ tình trạng lạm dụng, trục lợi và lãng phí quỹ BHYT diễn ra phổ biến tại nhiều cơ sở khám chữa bệnh với các hình thức ngày càng tinh vi và rộng rãi hơn”.

Thứ năm, 24/08/2017 - 06:05

Lần đầu tiên có thể tra cứu thông tin BHXH trực tuyến
Lần đầu tiên có thể tra cứu thông tin BHXH trực tuyến

Để tra cứu thông tin BHXH của mỗi cá nhân, thay vì phải tới tận các cơ quan BHXH để xin trích xuất số liệu, người lao động có thể kiểm tra trực tuyến những thông tin này.

Thứ năm, 24/08/2017 - 12:09

Sáng 24/8, Hà Nội: Tổ chức Phiên GDVL miễn phí cho bộ đội xuất ngũ
Sáng 24/8, Hà Nội: Tổ chức Phiên GDVL miễn phí cho bộ đội xuất ngũ

(Dân trí) - Theo ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc TT DVVL Hà Nội (Sở LĐ-TB&XH Hà Nội), Phiên Giao dịch việc làm sáng 24/8 được tổ chức với hơn 600 chỉ tiêu thuộc chuyên ngành điện - điện tử, cơ khí, công nghệ ô tô, xe máy công trình.

Thứ năm, 24/08/2017 - 08:21

Lãi 2 triệu/ngày nhờ trúng đậm ruốc biển tươi rói
Lãi 2 triệu/ngày nhờ trúng đậm ruốc biển tươi rói

Khoảng hơn 10 ngày trở lại đây nhiều ngư dân ven biển tại các huyện Lộc Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh và thị xã Kỳ Anh (tỉnh Hà Tĩnh) rất phấn khởi khi liên tiếp trúng đậm con ruốc biển. Nhờ đó đã mang lại thu nhập cho ngư dân Hà Tĩnh hàng triệu đồng/ngày.

Thứ năm, 24/08/2017 - 07:39

Startup Nhật hút nhân tài bằng cách làm “có một không hai”
Startup Nhật hút nhân tài bằng cách làm “có một không hai”

Để hút tài năng trẻ, CyberBuzz tổ chức cho các ứng viên đi câu cá cùng CEO...

Thứ năm, 24/08/2017 - 07:20

Không quy định người lao động phải tự đóng 100% tiền BHXH
Không quy định người lao động phải tự đóng 100% tiền BHXH

Bà Nguyễn Thị Thu Hường (Liên bang Nga) là cán bộ hợp đồng không thời hạn của Trung tâm Phát triển Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2016 được cử đi học tại Liên bang Nga hưởng 40% lương. Tháng 3/2017, Trung tâm giải thể, sáp nhập về Trung tâm Phát triển Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc.

Thứ năm, 24/08/2017 - 07:02

Đầu bạc, lưng còng len lỏi mưu sinh khắp Thủ đô
Đầu bạc, lưng còng len lỏi mưu sinh khắp Thủ đô

Không chỉ sống dựa vào tiền lương hưu và con cháu, nhiều người cao tuổi vẫn tiếp tục làm việc tự nuôi bản thân.

Thứ tư, 23/08/2017 - 08:51

Kiếm tiền triệu mỗi ngày từ săn cá linh mùa lũ
Kiếm tiền triệu mỗi ngày từ săn cá linh mùa lũ

(Dân trí) - Theo dòng nước đục ngàu phù sa, cá linh như một “món quà” của lũ đến với sông nước miền Tây. Nông dân nhiều tỉnh đồng bằng sông Cửu Long...đang vào mùa "hốt bạc", kiếm tiền triệu mỗi ngày từ đánh bắt cá linh non mùa lũ.

Thứ tư, 23/08/2017 - 08:26

ĐÁNG QUAN TÂM
Chậm đóng BHXH phải chịu lãi suất gấp đôi lãi suất ngân hàng
Chậm đóng BHXH phải chịu lãi suất gấp đôi lãi suất ngân hàng

Bảo hiểm xã hội TP HCM vừa có hướng dẫn tính lãi suất và truy thu đối với các đơn vị chậm, trốn đóng BHXH.

Thứ tư, 23/08/2017 - 08:11

Rà soát, tích hợp chính sách giảm nghèo
Rà soát, tích hợp chính sách giảm nghèo

Ngày 22/8, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1259/QĐ-TTg về Ban hành Kế hoạch rà soát, tích hợp chính sách giảm nghèo giai đoạn 2017 - 2018.

Thứ tư, 23/08/2017 - 08:00

Có được hưởng thêm 8% khi có hệ số lương dưới 2,34?
Có được hưởng thêm 8% khi có hệ số lương dưới 2,34?

Nếu tổng tiền lương theo ngạch, bậc, chức vụ, chức danh và các khoản phụ cấp lương (nếu có) tính theo mức lương cơ sở 1.210.000 đồng/tháng của tháng 5/2016 thấp hơn tổng tiền lương và tiền lương tăng thêm theo Nghị định 17/2015/NĐ-CP tính theo mức lương cơ sở 1.150.000 đồng/tháng của tháng 4/2016 thì được hưởng chênh lệch.

Thứ tư, 23/08/2017 - 07:45

Xây dựng dự thảo nghị định tăng lương tối thiểu 2018
Xây dựng dự thảo nghị định tăng lương tối thiểu 2018

(Dân trí) - Bộ LĐ-TB&XH đang dự thảo Nghị định quy định mức lương tối thiểu vùng năm 2018. Theo đó, mức lương tối thiểu của 4 vùng lương dự kiến được tăng từ 180.000 đồng - 230.000 đồng so với hiện nay. Nếu được Chính phủ phê duyệt, nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2018.

Thứ tư, 23/08/2017 - 07:37

Năm 2020: Liệu 27 triệu lao động sẽ tham gia BHXH?
Năm 2020: Liệu 27 triệu lao động sẽ tham gia BHXH?

(Dân trí) - Tháng 6/2017, cả nước có hơn 13,1 triệu người tham gia BHXH, chiếm 24 % lực lượng lao động, tăng 6,8 % so với cùng kỳ năm 2016. Nhưng kết quả này còn cách xa mục tiêu của Nghị quyết 21 do Bộ Chính trị đề ra vào năm 2020, cả nước có 50% lực lượng lao động (khoảng 27 triệu người) tham gia BHXH.

Thứ ba, 22/08/2017 - 02:50

Thói quen kiếm 1 triệu USD/tháng của triệu phú Mỹ
Thói quen kiếm 1 triệu USD/tháng của triệu phú Mỹ

Chia sẻ trên blog cá nhân Budgets are Sexy, người đàn ông 54 tuổi Fritz Gillbert tiết lộ ông đã đóng góp tiền vào quỹ hưu trí của mình ngay từ khi mới bắt đầu sự nghiệp ở tuổi 22.

Thứ ba, 22/08/2017 - 06:57

Môi giới giúp việc bán 500 tờ giấy khám sức khỏe giả
Môi giới giúp việc bán 500 tờ giấy khám sức khỏe giả

Do làm môi giới lao động giúp việc, Phạm Thị Hoa biết khó khăn trong việc đi xin giấy khám sức khỏe nên đã lên mạng mua giấy khám sức khỏe giả. Khi có nguồn giấy, Hoa đã đặt thêm và bán lại cho những người có nhu cầu.

Thứ ba, 22/08/2017 - 06:48

Gặp đàn cá cơm dày đặc, ngư dân Ninh Thuận hốt bạc triệu
Gặp đàn cá cơm dày đặc, ngư dân Ninh Thuận hốt bạc triệu

Gần một tháng nay, bà con ngư dân tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải (Ninh Thuận) trúng lớn nhờ gặp đàn cá cơm, mỗi chuyến sau khi đánh bắt ngư dân có thể thu về bạc triệu.

Thứ ba, 22/08/2017 - 06:30

Căn cứ tính thời gian công tác trước năm 1995
Căn cứ tính thời gian công tác trước năm 1995

Ông Ngô Văn Minh (Bà Rịa – Vũng Tàu) sinh ngày 26/1/1958, học tại Trường An ninh I và công tác trong  ngành Công an từ tháng 12/1975, cấp bậc Thượng úy. Tháng 7/1991, ông chuyển sang công tác tại Văn phòng UBND tỉnh đến nay.

Thứ ba, 22/08/2017 - 06:05

Qatar: Giảm tiền lương của lao động nước ngoài do khó khăn kinh tế
Qatar: Giảm tiền lương của lao động nước ngoài do khó khăn kinh tế

Theo đánh giá của giới phân tích, cuộc khủng hoảng ngoại giao vùng Vịnh chưa có lối thoát đang khiến Qatar chịu nhiều tổn thất về tài chính và buộc nước này phải cắt giảm tiền lương của lao động nước ngoài, động thái cho thấy Doha khó có thể vượt qua cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay.

Thứ ba, 22/08/2017 - 06:04

Thụy Sĩ trước làn sóng người lao động nghỉ hưu lớn nhất lịch sử
Thụy Sĩ trước làn sóng người lao động nghỉ hưu lớn nhất lịch sử

Nền kinh tế Thụy Sĩ đang chuẩn bị cho làn sóng những người nghỉ hưu lớn nhất trong lịch sử. Đó là thế hệ những người lao động được sinh ra trong thời kỳ bùng nổ trẻ sơ sinh (baby boom), giai đoạn ngay sau Chiến tranh Thế giới lần thứ II (1946-1965).

Thứ ba, 22/08/2017 - 06:03

"Ngày lười biếng" giảm căng thẳng công việc tại Colombia
"Ngày lười biếng" giảm căng thẳng công việc tại Colombia

Người dân của Colombia vừa được tận hưởng một ngày nghỉ ngơi, trong sự kiện "Ngày lười biếng" vừa được tổ chức.

Thứ ba, 22/08/2017 - 06:02